Dīpavaṁsa (Dpv.)

Input by the Sri Lanka Tripitaka Project

Released by Dhammavassārāma 法雨道場

2550 B.E. (2006 A.D.)

( Unicode UTF-8 )

 

 

 

 

 

http://www.sub.uni-goettingen.de/ebene_1/fiindolo/gretil/2_pali/3_chron/dipava1u.htm

http://www.sub.uni-goettingen.de/ebene_1/fiindolo/gretil/2_pali/3_chron/dipava2u.htm

Tevīsatimo paricchedo. 9

Catibbīsatimo paricchedo. 16

Pañca vīsatimo paricchedo. 24

Chabbīsatimo paricchedo. 31

Sattavīsatimo paricchedo. 35

Aṭṭhavīsatimo paricchedo. 46

Ekūnatiṁsatimo paricchedo. 58

Tiṁsatimo paricchedo. 66

Ekatiṁsatimo paricchedo. 77

Battiṁsatimo paricchedo. 83

Tettiṁsatimo paricchedo. 95

Catuttiṁsatimo paricchedo. 113

Pañca tiṁsatimo paricchedo. 129

Chattiṁsatimo paricchedo. 135

Chattiṁsatimo paricchedo. 144

Aṭṭhatiṁsatimo paricchedo. 160

Ekūnatāḷīsatimo paricchedo. 168

Cattālīsatimo paricchedo. 176

Ekacattāḷīsatimo paricchedo. 186

Dvicattāḷīsatimoparicchedo. 192

Ticattāḷīsatimo paricchedo. 202

Catucattāḷīsatimo paricchedo. 211

Pañcacattāḷīsatimo paricchedo. 223

Chacattāḷīsatimo paricchedo. 233

Sattacattāḷīsatimo paricchedo. 239

Aṭṭhacattāḷīsatimo paricchedo. 252

Paññāsatimo paricchedo. 283

Ekapaññāsatimo paricchedo. 293

Dvāpaññāsatimo paricchedo. 304

Tepaññāsatimo paricchedo. 312

Catupaññāsatimo paricchedo. 318

Pañcapaññāsatimo paricchedo. 329

Chapaññāsatimo paricchedo. 338

Sattapaññāsatimo paricchedo. 348

Aṭṭhapaññāsatimo paricchedo. 360

Ekūnasaṭṭhitamo paricchedo. 371

Dīpavaṁso. 392

(Paṭhamo paricchedo) 392

Dīvavaṁse-dutiyo paricchedo. 401

Bhāṇavāraṁ dutiyaṁ.. 408

Bhāṇavāraṁ tatiyaṁ.. 415

Dīpavaṁse-catutho paricchedo. 415

Dīpavaṁse-chaṭṭho paricchedo. 429

Bhāṇavāraṁ sattamaṁ.. 445

Bhāṇavāraṁ aṭṭhamaṁ.. 447

Sattarasamo paricchedo. 493

[MY ENDEAVOUR.] 565

 

Dīpavaṁso

Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa.

[ FOREWORD]


[PART II.]

63.
Tato mah
ā sena narindajo’ṭṭha
Sate cha t
āḷīsatimamhi Buddhe
R
ājā’si kittisasirimeghavaṇṇo
Cint
āmaṇī kāma dado’vadātā

64.
Vasa
ṅgato pāpavataṁ mahādi
Seno vin
āsesi’khilaṁhi yaṁtaṁ
Mah
āmatī pākatika’ñca vippa
Kata’
ṅkarī bhūpati tatra tatra

65.
Mahinda therassa pavatti magga
ṁ
Sesa
ṁ sunitvā’ggaguṇepasīdī
So va
ṇṇa bimbaṁ’sapamāṇato’va
K
āretva theramba thale sa’bhupo

66.
Ta
ṁ sannivāsetva mahā mahena
Pura
ṁ pavesesa’nurādha saññaṁ
V
āsāvidūre panabhūpatissa
K
āretvāpāsādaṁ varaṁ tahiṁ taṁ

67.
Appesi’yi
ṭṭhī’yitarāna’bimbe
Netv
ā’tra rakkha’ñca paribbaya’ñca
hapetv
ā pūjāya’nu vassa me’vaṁ
K
ātuṁ niyojesi tathā akaṁsu

68.
Vasse’ssa ra
ñño navamekaliṅga
Des
ā sudattopadisampatīca
S
ā hemamālā muni dantadhātu
Midh
ā’nayiṁsu’ggatahāsacetā

[SL Page 002] [\x 2/]

69.
La
ṅkissaro taṁ paṭigayhu’dagga
Cittosuc
ī suddha silāmayamhi
Ca
ṅgoṭake pakkhipimānanāso
Pamoda v
ācaṁ samudā haranto

70.
Dev
ānamādī piyatissa raññā
K
ārāpitaṁ bhūpati vatthukamhi
Sa’dhamma cakk
ākhya gharaṁ panesi
Ta
ṁ danta dhātvā vasathaṁ punā’hu.

71.
Disampat
ī vattayi dantadhātu
Mah
ā mahaṁ khonaca lakkha mattaṁ
Vitta’mpi vissajjiya p
īti ceto
Maho’bhav
ī’yaṁ paṭhamo visiṭṭho

72.
Netv
ā’nu cassaṁ ‘va’bhayuttaraṁso
Vih
āra ma’ggaṁ pana danta dhātuṁ
P
ūjāvidhi’ṅkāsi para’mpikātu’
Masesa ‘meva
ṁ viniyojayittha.

73.
Sudatta danto iti hemam
ālā
Yeta
ṁ nayiṁsū’dha muninda dāṭhaṁ
Sa’k
īravèllādhivacaṁhi bhoggaṁ
Katv
āna gāmaṁ dadi te vasiṁsu

74.
Katv
ā vihāra’ṭṭha dasa’gga puñña
Ma
ṭṭhādhikabbīsatimamhivasse
Kamma
ṁ yathā’to’gamibhūpatindo
Sa’nibbuto d
īpavaro’va bhāso.

75.
Tass
ā’nujobhūpati jeṭṭhatisso
La
ṅkāya laṅghesi sitāna pattaṁ
Sodanta sippamhi pav
īṇako’va
Vinesi sippejanata
ṁ taha’mpi

76.
Buddha
ṅkurassi’ddhimayaṁ ‘varūpaṁ’
Ṇattā tathāpīṭha ma’passaya’ñca
Chatta’
ṅkaruṁte maṇimaṇḍapa’mpi
Rajja’
ṅkarīso navacassa ma’ggaṁ


[SL Page 003] [\x 3/]

77.
Tato sutotassa bhav
ī’ha Buddha-
D
āso disampatyu’dayoru kitti
Cat
ūhi vatthūhica saṅgahehi
Ra
ñjesi sopāṇi gaṇaṁ vadaññū

78.
Bhisakka satthe’ti pav
īṇataṁkho
Gato gil
āne supatikirayāya
Day
ā paro bhesaja bhattadānā
Sa’bh
ū patike khalusaṅgahesi

79.
G
āme kire’ko thusavaṭṭināme
Bhikkha
ṁ caraṁ bhikkhu susussita’ñca
Sapp
āṇakaṁ khīrama’bhuñjiladdhā
Nipi
ḷayiṁsu kimayo’ssakucchiṁ
80.
Niveday
ī bhūpatino tama’tthaṁ
Sutv
āpavattiṁ nikhilaṁ’mayassa
Nid
āna’maññāsi sa’taṅkhaṇaṁ’va
Vidh
āya vāhassa sirāya vedhaṁ

81.
P
āyetva ratta’mpi gahetvavīti
N
āmetva mattaṁ samaṇaṁbabhāsa
hayassata
ṁ soṇitaka’nti sutvā
Vam
īkimī nikkhamu’lohitena

82.
Sukh
ī bhavī bhikkhu pamodama’ssa
Ra
ñño nivedesi tato’pirājā
Satthappah
ārena kimībhayo ca
Tapassitemeniruj
ākate’ti

83.
Eva
ṁ narindo pana sallakanta
Kiray
ā pavīṇo’bhavijīvako’ca
Ga
ṇḍāmayo’sī phaṇino’daramhi
Ph
āletva niggaṇḍa ‘makāsi kucchiṁ

84.
Siri
ṁsaposo sukhito narinda
Bhisakkase
ṭṭhamhi pamodaveto
M
ānesi sammā maṇinā’riyena
Kalla’
ṅkarīpāṇi gaṇaṁ bahuddhā


[SL Page 004] [\x 4/]
85.
R
āje’kadā bhūpati bhūsanena
Vibh
ūsito vāhiniyā sahā’yaṁ
Purindado gacchati seyyath
āpi
Disv
āna sobhaggagataṁ mahīpaṁ

86.
Pabaddha vero’pi bhavantare’ko
Ku
ṭṭhī pakuppitva’caniṁ’sahanto
Vipo
ṭhayaṁ kattarayaṭṭhiyāca
Akkocchi’nekabbidhabh
āratīhi

87.
Disv
āni’maṁ vippakati mpi kassa
N
ā’haṁ sarāmī katamappiyaṁhi
Cer
ī’sa’yaṁ pecca kadāci kuṭṭhiṁ
Nibb
āpayissāmi tadantikassa

88.
Āṇāpayī so pana tassa cittā
C
āraṁ vijāne’ti gatosa’macco
Ru
ṭṭhoki ‘mattha’nti sakhe’va pucchi
D
āso’sya’yaṁme kusalena rājā

89.
Mama
ṁ’ca mānāya purādvipena
Pay
āti nissesa ‘mavocakuṭṭhi
Soporiso bh
ūpatino pavattiṁ
Niveday
ī’yaṁ mama pubbaverī

90.
Vinicchanitv
ā punaverinotaṁ
Vera
ṁ vinodetu’mupakkamena
Yutta’nti sa
ṅgaṇhi’ti tiyojayītaṁ
Sin
ānasokhummapavādināso

91.
Santappayitv
ā sukhitaṁ karitvā
Ñāpesirañño kasiṇa’nti etaṁ
K
ārāpitaṁ so puna bhūmipālo
Mato’ti sutv
ā hadayaṁ phali’ssa

92.
Eva
ṁhiso vāpavamānasānaṁ
Tikicchay
ī bhūpativyādhina’ñca
D
īpādhi vāsīna’hitāya gāme
G
āme’pikāretva’tha vejja sālā


[SL Page 005] [\x 5/]

93.
Vejjeniyojesi taha
ṁ taha’mpi
Tesa
ṁ’vakhettānu’pajīvanāni
Ad
āsi hatthassabalāna’vejje
hapesi pakkhandha jan
āna’sālā

94.
K
āresi bhogena samaṁ’vadhamma
Pabh
āsakānaṁ sa’ṭhapesi vaṭṭaṁ
S
āratthamā’dāya’pivejja satthe
S
āratthasaṅgāha’makāsi dhīro

95.
K
āretva kekī pariveṇa ma’ggaṁ
Mah
āvihāre panagoḷa pānu
G
āvadvayaṁ’dā samaṇo’titassa
Vih
āradānālaya vāpiyoca

96.
K
āresi ye’vaṁpaṭimāvatassa
Rajje mah
ā dhammakathī yatīso
Niruttiy
ā sīhalikāya sutte
Hit
āyi’mesaṁparivattayittha

97.
Tadatraj
ā’sīti sirīghanassa
Sama
ññikā’suṁ panasāvakānaṁ
Ek
ūnatiṁsa ssaradamhi bhupo’
Paj
ātitulyogami dibba lokaṁ

98.
Suvidita vanip
ālā’nekasampatti puṇṇaṁ
Samanubhaviya la
ṅkā rajja’maggaṁ manuññaṁ
Gamu’muda sakak
āye cā’pi hitvā parattha
Iti sumariya vi
ññūnocarepāra magge

Bh
āṇavāraṁ bāvīsatimaṁ.
-------------

Iti sajjan
ānanda saṁvegajanake dīpavaṁse vasabhādi rājadīpanonāma bāvīsatimo
paricchedo.

[SL Page 006] [\x 6/]


Tevīsatimo paricchedo

1.
Tato’ssa je
ṭṭho tanayo’patisso
R
ājā’bhavī bhūpati dhamma yutto
Ra
ñjesi vatthūhi pajācatūhi
Pakkhandharog
ī pasavantina’ñca

2.
So bhogas
ālā api dāna sālo’
D
īcyaṁ subhā maṅgala cetiyamhā
Th
ūpa’ñca bimbāya ma’gga bimbaṁ
K
āresi puñña kirayāyā’bhijāto

3.
R
ājuppalaṁ pokkharapāsaya’ñca
V
ālādi hassaṁ punagijjhakūṭaṁ
Ambu
ṭṭhika’ṅkārayi goṇḍigāme
V
āpiṁ vihāraṁ api khaṇḍa rājiṁ

4.
Bh
ūpāla gehā’paradakkhiṇāya’
Muposath
āgāra varaṁ munissa
Bimboka ma’cch
īvaraṇena cā’tra
Uyy
āna’mārakkhiya sāpadāno

5
Tasse’vara
ññe samaye dubhikkha
Rogo’bhav
ī tassamasambhava’ñca
Bhikkh
ūhi sutvā munidhātu bimbaṁ
Sova
ṇṇika’ṅkāriya ca’smapattaṁ

6.
hapetva s
āpaṁ kārasampuvamhā’
Ropetva ce’sandana ma’ggabimba
ṁ
S
īlaṁ samādāya samādapetvā
Vattetva d
āna’ñca’bhayaṁjanānaṁ
7.
Ala
ṅkaritvā pura magga vīthiṁ
Samotar
ī’tho parivāritoso
Sam
āgato tattha sa’bhikkhu saṅgho
Bha
ṇaṁ’va suttaṁ ratanaṁpaṇītaṁ


[SL Page 007] [\x 7/]

8.
Si
ñcaṁjalaṁ rājagaho pakaṭṭhe
Racch
āpathasmiṁ varaṇividūre
Padakkhi
ṇa’ṅkāsya’vihiṁsakāmo
Nis
āvasāne’tha’ruṇu’ggatamhi
9.
Vassa
ṁ pavassī mahiyā’turākho
Sukhussava’
ṅkaṁsu yadā’tradīpe
Dubbhikkharog
ādi bhayaṁ bhaveyya
Niyojas
ī bhūpati kattu’mevaṁ

10.
Kalandakuyy
ānamuva’pāgamitvā
Cara
ṁtahaṁ bhattama’dānicāpaṁ
Cora
ṁ vadhāyānita mā’sukhedī
Disv
ā punā’netvachavaṁsusānā

11.
Khipitv
ā lohakkhaliyaṁ dhana’ñca
Datv
ā palāpetva nisāya coraṁ
So kujjhito bh
ānumatu’ggate’va
Chava
ṁlahuṁ jhāpayi takkaraṁ’va

12.
D
īpe mahe thūpa varāna’masmiṁ
Th
ūpassa kāretva’tha thūparāme rājāharī cumbaṭa kañcuka’ñca
Rajja
ṁ dvitāḷīsa samaṁ karittha

13.
Ra
ñño’nujā tassa mahādināmā
Heti
ṁnipātetva’padamhi devī
Ta
ṁ vallabhaṁ mārayi pabbajitvā
Ka
ṇiṭṭhako bhātari jīvamāne

14.
Vattitva h
īṇāyahate’sirañño
R
ājāmahesi’ṅkari bhātu ghātiṁ
Gil
ānasālā garu pāḷivuddhiṁ
K
āresi lohappaṭihāra’maggaṁ

15.
Ralaggag
āmaṁ atha koṭipassā
Vana
ṁ vihāra’ñca sa’dārayitvā
Ad
āsi bhikkhūna’bha yuttaravhe
Vih
āra ma’ddimhi ca dhūmarakkhe


[SL Page 008] [\x 8/]
16.
Mahesiy
āṇāyā’pi kārayitvā
Sa’therav
ādīnama’dā nava’ñca
Kamma
ṁ vihāresucajiṇṇakesu
K
ārāpayī dāna rato’ti mattaṁ

17.
Idh
ā’ga vasse dutiyamhirañño
Sop
āhiyaṁ gāmiṇi cīna bhikkhū
Vasa
ṁvivassaṁ vinayamhi potthe
Likhitva’g
ā tepanagayha sīlo

18.
La
ṅkāyahāri maṇihema bimbe
Va
ṇṇesi thūpe vipulā taḷākā
Sa
ṭṭhissahassaṁ yatayotadāni
Vasi
ṁsu byākāsi’ha sotapassi

19.
Bodhivid
ūre vara jambudīpe
Vis
ārado brāhmaṇa mānave’ko
Vi
ññāta vijjo’si tivedavedī
V
ādatthiko’hiṇḍa ma’gā vihāraṁ

20.
Sorevatatthera varena saddhi
ṁ
Katv
ā vivāda’mpi parājitosaṁ
Tasso’paka
ṭṭhepanapabbajitvā
Ugga
ṇhisammāpiṭakattayaṁhi

21.
Ek
āyano’ya ‘nti sa’gaṇhi maggo
Buddhassaghoso viyaghosat
āya
Ghosohi Buddho viyamedin
īyaṁva
Ta
ṁ Buddhaghoso’ti viyākariṁsu

22.
Tasmi
ṁ tadā theravaro sa’ñāṇo-
Day
ākhya pādī karaṇaṁ gabhīraṁ
Yada’ttha s
ālini ma’kāsi dhamma
Sa
ṅgaññamatthāyamahā viyatto

23.
Parittasutta
ṭṭhakatha’ñca kātuṁ’
Rabhittha ta
ṁ revata thera sīho
Disv
āni’maṁ’voca giraṁ ni’ha’ṭṭha
Kath
ā’tthi āsī’nita pāli mattaṁ


[SL Page 009] [\x 9/]

24.
Mahinda therena kat
ā susuddhā
Sa
ṅgīti mā’rūḷha ma’vekkhi ya’ggaṁ
T
āsīhalīyaṭṭha kathā visiṭṭhā
Vattanti d
īpe pana sīhalānaṁ

25.
Gantv
ā tahiṁ sutvaca māgadhāya
Niruttiy
ā tā parivattaye’ti
Vutte pasanno’va ima
ṁ tatohi
D
īpaṁ sa’rañño ‘ddhani āgadhīmā

26.
Mah
ā vihāramhi mahā padhāna
Ghara
ṁ gamitvā puna therapādo
Sos
īhalīyaṭṭha katha’ñca saṅgha
P
ālassa ñattā suṇi theravādaṁ

27.
Vinicchiye’so munino’sayo’ti
Sa
ṅghaṁ samānetva tahaṁ dadātu
Niruttiy
ā māgadhayā mama’ṭṭha
Katha
ṁhi kattuṁ’khilapotthakete

28.
Sa
ṅgho sa’vīmaṁsituma’ssa gāthā
Dvaya samatthatta ma’d
āsi tasmiṁ
Tipe
ṭakaṁ sāṭṭhakathaṁ pavīṇo
Sa
ṅgayha’kāsīsa’visuddhimaggaṁ

29.
Therassa nepu
ñña ma vekkhi ye’ttha
Sabbo’va sa
ṅgho dadi potthake so
Ganth
ākaredūradisaṅkarākhye
Vih
āramagge nivasaṁ yasassī

30.
So s
īhalīyaṭṭha kathā’pi sabbā
Niruttiy
ā māgadhayā pajānaṁ
Hit
āya dhīro parivattayittha
P
āliṁ’gahuṁtheriyi’vā’carīyā

31.
Thero visi
ṭṭhaṭṭha kathā carīyo
Gate sakicce parini
ṭṭhitiṁ kho
So vanditu
ṁ bodhi ma’gañchi jambu
D
īpaṁ pamokkho dutiyo ‘si’missaṁ


[SL Page 010] [\x 10/]

32.
Bhutv
āna dvāvīsa samaṁ sa’rajjaṁ
Sad
ādayo kāriya citra kammaṁ
Mato mah
ānāma mahīpatindo
Para’
ṅgamīloka mi’maṁ pahāya

33.
Tass
ā’sirañño damiḷitthi kucchi
Bbhavo suto bh
ūpati sotthiseno
Mah
āsidhītā pana saṅgha nāmā
Gh
ātāpayī taṁ tadahe’va kopā

34.
S
āchattagāhassa pavecchirajjaṁ
Ak
āsi vassaṁ api savhavāpiṁ
Tato sama
ṁ kārayi mittaseno
Sov
īhi corohi mahānubhāvo

35.
Tad
āni paṇḍu damiḷena saddhiṁ
Yoddhu
ṁ dvipaṁ’ruyha puraṁ’gamittha
Gantv
ā raṇe taṁ damiḷohi paṇḍu
Rajja
ṁ karī pañca samaṁ tato’ssa

36.
P
ārinda nāmo’si suto mahīpo’
Nus
āsiye’vaṁ damiḷo tivassaṁ
Tass
ā’nujo khuddaparinda nāmo
R
ājā’bhavī sorasavassa ma’ssa

37.
H
ītābalatthassa subhassayete
Mor
īya vaṁsīyanarāpalātā
Taha
ṁ tahaṁ vāsama’kaṁsu nandī
V
āpimhi tesaṁ’bhavī dhātuseno

38.
Tassa’trajova’mbilay
āgu gāme
Vasittha d
āṭṭho samajātikehi
So dh
ātuseno palatissabodhī
Sute labhi dvepuna dh
ātuseno

39.
Pabbajjakho m
ātula thera ñatte
Vas
īsato’pekkhayamā’yati’mpi
Ta
ṁ paṇḍuko jāniya gaṇhathe’naṁ
Pesesi s
īghaṁ mahati’ñcasenaṁ

[SL Page 011] [\x 11/]

40.
Khara
ṁ niyogaṁ pana paṇḍurañño
Mah
ādināmo supine viditvā
Thero surakkh
ī punabhāgi neyyaṁ
La
ṅkāya vebhūpati hessatī’ti

41.
Bala
ṁ gahetvā atha dhātuseno
Khuddena p
ārindabhidhena raññā
Yujjhitv
ā māresi tirītarākhyo
R
ājā bhavī taṁ dutiyamhi māse

42.
Vin
āsayī tena raṇa’ṅkarīya
Tasmi
ṁ hate dāṭhiya dāmiḷe’ko
Rajja’nnus
āsī tisamaṁ’va dhātu
Senena na
ṭṭho thiravikkamena
43.
Tato’bhav
ī bhūpati piṭhiyavho
Sosatta m
āsaṁ’nu bhavitva rajjaṁ
Maccussav
āsa’ṅgamimānaveso
Pacchijji’to d
āmiḷa vaṁsa thāmo

44.
Bh
ūpā’gatāgama visasa sasattha nītī
Pu
ññaccitā’pi maraṇaṁ kaṭhinaṁ samattā
Accetu ma’gga carit
ā nasahiṁsu itthaṁ
Ved
īvibhāvikayirā matada’mpi puññaṁ

Bh
āṇavāraṁ tevīsatimaṁ

Iti sajjan
ānanda saṁvega janake dīpavaṁse’ kārasa rājadīpano nāma

Tev
īsatimo paricchedo.
----------------


[SL Page 012] [\x 12/]


Catibbīsatimo paricchedo

1.
Atho sahassechadhike muninda
Sa
ṁvaccharasmiṁ suta dhātuseno
Nar
ādhipo’sī mita puññalakkhi
Sobhesi la
ṅkaṁ sahajena saddhiṁ

2.
Khandh
āpayitvāna mahā savantiṁ
Ked
ārake’kāsi thirodike’kā
Rog
īna’sālā athakāla vāpiṁ
Ga
ṇhitva bandhesi mahā nadi’ñca

3.
Vin
āsitaṁ bodhi gharañcarāma
Neyya’
ṅkarī so viya dhammasoko
Susa
ṅgaha’ṅkā piṭakattayassa
Ther
īya bhikkhūna’ mahā vihāre

4.
Sok
āla vāpyādi vihārake’ṭṭha
Das
ā’su kārāpayi tappamāṇā
V
āpīcakāretvu da khuddakehi
Vih
āra ke’ṭṭhārasa vāpiyoca

5.
D
āpesi tesaṁ’va disampatindo
Soloha p
āsāde vare sujiṇṇe
Kamma
ṁ nava’ṅkārayi jiṇṇakeca
Vis
āla thūpesu ca tīsu chatte
6.
Mahinda bimba
ṁ udakārayitvā
Netv
āna therassa susāna bhūmiṁ
Mah
ā maha’ṅkātuma’dā sahassaṁ
D
īpetu’māṇāpayi dīpavaṁsaṁ

7.
Sodantadh
ātussa mahaṁ vidhāya
Ca
ṅgoṭakaṁ raṁsi ma’nagghika’ñca
Mahaggha mutt
ā maṇikiṇṇa hema
Pupph
āni pūjesi vasundharindo


[SL Page 013] [\x 13/]

8.
Bodh
īmaha’ṅkāviya tissarājā
Vis
āla sālā paṭimāca cetye
K
āretva puññaṁ vividhaṁ karittha
Vas
īdayo so matimā mahīpo

9.
Dveputt
ā’suṁ kassapo bhinnamāto
Moggall
āno tulyāmāto’ssa rañño
Ek
ā rammā duhitā pāṇatulyā
P
ādāsī sobhāgineyyassataṁhi

10.
T
āḷesi sodhītara’micca’vecca
Jh
āpesi tassa’mbama’tho’ti kuddho
Pabaddhaverosa’hi bh
āgineyyo
Rajje palobhetvi’ma’m
āsurañño

11.
Pitva’ntarebhediya j
īvagāhaṁ
G
āhāpayī bhūpati dhātusenaṁ
Sa’kassapo’ss
āpayi setachattaṁ
Bh
ātā’bhavesī’ gami jambudīpaṁ

12.
Vadha
ṁ vidhāyā’pi karīya naggaṁ
P
ācīmukhaṁ saṅkhalikaṁ mahipaṁ
Ta
ṁ bhittiyanto’va karitvaruṭṭho
Bandhitva limpesa’tha mattik
āya

13.
G
āhāpayanto panakālavāpiṁ
Sam
āhitaṁ bhikkhuma’pu’ṭṭhapetuṁ
Pa
ṁsuṁkhipāpesi sa’muddhani’ssa
Sandi
ṭṭhiko’yaṁ sa’vipākavāro

14.
Nar
ādhiposūnuhato yaso’ṭṭhā
Rasassam
āto vibudhāna me’vaṁ
Sahavyata
ṁ pāpuṇi dhātuseno
Day
āparo kosaliko’va niccaṁ

15.
Ra
ñño’ssakāle pana dīghasanda-
Sen
āpatinda ppariveṇa sāmī
Thero mah
ānāma bhidho mahīpā
Cero samolokiya d
īpikaṁhi

[SL Page 014] [\x 14/]

16.
Pavatti ma’gga
ṭṭha kathāgata’mpi
Up
āgataṁ kho sutito gahetvā
Yath
ā tathaṁ yāva mahādisena-
R
ājaṁ mahāvaṁsa ma’kā’tihāsaṁ

17.
So kassapo p
āpa sakho’vabhātu
Bh
īto gato sīgagiriṁ narehi
Bhusa
ṁ durāroha ma’raṁ samantā
Ta
ṁsodhayitvā varaṇena sammā

18.
Parikkhipitv
āna tahiṁhi sīhā
K
ārena nisseṇi gharāni citre
K
āresi tannāma’si tena selo
hapesi rakkha’
ñca nidhāya cittaṁ

19.
Vas
īgharaṁtatra’pi dassaneyyaṁ
K
āretvaso’vā’laka mandama’ggaṁ
Tato para
ṁ taṁ puramu’ttama’ṅkā
Sen
āpatī tassa migāra nāmo
20.
San
āmika’ṅkā pariveṇa ma’ggaṁ
Sakamman
ā vippaṭisāri hutvā
Katha’nnu mu
ñcissa ma’nappaka’nti
Pu
ñña’ṅkarī sīla ma’rakkhi niccaṁ
21.
Sovissar
ādīsamaṇaṁ vihāraṁ
K
ārāpayitvā’dimavatthujātā
Subhogag
āme atirittakeca
Ki
ṇitva’dāsī panatassabhūpo

22.
Dvedh
ītarā’suṁ mahipassa bodhu-
Ppal
ādivaṇṇā’ssa vihārakassa
T
āsa’ñca nāma’ṅkarisassatasmiṁ
Dente’ti kamma
ṁ pitughātakassa

23.
Lokassa g
ārayha bhayā’va thera
V
ādīnaicchiṁsva’thatesa’meva
D
ātu’mpi satthuppaṭimāya’dāsī’
Dhiv
āsayuṁte’ti muninda bhogo


[SL Page 015] [\x 15/]

24.
N
īyyātavuyyānavare’calassā’
Sanne vih
āra’ṅkarisassanāmā
Ta’nd
āsi so dhammarucīna’pāra
Lok
āca bhīto sakabhātarāca

25.
Sa
ṁvacchare’ṭṭhā rasame’ssa mogga-
Ll
ānavhayobārasamukhyayodhe
Gahetva
āgammi’ha jambudīpā
Amba
ṭṭhakolabbisaye pasiddhe

26.
Bandhittha sen
ānivahaṁ kuṭhārī
Vih
ārake sutavi’ti’mantya’ dissaṁ
Nigga
ñchi rājā punamokkha mogga-
Ll
āno’si sannaddha balo kumāro

27.
Amba
ṭṭhakolo’ti kadamba nāma
Pura’nti ma
ññanti’tihāsavedī
Gatosur
ānaṁ’va sa’yuddha’mindo’
P
āgammu’bho’jiṁ dhajinī’rabhiṁsu

28.
Tahi
ṁ raṇesassa parājayaṁ so
Ñatvāsiraṁ chetva kha’mukkhi pitvā
Disampat
ī kosiya ma’tra sattiṁ
Khip
ījayo’ññassa nirussaho’si

29.
Kammepas
īditvā mahīpatissa
Āḷāhaṇaṁ kāriya tassagattaṁ
Samattam
ā’dāya’pisādhanaṁso’
P
āgañchikhatto nagaraṁ patitaṁ

30.
Sutv
ā pavattiṁ yatayo vihāraṁ
Samajjiy
ā’suṁ sunivatthakā’va
Sup
ārutā’ṭṭhaṁsu yathākkamaṁso
Sa
ṅghepasīditva panammabhatyā

31.
Chattena m
ānesi tama’ssa’dāsi
h
ānaṁ pane ‘ta’ntica chattavaḍḍhi
Voh
ārayiṁsū pariveṇa ma’ggaṁ
Kata’mpi tann
āma ma’hosi tattha


[SL Page 016] [\x 16/]

32.
Patv
āna rajjaṁ satataṁ samena
Dhammena p
ālesi pajā’tha kuddho
Sa’n
īharī dāya ma’macca jātā’
Nuvattayi
ṁsū pitughātaka’nti

33.
Tene’va so rakkhasan
āmavā’sī
Vin
āsayī maccagaṇaṁ’nugaṁ taṁ
So sota n
āsādi’pichedayittha
Pabb
ājayī bhūri jane tadā’to

34.
Sutv
āna dhammaṁ punasanta citto
D
ānaṁ pavattesi’va vārivāho
Phusse’nuvassa
ṁ panapūṇṇamāyaṁ
Pavattay
ī dāna varaṁ cirassaṁ

35.
Pitussal
ājā dadisārathiyo
Dv
ārādhi paccaṁ sa’hi’dāsi tassa
S
īhācalekāriya daḷhadāṭhā
Ko
ṇḍañña nāma’mpidvayaṁ vihāraṁ

36.
Sa’dhammaroc
īna’ca sāgalīnaṁ
D
āpesi sīhā calakaṁ vihāraṁ
Katv
ā mahānāma varamhi dīgha
Sandavhaye’d
ā pariveṇadhīse

37.
Sor
ājinī nāma’mupassayaṁhi
K
āretva’tho sāgalikāna’maggaṁ
P
ādāsibhūpo pana bhikkhuṇīnaṁ
Sad
ā rato sāsana vuddhikicce

38.
D
āṭhāpabhūtyavhayakotulamba
Ka
ṇṇanvayo kassapa bhūmipāle
Nibbinnaceto upagamma tattha
Mereliya
ṁ vagga ma’kāsivāsaṁ

39.
Sil
ādikāḷo’ bhavi tassa putto
Bh
īto ito kassapato’ca gantvā
Sojambud
īpaṁ sajanena mogga-
Ll
ānena saddhiṁ varabodhi maṇḍe


[SL Page 017] [\x 17/]

40.
Vih
ārake pabbaji so kadāci
Sa
ṅghassa sādvamba ‘madāsi tasmiṁ
Pasanna citto’vadi ambas
āma-
Ṇero’ti tenā ‘bhavi taṁ samañño

41.
Sokesa dh
ātu’mpi labhitva tassa
Rajje idh
ā’nesi ‘matābhisitto
Katv
ā’ssa sakkāra ‘managgha dhātuṁ
Mahaggha ca
ṅgoṭa vare nidhāya

42.
D
īpaṅkaraṅgīrasa bimba vāse
Va
ḍḍhetva pujaṁ parihārakena
Pavattay
ī so parihāra ‘massā’
Sigg
āhaṭhānaṁ bhaginiṁca’dāsi

43.
So sindhu rakkha
ṁ pana bandhiyā’suṁ
Nibbh
ītikaṁ dipa’makāsirājā
Samuddavel
āhitanāvikājī
Sen
ā ṭènanṭi mantya’dhi muttise’ti

44.
Sen
āpatī vuttarako sanāmaṁ
Padh
āna gāra’ṅkari bhūmipālo
Katv
āna puññaṁ vividhaṁ parattha
Gamittha a
ṭṭhārasamamhi vasse

45.
La
ṅkā rajja’malaṅkarittha’ti saho saṁsuddhabuddhī yaso
Sambuddh
āgama vuddhipaddhatirato sokassapamhājito
Moggall
āna mahīpatī na visahī jetu’mpi maccuṁparaṁ
Y
āte’vaṁsumatī’yavecca palayaṁ hantvā labhavho sivaṁ

Bh
āṇavāraṁ catuvīsatimaṁ
--------------
Iti sajjan
ānanda saṁvegajanake dipavaṁse tirājadīpanonāma catubbīsatimo paricchedo.


[SL Page 018] [\x 18/]


Pañca vīsatimo paricchedo

1.
Tato tassa suto dh
ātu-seno āsi kumārako
Nara devo deva r
ūpo-sahasse saṭṭhime jine
2.
K
āritesu vihāresu-pitarā nava kammakaṁ
Ak
āsantappayī saṅghaṁ-paccayehi catūhi’pi

3.
A
ṭṭhārasa vihāreca-kāresi vāpiyo tathā
K
āretvā dhammasaṅgītiṁ-sāsana’ñca visodhayī

4.
J
ānakīharaṇaṁ nāma-sakkatāya niruttiyā
Mah
ākabba ‘makā rājā-sīhala jana gāravaṁ

5.
Viloketv
āna taṁ kabbaṁ-jambudīpā idhā gato
Tassa mitto
āsi kāli-dāso kavikavissaro

6.
R
ājāvaṇṇā dāsi ghare-kuḍḍe pajjaḍḍhakaṁlikhī
Yo ve pu
ṇṇa’ṅkare tassa-tuṭṭhidāyaṁ dade’vaca

7.
Disv
āna taṁ kālidāso-sampuṇṇa’makarī tathā
M
āretvā taṁ gharetassā-sā’ttanālikhitaṁ’vadī

8.
Asaddahitv
ā taṁ rājā-kālidāsassa taṁ iti
Vinicchiya sakha
ṁtassa-pariyesi ito ci’to

9.
M
āritoso’ti ñatvāna-netvā mata kaḷebaraṁ
K
āretvā citakaṁ tattha-jhāpesi taṁ mahīpati

10.
Ḍayhamānaṁsa’taṁ mittaṁ-disvu’ggasocanopati
Citaka
ṁ uppatitvāna-mato tassa mahesikā
Pa
ñca sokāturā tena-tā’pi tattha matācite

11.
Taha
ṁ ṭhāne cetiyāni-kāretvā sattabodhayo
Ropayi
ṁsu tato satta-bodhivatthū’ti voharuṁ

12.
Ta
ṁ kho ṭhānaṁ mahātitthe-cā’nurādha puruttame
Icce’va ‘meva
ṁ matiyo-tesaṁ tesaṁ visuṁ’bhavuṁ


[SL Page 019] [\x 19/]

13.
Ra
ñño’pi tassa vāsattā-anurādhapure iti
Sakk
ā taṁ patigaṇhātuṁ-ne’tthakocā ‘pisaṁsayo

14.
Katv
ā’nekavidhaṁ puññaṁ-dayāvāso disampati
H
āyane navamepūta-pañño para’magā ito

15.
Tassa’trajo kittiseno-rajja’
ṅgā kata puññako tammātulasivo māse-navame taṁ vināsayi

16.
R
ājā hutvā sivo pañca-vīsāhe jahi rajjakaṁ
Tatiyo upatisso kho-siva
ṁ hantvā’si bhūmipo

17.
Sil
ākāḷocamūnātho-moggallānassa rājino bhaginī sāmikassā’dā-saha bhogena dhītaraṁ

18.
h
ānantarādīhi janaṁ-saṅgahesi janādhipo tanaye’ko kassapo’ti-upatissassa rājino

19.
Sil
ā kāḷo rajja lobhā-saṅgaṇhitvā mahā balaṁ
Yujjhitu
ṁ pana pācīna-tissacala’magā balo

20.
Kassapo’pi dvipa
ṁ ‘ruyha-silā kāḷaṁ palāpiya
Aropesi giri
ṁ hatthiṁ-tene’va girikassapo

21.
Mah
ā have vattamāne-pekkhayaṁ saparājayaṁ
S
īsaṁ chetvā chūrikāya-hatthikkhandhe avatthari

22.
Sutv
ā taṁ upatissokho-sokasalla’nnugo mato
S
āddhahāyanikorajjā-diva’ṅgamidisampati

23.
R
ājā’bhavī silākāḷo-gahetvā pubba saññakaṁ
Ta’mamba s
āmaṇerādi-silā kāḷo’ti ñāpayī

24.
Sokho’vanipat
ī santo-rajja’ṅkāresi dhammiyā
M
āghāta’ṅkārayī bhoge-vejja sālāsuvaḍḍhayī

25.
Ānīta’mattanā kesa-dhātuṁ sampūjayī’nisaṁ
Bodhi p
ūja’mpa’nudina-’makābimbāni satthuno

26.
Tayo putt
ā’bhavuṁ jeṭṭha-moggallānassa sūnuno
Ādipāda padaṁ pācī-desa’ñca dadi bhūpati

[SL Page 020] [\x 20/]

27.
Majjhimo d
āṭhappabhuti-rajjaṁ mālayikaṁ labhī
V
āsāpayittho’patissaṁ-santike ye’va rājino
28.
Vasse dv
ādasamerañño-kāsī pura ‘mito gato
Vetullav
ādikaṁ dhammaṁ-dhātu ganthaṁhi vāṇijo

29.
Ānetvā rājino’dāsi-buddha dhammo’ti saññayā
Pagga
ṇhi taṁ achekattā-dhammā dhamma vijānane

30.
R
ājāgārā vidūre taṁ-gehe katvāna pūjayī
Tathe’va k
ātuṁ sakkāraṁ-niyojesi narādhipo

31.
Katv
āne’so silākāḷo-vividhaṁ puñña sañcayaṁ
Suto rajja
ṁ gato rājā-ṭhitvā terasahāyane

32.
Tadaccaye majjhimako-d
āṭhappabhūti nāmavā
Suto rajja
ṁ gaṇhi kama-’matikkamma mahābalo

33.
Akkamo iti v
ārentaṁ-māresi saka bhātaraṁ
Moggall
āno taṁ suṇitvā-yuddha sajjo pakuppiya

34.
Mah
ā cakkaṁ samādāya-rahera sikhariṁ agā
R
ājā sannayha siviraṁ-khandhī karinda bhūdhare

35.
Moggall
āno nisamme’taṁ sāparādhā na dīpikā
Tena’
ññe māca yujjhantu-hatthiyuddhaṁ karomi’dha

36.
Sandesa
ṁ pahiṇī rañño-vatvā sādhū’ti tammukhaṁ
Gato gaja
ṁ samāruyha-moggallāno’si tādiso

37.
Danti gha
ṭṭe’sanirāva-samosūyitthanissano
Dantagh
āte samuṭṭhāsi-jālāviya’cirappabhā

38.
R
ājā parājayaṁ disvāva-gaḷaṁ chindi nivārite
Rajja ‘meva
ṁ divasehi-māsehi ca chahi jahī

39.
Tassa’ccaye moggall
ānova-dutiyo āsi bhūbhujo
Pa
ṭiccamātulaṁ culla-moggallāno’tivohari

40.
Pa
ṭitoso’pi kāveyyo-saṅgahehi mahā janaṁ
Sa
ṅgahesi mahā saṅghaṁ-saṅgaṇhi paccayehica

41.
Tipe
ṭaka’ñca vācesi-sāṭṭhakatha ‘manuttaraṁ
Saddhamma bh
āṇake pūjā-vidhinā pūjayī’nisaṁ

[SL Page 021] [\x 21/]

42.
Katv
ānaso dhammakabbaṁ-ṭhapetvā danti sekhare
Saddhamma desanos
āne-vācesi nagare nisaṁ

43.
Sikhar
ī majjhato bandhi-kadambāpaga’mādaraṁ
D
īghāyu pada kamma’nti-pattapāsāṇa vāpikaṁ

44.
Bandh
āpayī dhana vāpiṁ-garītara’ñca vāpikaṁ
Saddhamma’
ñca likhāpesi-sāsanabbhudayerato

45.
P
āletvā sāsanaṁ lokaṁ-soraccādi guṇālayo
Yath
ā kammaṁ gato rājā-vasse vīsatime ito

46.
Mahes
ī tassa sajane-visayogena ghātiya
Rajje putta
ṁ’bhisiñcitvā-sā kho rajjaṁ vicārayī

47.
Kittissir
ī meghavaṇṇo-dutiyo bhūpatī pana
Tipupattehich
ādesi-bodhighara’managghikaṁ

48.
Sil
ākāḷaddhanigāme-saṅgillavhaya vissute
Bhayas
īvo mānave’ko-āsi moriya vaṁsajo
50.
Tassa’ggabodhi putteko-mah
ānāgo’tivissuto
Bh
āgineyyocā’bhaviṁsu-mahānāgo vanecaro

51.
Sava
ṁsike tayo bhūpe-hantvā bhehisi patthivo
Vy
ākāsi mantiko taṁhi-sutvā siseva bhūpatiṁ

52.
R
ājātuṭṭho’vata’ṅkāsi-rohaṇā’yuttakaṁ sakaṁ
Tasmi
ṁ punapasīditvā-andhasenāpati’ṅkari

53.
Pacceka bhoga
ṁ katvāso-rohaṇaṁ’va vasaṁ tahaṁ
D
āṭhappabhutināyoddhu-’ṅgāmoggallānabhītiyā

54.
Osakkitv
ā kittisiri-megharājaddhanī puraṁ
Gantv
ā ne’kūnavīsāhe-māresi taṁ mahīpatiṁ

55.
R
ājāhutvā mahānāgo-desa’ṅkari yathā purā
Matatt
ābhāgineyyassa-tato mātula puttakaṁ
Aggabodhi kum
āraṁhi-uparāja ‘makāguṇī

[SL Page 022] [\x 22/]

56. Katv
ā bodhi dumindassa-ālavālaṁ harīmayaṁ
Saduma
ṁchādayī bhūpo-muni bimbāni sandahi

57.
Ad
ā mahā vihārassa-gāme jambelakādayo
Uddh
ādi gāmake jeta-vanassa dadi bhūpati

58.
Khettattisata d
ānena-niccakālika yāguyā
Santappay
ī jeta vane-yatayo sātakāmato

59.
Mah
ā vihāre saṅghassa-duratissa sarā sato
Sahassakhetta
ṁ pādāsi-yāguyāsa’sarādhipo

60.
May
ūra pariveṇassa-navaṁkamma’ñcadāpayī
Suji
ṇṇa’manurārāmaṁ-paṭisaṅkhārayī tadā

61.
Patthivo so mah
ānāgo-vividhaṁ puñña sampadaṁ
Sa
ñcinitvā tivassena-bhottuṁ phala’magā divaṁ

62.
Santu
ṭṭhā’mita vibhavā samuttikittī
Bh
ūpālā janavisaraṁ vamiṁsu vittaṁ
Sante’va
ṁ sumariya yutti magga yuttā
Bh
āvethā,matasiridaṁ sade’va puññaṁ

Bh
āṇavāra pañcavīsatimaṁ.
--------------
Iti sajjan
ānanda saṁvega janake dīpavaṁse navarāja dīpanonāma
Pa
ñcavīsatimo paricchedo.


[SL Page 023] [\x 23/]

Chabbīsatimo paricchedo.

1.
Āsī mahānāga narādhipassa
Sa’m
ātuleyyo puna aggabodhika
Disampat
ī bhūta samādhinā taṁ
Hira
ñña gabbho vidadhittha nūnaṁ

2.
Sa’m
ātula’ṅkā upa medinindaṁ
Bh
ātussa ‘dāsī yuva rājakattaṁ
Sabh
āgineyyaṁ malayā dhipacce
hapesi
ṭhāntarakesu yogge

3.
R
ājā sacakkaṁ yuva bhūpatissa
Dakkhi
ñña desaṁ pana ‘dāsi tattha
Vasa
ṁ samāno sirivaḍḍhamāna
V
āpi’ñca gāhāpayi daḷha citto

4.
Gir
ī vihāra’ñca karīya saṅgha
Bhog
āya khetta dvisataṁ pavecchi
D
āṭha vhayaṁ dhītara’massa rājā
Ad
āsi so kho malayā dhipassa

5.
So sa
ṅgha bodhī pariveṇa’maggaṁ
Kar
ī mahāsīva samaññakassa
San
āmaka’ṅkā pariveṇa’massa
P
ādāsi ye’vaṁ parivārākā’pi

6.
Budh
ā’ssa rañño’ddhani sīhalīya
Niruttiy
ā ‘kaṁsu vicitra kabbe
Pad
īpikā cā ‘su’ matappavāho
K
āle ‘smi’me’ke pana maññare’ti

7.
Kurunda n
āmaṁ atha sabba saṅghiṁ
Vih
ārakaṁ katva sanāma vāpiṁ
Sa’n
āḷikeropavanaṁ mahantaṁ
Tiyojana ‘
ṅkārayi bhūmi pālo

[SL Page 024] [\x 24/]

8.
So loha y
ūpaṁ paṭisaṅkharitvā
Mahe ‘ssa chatti
ṁsa sahassa bhikkhū
Tic
īvarenā’ccayi dāṭhasīva bhikkhussa ‘vāde ‘kari ṭhitva rajjaṁ

9.
Sa’m
ūgasenā patikaṁ vihāraṁ
K
āretva’tho lajjika gāma vāmaṁ
Bhikkhussa bhogattha ‘mad
ā mahādī-
N
āgavhaya’ṅkā pariveṇa kantaṁ

10.
Vetulla v
ādo ‘tra tadā’si joti
P
ālo mahā thera varo vivādā
Vetulla v
ādī’pi parājayittha
R
ājā pasīditva ‘tha mānayī taṁ
11.
D
āṭhā pabhūtya vhayakā’di pādo
Thera
ṁ parajjhitva karamhi jātā
Ga
ṇḍā hato kho bhaginī sutagga-
Bodhi
ṁ ‘dipāda gga’makā mahīpo

12.
So bh
ūpati’neka vihāra bimba
Th
ūpe ca vāpī atha kārayitvā
Gato catutti
ṁsa samāya kamma
Sarikkhaka
ṁ dibba sukha’nnubhottuṁ

13.
Tato ‘ggabodh
ī dutiyo’si bhūpo
Pubbassa r
ājassa mahallakattā
Ta’
ṅkhudda nāmenu’da vohariṁsu
P
ālesi dīpaṁ mahipo manuññaṁ

14.
Dev
ī’ssa dhitā’si samātulassā’
Sigg
āhaka’ṅkā sa’tha saṅgha bhaddaṁ
h
ānantaraṁ ‘dāsi yathā rahaṁ ‘ñca
Ve
ḷuvana’ṅkāriya sāgalīnaṁ

15.
Jamb
ādimaṁrantaragallaka’ñcā’
K
ā mātupiṭṭhiṁ puna khirikāya
Sa’dh
ātuyā geha’ma ku’ṇṇaloma
Ghara’
ñca chattaṁ ‘malacetiyamhi


[SL Page 025] [\x 25/]

16.
Asse’ca k
ālamhi kaliṅga bhūpo
Ra
ṇe janānaṁ maraṇa’mpi disvā
Sa
ṁvigga citto’va idhā ‘gamitvā
Saddh
āya so pabbajī jotipāle

17.
Padh
āna ṭhāna ‘ṅkari matta sele
Vih
ārake tassa adāsa ‘macco
Mahesi v
ā ‘gammi ‘ha pabbajuṁ te
Sutv
ā mahesī ta’mu paṭṭhahittha

18.
Amacca therassa sa’ vetta v
āsa
Vih
ārakaṁ pācina khaṇḍa rājyaṁ
Ad
āsi so saṅgha varassa ta ‘ñca
Atha ‘ccaya ‘
ṅgā mahipo sa ‘thero

19.
So jotip
āla tthaviramhi thūpā
R
āmamhi thūpe abhivandamāne
Bh
āgo pabhijjitva pure patittha
Dassesi r
ājaṁ puna dukkhito’va
20.
Disv
āna saṁvigga mano ta ‘matthaṁ
Tasmi ‘
ṅkhaṇe paṭṭhapi kamma’maggaṁ
Sa’dakkhi
ṇāya ‘kkhaka dhātu seṭṭhaṁ
hapetva p
ūjesa’tha loha yūpe

21.
Cir
āyamāne navakammi ‘masmiṁ
R
ājā papañcessati dhātu gabbhaṁ
Gacch
āma dhātuṁ pana gayha yaṁ taṁ’
Vocu
ṁ ‘sa devā supato’va ‘rāmī

22.
R
ājā pabuddho pana uttasanto
K
āresi sabbaṁ na cirena kammaṁ
Dh
ātu varaṁ ‘netva manuñña loha-
Pp
āsādato vaḍḍhayi sampuṭamhi

23.
P
ādāsi laṅkaṁ saha sena dhātu-
Gabbhassa vattesu ‘pah
āra hāriṁ
Ta ‘
ṅgopakānaṁ ‘dadi lābha gāmaṁ
Mahesiy
ā ‘moda pavedayanto


[SL Page 026] [\x 26/]

24.
Mahesiy
ā katva ca sassa nāmaṁ
D
āṭhaggabodhī’ti akāsi vāsaṁ
Ga
ṅgā taṭaṁ sela taṭaṁ sara’ñca
Tath
ā valāhassa ‘makāsi vāpiṁ

25.
S
ā bhatta vaṁsaṁ ‘disi bhikkhuṇīnaṁ
Katv
āna so bhatta tariṁ mahantiṁ
Va
ḍḍhesi pāḷiṁ mahipo para’ṅgā
Pu
ññaṁ cinitvā dasama ssamāyaṁ

26.
Iti vidita muninda ss
āsanā bhumi pālā
Upacita kusal
ā sampanna bhogā samattaṁ
Siri visara’managgha
ṁ hitva maccussa vāsa’
Mupagamu’miti
ñatvā no care ko hi dhamme

Bh
āṇavāraṁ chabbīsatimaṁ
--------------
Iti sajjan
ānanda saṁvega janake dīpavaṁse rāja dvaya dīpano nāma
Chabb
īsatimo paricchedo
--------------

 [SL Page 027] [\x 27/]


Sattavīsatimo paricchedo


1.
Dutiyo sa
ṅghatisso’si-bhūpo’siggāhako tato
Sahassasmi
ṁ sate eka-paññāsatima hāyane

2.
Khuddaggabodhi r
ājassa-moggallāno camū pati
Vasa
ṁ raññā rohaṇasmiṁ-yuddhatthaṁ ‘bhimukho’gami

3.
Ku
ñjaraṁ’ruyha puttena-rājā sannaddha vāhano
Moggall
āna’mupāgañchi-pācīna tissa pabbate

4.
Duvinna
ṁ bala kāyānaṁ-saṅgāme samupaṭṭhite
Tasmi
ṁ rañño mahānāge-madhuka cchāya’māvisi

5.
S
ākha’māhacca chattaṁ ‘sa-bhūmiyaṁ pati rājino
Ripusen
ā’haritvā taṁ-sāmino dadi taṅkhaṇe

6.
Chatta’muss
āpayī sela-muddhani ṭṭhitako tadā
Patthive’so’ti cintetv
ā-parivāresi taṁ camū

7.
Hatthikkhandh
ā’varūhitvā-puttaṁ’maccaṁ va sukhkhacaṁ
Gahetv
ā pāvisī meru-majjaraṁ kānanaṁ dukho

8.
Atha gantv
ā vedvavanaṁ-codito pabbajī raho
Roha
ṇaṁ gantu kāmo-so-maṇihīra’mupāgami

9.
Tatra
ṭṭhā sevakā tassa-sañjānitvā tayo jane
Moggall
ānassa ñāpesuṁ-netvā sīha giriṁ puraṁ

10.
Tesa
ṁ chindāpayī sīse-dvīhi māsehi bhūmipo
Sa
ṅghatisso asiggāho-mato evaṁ sudukkhito

11.
Nisamma r
ājino putto-icca ‘tra sa ‘pakuppiya
Hattha p
ādāni tassa’suṁ-chindituṁ viniyojayī

12.
Laddha jjayo moggall
āno-pura’māgamma nibbhayo
La
ṅkā rajjā dhipo āsi-dalla nāmena pākaṭo

13.
Sen
āpatiṁ mittaduhiṁ-malayā dhipati ‘ṅkari
Tassa puttassa ‘sigg
āha-ṭhānaṁ dadittha bhūbhujo

14.
Mah
ā thupa ttayaṁ sammā-nava vatthehi chādayī
D
āṭhā dhātuṁ kesa dhātuṁ-mahābodhi ‘ñca pūjayī


[SL Page 028] [\x 28/]

15.
Ak
ā vesākhapūja’ñca-sāsanaṁ parisodhayī tipeṭakassa sajjhāya-’ṅkāresi vattayaṁ ‘canaṁ

16.
Sa
ṅghassa loṇakhettāni-adāsi tisatādhike
Moggall
āna vihāra’ñca-kārapiṭṭhimhi kārayī

17.
Sa
ṅgāma piṭṭhigāma’ñca-vaṭṭa gāma vihārakaṁ
K
āresi cetiya gehaṁ-tathā rakkha vihārakaṁ

18.
Vih
ārāna ‘madā bhūrī-bhoga gāme janādhipo
Sa
ñcinī pacuraṁ puññaṁ-vividhaṁ sāta kāmato

19.
Kuddho malaya r
ājassa-ta’mupāyena mārayī
Tassa putto asigg
āho-nilīnaṁ jeṭṭha tissakaṁ

20.
Upasa
ṅkamma tenā’pi-yoddhuṁ rāja’mupāgami
Bh
ūrī pajja ra rogena-rājasenā matā tadā

21.
R
ājasenā pabhijjitvā-palāyitvā’tidubbalā
Ek
ākinaṁ palāyanta-’ma nubandhi mahīpatiṁ

22.
S
īhaselassa sāmante-mārayittha narissaraṁ
Rajja’
ṅkāresi soye’vaṁ-chavassāni disampati

23.
Je
ṭṭha tissa’mahi ohīnaṁ-hantuṁ bhava patthivo
Pesesi s
āsanaṁ ehi-ñatvā so malayaṁ agā

24.
Asigg
āho anurādha-puraṁ’gamma nisaṁsayo
La
ṅkādhipo āsi silā-meghavaṇṇo’ti vissuto

25.
Bodhi’
ñca saṅghaṁ vanditvā-cetiye tīni bhūpati
Sakk
āsa’tha mahāpāḷiṁ-vaḍḍhayittha sukhedhito

26. Sil
āmaya munindassa-vihāre abhayuttare jiṇṇaṁ geha’makādatvā-kolavāpi’ñca rakkhayī
27.
Sirin
āgo jeṭṭhatissa-mātulo pāratīrakaṁ
Gantv
āna damiḷe’dāya-gaṇhituṁ desa’muttaraṁ

28.
Upakkami tad
ā rāja-sutvā yujjhitva ta’mpi ca
Hantv
āna sese pesse’kā-tatra tatra vihārake

29.
Sampatta vijaye ra
ññe-vasante sati nibbhaye
Bodhi vhayo bhikkhu’bhaye-vih
āre bahule tahiṁ


[SL Page 029] [\x 29/]

30.
Disv
ā dussīlake rāja-’mu pasaṅkamma dhammikaṁ
Kamma
ṁ yācittha tene’va-kāresi taṁ mahīpati

31.
Raho mantiya duss
īlā-ta’mmāretvā kammakaṁ
Pa
ṭibāhayuṁ bhūpālo-kuddho gaṇhiya te tato

32.
Saras
ī pālake’kāsi-chinna hatthe sabandhane
Jambud
īpe sataṁ bhikkhū-khipāpesi mahāmati

33.
Parisodhes
ī paggāhaṁ-saraṁ tassa ca sāsanaṁ
Ther
īyavādake rājā-tehi kātu ‘muposathaṁ
34.
Nimantetv
ā paṭikkhitto-kujjhitvāna ‘vabhāsiya akkhamāpiya te bhikkhū-dakkhiṇa’ṅgā
disampati

35.
M
āraṇantika rogena-phuṭṭho dehaṁ sarajjakaṁ
Jahitv
ā navame vasse-para’ṅgami’vanīpati

36. Tato tassa suto
āsi-rājaggabodhi nāmavā pākaṭo ‘si sirīsaṅgha-bodhi nāmena mānito

37.
Bh
ātaraṁ tassu’parajje-māṇa’mhisicca dakkhiṇaṁ
Ad
āsi sammā pālesi-raṭṭhaṁ saṅghaṁ ca mānayi

38.
Malaye je
ṭṭhatissa vho-vasaṁ saṅgayha mānave
Pubba dakkhi
ṇake hattha-gate katvāna pacchimaṁ

39.
D
āṭhā sīvaṁ sajīva’ñca-gahetuṁ pesayī lahuṁ māyetti’māgataṁ bhūpo-dāṭhāsīvaṁ pana’ggahī


40.
Je
ṭṭhatisso raṇa sajjo-rājasenaṁ samottharī
R
ājā aññātavesena-palāto turitaṁ tadā

41.
N
āva’māruyha māsamhi-chaṭṭhe rajjā anissaro
Jambud
īpa’magā’pekkho-āyati’ñca yathā tathā

42.
Tato’bhav
ī jeṭṭhatisso-mahīpālo mahābalo
S
āsanaṁ paripālesi-mānanīye ca mānayī

43.
Mah
ādāragiri’ndāsi-vihāre abhayavhaye
Mah
āvihārassa mahā-mettabodhi ‘madā sato

44.
Jetavane go
ṇḍigāmaṁ-pādāsi pacure tato
Ad
ā saṁvasathe rājā-tasmiṁ tasmiṁ vihārake


[SL Page 030] [\x 30/]

45.
Pa
ṭisaṅkhārayī jiṇṇe-tilakkhena niyāmato
Pu
ñña ‘mevaṁ vidhaṁ bhūpo-sañcinittha sadāsayo

46.
Tatiyaggabodhi bh
ūpālo-tadā parataṭaṁ gato
D
āmiḷaṁ bala ‘mādāya-kāḷavāpi ‘mupāgami.

47.
Je
ṭṭhatisso ‘pi senaṅga-’mādāya samupāgami
K
āḷavāpi sakāsamhi-yujjhanto attano balaṁ

48.
Disv
āno ‘hīyamānaṁ ‘vā-maccaṁ gira ‘mimaṁ bruvi
Mahesiy
ā samāroca-devī pabbajja āgamaṁ

49.
Sajjh
āyitvā cā’bhidhammaṁ-vatvā pattiṁ sarājino
Deh
ī’ti vatvā sattīyā-sīlaṁ chindi sayaṁ tato

50.
Mah
ādevī tathā katvā-phalitvā hadayaṁ matā rājā pañcahi māsehi-para’ṅgā bhuvanaṁ mato

51.
Balav
ā jitasaṅgāmo-aggabodhi narādhipo
Rajja
ṁ pākatika ‘ṅkāsi-puna rajje patiṭṭhiya

52.
Padh
āna ghara sāmissa-haṅkāraṁ sāmugāmakaṁ
Kehellar
ājabhāga’ñca-adāsi parivārake

53.
Mah
āmaṇiṁ jetavane-sālagāmaṁ disampati
Mayetti kassap
ā vāse-’dāsi puñña parāyano

54.
Cetiyadd
īmhi ambila-padara’ndā puḷatthike
Pure ‘k
āsi mahāpāna-dīpakaṁ suvicittitaṁ

55.
M
āṇaṁ ‘macco’parājānaṁ-māresuṁ taṁ ‘parādhitaṁ
Tato ‘nuja
ṁ kassapavha-’mo parajje ‘bhisecayī

56.
D
āṭhāsīvo ‘ccayaṁ sutvā-māṇassa dāmiḷaṁ balaṁ
Gahetv
ā tintiṇiṁ gañjī-gāmaṁ yujjhitva bhūpatiṁ

57.
Par
ājetvāna dāṭhopa-tisso’tya’hu suvissuto
Tatva ‘ggabodhi bh
ūpālo-jambudīpaṁ palātavā

58.
Laddhok
āso idhā’gamma-rajjaṁ’gahi viyujjhiya
Loko upadduto ra
ññaṁ-saṅgāmenā’si pīḷito

59.
D
āṭhopatisso nikhilaṁ-nāsayi pubbarājunaṁ
Dh
ātvāvāsesu sāra’ñca-hemaṁ bimbesu paggahī

[SL Page 031] [\x 31/]

60.
Th
ūpārāme cetiyamhi-gahi sovaṇṇathūpikaṁ
Bhindittha cetiye chatta-’managgharatan
ācitaṁ

61.
Puna vippa
ṭisārī’va-desetuṁ sassa kibbisaṁ
S
ākavatthuvihāraṁ so-bhogena saha kārayi

62.
Bh
āgineyyo’si ratana-dāṭho mahādipādako
Atha’ggabodhimhi patte-kassapo yuvabh
ūpati

63.
Sena
ṁ rakkhitu’mappañño-thūpārāmamhi cetiyaṁ
Bhetv
ā rājūhi mahitaṁ-dhanasāra’ñca paggahī

64.
Dakkhi
ṇasmiṁ vihārasmiṁ-bhindi cetyaṁ durāsayo
Eva’ma
ññe’pi bhinditvā-aggahī dhanasañcayaṁ

65.
Karonta’meva
ṁ vāretuṁ-nāsakkhī’ghapurakkhataṁ
R
ājā thūpārāmacetyaṁ-bhinnaṁ pākatika’ṅkari

66.
Jito d
āṭhopatissena-aggabodhi disampati
Ra
ṇasenaṁ sajjayituṁ-puna rohaṇa’meva’gā

67.
Tahi
ṁ soḷasame vasse-vyādhinā pahaṭo mato
Tad
ā’nujo yuvarājā-kassapo balavāhano

68.
D
āṭhopatissa’mapara-patīraṁ’va palāpiya
Rajja’meka’
ṅkāsi dīpaṁ-makuṭa’nne’va dhārayī

69.
Sata
ṁ saṅgamato sassa-desetuṁ kibbisaṁ bhusaṁ
Ārāmavāpiyo vā’pi-kārāpayi hite rato

70.
Mah
āmahehi sakkāsi-mahācetittayaṁ puna
Th
ūpārāma’ñca pūjesi-bhogagāmavarena’pi

71.
Y
ūpaṁ varicavaṭṭimhi-kāretvā nāgasālakaṁ
Mah
āniṭṭhilagāma’ñca-nāga sāla nivāsino

72.
Therassa’d
āsa’bhidhammaṁ-sāṭṭhakatha’manuttaraṁ
Tena v
ācesu’paṭṭhāya-paccayehi yathārahaṁ

73.
Tato d
āṭhopatisso ‘tra-sena’mādāya āgato
Kassapen
ā’have naṭṭho-vasse dvādasame’bhavi

74.
Kassapo dutiyo patta-vijayo’si mah
ādhiti
Bhattagga
ṁ bhikkhusaṅghassa-vaḍḍhesi puññakāmato


[SL Page 032.] [\x 32/]

75.
Dhamma
ṁ vācesi mānetvā-nāgasāla nivāsinā
P
āliṁ likhāpayu’ddissa-kaṭandhakāra vāsinaṁ

76.
Pa
ṭisaṅkhārayī jiṇṇaṁ-kamma’ṅkā cetiye navaṁ
Tathe’va kusala’
ṅkāsi-pahūtaṁ bhūpatī’nisaṁ

77.
Bahul
ā tassa puttā’suṁ-māṇavho pubbajo’bhavi
Ch
āpakattā puna tesaṁ-vasantaṁ rohaṇe tadā

78.
Bh
āgineyyaṁ samāhūya-mānaṁ puttehi rajjakaṁ
Tassa n
īyādayītvāna-tahaṁ saṅghaṁ khamāpayī

79.
Dhamma’mev
ā’nuvattitvā-sabbaṁ saṅgaṇhi sādaro
Yath
ākamma’magā rājā-navame hāyane paraṁ

80.
M
ātulassa mahārañño-kattabbaṁ katva sabbaso
Dami
ḷe nīharāpesi-jane saṅgayha māṇakenā

81.
Nibb
āsemā’ti’maṁ tasmiṁ-ṭhitasmiṁ bahi dāmiḷā
Pura
ṁ gahetvānā’gantuṁ-hatthadāṭhassa pārato

82.
Pesesu
ṁ sāsanaṁ sajju-māṇo’pi sāsanaṁ pitu
Pesesi roha
ṇe sassa-nacirenā’gato pitā

83.
Tato m
āṇo’bhisiñcittha-tātaṁ rajje sa ‘dappulaṁ
Nik
āyānaṁ tisahassa-’madā saṅgaṇhi dīpake

84.
Hatthad
āṭho damiḷānaṁ-sutvā sāsana’māgato
M
āṇo’pi pitaraṁ rājaṁ-rohaṇaṁ’va savatthukaṁ

85. Pesetv
ā so pubbadesaṁ-gantvā vasi jane suto
Satt
āha ‘manurādhamhi-dappulo’kāsi rajjakaṁ

86.
Roha
ṇe vasamāno so-pālesi sāsanaṁ janaṁ
T
īni vassāni rajja’ṅkā-yathākammaṁ gato paraṁ

87.
P
ācīnāyaṁ vasaṁ māṇo-raṇaṁ kātu’mupakkami
Hatthad
āṭho’pi taṁ ñatvā-samāgañchi mahābalo

88.
Tambalamhi mah
āyuddhe-yodhā māṇaṁ vināsayuṁ
Hatthad
āṭho dāṭhopa-tisso sāvesi savhayaṁ

89.
Pitucch
ā sūnuno agga-bodhissa yuvarājataṁ
Desa’
ñca dakkhiṇa’ndāsi-nissite’pi susaṅgahī


[SL Page 033] [\x 33/]

90.
Vih
āre abhayavho’kā-kappūra pariveṇakaṁ
Tipu thulla vih
āraṁ hi-kārente theriyā yatī

91.
S
īmāya’nto’ti vāresuṁ-kārayī sa’balā tahiṁ
Pattanikkujjana’
ṅkaṁsu-assaddho’ti vijāniya

92.
Katv
āna vividhaṁ puññaṁ-vyādhinā pahaṭo bhusaṁ
Navame h
āyane rajjā-mato ‘si mahipo dayo

93.
Kha
ṇena sampatya ‘pasavya yātraṁ
Pay
āti sabbā acirappabhā’va
Tato para
ṁ tāsu ratiṁ vihāya
Careyya dhamm
ābhirato hitatthi

Bh
āṇavāraṁ sattavīsatimaṁ.
---------------
Iti sajjan
ānanda saṁvega janake dīpavaṁse aṭṭha rāja dīpano nāma
Sattav
īsatimo paricchedo.

[SL Page 034] [\x 34/]


Aṭṭhavīsatimo paricchedo

1.
Tato catuttho’ssa’nujo’ggabodhi
N
āmena rājā sirisaṅghabodhi
Āsī dayālū sa’hi puññakāmī
Yat
īna ‘bhattagga ‘malokayittha

2.
h
ānantaraṁ ‘dāni yathārahaṁ so
P
āḷiṁ mahanti’mpica vaḍḍhayittha
K
āruñña sampūta mano mahīpo
M
āghātaka ‘ṅkārayi atra dīpe

3.
Ji
ṇṇe vihāre pariveṇakeca
Ak
āsi so pākatike manāpaṁ
G
āme adā bhogarahaṁ karitvā
Sa
ṅghassa dāse ca ṭhapesi kāmaṁ

4.
Gu
ṇaṁ hi tiṇṇaṁ ratanāna ‘magga’
Manussarante ‘kavali
ṁ gahetvā
Aka ‘kkham
ālaṁ kira subbato ‘va
Paj
ā nuvattā ta ‘mahesu ‘mevaṁ

5.
Kamme niyutto’ssa hi potthaku
ṭṭho māṭambiyaṁ geha ‘makā padhānaṁ
Kapp
ūranāme pariveṇa kante
Y
ūpaṁ akā so damiḷo dhaneso

6.
Sa ‘potthas
āto dhajinī patindo
Bh
ūpālanāmiṁ pariveṇa ‘maggaṁ
So sa
ṅghatisso’pyu ‘pabhūmi pālo
K
āresi sehāluparāja saññaṁ

7.
Je
ṭṭhā mahesī pana tassa jeṭṭhā
R
āmābhidhānaṁ pana bhikkhuṇīnaṁ
Upassaya
ṁ kā’ssa adā dvigāmaṁ
Dh
ātvālaya’ṅkā malayādhipo so


[SL Page 035] [\x 35/]

8.
So bodhitisso ‘kari bodhi tissa
Vih
āra ‘maññe idha maṇḍalīyā
Tath
ā ‘kāruṁ bhūri vihāra rāme
K
ālo ayaṁ puññamayo ‘va bhāsī

9.
Ath
ā ‘paraṁ bhūmipatī puḷatthī
Pura’
ṅgato vāsa ‘makappayittha
Rogenaphu
ṭṭho jana ‘movaditvā
Diva’
ṅgato soḷasamamhi vasse

10.
Vic
ārayī rajja ‘mato ‘tra pottha-
Ku
ṭṭho ‘pabhūpaṁ khipi dāṭhasīvaṁva
K
ārāghare ‘rakkhaṇa ‘mādisitvā
Ra
ññā vinu ‘bbiṁparibhuñjitu’ñca

11.
Sakkoti so datta ‘mala’nti netv
ā
R
ājanvayiṁ taṁ abhisicca rajje
N
āmaṁ ṭhapetvā ‘ssa vicārayittha
R
ājā vihāra’ṅkari so sanāmiṁ

12.
Datto sa’r
ājā ‘dvisamaṁ’ca rajja
Mak
ā tato’hūya’pi hatthadāṭhaṁ
Rajje’bhisi
ñci sva’nusāsi bhūpaṁ
M
āresi māsehi chahī’bhavasmiṁ

13.
Āsī mahā sammata vaṁsa jāto
Sa’kassapassa ddutiyassa ra
ñño
Putto sam
āno pana māṇavammo
R
ājā’tha laṅkā dharaṇī talasmiṁ

14.
Mahesi ra
ñño malayādhipassa
Dh
ītā’si saṁghā lalanā surūpā
Santo kum
āro sa’hi hatthadāṭha
R
ājassa kāle ‘gami jambudīpaṁ

15.
Sevitva r
ājaṁ narasīha nāma’
M
ārādhayī sabba pavuttiyā so
Piy
ā’ssa kantā catudhītaro ca
Tahi
ṁ vijātā caturo ca ‘pacce

[SL Page 036] [\x 36/]

16.
Eva
ṁ vasante narasīharaññā
Saddhi
ṁ raṇāyā ‘gami vallabhavho
R
ājā’have tamhi sa’māṇavammo
Sena’mpi viddha
ṁsayi vallabhassa

17.
So m
āṇavammo’pi tahaṁ paṭuttaṁ
Dassesi dibb
āna’raṇe harī’ca
Tasmi
ṁ pamodo nara sīha rājā
Sav
āhanaṁ vāhini’massa datvā

18.
Gacch
āhi gaṇhāhi’ti rajja’māsuṁ
Pesesi la
ṅkaṁ puna māṇavammo
Āgammi’maṁ saṁyuga’mārabhittha
D
āṭhopatissena parājito so

19.
Etto tato para’mag
ā sahāyaṁ
Disv
ā punā’rādhiya taṁ narindaṁ
Samm
ā vupaṭṭhesi sa’yāva bhūpa-
Catukka’m
ā yacca’mapekkhamāno

20.
V
ārasmi ‘masmiṁ pana māṇavammaṁva
Rajje
ṭhapessa’nti balaṁ sayoggaṁ
Datv
āna nesī atha so saseno
Sindhu ‘ntaritvo’ttara maggahittha

21.
Sen
ā puraṁ gantu’makhobhayitvā’
Rabh
ī suṇitvā iti pottha kuṭṭho
Mah
ā balo paccupago’si sūro
So m
āṇavammo dvipa’māruhitvā

22.
Ta
ṁ potthakuṭṭhaṁ mahipa’ñca dvejjhaṁ
Pal
āpayī tassa narā palātaṁ
Ta
ṁ hatthadāṭhaṁ pana disva tassa
S
īsaṁ hagetvā’ssa ca dassayiṁsu
23.
Sa’potthaku
ṭṭho vigato mato’sī
Tato’tra d
īpe sa’hi māṇavammo
Uss
āpayī chatta ‘manappakāni
Pu
ññāni ‘kāsī atha kappa gāmaṁ


[SL Page 037] [\x 37/]

24.
Sepa
ṇṇikākhya’ñca vihāra’maggaṁ
Padh
ānarakkhe sirināma yūpaṁ
K
āresi jiṇṇe saṭisaṅkharittha
So pa
ñcatiṁsa ssarade para’ṅgā

25.
Tato’ccaye pa
ñcamako’ggabodhi
Tassa’trajo bh
ūpati āsi puñño
Kadambagona ‘
ñca mahātalasmiṁ
So devap
ālīsu giriṁ pura’ñca

26.
K
āresi so antare sobbhakamhi
Deva
ṁ vihāra’ṅkari rāja mātiṁ
Te pa
ṁsukulīna ‘ma dāsa’vaḍḍha
M
āna ñca yūpaṁ paṭisaṅkharittha

27.
Suva
ṇṇa chabbīsa sahassa mattaṁ
Sam
āpayitvā pati cetiyaddiṁ
Ji
ṇṇa’ñca sabbaṁ paṭisaṅkharittha
Sa’p
āṇiṇaṁ’dāsa’tha dāna bhaṇḍe

28.
Dayo mah
āsena vihārakassa
Kar
īya’dāsī vara tāla vatthuṁ
Sa’go
ṇḍigāmākhya saraṁ vibhinnaṁ
Bandh
āpayī sādhu pajāhitatthi

29.
Saya
ṁ’va rajje janatā’ssa sammā
Sovaggiya
ṁ kamma’makāsi niccaṁ
Chavassa ‘meva
ṁ sukaṭa’ṅkaritvā
Bhottu
ṁ’va’gañjī tidivaṁ vipākaṁ

30.
Tass
ā’nujo ‘hosa’tha bhūmipālo
Sa’kassapavho tatiyo pat
īto
Mah
ājanaṁ saṅgahi saṅgahehi
Pit
ā niyaṁ putta’miva’gga ceto

31.
h
ānantarādī dadi tassa tassa
M
āghātaka’ṅkārayi so’tra dīpe
V
āṇijjagāmo pavana’ñca’kāsī
Sa’kassap
ācela padhānagehaṁ


[SL Page 038] [\x 38/]

32.
So helig
āmamhi ca macchatitthe
K
āresi vāse’mbavanopavanyaṁ
Eva’mpi a
ññe cakaritva puññe
Ak
āsi rajjaṁ chasamaṁ manuññaṁ

33.
Tato ka
ṇiṭṭho’pi mahindanāmo
Sampattarajjo na mah
ī kirīṭaṁ
Tass
ā’si mitto cirasatthuto hi
Mato pur
ā’to na ca icchi so taṁ

34.
Sa’
ādipādo’vi ha rajja’maggaṁ
Vic
ārayī kassapa nāmabhātu
So aggabodhi
ṁ suta’moparajje
hapetva’d
āsī puna pubba desaṁ

35.
Sutassa’d
āsī pana dakkhiṇāsaṁ
Das
ānakaṁ so garupāliyaṁ hi
Dine dine d
āpayī bhikkhuṇīna’
Mupassaya’
ṅkāsi sanāmadheyyaṁ

36.
Mahindatittho pavana
ṁ sabhoga’
Ma
ññāni’kāsī vividhāni puññe
Katv
āna rajjaṁ matimā tivassaṁ
Gavesaya
ṁ nāka’magā sakhaṁ’va

37.
Mahinda putto karaga’mpi rajja
ṁ
P
ācīna desā dhipatissa tassa
Cha
ṭṭhaggabodhissa padāsi pañño
R
ājā silāmegha samaññako’si

38.
Mahindaputta
ṁ puna oparajje’
Bhisi
ñci kāle atha gacchate’vaṁ
Āgamma rājaṁ pisunā raho’ghā’
Vocu
ṁ mahīpo paribhijji tasmiṁ

39.
Viditva ta
ṁ so sakadesa’māsu’
M
āgamma saṅgaṇhi jane tadāni
Bala
ṁ gahetvā ‘rabhi sampahāraṁ
Bh
īmaṁ ‘si yuddhaṁ kadalī nivāte

[SL Page 039] [\x 39/]
40.
Tahi
ṁ parājitva raṇe’ggabodhi
Up
āvanīso malayaṁ palāto
Tato kata
ññū saka bhātuno’pa
K
āraṁ saranto malayaṁ sayaṁ’va

41.
Gantv
ā ‘ggabodhiṁ susamādiya’ggaṁ
Pura
ṁ gamitvā saka dhītu saṅghaṁ
Ak
ā vivāhaṁ saha tena tuṇṇaṁ’
Tato samagg
ā sukhitā vasiṁsu

42.
Kad
āci saṅghā patino’ssa agga-
Bodhissa dos
ā pituno niyogā
S
ā pabbajī bhikkhuṇi santikasmiṁ
Tass
ā tadā mātula sūnu bhūto

43.
Taha
ṁ ta’mādāya rahassa ‘magga-
Bodh
ī kumāro tuvaṭaṁ palāto
Dhavopar
ājo sahitena saddhiṁ
Yujjhitva ga
ṇhī bhariyaṁ’sa saṅghaṁ

44.
Vy
āpāra ādi nimako pavanyaṁ
M
āṇa gga bodhū pavana’ñca tacchaṁ
So hatthi kucchimhi pun
ādipiṭṭhi
Vih
ārake kārayi citra yūpe
45.
Ji
ṇṇa’ñca so pākatikaṁ karitvā
Yath
ā balaṁ sañcini puñña puñjaṁ
Bh
ūpo hi tāḷīsatimamhi vasse
Rajja
ṁ vicāretva diva’ṅgamittha

46.
Tato mahindassa suto’ggabodhi
R
ājā ‘bhavī sattatamako ‘parājā
Mahindaputta
ṁ sakaṁ ‘moparajje’
Bhisi
ñci rakkhī janasāsanaṁ so

47.
Ji
ṇṇo mahābodhi ghare nava’mpi
Kamma
ṁ thira’ṅkāsi kalanda nāmaṁ
Ārāmakaṁ mallanila’ñca kāsī
Sal
āka bhattaṁ dadi vaṁsikānaṁ


[SL Page 040] [\x 40/]

48.
Gil
āna bhesajja’madā puḷatthi
Pure vasa’
ṅkāsi pahūta puññaṁ
Mato suto j
īvati bhūpatismiṁ
Cuto’si r
ājā chahihāyanehi

49.
Tato sil
āmegha suto mahindo
Vasundharindo dutiyo’bhavittha
Pitussa k
ālamhi sa ‘cakkapacce
hatv
ā vicāresi sayaṁ va rajjaṁ

50.
Ra
ññe matasmiṁ janake mahante
Titthe vas
ī so matimā vinīto
Ra
ñño’ccayaṁ cullapitussa sutvā
N
āseyyu’māsuṁ ta’ma rīpura’ṅgā

51.
Sara
ṭṭhiyā maṇḍaliko ‘ttarasmi’
Macchejja desa’
ñca karaṁ na ‘daṁsu
Sutv
ā saseno ‘va tahiṁ gamitvā
Sabbe’va te nimmathay
ī nayaññū

52.
Matassa ra
ñño ‘ggamahesi guyhaṁ
Hantu
ṁ niyojesi mahindabhūpaṁ
So ta
ṁ viditvāna’pi tāya rakkhaṁ
Vidh
āya gantvā ‘ggahi rajja’maggaṁ

53.
Vattu’
ñca māretu’masakkuṇanto
Devi
ṁ saka’ṅkāsi piyaṁ piyaṁ ‘ca
Vij
āyi sā sūnuvaraṁ’sa opa-
Rajja
ṁ adāsī mahipo sabhogaṁ

54.
Tato mah
īpo dhajinī patissa
K
āle’ttano jātasutassa yuddhe
S
ūratta’mikkhitva sutaṁ hi senā
Pacce
ṭhapesī suvidūra dassī

55.
Tad
ā silāmegha mahīpatissa
Sa’bh
āgineyyo’bhavi dappulavho
Bala
ṁ samādayu’dakāḷavāpi
Mup
āgami saṁyuga ‘māsukātuṁ

[SL Page 041] [\x 41/]

56.
Sutv
āna so taṁ mahīpo saseno
Āgañji tesaṁ samaraṁ ‘si bhīmaṁ
Oh
īyamānaṁ dhajiniṁ sakassa
Sa’dappulo ‘vekkhiya sampal
āto

57.
Su
ññaṁ puraṁ icca’pi uttarīsā
Mantv
ā ‘ggahesuṁ nagaraṁ pavīro
Gantv
ā puraṁ te paṭibāhayitvā
Rajja
ṁ vicāresi yathānayaṁ so

58.
Patt
ānubalyo malayaṁ gato’ca
Dvebh
āgineyye puna ‘hūya rattiṁ
Sodappulo ‘gamma pura
ṁ saseno
Ugghosayanto parirundhi s
īghaṁ

59.
Mahinda bh
ūnātha ‘ruṇu’ggatamhi
M
ātaṅga ‘māruyha dhatāyudho’va
Yujjhitva nippho
ṭiya ‘rātisenaṁ
Paveday
ī laddhajayo savittiṁ

60.
Par
ājito dappulako sasena’
M
ādāya ‘gā rohaṇa ‘meva pāto
Dver
ājaputte’ggahi jīvagāhaṁ
P
ācīnadesa’mpi susādhayittha

61.
Pubbamhi desamhi
ṭhitā ‘dipādā
Sagabha ‘m
āhūya’pi rohaṇasmā
Katv
āna sandhiṁ saritātaṭamhi
Mahabbal
ā vāsa’makappayiṁsū

62.
Nisamma ta
ṁ bhūpati’nikajātaṁ
Lahu
ṁ bahummāra bhidhāna gāme
Nivesay
ī tesa’mubhinna ‘mājī
Sudussah
ā’sī pana koviḷāre

63.
Tatr
ā’pi tesaṁ balasaṁhatiṁ so
R
ājā samugghātayi dappulo ‘tha
Pal
ātavā dvevihatā ‘dipādā
Tahi
ṁ raṇe laddhajayo babhūva


[SL Page 042] [\x 42/]

64.
Nir
ākula’ṅkātu’mimaṁ hi thūpā
R
āmamhi sabbaṁ atha bhikkhu saṅghaṁ
So sannip
ātetvi’tare sapañño
Pavatti’m
ārocayi yutti yutto

65.
Pasa
ṁsito tehi’pi dappulena
Sandhi’
ṅkaritvā’ssatu pāragaṅgaṁ
Datv
ā puraṁ’gamma vase’kachatto
D
āmavhaya’ṅkā pariveṇa’maggaṁ

66.
Sann
īratittha’ñca puḷatthisaññe
Pure karitv
āna ‘bhayuttaramhi
Mah
ādilekhaṁ pariveṇa ‘miṭṭhaṁ
K
āresi so bhūpati puññakāmī

67.
Taha
ṁ tilakkheni’va vejayantaṁ
So nekabh
ūmaṁ ratanavhayūpaṁ
K
āretva jambonada hema saṭṭhi
Sahassamattena muninda bimba
ṁ

68.
K
āresi cūḷāmaṇi saññutaṁ’va
Sabbopah
ārena karitva pūjaṁ
Tasmi
ṁ cajī yūpamahe sa ‘rajjaṁ
R
ūpīmaya’ṅkārayi bodhi sattaṁ

69.
Bimba
ṁ hi taṁ bhikkhuṇupassayamhi
R
ājā silāmeghabhidhe ṭhapittha
K
āretva jiṇṇe ‘nimisāna ‘vāse
Taha’nta ha’
ṅkārayi deva bimbe

70.
So pa
ṅgulānaṁ usabhe ca vuttiṁ
D
āsī gavaṁ khīragate ‘va sasse
Sahassa khetta
ṁ dadi kāḷavāpī
N
īrassa dhāraṁ suthira’ṅkarittha

71.
Ra
ñño tadā dhaññuparājaputto
Marittha sen
āpati ‘maññapaccaṁ
hapesi bh
ūmīpati oparajje
Pavattay
ī rajja ‘manissaro’va


[SL Page 043] [\x 43/]

72.
Disampat
ī sādhu vatā nuvatti
Vass
āni vīsatya ‘nisaṁ sa’rajjaṁ
Samm
ānu sāsittha pajā’sute’va
Ma
ññī diva’ṅgā ‘ggasukha’nnubhottuṁ

73.
Sabbo’va satta visaro dhana dha
ñña vittaṁ
Hitv
ā payāti satanuṁ dayita’mpi evaṁ
Ñatvā sato dhiti yuto vividha’mpi puññaṁ
Kubbetha mutti matada
ṁ satataṁ hitatthi

Bh
āṇavāra maṭṭhavīsatimaṁ
--------------
Iti sajjan
ānanda saṁvega janake dīpavaṁse navarāja dīpano nāma
ṭhavīsatimo paricchedo.


[SL Page 044] [\x 44/]


Ekūnatiṁsatimo paricchedo

1.
Atho sahasse tisate - eka pa
ññāsame jine
Dutiyo dappulo tassa - suto r
ājā’si kittimā

2.
Yuvar
āja’makā jeṭṭha - sutaṁ tassa mahīpati
h
ānantara’madā tassa - tassa ‘nejo yathārahaṁ

3.
Assosi r
ājā paccanto - kupito maṇi hīrake
Putta
ṁ senāpati’ñcā’suṁ - pesayī te upāgamuṁ

4.
Bhedak
āmā tattha vatvā - pisunā bhubhuje ubho
Bhindi
ṁsu verino hutvā - gaṇhituṁ desa’mārabhuṁ

5.
Mah
īpatī ti viditvā - gantvā ghātesi te ubho
Sa
ṁsametvāna taṁ desaṁ - puḷatthipura mā’gamī

6.
Roha
ṇā dhipatī dāṭhā - sīvassa sūnu khattiyo
Mahindo pituno s
ūro - sapatto bhūya vegavā

7.
Upasa
ṅkami rājānaṁ - disvā tuṭṭho mahīpati
Sa
ṅgaṇhi tena metti’ñca - thira’ṅkātuṁ’sa dhītaraṁ

8.
Devan
āmaṁ tassa datvā - pāhesi rohaṇaṁ tato
Taha
ṁ vasaṁ palāpesi - pitaraṁ paratīrakaṁ

9.
Pa
ṭisaṅkhārayī bhūpo - jiṇṇe thūpe vihārake
Pa
ṭimāyo ca kāresi - gāme dadi tahiṁ tahiṁ

10.
Vejja s
ālā ca kāresi - pulatthi pura puṅgave
Pa
ṇḍāvi gāmamhi bhoga - gāma saññutakaṁ tathā
11.
Samm
ā vinicchite aṭṭe - potthakesu likhāpiya
Ukko
ṭana bhayā bhūpo - ṭhapesi rāja mandire

12.
Pa
ṅgula ndhāna ‘sālāyo - kārayittha tahaṁ tahaṁ
Pubba lekhe’pya ‘v
āretvā - sāsanaṁ paripālayī


[SL Page 045] [\x 45/]

13.
Mahes
ī cetiya ddīmhi - kaṇṭaka’ṅkāsi cetiyaṁ
Bhikkhu
ṇū passaya’ṅkāsi - silāmegha samaññakaṁ

14.
R
ājā dappula sela vhaṁ - vāsa’mbuyyānake subhaṁ
Sena gga bodhin
āga’ñca - vāha dīpamhi kārayī

15.
Pu
ñña’ṅkatvā bahuṁ nekaṁ - ‘vaniṁ bhutvā yathākkamaṁ
Pariccaji bhuva
ṁ bhūpo - pañca vassehi puññavā

16.
Mahindo tatiyo
āsi - rājātassa suto tato
So dhammika sil
āmegho - dhammikattā ‘ti vissuto

17.
K
ātuṁ navaṁ hi ratana - pāsāde ‘ti mano rame
Sad
ā dāpesi geṭṭhumba - daka vāraṁ mahāmati

18.
Pa
ṭisaṅkhārayī jiṇṇaṁ - cinitvā kusalaṁ bahuṁ
Catutthe sarade rajj
ā - yathākammaṁ gato paraṁ

19.
Atha’
ṭṭhamo aggabodhi - kaniṭṭho tassa rājino
Chatta mu’ss
āpayī rājā - sattānaṁ hita ‘māvahaṁ

20.
N
āmena pituno ca’ssa - udaya ggādi bodhikaṁ
K
āresi pariveṇa’ñca - kāretvā bhūta nāmakaṁ

21.
Sabhoga
ṁ sassa verassa - bhikkhūnaṁ tisatassa ca
Ad
ā vihāra cetyānaṁ - tasmiṁ tasmiṁ’ñca gāmake

22.
Maccha ma
ṁsa surā dīna - ‘muposatha dinesu hi
Pura ppavesa
ṁ vāresi - sovaggiya ‘makā tathā

23.
M
ātu paṭṭhāna nirato - rājā’hāradinā sadā
Cetiya
ṁ ‘ca aho rattaṁ - patimānesi mātaraṁ

24.
Katv
āna vividhaṁ puññaṁ - mātaraṁ’va upaṭṭhituṁ
Vasse’k
ādasame dibba - loka’ṅgami disampati

25.
Ka
ṇiyo tassa tatiyo - dappulo ‘sī ‘tha bhūpati
C
āritta’mavivajjetvā - sammā rajjaṁ vicārayī

26.
Tad
ā rohaṇa dhīsena - mahindena sunīhaṭā
Putt
ā rājāna ‘magamuṁ - pavattī suṇi bhūpati


[SL Page 046] [\x 46/]

27.
Datv
ā rājā balaṁ tesaṁ - pitarā nesi yujjhituṁ
Tahi
ṁ raṇe parājitvā - rājāna ‘magamuṁ puna

28.
Mahindo
ñātinā yena - yujjhanto mari ñāti’pi
Tad
ārājā bhāgineyya - kittaggabodhino sakaṁ

29.
Dh
ītaraṁ devā bhidhānaṁ - datvāna rohaṇaṁ ‘nayī
V
āha dīpa lavā rāma - pabbata’ṅkārayī subhaṁ

30.
Buddha
ṁ sovaṇṇaya’ṅkatvā - vihāre jeta nāmake
Bodh
ā vāse vaḍḍhayitvā - mahā maha’makārayī

31.
Pa
ṭisaṅkhari jiṇṇa’ñca - mahāpāḷi’ñca vaḍḍhayī
Sen
āpati’ssa vajiro - kacchavā la’ñca kārayī

32.
Th
ūpā rāme thūpa gharaṁ - hemaṭṭhikāhi chādayī
Kambu dv
āre ca kāresi - tulā bhāra’ñca dāpayī

33.
R
ājā vasaṁ bherimaṇi - pāsāda nagare vare
Rajja
ṁ soḷasa vassāni - katvā’gami divaṁ dayo

34.
Tatva’ggabodhi navamo - tassa putto’si patthivo
R
ājā samatta dīpamhi - pāpā cāraṁ nivārayī

35.
Yat
ī cullavihāresu - gantvā mahā vihārakaṁ
Y
āguṁ gaṇhanti taṁ sutvā - tibba nibbinna mānaso

36.
G
āme tayo ca salila - cāra dāpiyabhūpati
Tahi
ṁ tahiṁ ‘ca yāguṁ hi - gahetuṁ yojayī sadā

37.
Sannip
ātetva dīpe’smiṁ - yācake divasattayaṁ
Kambu
ṁ yathecchaṁ dāpesi - dukkhīnaṁ sāta’māvahaṁ

38. Pu
ñña pākaṁ padassetuṁ - tīhi vassehi rajjato
Dibb
ā ‘vhayuṁ ‘va mahipaṁ - santataṁ dhamma cārinaṁ

39.
Tadaccaye tassa ‘nujo - seno r
ājā’si puññavā
Mahes
ī rājino saṅghā - ‘bhavi kantā piyaṁvadā

40.
Mahindo kassapo tassa - udayo ‘tya ‘nuj
ā’ bhavuṁ
Mahindo tesa ma’bhavi - yuvabh
ūpatita ‘nnugo


[SL Page 047] [\x 47/]
41.
Kad
āci paṇḍu mahipo - jambudīpā ihā’gato
Ārabhī gaṇhituṁ dīpaṁ - rājāsena’ñca peseyī

42.
Pa
ṇḍu rājo’ttaraṁ gaṇhi - vasantā damiḷā tahaṁ
Tass
ā’nuyātā balavā - yujjhituṁ ‘rabhi rājinā

43.
Dassesi pa
ṇḍu rājā’ttaṁ - senāya raṇa bhūmiyaṁ
Tato’p
ī’hāvatī senā - sīhalā ‘suṁ nirussukā

44.
Taha
ṁ raṇe pabhijjitvā - palātārāja vāhinī
Ta
ṁ sutvā sāra’mādāya - bhūbhujo malaya’ṅgami

45.
Pal
ātattā sasenāya - mahindo yuvabhūpati
Hatthikkhandhe saya
ṁ sīsa - ‘mattano chindi mānavā

46.
Kassapo
ādi pādo’pi - yodhento puna saṁyuge
M
ārito paṇḍu bhūpena - sasenā pura ‘maggahī

47.
Pure s
āraṁ harāpesi - vihāre rāja mandire
Sova
ṇṇa bimbaṁ ratana - pāsādeca ‘bhayuttare

48.
Pa
ṇḍu bhūpo sena raññā - sandhiṁ kātuṁ’mamaccake
Pesesi tattha ta
ṁ tehi - bhūpo suṇittha sāsanaṁ

49.
Sampa
ṭicchiya taṁ dūte - saṅgaṇhitvā yathicchitaṁ
Hatthi dvaya’
ñcā’bharaṇe - pesesi tassa bhūpati

50.
Pa
ṇḍu rājā tena tuṭṭho - nīyādetvā puruttamaṁ
N
āva’māruyha sahasā - sampayāto sadesakaṁ

51.
Mah
īpālo puraṁ gamma - vasi tattha sabhātaraṁ
Mah
ādipāda ‘mudayaṁ - katvā pādāsi dakkhiṇaṁ

52.
Mah
ādipādo rogena - phuṭṭho kenaci bhīrunā
Pu
ñña’ṅkatvā na cirena - dayo maccuvasa’ṅgato

53.
Kassapass
ā ‘dipādassa - caturo sūnavo ‘bhavuṁ mahādipādaṁ jeṭṭhassa - senassa
dakkhi
ṇa’ñca’dā

54.
Roha
ṇā dhīsa kittagga - bodhino caturo sutā
Tisso ca dhitaro
āsuṁ - mahindaṁ jeṭṭhakaṁ sutaṁ

[SL Page 048] [\x 48/]

55.
M
āretvā rohaṇaṁ gaṇhi - pitucchā tassa bhātaro
Tasmi
ṁ ruṭṭhā bhaginiyo - dāya bhūpa’mupāgamuṁ

56.
Disv
ā te bhūpatī’tī ca - mamāyanto pavaḍḍhayī
Tesa
ṁ jeṭṭhaṁ kassapaṁ hi - desaṁ gaṇhitu ‘pesayī

57.
Gantv
ā savāhano so’pi - hantvā taṁ ‘gahi rohaṇaṁ
Sena’
ñca udaya’ñcā’pi - pakkositvāna bhātaro

58.
Tehi saddhi
ṁ vasī tattha - rāja kaññāsu tīsu hi
D
āpesi uparājassa -saṅghā nāmaṁ manoramaṁ

59.
Ka
ṇiṭṭhassu ‘parājassa - mahindassa sabhātuno
P
ādāsi tissā nāma’ñca - kittā saññaṁ mahībhujo

60.
Bandhave d
īpike cā’pi - saṅgaṇhi saṅgahehi ca
Sele ‘ri
ṭṭhamhi ārāmaṁ - paṁsukūlika bhikkhunaṁ

61.
Katv
āna parihāra’ñca - dāpesi ‘neka bhūmakaṁ
Jeta vana vih
āramhi - katvā pāsāda ‘muttamaṁ
62.
Sabba so va
ṇṇayaṁ Buddhaṁ - kāretvā tattha vaḍḍhayī
Abhayaddi vih
āramhi - vīraṅkura samaññakaṁ

63.
Katv
āna theriyāna’ñca - dāpesi saṅgha senakaṁ
Deviy
ā saha kāresi - āvāsa’nti manoramaṁ

64.
K
āretvā kesa dhātussa - sovaṇṇaya karaṇḍakaṁ
Samm
ā pūjaṁ pavattesi - rajjenā’pi cajīmato

65.
Pu
ḷatthi nagare ramme - mahānettā cale subhaṁ
Mah
āpāli’ñca kāresi - vejja sāla’ñca pacchime

66.
Vih
āre uttare saṅghā - devī mahinda senakaṁ
K
āretvā vāsaṁ vāsesi - bhikkhavo sā upaṭṭhahi.

67.
Bhaddo ca vajiro’macc
ā - uttaro cā’pi rakkhaso
Parive
ṇaṅkaruṁvāse - tannāmena ca laddhake

68.
R
ājā puññaṁ pavaḍḍhento - pulatthi pura muttame
Vasa
ṁ vīsatime vasse - gato dibba sahavyataṁ


[SL Page 049] [\x 49/]

69.
Dhana’
ñca dhaññaṁ api jīvita’ñca
Ñātī samattaṁ acirantanaṁ hi
Vinassara’nt
ī satimā saritvā
Vir
āga satto vicareyya sāre

Bh
āṇāvāra mekūnatiṁsatimaṁ.
------------------
Iti sajjan
ānanda saṁvega janake dīpavaṁse charāja dīpano
N
āmekūnatiṁsatimo paricchedo.
---------------------


[SL Page 050] [\x 50/]


Tiṁsatimo paricchedo

1.
Ahosi seno dutiyo mah
ādi
P
ādo tato mediniyā ‘dhipo ‘tra
Mahesi sa
ṅghā ‘bhavi tassa rañño
Tasso ‘par
ājā kaṇiyo mahindo
2.
Mahesi ra
ñño ‘kkhaya ‘mattha lakkhiṁ
Tis
ādhanā satti ‘ca puñña vantaṁ
Suta
ṁ pasūtā suta kassapassa
P
ādāsi so dakkhiṇa ‘mopa rajjaṁ

3.
Mahinda bh
ātussu ‘pabhūpatissa
Tiss
āya jātaṁ bhariyāya saṅghaṁ
So dh
ītaraṁ kassapa sūnuno hi
Ak
ā vivāhaṁ samaye ‘ppamattaṁ

4.
Pur
ā kilā’gammi’dha paṇḍu rājā
D
īpaṁ vināsetva gahetva sāraṁ
Gato’ti sutv
ā viya lajjito so’
Macce niyojesi bala’
ṅgahetuṁ

5.
Tad
ā’gato paṇḍu kumārako’tra
Sakena ra
ññā paribhūtako’va
Disv
āna taṁ tuṭṭhamano sasenaṁ
Cam
ūpatiṁ pesayi tena rājā

6.
Hantv
āna paṇḍū mahipaṁ kumāraṁ
Rajje bhisi
ñcitva purā ‘panitaṁ
S
āraṁ samattaṁ janataṁ gahetvā
Sen
āpati gañcha ‘cirena pīto

7. Bh
ūpo saseno jayapāna ‘mevaṁ
Piva’
ṅkarī pākatika’ñca sāraṁ
Ra
ñño yatī vīsatimamhi vasse
Te pa
ṁsukūlā ‘pagatā vihārā

8.
Mahinda n
āmo’pavanipatī’pi mahinda senaṁ pariveṇaka’ṅkā
Ra
ñño sa’tettiṁsatimamhi vasse
Mato’par
ājā ‘su ‘dayo kaṇiṭṭho

[SL Page 051] [\x 51/]
9.
So loha y
ūpaṁ paṭisaṅkharitvā
Va
ḍḍhesi sovaṇṇamaya ‘ñca bimbaṁ
Dhammena sodhesi tayo nik
āye
Ak
ā vihāre paṭimā ca yūpe

10.
Sa’bh
ūmipālo puna kāṇavāpiṁ
Bandh
āpayī bhūri dhana bbayā’va
Cety
ācale vejja khayaṁ visālaṁ
K
āresi sammā nipuṇa ṅgavesī

11.
Sa
ṅghā mahesī kira saṅgha senaṁ’
Bhayaddike k
ārayi tuṭhaka vho
Sa’sena sen
ā pati nāmadheyyaṁ
Sabhoga’magga
ṁ pariveṇaka’ mpi

12.
Asse’va ra
ñño’ddhani nīlavāsa
Di
ṭṭhi vha vetulla puliṅga ‘matra
D
īpe patītaṁ jalitaṁ kathañci
Dhar
ā tale pātu’bhavī kadā taṁ

13.
K
āle sirīhāsa disampatissa
Sa’jambud
īpe madhurā puramhi
Sammittiy
ākhyanvayiko’siduṭṭho
Assaddhiye ‘ko kira p
āpa bhikkhu

14.
N
īlambaraṁ pārupiyā ‘tiratto
Gantv
ā sa’vesī sadumaṁ pabhāte
Ag
ā vihāraṁ tapaṭo’va sissā
Pucchi
ṁsu’kappo’ya’muda ssubho’ti

15.
Tamp
ākaṭattā’va pasaṁsitvā
Tass
ā’nisaṁsa’ñca vadittha bhikkhu
Tabb
āvakārā parama’nti nīlaṁ-
Suk
āni ‘yeva’ṅkira pārupiṁsu

16.
Ves
ī surā cā’ti manobhavo ca
Pa
ṇīta ‘metaṁ ratanattayaṁ hi
Bhuv
ī ‘tare kāvamaṇī’va ta’nti
Viy
ākaritvā racayittha ganthaṁ

[SL Page 052] [\x 52/]

17.
Tato sir
ībhāsa janādhipo taṁ
Samekkhiy
ā ‘kappa dhare ca ganthaṁ
Pakkhippa y
ūpe nalakicca’māsuṁ
Karittha sesa’mpi’dha nesi koci

18.
Seno narindo suta kitti tejo
Pu
ññaṁ pahūtaṁ cini tāṇa hetuṁ
So pa
ñcatiṁsa ssarade janānaṁ’
Mak
āmakāmā jahi’maṁ’vani’mpi

19.
Tato’nujo tassu ‘dayo mah
īpo
Āsī hitesī janatāya niccaṁ
Sabh
ātujaṁ kassapa nāmadheyyaṁ
Mah
ādipāda’ṅkari bhūmipālo

20.
Sa’kassapavhassa sabh
ātujasso’
Par
ājino dhītara’māsu senaṁ
Piya’
ṅkarī so ‘paratissa savhaṁ
Dh
āresi ñātī kata saṅgaho hi

21.
Suto mahindo pavan
īpatissa
Kittaggabodh
ī’gami rohaṇaṁ so
Tatra
ṭṭhitaṁ mātulakaṁ nihantvā
Sahatthaga ‘
ṅkāsi janaṁ vibuddhi

22.
Tasmi
ṁ pakuppitva narādhipo taṁ’
Netu
ṁ niyojesi mahindasaññaṁ
Bala
ṁ gahetvā vajiragga nāmā
Dhipena so’ga
ñji ta ‘maggahesī

23.
Ta
ṁ netva raññonikaṭaṁ mahindo
Nikka
ṇṭaka’ṅkāsa ‘tha rohaṇaṁ so
Taha
ṁ’va’dhīso puna sāsana’ñca
Va
ḍḍhesi vāpī ca pabandhi sindhuṁ

24.
R
ājā tulāhāra’madāsi tīni
Kkhattu’mpi th
ūpopavane sa’thūpaṁ
Suva
ṇṇapaṭṭena’pi chādayittha
Kadambanajja
ṁ thiranijjhara’ṅkā


[SL Page 053] [\x 53/]

25.
Pure vih
āresu saresu jiṇṇe
Y
ūpesu sammā paṭi saṅkharittha
So ti
ṁsalakkhaṁ pana vissajitvā
Diva’
ṅgame ‘kārasamamhi vasse

26.
Tadaccaye kassapa n
āmakhatto
R
ājā catuttho ‘bhavi kassapassa
Sa’dakkhi
ṇa’ndā yuvabhūpatissa
Tiss
āya ‘dāsa’ggabhiseka’miṭṭhaṁ

27.
Da
ṇḍissaraṁ sippina’matthikānaṁ
D
ānaṁ sadā dāpayi dānasoṇḍo
Tad
ā mahindo pana ādipādo
Ra
ṭṭha’ṅgahetu’ṅgami rohaṇasmā
28.
Sutv
ā mahīpo kupito anīkaṁ
Pesesi yujjhitva mahinda n
āmo
Ta
ṁ ‘jesi rājā puna tassa tātaṁ
Nes
ī nivattetu’mago’parājā

29.
So kassapo ta
ṁsunivattayittha
Datv
āna rājā sakadhītaraṁ’sa
Pesesi ta
ṁ rohaṇa’manvayesu
Duss
īlake tīsu vinīharittha

30.
San
āmakaṁ yūpa’makā’bhayaddī
Vih
āra ramme mahipo thalamhi
Jale ca p
āṇīna’madā’bhaya’ñca
C
ārittakaṁ rakkhi purātana’mpi

31.
Upassaya
ṁ bhūpaki bhikkhuṇīnaṁ
K
āresi senāpati ‘laṅgaseno
Cety
ācale’kā hadayuṇha nāmaṁ
Samudda sela
ṁ pariveṇa’maggaṁ

32.
Bhesajja geh
āni ca vejja sālā
Pure’nur
ādhe ca puḷatthi saññe
K
āresi rājā puna rakkhasavho
Sac
āra gāmamhi akā vihāraṁ


[SL Page 054] [\x 54/]

33.
Seno mah
ālekha varo sanāma
Sela’
ṅkhaya’ṅkā mahipassa’macco
Sa’co
ḷarājā pariveṇa’maggaṁ
Na
ṭṭhaṁ hi kāresi yathāṭṭhitaṁ’va

34.
T
īsu nikāyesva’pi maṇḍapāni
Citr
āni kāresi bahu’mpi puññaṁ
Katv
ā yaso sattarasī samāyaṁ
Bh
ūpo yathākamma’magā parattha

35.
Tassa’traja
ṁ pañcamaṁ kassapa vhaṁ
Rajje’bhisi
ñci vīdita gga sattho
So dappula’
ṅkā yuvarāja’mādi
P
ādaṁ sutaṁ cakka camū patindaṁ

36.
Sova
ṇṇa paṭṭe abhidhamma pāliṁ
Likh
āpayī’dā parihāra’massa
Bha
ṇī’bhidhammaṁ hi sabhikkhu saṅgho
Ganth
ākara’ṅkā pariveṇa’maggaṁ

37.
Ak
ā pure vejjagharaṁ’bhayavhe
Sa’bha
ṇḍikākhyaṁ pariveṇa seṭṭhaṁ
So sakkasen
āpati savha’maggaṁ
San
āmaka’ṅkā vajirāpiyā’ssa

38.
Upassaya’
ṅkāriya pāda lañche
Ad
āsi sā theriya bhikkhuṇīnaṁ
Sakkavha sen
ā patino janentī
San
āmakaṁ vāsa ‘makāsi devā

39.
Rajja
ṁ karonte mahipe’tra dīpe
Yujjhitva co
ḷādhibhunā tade’va
Par
ājito paṇḍupatī’padāyo
Sandh
āya sena’ñci’dha pesayittha

40.
Datv
ā balaṁ bhūpati sakkasenā
Pati
ṁ pamokkhaṁ puna paṇḍudesaṁ
Pesesi sen
āpati yodhamāno
Asakku
ṇaṁ jetu’mato’mayena

[SL Page 055] [\x 55/]

41.
Sa’sakkasen
āpatino sutassa
Pitussa
ṭhānaṁ dadi so kavīso
Narissaro dhammapadassa a
ṭṭha-
Kath
āya gaṇṭhippada’muttama’ṅkā

42.
Dayo mahindo mahito va santi
ṁ
Lokassa vuddhi
ṁ puna sāsanassa
Katv
āna sovaggiya kamma’masmā
Para’
ṅgato so dasamamhi vasse

43.
Tasmi
ṁ mate dappulako catuttho
Vasundharindo’si tato par
ājaṁ
San
āmaka’ṅkā kusala’ṅkaritvā
So sattam
āsehi para’ṅgamittha

44.
Tadaccaye pa
ñcama dappulavho
Tasso ‘par
ājā’bhavi bhūmipālo
Ad
ā’dipādassu’dayassa rājo’
Par
ājitaṁ paṇḍupatī kadāci
45
Desa
ṁ sakaṁ coḷabhayā jahitvā
Ih
ā ‘gato tassa siri’mpi datvā
V
āsesi taṁ so nagarā bahiddhā
Tade’ha khatt
ā pabhavena kena

46.
Pa
ṇḍussa pāpenī ‘ca viggahuṁ so
Ala
ṁ hi vāseni’ha keraḷānaṁ
Ñattaṁ kirīṭādi’mahā nidhāya
Suni
ṭṭhite bhūpati viggahe’tra

47.
Tato mah
ābodhigharassa gāma’
Mad
āsi senāpati rakkhato’ssa
Ak
āsi vāsaṁ sa’hi’laṅganāmo
R
ājavhaya’ṅkā’timanohara’mpi

48.
R
āja pane’so vividha’mpi puññaṁ
Katv
āna raṭṭhaṁ munisāsana’ñca
P
āletva sammā’matapāna’māga
Sahavyata
ṁ dvādasamhi vasse

[SL Page 056] [\x 56/]
49.
Tato dayo’s
ī dutiyo mahīpo
Senassa p
ādāsi atho ‘parajjaṁ
R
ājassa bhītā sacivā tapassa
Vana’
ṅgatā rāju’pabhūpatī ca

50.
S
īsāni tesaṁ pana chedayiṁsu
Tene’va nibbinnaman
ā tapassī
Te roha
ṇa’ṅgañchu pajā paruṭṭhā
R
ājā khamāpesa’tha taṁ viditvā

51.
R
ājā tato pubbamahīpatīnaṁ
C
āritta’maggaṁ paripālayitvā
Pu
ñña’ñcinitvā tatiyamhi vasse
Kamma
ṁ yathā maccu mukhaṁ payāto

52.
Tassa’ccayasmi
ṁ tatiyo sagabbho
Seno ‘bhiseka
ṁ labhi ādipādaṁ
Ako ‘daya
ṁ so yuvarāja’ma smiṁ
Nar
ādhipo’posathiko bhavitvā

53.
Aki
ñcanāna’mpi kahāpanānaṁ
Sahassa’matt
ā dadi posathesu
Da
ṇḍissaraṁ dāna’madā sade’va
Suji
ṇṇavāse paṭisaṅkharittha

54.
Bh
ūpo’bhaya bbhūdhara cetiyasmiṁ’
Jire sil
ā pattharaṇāya sammā
D
āpesi tāḷīsa sahassa mattaṁ
V
āpīsva ‘kā niddhamane sujiṇṇe

55.
Mah
āmatī ‘neka vidha ‘mpi puññaṁ
Katv
āna sovaggiya sātada’mpi
Vasundharindo navamamhi vasse
Sahavyata’
ṅgañchi sudhāsinaṁ so

56.
Tato’dayo so tatiyo’pabh
ūpo
R
ājā’si laṅkā dharaṇī talasmiṁ
Sen
ā dipādaṁ upabhūpati’ṅkā
So majjako middhasar
ūpako’si


[SL Page 057] [\x 57/]

57.
Co
ḷo tato’tāra’mapekkhayaṁ’sa
Pa
ṇḍuppadese abhiseka ‘maggaṁ
Pattu
ṁ lahuṁ netu’kirīṭakādiṁ
Pesesi d
ūte na dadī sa’rājā

58.
Atho sa’co
ḷādhipati haṭhena
Ta’
ṅgaṇhituṁ pesayi’yettha senaṁ
Paccanta dese kupite tad
āni
Sen
ā patī’gañchi tahaṁ sametuṁ

59.
Cam
ūpatī tattha mato tato hi
R
ājā gahetvā makuṭādi ‘māsuṁ
So roha
ṇa’ṅgañchi ‘dha coḷasenā
Pavesana
ṁ no labhi sampalātā

60.
Tato vid
ūraggadhipassa senā
Pacca
ṁ adā so viduragga nāmo
Co
ḷappadesaṁ vihanitva nītaṁ
Nes
ī’dha taṁ’sesa’manappaka’mpi

61.
Mah
āvihāre paṭimāya satthu
C
ūḷāmaṇi’ṅkā maṇiraṁsi sobhaṁ
Katv
āna puññaṁ vividhaṁ mahindo
Vasse’
ṭṭhame’gañchi paraṁ sa’lokaṁ

62.
Nikhila dhara
ṇi pālā sampadaṁ āpadassa
Pada’manisa’mas
āraṁ sañcinitvā manāpaṁ
Vapu’mpi pajahitv
ā yantya’kāmā parattha
Iti sumariya satto buddhim
ā sañcareyya

Bh
āṇavāraṁ tiṁsatimaṁ.
-------------
Iti sajjan
ānanda saṁvega janake dīpavaṁse
Nava r
āja dīpano nāma tiṁsatimo
Paricchedo.
------

[SL Page 058] [\x 58/]


Ekatiṁsatimo paricchedo

-----------------
1.
Pa
ñca tiṁsatime pañca-sate sahassake jine
Vassu’ss
āpayi setāta-pattaṁ seno catutthako

2.
So kho saddhamma nipu
ṇo-naradevo mahākavi
Mahinda’m
ādipādaṁ sa-yuvarāja’makā sato

3.
Kabba satthe’pi kusalo-loha y
ūpe nisīdiya
Suttanta
ṁ vaṇṇayī rājā-dāṭhā dhātu maha’ṅkari

4.
K
āretvā pariveṇa’mpi-sitthagāmaṁ mahīpati
Tivassena diva’
ṅgañchi-dibbāna’miva sāsituṁ

5.
Tassa’ccaye mahindo so-yuvar
ājā catutthako
R
ājāvsi matimā vaṁse-kāliṅga cakka vattino

6.
J
ātaṁ kumārikaṁ agga-mahesi’ṅkāsi bhūpati
Tass
ā duvinnaṁ puttāna-’mādipāda’madā dayo

7.
Ak
āsi dhītaraṁ so’pa-rājiniṁ sumanoramaṁ
Yath
āvidhi ṭhapesī’dha-vaṁsaṁ bhūpati kovido

8.
Vallabho madditu
ṁ rajjaṁ-nāgadīpaṁ balaṁ tadā
Pesesi r
ājā taṁ sutvā-senavhaya camūpatiṁ

9.
Yujjhitu
ṁ pesayī tattha-gantvā senaṁ camūpati
N
āsetvā vallabhā nīka-saṅgāma maṇḍalaṁ’gahi

10.
Mah
īpā vallabhādī’pi-jetuṁ patthiva’matra tu
Asakkont
ā narindena-karuṁ suhada santhavaṁ

11.
Tenevva r
ājino tejo-jambudīpe’pi patthaṭo
Pa
ṁsukūlika bhikkhūna-’magadādī adā sadā

12.
Nik
āyattaya bhikkhūnaṁ-dvikkhattuṁ lābha vāsīnaṁ
Tul
ā bhāra’madā rājā-saṅgha bhoga’manāgate

13.
Na ga
ṇhantū’ti mahipā-nidhāpayi silālipiṁ
K
āresi dhammamittena-abhidhammattha vaṇṇanaṁ

14.
Vyatta bhikkh
ūhi vinayaṁ-dāṭhā nāgena dhīmatā
V
ācesi abhidhamma’ñca-mānento patthivo sato


[SL Page 059] [\x 59/]

15.
Suva
ṇṇa māli thūpassa-mānetvā paṭṭa kañcukaṁ
Vatth
āni tassabhājetvā-bhikkhūnaṁ dāpayī dayo

16.
Hema sajjhuka pa
ṭṭehi-thūpārāmamhi cetiyaṁ
Ch
ādāpetvāna pūjesi-yathārajjaṁ mahāmati

17.
Jh
āpitaṁ coḷa senāya-mandiraṁ pādalañchane
Mah
āpāḷi’ñca kāresi-dhamma saṅgiṇi mandiraṁ

18.
Mah
ā mallaka sañña’ñco-passayaṁ kāriyā’riyaṁ
Bhikkhu
ṇīna’madā yūpaṁ-niṭṭhāpesi maṇivhayaṁ
19.
Amacc
ā caturo tassa-pariveṇāni kārayuṁ
Ra
ñño devī kittināmā-pariveṇa’makā tathā

20.
Katv
ā catu vihāresu-maṇḍape sumanohare
Dh
ātupūja’makā tattha-cāritta’mpi pavattayī

21. Perito’pacit
āneka-puññehi puñña mandiro vasse soḷasame dibba-loka’ṅgami disampati

22.
Tadaccaye tassa suto-k
āliṅga devi sambhavo
Seno pa
ñcamako rājā-āsi dvādasa vassiko

23.
Yuva r
āja padaṁ’dāsi-kaṇiṭṭhasso ‘dayassa tu
Ra
ñño senāpatī seno-pitu senāpatī bhavi

24.
Sen
ā patimhi paccantaṁ-gate udaya nāmakaṁ
Mah
āmallaṁ suttikāraṁ-senāpati’makā tadā

25.
Sutv
ā taṁ kupite sene-bala’mādāya āgate
Pal
āto rohaṇaṁ rājā-sāmacco mandabuddhiko

26.
Dami
ḷa ppīḷitaṁ raṭṭhaṁ-sāsana’ñca samekkhiya
Senena sandhi
ṁ katvāna-puḷatthi pura’māgami

27.
Sara
ṁ mahesi’ṅkā senā-patino dhītaraṁ’nvayaṁ
S
ā vijātā kassapavhaṁ-puttaṁ gotta sarūpakaṁ

28.
Labha
ṁ pāpiya saṁsaggaṁ-majjaṁ pivi nirantaraṁ
Tato by
āpanna citto’ca-kālaṁ khepayi bhūpati

29.
Khay
ā’sanānaṁ padaviṁ-hitvāna dullabhaṁ varaṁ
Dasame h
āyane rājā-maccu vasa’mupāgami

[SL Page 060] [\x 60/]

30.
Mahindo pa
ñcamo tassa-kaniṭṭho tadanantaraṁ
Anur
ādha pure ramme-chatta’mussāpayī dayo

31.
Senena sen
āpatinā-nīta jātika saṅkule
Kasirena tahi
ṁ rājā-dasa saṁvaccharaṁ vasī

32.
Ra
ñño jānapadāvpeta-nītimaggassa sabbathā
R
āja bhāgaṁ no adaṁsu-vuttiṁ dātu’mpi no sahi

33.
Kera
ḷā’laddhavaṭṭā te-rāja mandira dvārake
Dhat
āyudhā’va aṭṭhaṁsu-’mmaggato so viniggato

34.
Gantv
āna rohaṇaṁ sīdu-selagāmamhi bandhiya
Khandh
āvāraṁ bhātujāyaṁ-deviṁ katvā tahiṁ vasī

35.
Mat
āya tāya’cirena-dhītaraṁ bhātubhūpati
Mahesi’
ṅkā tāya suto-jāto kassapa nāmavā

36.
Kappa gallaka g
āmamhi-tato katvā puraṁ vasī
Sesesu pana
ṭhānesu-añña maññaṁ ‘dhipā bhavuṁ

37.
Ñatvā pavattiṁ taṁ coḷa-rājā laṅka’mpi gaṇhituṁ
Mah
ābalaṁ pesayevttha-rohaṇa’ṅgami vāhinī

38.
Chatti
ṁse hāyane rañño-rājabhaṇḍe va bhūpatiṁ
Sandilesa
ṁ padassetvā-jīvagāhaṁ samaggahī

39.
Bha
ṇḍe ca patthivaṁ seṭṭhe-pesayī coḷarājino
La
ṅkātale vkhilaṁ sāra-mo’jahārī’va te’ggahuṁ

40.
Kum
āraṁ kassapaṁ taṁ hi-vaḍḍento gopayuṁ satā
Dv
ādasavassikaṁ coḷa-rājā taṁ gaṇhituṁ balaṁ

41.
Pesesi roha
ṇaṁ desaṁ-khobhesi tassa vāhinī
Kitti Buddho’ti te ‘macc
ā-coḷasenaṁ vināsayuṁ

42.
Disv
ā kumāro jayino-’macce tāte’cchitaṁ varaṁ
Ga
ṇhathā’ti brūvī Buddho-gāmaṁ pāveṇikaṁ varī
43.
Sa
ṅghikaṁ kitti gahitaṁ-bhāgaṁ jahitu ‘matthayī
R
ājaputtā laddhavarā-’maccā vandiṁsu pādake

44.
Co
ḷe dvādasa vassāni-vasitvāna mahindako
Vasse’
ṭṭhatāḷīsatime-diva’ṅgamī mahīpati

[SL Page 061] [\x 61/]

45.
Kassapassa kum
ārassa-vikkamabbāhu saññakaṁ
Katv
ānā’ṇāya vattiṁsu-tassa sabbe’ha dīpikā

46.
So’bhiseka
ṁ na patthesi-rājaraṭṭhassa ‘bhāvato
Sa
ñcinitvā dhanaṁ yoddhuṁ-saṅgaṇhi vāhiniṁ bhusaṁ

47.
Sa
ṁyugā rambha kālasmiṁ-vātataṅkena pīḷito
Mato dv
ādasame vasse-samayoso ‘sya’rājako

48.
Kitti n
āmo dināna’ṭṭha-nijāṇaṁ sampavattayī
Hantv
āna taṁ mahālāna-kittivho rājataṁ’ṅgami

49.
Roha
ṇasmiṁ vasaṁ vasse-tatiye coḷasaṁyuge
Par
ājito sahatthena-chetvā sīsaṁ mato sayaṁ

50.
Athe’ko vikkamapa
ṇḍu-kāḷatitthe vasaṁ samaṁ
Rajja’
ṅkā jagatīpālo-rāmābhijaniko’bhave

51.
Gh
ātetvā vikkamaṇḍuṁ-rohaṇe catuhāyanaṁ
Rajja’
ṅkāresi taṁ colā-hantvā devi’ñca dhītaraṁ

52.
S
āra’ñca pesayuṁ coḷaṁ-paṇḍusūnu parakkamo
Vassadvaya’mak
ā rajjaṁ-taṁ’mpi coḷā vighātayuṁ

53.
Tato lokissaro sen
ā-pati coḷabalaṁ’khilaṁ
Samm
ā’bhibhuya sahasā-sato thiraparakkamo

54.
Rajja’mpatv
ā rohaṇasmiṁ-vasaṁ kājaragāmake
Bahukkhattu
ṁ kittināma-kumārena parājito

55.
Kheda
ṁ patto kitti khatta-’masakkonto’va jetave
Kittisesattana
ṁ yāto-chassuvassāni ṭhitvi’ha

56.
Pam
ādikā lobhavīmūhikā ca
Sabbe vin
āsaṁ tuvaṭa’ṅgamenti
Icce’va ‘ma
ññāyi’tara’mpi kiccaṁ
Pah
āya dīpe suratiṁ kareyya
Bh
āṇavāraṁ mekatiṁsatimaṁ.
----------------
Iti sajjan
ānanda saṁvegajanake dīpavaṁse
Dasar
āja dīpano nāmekatiṁsatimo
Paricchedo.
--------


[SL Page 062] [\x 62/]


Battiṁsatimo paricchedo

1.
Mah
āpañño mahābhāgo-kittināmo patāpavā
Āsi khatto’ssa vaṁsādi-pavatti ri’ha vuccate

2.
R
ājā bhijana samabhūta-mahinda vhaya rājino
Deval
ā lokitā cā’suṁ-duve mātula dhītaro
3.
Pas
ūtā kassapa saññaṁ-paṭicca mātulattajaṁ
Putte duve moggall
āna-loka vhe lokitā sute

4.
Moggall
āno jeṭṭhasuto-mahāsāmī’ti vissuto
Gu
ṇasārehi sāro so-vāsaṁ kappesi rohaṇe

5.
Natt
ā dāṭhopatissassa-rañño pabbaji sāsane
Patthasen
āsane vutthaṁ-pāsāde kārite sayaṁ

6.
Selantar
ā punā’netvā-yatindaṁ taṁ vasāpayī.
Selantarasam
ūho’si-yato bhikkhu samūhito

7.
Dev
ālaye tato rattiṁ-bhikkhuṁ vāsetva ekakaṁ
Vibudh
ānumataṁ taṁ’va-mūlaṭṭhāne ṭhapāpayuṁ

8.
Yath
ānusāsanaṁ tesa-’me va vattanti patthivā
D
āṭhopatissanvayajaṁ-bodhiṁ paṭicca lokitaṁ

9.
Dhitara
ṁ Buddhanāmā sā-alabhittha manoramaṁ
Moggall
ānassa taṁ’dāsi-sā taṁ paṭicca kitti ca

10.
Mitt
ā mahindo ce’te’te-rakkhito caturo jane
Alattha je
ṭṭha putto so-kitti terasa vassiko

11.
Sikkhita dhanusippe’ko-mah
āvīro mahābalo
La
ṅkaṁ kathaṁ gahessa’nti-saṅkappo manaso’bhavi

12.
Tade’ko Buddhar
ājo’ti-lokasenānino bhayā
Malay
ā cala pādesu-cuṇṇa sāla vhaye vasī

13.
Kittissa s
ūra virattaṁ-saṁvaccharika nāyakā
Sa
ṅghā sutvāna so kitti-sevitabbo’ti nicchiya

14.
D
ūte tadantikaṁ nesi-sutvā tassa vaco lahuṁ
Geh
ā agā sarīvagga-piṭṭhigāmaṁ dhanuddharo

[SL Page 063] [\x 63/]

15.
Vasa
ṁ tahaṁ pesayitvā-sevake diṭṭha saṁṭṭhitaṁ
Jetv
ā bodhi vāla gāmaṁ-cuṇṇa sālaṁ samāgato
16.
Tatra
ṭṭhito vasa’ṅkāsi-mālayaṁ visayaṁ lahuṁ
Kitt
āmaccassa tanayo-devamallo’pi rohaṇaṁ

17.
Gantv
ā kumāraṁ sampassi-saseno sādaraṁ dayo
Khatto pa
ṇṇarasa vasso-bandhitvāna ‘siputtikaṁ

18.
Ādipādattanaṁ gamma-hirañña malaya’ṅgato
Khandh
āvāraṁ sa’bandhesi-tato remuṇa pabbate

19.
Tatth
ā’pi saṁyuge loka-nātha senānino balaṁ
Pamaddiya saka
ṁ kitti-ppatāpaṁ vaḍḍhayī bhusaṁ

20.
Kassape’ko kesadh
ātu-nāyako rohaṇe tadā
Nij
āṇaṁ vattayī coḷa-sāmanto taṁ pavediya

21.
Pu
ḷatthi nagarā’gañchi-yoddhuṁ kājara gāmakaṁ
Kesadh
ātu raṇe hetvā-dāmiḷaṁ vāhiniṁ lahuṁ

22.
Yojetv
ā rakkhake rakkha-silā sīmāya nibbhayo
P
āvekkhi kājaraṁ gāma-’mādipādo’pi taṁ suṇi

23.
Nihantu
ṁ kesadhātuṁ so-’nīka sannahi tejavā
Kesadh
ātu suṇitvā taṁ-sippatthala ‘mupāgami

24.
Pa
ñca yojana raṭṭhiye-jane cā’diya vegasā
Sam
āsanne rājasute-so gato khadiraṅgaṇiṁ

25.
So
ḷasavassiko kitti-gato kājara gāmakaṁ
Kesadh
ātu’pi chammāsa-’manubhotvāna rohaṇaṁ

26.
Sa
ṁyugāya tahaṁ’gañjī-rājasūnussa vāhinī
Kesadh
ātu siraṁ chindi-tahiṁ saṅkula saṁyuge

27.
Yuvar
ājā sa’vijaya-bāhū’ti vidito tahiṁ
Bheri’
ñcarāpiyā’macce-ṭhapento’pi padantare

28.
Co
ḷe maddītu’mavani-pāla raṭṭhā dhivāsino
Up
āye yojayī coḷa-rājā sutvāna taṁ tathā

29.
Sen
āniṁ pesayī datvā-puḷatthi purato balaṁ
So gantv
ā kājara ggāmaṁ-duppasayha’nti jāniya


[SL Page 065] [\x 65/]

30.
Sadesa
ṁ puna rā’gañchi-yuvarājā savāhinī
Sippatthale vasa
ṁ rañño-rāmañña visaye jane

31.
Dhanaj
āta’ñca pesesi-mahaggha vasanā dihi
Pu
ṇṇā’va tariyo ye’ttha-nesi tuṭṭho sa’bhūmipo

32.
Vasi tammala g
āmasmiṁ-karonto jana saṅgahaṁ
A
ññamaññassa bhinnattā-rāja raṭṭhiya rantuno

33.
No dadi
ṁsu karaṁ coḷa-bhūpo datvā balaṁ tahaṁ
Pesesi saciva
ṁ so hi-mahātittha samotari

34.
Kamena roha
ṇa’ṅgantvā-ravidevacale vasaṁ
Ake’k
ādasame vasse-coḷe’bhimaddituṁ tadā

35.
Mah
ādipādo dugga’ṅkā-paluṭṭha pabbate vasī
Taha’m
āju’bhayesaṁ’si-kharā nāsesi dāmiḷe

36.
Pal
āyamānaṁ senāni-’manubandhiya senino
S
īsaṁ tamba viṭṭhi gāme-gaṇhū’pakaraṇehi ca

37.
Tato sen
ānumatiyā-puḷatthi pura’muttamaṁ
Gato khatto v
āhiniyā-taṁ sutvā coḷa bhūpati

38.
Ga
ṇhituṁ khattiyaṁ tibba-kopo laṅkaṁ mahabbalaṁ
Pesesi b
āhujo ta’ñhi-ñatvā senāpatiṁ’nayī

39.
Saseno pana senindo-’nur
ādha pura santike
Vattesi yuddha
ṁ coḷehi-raṇe khattabalaṁ pati

40.
Pah
āya nagaraṁ khatto-villikābāṇaka’ṅgami
Hantv
ā ‘macce duve tattha-ṭhitvā vātagiri’ṅgato

41.
Yodhento tattha tem
āsaṁ-paṭibāhesi dāmiḷe
M
āritassa raṇe kesa-dhātunetussa sodaro
42.
Sara
ṁ nāsaṁ tassa ruṭṭho-gutta sālaka maṇḍalaṁ
Khohesi yuvabh
ūpālo-gantvā maccutthale tadā

43.
Sen
ā nivesa’ṅkāretvā-khadiraṅgaṇi duggato
Pal
āpetvāna kubula-gallā taṁ sampalāpayī

44.
Pal
āyanto sa’coḷāna-’mupantika’mupāgami
Khattiyo tambala gg
āme-kāretvā duggamaṁ balaṁ

[SL Page 065] [\x 65/]
45.
Gantv
āna so mahānāga-kulavhaya pure vasaṁ
Co
ḷehi yujjhituṁ senaṁ-sajjesi thiravikkamo

46.
Dakkhi
ṇāsaṁ vasaṁ kattu-pavīṇe sacive duve
Pesesa’
ññamahāmacca-yugaṁ coḷe pamaddituṁ

47.
Tuva
ṭaṁ sindhu nikaṭa-mahā panthamhi pesayī
N
ītā te dakkhiṇaṁ’maccā-coḷasenā nivesane

48.
Bh
ūrī vasaṁ karitvāna-mahā tittha ‘ṅgamuṁ lahuṁ
Sindhu vela
ñjase’maccā-pesitā ca tahiṁ tahiṁ

49.
Sen
ānivese lumpetvā-puḷatthi pura santikaṁ
Āgamma pesayuṁ dūte-khattiye’tu’ti tejavā

50.
Y
āteha’maccehi dvīsu-kata’maccanta sūrataṁ
Sutv
ā sannayha senaṅgaṁ-coḷe ummulitu’ṅgami

51.
Bandh
āpesi tahaṁ khandhā-vāraṁ coḷā’tivikkamā
Pu
ḷatthi nagare sabbe-samo sariṁsu yujjhituṁ

52.
Bahiddh
ā purato coḷā-katvā saṅkula saṁyugaṁ
Par
ājitā puraṁ gantvā-dvāra koṭṭhaka nissitā

53.
S
āddha māsaṁ pavattesuṁ-gutta dvārā’pi saṁyugaṁ
Puna khatt
ā nūvattā te-ravideva calavhayā

54.
Pura
ṁ pacissa varaṇa-’mullaṅghitvāna sajjukaṁ
Sam
ūlaṁ dāmiḷaṁ senaṁ-ghātayuṁ pattasañjayo

55.
S
āṇāya vijayabāhu-pure bheri’ñcarāpayī
Co
ḷarājo’hīnamano-senā puna napesayī

56.
M
āsattaya’matikkamma-vandanīye’bhivādayaṁ
Pu
ḷatthi pura’māgañchi-tadā’dimalayo suto

57. Balanet
ā khattiyassa-verī hutvā purantike
Andu g
āma’mupāgañchi-dhajiniṁ’dāya yujjhituṁ

58.
Khatto gantv
ā ta’mū hacca-puḷatthi pura’māgato
Vidh
āya rajja kiccāni-vidhivedi tahiṁ tato

59.
Sa
ṁladdha saṅgāma jayo-kittimā muttimā suto
Sahasse chasate vasse-sampatte navame jine balanet
ā khattiyassa-verī hutvā purantike
Andu g
āma’mupāgañchi-dhajiniṁ’dāya yujjhituṁ

58.
Khatto gantv
ā ta’mū hacca-puḷatthi pura’māgato
Vidh
āya rajja kiccāni-vidhivedi tahiṁ tato

59.
Sa
ṁladdha saṅgāma jayo-kittimā muttimā suto
Sahasse chasate vasse-sampatte navame jine

[SL Page 066] [\x 66/]

60.
Mah
āmahenā’nurādha-pure’bhiseka maṅgalaṁ anubhotvā tato’gamma-puḷatthi nagare vasaṁ

61.
N
āmenā’si sirīsaṅgha-bodhī’ti vidito yaso
V
īrabāhuṁ’nujaṁ so’pa-rajje’bhisicca dakkhiṇaṁ

62. Datv
ā kaṇiṭṭha bhātussa-jayabāhussa rohaṇaṁ
Ad
ā ta’mādipādatte-ṭhapetvāna yathāvidhi

63.
h
ānantarāni’maccānaṁ-pavecchiya yathārahaṁ
Yath
āyutti karaṁ rajje-gahetuṁ viniyojayī

64.
Chatta g
āhaka netā ca-dhamma gehaka nāyako
Bh
ātaro seṭṭhi nātho’ti-tayo rañño bhavuṁ ripū

65.
Te pal
ātā jambudīpa-’mekūna visa hāyane
Āgammi’ha rohaṇa’ñca-malayaṁ dakkhiṇaṁ tathā

66.
Parivattayi
ṁsu rājā-gantvā malaya rohaṇe
Gh
ātetvā ripavo vūpa-samesi samaye’cite

67.
Dakkhi
ṇaṁ samaṇī bhātu-vaṁsajaṁ savicaṁ lahuṁ
Pesetv
ā samare verī-uttāsetvāna sūlake

68.
Nir
ātaṅkaṁ sa’kāretvā-puḷatthi nagara’ṅgato
Co
ḷadese ṭhitā līlā-vatiyā saha dhituyā

69.
Mu
ñcitvā jagatī pāla-mahesī coḷa hatthato
La
ṅka’māgamma laṅkindaṁ-passi so suddhavaṁsataṁ

70.
Ñatvā līlāvati’ṅkāsi-mahesiṁ sā yasodharaṁ
Dh
ītaraṁ labhi bhūpālaṁ-paṭicca merukandaraṁ

71.
Dh
ītara’ñca viracamme-’dā sā labhi dvidhītaro
Je
ṭṭhā līlāvatīnāma-sugalā’sī kaṇiṭṭhikā

72.
K
āliṅga rāja nvayajaṁ-tiloka sundariṁ varaṁ
Va
ṁsaṭṭhitiṁ’pekkhayaṁ so-mahesiyatte’bhisecayī

73.
Subhadd
ā sumittā loka-nāthā ca ratanāvalī
R
ūpavatī’ti’mā pañca-vijātā dhītaro’pi sā

74.
Putta
ṁ vikkamabāhū’ti-labhittha puñña lakkhaṇaṁ
Pa
ṇḍurañño’nujaṁ mittaṁ-sakaṁ’dāsi mahīpati

[SL Page 067] [\x 67/]

75.
S
ā māṇābharaṇo kittī-sirimegho’ti vissuto
Sirivallabho’tes
ūnū-pasūtā sūkatī tayo

76.
Suhadda
ṁ vīrabāhussa-sumittaṁ jayabāhuno
P
ādāsi māṇābharaṇe-dhaññaṁ ca ratanāvaliṁ

77.
Lokan
āthaṁ kittisiri-meghavhassa adā yaso
Mat
āya rūpavatiyā-sugalaṁ sirivallabhe

78.
R
ājadevī bandhumadhu-kaṇṇavādī nujaṁ subhaṁ
Ad
ā vikkamabāhussa-sutāriṁ’bhijanatthiko

79.
Tato vikkamab
āhussa-līlāvati’mpi kāminiṁ
P
ādā saddhiṁ’sabhogena-ñātijanahite rato

80.
Cirassa
ṁ parihīnaṁ’dhi-karaṇassa vinicchayaṁ
Yath
āvidhi pavattesi-mahipo nāyakocido

81.
Pu
ḷatthinagare ramme-purārakkhāya cu’ṇṇataṁ
P
ākāraṁ digghikāyā’mā-thira’ṅkārayi bhūmipo

82.
Tade’pasampad
ā kamma-gaṇa pūraka bhikkhunaṁ
Appahonakat
āyā’nu-ruddha rājantīkaṁ lahuṁ

83.
Nareso r
āmañña raṭṭhaṁ-dūte nayittha sopade
Sa
ṁyama guṇa sampanne-viññāta piṭakattaye

84.
Pa
ñca vīsati matte’pi-bhikkhavo thera sammate
Ānāpetvā tato sammā-pabbajja’ñco’pasampadaṁ

85.
D
āpetvā kulaputtānaṁ-mānetvā piṭakattayaṁ
Kath
āpetvāna jotesi-muninda sāsanaṁ varaṁ

86.
Bah
ūvihāre kāretvā-puḷatthi pura puṅgave
Nik
āyattayavāsīnaṁ-’madā bhogehi’nekaso

87.
K
āretvā danta dhātussa-pāsāda’ntimanoharaṁ
Mah
āmaha’ñca kāresi-santataṁ’va yathāpurā

88.
Tul
ābhāra’ñca tikkhattuṁ-daṇḍissaraṁ patissamaṁ
Ad
ā likhāpayitvāna-saṅghassa piṭakattayaṁ

89.
Ka
ṇṇāṭa coḷa rājūhi-pesite’ha pahenake
Ādiyitvā’gatā dūtā-rājino’daṁsu laddhake


[SL Page 068] [\x 68/]

90.
Tesa’mubhinna
ṁ sakkatvā-tesā’do sakadūtake
Ka
ṇṇāṭadūtehi samaṁ-pesayī sapahenake

91.
Co
ḷo sīhala dūtesu-pattesu visayaṁ sakaṁ
Ched
āpetvā kaṇṇanāsā-virūpe’kāsi dūtake

92.
Disv
ā tathā’gate dūte-dosuddīpita mānaso
Sajje tv
ā dāmiḷe dūte-kantā pasādhanehi ca

93.
Tuyha
ṁ rajje mamaṁ vā’tha-yadi’cche yujjhituṁ yahiṁ
Co
ḷarāje’tvi’daṁ vatvā-pesesi dūtake lahuṁ

94.
Vijayab
āhu bhūpassa-vikkamātisayassa tu
Bh
ītiye’ha balassā’pi-viggahenā’ji no’bhavi

95.
Bandh
āpayī mahāheḷi-pabhutī vāpi soḷasa
Bhinn
ā ca vāpiyo tatra-tatra pākatikā’kari

96.
Pabandhiya vibhinna
ṁso-tilavatthuka mātikaṁ subhikkha’ṅkari nīrenava-pūretvā maṇi
h
īrakaṁ

97.
Sir
īpāda ppaṇāmāya-gacchantā mānusa’ñjase
Kilamantu’tim
ā dāna-vuttiyā sumanaddike

98.
Datv
ā giḷīmalaya vhaṁ-silālekhaṁ ṭhapāpayī
Mah
āvāse pañca akā-mātāpitāna’lāhane

99.
Dh
īro vihāre bahavo-paṭisaṅkhāsi jiṇṇake
Parive
ṇa’ṅkā vijaya-bāhuṁ so tittha gāmake

100.
Mah
ākavī’dāsi’neka-kāveyyesu hite rato
Pave
ṇi gāmaṁ sadhanaṁ-rājā maccādi sūnunaṁ

101.
Siloke racite sutv
ā-yathāraha’madā dhanaṁ
Bh
ūpo’pi sīhala kabba-racaneso mahāmati

102.
V
īrabāhū’parājāca-baddhaguṇa vihārake
Bandhesi cetiya
ṁ coḷa-nāsitaṁ vāpikaṁ tahiṁ

103.
Ra
ññe samanusāsante-’parājini mate sati
hapesi jayab
āhuṁ so-’parajje yati kāmato

104.
Datv
ā vikkamabāhussa-ādipāda padaṁ yaso
Tassa’trajassa p
ādāsi-rohaṇaṁ gajabāhuno

[SL Page 069] [\x 69/]

105.
Taha
ṁ gantvā mahānāga-kulavhaya puraṁ tato
Katv
āna rājadhāniṁ so-vasi tattha yathāruci

106.
R
ājā sirīsaṅghabodhi-vijayabāhu vikkamo
Cira
ṭṭhitika kiccāni-akāsi loka sāsane

107.
Sa’pa
ñcapaññāsasamaṁ’va āṇā-
Cakka
ṁ pavattetva vasundharindo
Samavhito devaga
ṇena dibba-
Rajja’mpi k
ātuṁ’va diva’ṅgamittha

Bh
āṇavāraṁ battiṁsatimaṁ.
----------------
Iti sajjan
ānanda saṁvega janake dīpavaṁse sirisaṅghabodhi
Vijayab
āhu rājappavatti dīpano nāma
Batti
ṁsatimo paricchedo.
-----------------


[SL Page 070] [\x /]

Tettiṁsatimo paricchedo

1.
Mitt
ā’nujaṁ bhūpatino suta’ssā
Tayo ca’macc
ā yatayo ca sabbe
Mah
ādipādassa tu rohaṇasmiṁ
hitassa ‘n
ārociya rāja nāsaṁ

2.
Sa
ṅgamma mantetva’tha laṅka rajje’
Bhisevana’ndu
ṁ yuvarājino te
Ada
ṁsu māṇābharaṇū’parajjaṁ
Tayo sagabbh
ā jayabāhunā’mā
3.
Pu
ḷatthi nāmā nagarā sasenā
Ga
ṇhāma taṁ vikkamabāhu khattaṁ
Vinikkhamu
ṁ so puna taṁ suṇitvā
Pur
ā viniggamma sakā’tivego

4.
Pitussa
āḷāhaṇaṭhāna’mattā
Disv
ā vinodessa’mitī’ti sokaṁva
Gaccha
ṁ puḷatthiṁ nagaraṁ saseno
Pathantar
āḷe bala’mā gataṁ so

5.
Disve’kav
īro kata sampahāro
Pal
āpayitvāna diso disaṁ te
Par
ājite sodariye tayo’pi
La
ṅajjayo yāva chavāra’mattā

6.
S
āmaccajīvo sa’puḷatthi saññaṁ
Pura’
ṅgamī tāta susāna bhūmiṁ
Passa
ṁ daraṁ cetayi saṁjahitvā
h
ānantaraṁ’dā sacivesu sammā

7.
Bh
ātūhi māṇābharaṇavhayo so
Saroha
ṇaṁ dakkhiṇapassa’māsuṁ
Sahatthaga’
ṅkatvi’ti vīrabāhū
Suto’vakittissirimeghadh
īse

8.
Ra
ṭṭhaṁ sahassassa ca dvādasa’ttā
Datv
ā tahaṁ taṁ vasituṁ niyujja
So kho mah
ānāga kula ppurasmiṁ
Vas
ī sirīvallabha nāmadheyye

[SL Page 071] [\x 71/]

9.
So b
āhujo’dā’ṭṭhasahassa raṭṭhaṁ
Sa’uddhanadv
āra bhidhāna gāmaṁ
Katv
ā vasī tamhi tu rājadhāniṁ
M
ātā ca mittā jayabāhurājā

10.
Kittissir
ī megha sakāsakamhi
Vasi
ṁsu te sodariyā’parajjū
Iss
ā parā vikkamabāhu raññā
Vinikkhamu
ṁ vāhiniyā hi yoddhuṁ

11.
Ñatvāna taṁ vikka bāhu bhūpo
Gamittha tesa
ṁ ‘bhimukaṁ saseno
So dakkhi
ṇasmiṁ pana bodhisenā-
Valavha g
āme samare jinittha

12.
Pa
ñca yojanavhayamhi raṭṭhake
Te pal
āyu’māsu duggamaṁ tato
Sattavo’nubandhi ga
ṇhitu’mpi te
Āriyo tu vīradeva pākaṭo

13.
Sahatthaga’
ṅkattu’masesa laṅkaṁ
Mah
ādititthaṁ ‘vatarī sacakko
Ka
ḷyāṇito ta’ñca suṇitva rājā
P
āvekkhi mannārama nāmagāmaṁ

14.
M
āresi yuddhe paṭu vīradevaṁ
Pah
āya chandaṁ samare sagabbhā
Vasi
ṁsu raṭṭhesu sakesu eka-
Cchatta
ṁ pabhū no caturo’pi kātuṁ

15.
Pava
ḍḍhitaṁ taṁ vijayādibāhu
R
ājena lokaṁ pana sāsana’ñca
Dubbuddhayo h
āpayu’matra dīpe
Buddh
ādibhoge api’hacca’nagghe

16.
P
ādā’nujīvīsu ca vikkamādī
Bhujo pajeso hi pu
ḷatthi saññe
Pure vides
īna’madā bhaṭānaṁ
Bh
ūrī vihāre’pi sadhātuka’gge

[SL Page 072] [\x 72/]

17.
Sa’pattadh
ātussa ca dantadhātu
Varassa dinne ma
ṇimuttake’pi
Sova
ṇṇabimbe ca vichejja kāmaṁ
Vaya
ṁ nayī titthakaro’va tuccho

18.
Disv
ā yatī sāsanaloka’mevaṁ
Na
ṭṭhaṁ vinibbinnamanā’ggapattaṁ
D
āṭhābhadanta’ñca samādiyitvā
Lahu’
ṅgamuṁ rohaṇa’ma ggabuddhiva

19.
Mitt
ā ca devī jayabāhu rājā
K
āla’ṅkaruṁ rohaṇake tadāni
Dev
ī ca māṇābharaṇassa mittā
Pabh
āvatī dve ratanāvalī sā

20.
Suta
ṁ pasūtā’mita puñña lakkhaṁ
Se
ṭṭhaṁ kumāra’mpi satejakittiṁ
hapetva la
ṅkaṁ’khila jambu dīpaṁ
Sameka chatta’
ṅkarituṁ samatthaṁ

21.
Tass
ā’risammaddana dīpabāhā-
Yog
ā parakkantibhujo’ti saññā
Anvattha’m
ā sī’tha paraṁ ‘satāto
Mato’si m
āṇābharaṇo narindo

22.
Kittissir
ī megha samañña bhūpo
Je
ṭṭhassa raṭṭhaṁ pana ādiyitvā
Ta
ṁ rohaṇaṁ’dā sirivallabhassa
Dve dh
ītaro’dāya piyaṁ kumāraṁ

23.
Gantv
ā sirīvallabha santikamhi
Vas
ī mahesī ratanāvalī sā
Tato parakkantibhujo kum
āro
Saj
ātabhūmi’ṅgatavā vasittha

24.
Rajja
ṁ vicāretva samekavīsa
Vass
āni so vikkamabāhu rājā
Para
ṁ yathākamma ‘magā’ssa putto
Āsī’bhabāhū dutiyo narindo

[SL Page 073] [\x 73/]

25.
Ittha
ṁ hi tasmiṁ gajabāhu raññe
Pu
ḷatthi saññe nagare vasante
Dve bh
ātaro yujjhiya tena saddhiṁ
Gamu
ṁ parājitva sayaṁ purāni

26.
Tato sir
īvallabha maṇḍaleso
Loka’mpara’
ṅgañchi sake purasmiṁ
Kittissir
ī megha naresa ñatte
Dha
ñño parakkantibhujo kumāro

27.
Pava
ḍḍhayaṁ sikkhita sippa satthā’
Gat
āgamo cheka taro nayamhi
Mahosadh
ādibbhuta sūravīra-
Se
ṭṭhāpadānāni suṇitva tehi

28.
Samo na hessa
ṁ mama jātiyā’la
Ma’tra
ṭṭhito ce’pi manorathassa
Na hehit
ī siddhi’ti rājaraṭṭha-
Ppay
āna’māsuṁ pavara’ntya’vecca

29.
Ghar
ā’bhinikkhamma sa’jāti rattiṁ
Raho kum
āro badalatthalavhaṁ
P
āto’va gāma’ṅgami dīghamaggaṁ
Khepetva sen
āpati saṅkhasañño

30.
Rajjassa s
īmācarime vasanto
Paccuggamitv
ā sahasā’darena
Pa
ṭiggahesī puna tappayānaṁ
R
ājassa’nārociya icca’vecca

31.
P
āhesi dūte mahipassa tena
Kata’mpi ta
ṁ vañcana’māsu ñatvā
Gh
ātāpayī nīkapatiṁ ‘sa vitta-
R
āsiṁ niyojesi bhaṭe gahetuṁ

32.
Kittissir
īmegha vasundharindo
Ta
ṁ gaṇhituṁ pesayi cakkajātaṁ
Pal
āpayitvāna sukhena senaṁ
Tato kum
āro siriyālagāmaṁva

[SL Page 074] [\x 74/]

33.
Atikkamitv
ā siriyālaselā-
Sanne’ti sannaddhara
ṇāyudho’va
Buddhavhag
āmaṁ samupāgamitvā
Taha
ṁ vasī kañci dinaṁ vidhiññū

34.
hitassa k
āḷassarake ‘bhabāhu-
R
ājassa senāpatino’saya’mpi
Pesesi
ñātuṁ manujaṁ salekhaṁ
Sen
āpati’gamma mahīpasūnuṁ

35.
Sam
ādaro passi paṭicca paṇṇaṁ
Ma
ṁ passitu’ñcā’gamanaṁ vara’nti
Sa
ṅgaṇhi taṁ sādhu sudhī pasanno
Up
āgamī so gajabāhubhūpaṁ
36.
Paccuggamitv
ā mahipo kumāra’
M
āropayitvā saṭhitaṁ mahebhaṁ
Pamodav
ā pāvisi rājagehaṁ
Vasa
ṁ tahaṁ so caturo upāye

37.
Pesetva lekha
ṁ janikāya tuṇṇaṁ
Nij
ānujaṁ bhaddavatiṁ kumāriṁ
Ānāpayitvā gajabāhu rañño
Samappaya’ttha
ṁ nijahatthaga’ṅkā

38.
So ka
ñcikālaṁ nivasaṁ bahiddhā
Tamma
ṇḍalīyesu vipakkhapakkhe
Ñātu’ñcinitvā nijasāmibhatti
Purassare keca’higu
ṇṭhike’va

39.
S
āmuddikaññū viya keci vejja
Nibhe’va m
ādi purise pavīṇe
A
ññātavesena tahaṁ taha’mpi
Pesesi vuttanta ‘mavedayu
ṁ te

40.
Kum
āraseṭṭhassa tu vikkamādi
Gu
ṇassilāghaṁ kathitaṁ janehi
Sutv
ā narindo gajabāhusaṅkaṁ
Janesi tasmi
ṁ puriso mahā’yaṁ


[SL Page 075] [\x 75/]

41
Ñatvāna dussaṅka ‘mimaṁ pahāya payāna’magga’nti vicintayitvā
Pure tara
ṁ sassa balaṁ janādi-
Padavha
ṭhānaṁ pahiṇitva bhūpaṁ

42.
Up
āgamitvā sajane’pi daṭṭhuṁ
Gacche’ti vatv
ā yuvarājaraṭṭhaṁ
Ratti
ṁ’bhinikkhamma purā saravha-
G
āma’ṅgato vāhiniyā samaṁ’va

43.
Kittissir
ī megha pabhū pavīṇa
Kum
ārapattiṁ pana sutva rañño
Ghara
ṁ sametū’ti kumārañattaṁ
P
āhesi dūte’mhi vilambamāne

44.
Up
āgamitvā ratanāvalī taṁ
Ādāya dassesi mahīpatissa
Samekkhiy
ā’modamano kumāra’
Mavoca’macc
ābhimukhamhi’yitthaṁ

45.
Tumhe kum
āraṁ anuvattathe’ti
Tesa
ṁ hi nīyyātayi taṁ tato hi
Kittissir
īmeghanarissaro so
Mato sikh
īkicca ‘makā’ssa dehe

46.
Tato kum
āro sivasaṁsinī’va
Nakkhattayogamhi mah
ādipādaṁ
Patv
ā padaṁ taṁ gajabāhurañño
Ñāpesi māṇābharaṇassa cā’pi

47.
Sa
ṅghayha’macce padavippadānā
Rajjassa s
īmāya samantakūṭā
Āsāgarappattanato sasenaṁ
Nivesay
ī tatra ca tatra yoggaṁ
48.
Samattala
ṅka’ṅkira chatta’me kaṁ
Kattu’mpi’dhi
ṭṭhāya sadhaññake hi
Sabb
ādi’middhaṁ vijitaṁ sakassa
K
ātuṁ viditvā la’mitī’dipādo


[SL Page 076] [\x 76/]

49
Āhūya’macce sarakhātakādiṁ
Bandh
āpiyā’suṁ kasi kamma vuddhiṁ
Kattu
ṁ niyojesi vana’mpi vuṭṭhi
J
ātaṁ vinā lokahitaṁ parittaṁ

50.
M
ā gañchi sindhuṁ maṇihemajāta-
ṭhānaṁ ṭhapetvā aparatra khette
K
ārāpituṁ vedayi te sajīvā’
Rabhi
ṁsu vaḍḍhetu ‘mato salokā

51.
Setummukh
ā jajjaranāmanajjā’
Rattakkaravh
ā sutakoṭṭhabaddhaṁ
Bandh
āpayitvā suthiraṁ gabhīraṁ
Sum
ātika’ṅkārayi setumaggaṁ

52.
Ubhosu passesu mah
āṭaviṁ’sā
Ched
āpiyabbīhi sahassavāhe
Khette pavatt
āpayi’dāni so kho
Deso kas
īyā vidito ‘si kamme

53.
Parakkama ssindhu mah
āsarādī
Ek
ūna tāḷīsa pamāṇa vāpī
Bandh
āpayitvā paṭisaṅkharitvā
Sa
ṁvaḍḍhayī dhañña siriṁ vara’mpi

54
Mutt
ā maṇibhādi vaṇijjadabbe
Tar
īhi desantarakesu’neke
Pesetva vitta
ṁ pacuraṁ cinitvā
Ra
ṇatthiko’nekavidhāyudha’mpi

55.
Ka
ṇṇāṭa coḷā di padesa vāsī
Ra
ṇe pavīṇe ci’dha ānayitvā
Sen
āninaṁ cheka sahassa saṅkhe
Cakke padatv
ā’bhavasañcaye’pi

56.
Pacc
ādiyitvā malayādirāja
Sen
ānino’nekasahassasenā
Datv
āna ratta kkura vāka raṭṭhe
Nivesay
ī taṁ damiḷāna ‘mīsaṁ


[SL Page 077] [\x 77/]

57
La
ṅkā mahālāna di lamba kaṇṇa
Va
ṁsubbhave pañca kumāra seṭṭhe
Sahassa sa
ṅkhe ‘jibhaṭe pavīṇe
Visu
ṁ visuṁ moriyaraṭṭhato hi

58.
Ānāpayitve’kapadesakamhi
Nivesay
ī tappamukhe vidhiññū
Abbhantare b
ārasa maṇḍalīye
Katve’ka’me kassa hi s
ūravīre

59.
Bha
ṭe sahassāni duve duve’dā
Nis
āraṇe jekasahassa’mekaṁ
Sajjetva cand
ā tapa cāpa dhārī
Sa’camma vamm
ā di’madāsi tesaṁ

60.
K
āretva kammappaṭavo’va vyādha
Sahassasa
ṅkhe’pi yathānurūpaṁ
Saty
ādikaṁ tesa’madā’dipādo
Pacceka’mattha’
ñca bala’mpi dvejjhaṁ.

61.
Katva’ggamaccesu
ṭhapesi dvīsu
Vibhajja sabba
ṁ vijita’mpi raṭṭhaṁ
Sama
ṁ ṭhapesī gaṇakesu dvīsu
Kam
āgatesu sacivesu khatto

62.
Samuddarodhe ratan
ākaramhi
Ra
ṭṭhe mahāmālayike’taramhi
Visu’
ṅkaritvā’khilasāraṭhānaṁ
So’vantara
ṅgaṁ padavi’mpi katvā

63.
hapesi’yeka
ṁ sacivaṁ matīmā
Sa’da
ṇḍanāthaṁ gajabāhurañño
Āhūya rakkhaṁ malayaṁ gahetvā
D
ātuṁ niyojesa’tha saṅgahetvā

64.
Mah
ādipādassa vaco’tigāḷhaṁ
Rakkho pa
ṭiggayha sa’yujjhiyā’suṁ
Nihacca ver
ī atha dumbarādī
Ra
ṭṭhāni gaṇhī sacive ca sūre

[SL Page 078] [\x 78/]

65
Tasmi
ṁ pasanno’ca ta ‘mā nayitvā
Sa’kesadh
ātvīsapadaṁ padatvā
Pesesi ra
ñño gahitu’ñca raṭṭhaṁ
Jaya
ṁ labhī majjhima vaggayuddhe

66
Sa’lokajitv
āṇa suto ca rakkha-
La
ṅkādhinetā bala’mādiyitvā
H
ūkittilaṅkāpabhunā sahe’va
Yujjhitva ta
ṁ ghātiya rerupalliṁ

67.
Ra
ṭṭhaṁ’gahesuṁ sa’mahādipādo
Samantamalla
ṁ savasaṁ’va sāmā
Netv
āna datvā mahatiṁ siri’mpi
Ta’
ṅgaṇhituṁ yojayi kosavaggaṁ

68.
So cu’ttur
āmallaka vissutādī
Mah
āhavaṁ katva ripū nihacca
Ta’m
ādiyiṁsū malayaṁ samattaṁ
Nir
ākula’ṅkārayi sutthira’ñca

69.
Sa’r
ājaraṭṭhaṁ gajabāhurājā
Saka
ṇṭaka’ṅkā puna ādipādo
Niyojay
ī daṇḍapatī sametuṁ
Likhitvu’p
āyaṁ samarassa sāmaṁ

70.
S
āmantakānaṁ pana dāpayitvā
La
ṅghetu mā rekhalava’mpi jātu
Niyojay
ī ta’ñca paṭicchayuṁ’te
Cam
ūpatī mālayarāyarākhyo

71.
Tammalla v
āḷāna ṭhita’mpi kombā-
Bhi
ññaṁ raṇesaṁ gajabāhurañño
Ta
ṁ chattagāhādhipatiṁ sasenaṁ
Pal
āpayī yujjhiya gaṇhi duggaṁ

72.
Tato vikikkhamma sav
ābhinī so
N
āvāhi muttā kara santikaṭṭhaṁ
Sa
ṅkamma tatra ṭṭhitakena daṇḍā-
Dhipena yujjhitva jale vijesi

[SL Page 079] [\x 79/]
73.
Atho parakkantibhujassa tassa
So rakkhadiv
ānabhidho sajīvo
Goka
ṇṇamaccaṁ asakiṁ sacakkaṁ
Ra
ṇātisūraṁ samare vijesi

74.
So
ādipādo kira laṅkanātha
Sen
āninaṁ jānapadavharaṭṭhaṁ
Pesesi so s
ājipavīṇako’va
Mah
ābhavaṁ katva tahaṁ taha’mpi

75.
Gantv
ā’ggahī taṁ gajabāhurājā
Dev
ādilaṅkādhipati’ñca’maccaṁ
Ver
ī nisedhāya’pi dāṭhabhārā
Macca’
ñca pesesi bala’ñca datvā

76
La
ṅkādhinātho samaraṁ hi tehi vattetva tejetva yagāllaṭhānaṁ
Ga
ṇhī tato so gajabāhubhūpo’
P
āyena taṁ sassa vasa’mpi kattuṁ

77.
Pahe
ṇake tassa mahagghikāni
Accantabhaty
ā pahiṇī sajīvo
So t
āni pesesi sasāmino’tha
Disv
āna tuṭṭho’ssa hi peseyī te

78.
Niyoga’m
āgamma parakkamādi
Bhujassa devo sacivo’tis
ūro
K
āḷassarorūsaritāya hāri’
M
āyāma hatthadvisata’ntisattiṁ

79.
Ta
ṁ vitthata bbīsati hattha matta
Mahodal
ābaddha’managgha setuṁ
Ka
ṭṭhammaya’ñcā’pi catubbidhena
Balena gantabba’mak
ārayittha

80.
S
āmantake keci tahaṁ ṭhapetvā
Nikkhamma sen
āpati tattha tattha
Mah
āhavaṁ vattaya ‘maggadugge
Gahesi dugg
āni nava’ñca’kāsi

[SL Page 080] [\x 80/]

81
R
ājā sasāmantaka rāmanīla-
Giri
ṁ pamokkhe api ta’nnihantuṁ
Pesesi ter
ī nikaṭaṁ ubho’tra
Pavattayi
ṁsū dhajinī mahājiṁ

82.
S
āmantakaṁ nīlagiriṁ sayodhaṁ
M
āretva yuddhamhi kaḍakkuḍavhaṁ
Yodha’
ñca aññe ca hi jīvagāhaṁ
Gahetva pesesi sas
āmino te

83.
Mahinda macco saciv
āna’mesaṁ
Pavikkama
ṁ sutva’bhijātamāno
Pura
ṁ’nurādhaṁ panagayha demi
Datv
ā paṭiññaṁ bala’mādiyitvā

84.
Gantv
ā’nurādhākhyapurāvidūre
Vattetva yuddha
ṁ ripavo vijitvā
Ga
ṇhī puraṁ rohaṇakādhipaccaṁ
Gato sa’m
āṇābharaṇo hi rañño

85.
S
āmantakehī bahuso tadāni
Yujjhitva sampatta par
ājayo’ca
Ra
ṇe manaṁ chaḍḍhiya rājinā’mā
Sandhi’
ṅkaritvā vasi kañci kālaṁ

86.
Tato parakkantibhujassa th
āmaṁ
Sutv
āna sandhiṁ gajabāhurañño
Pah
āya sandhāna’makā dipāda-
Varena v
āsa’ṅkatavā tathe’va

87
La
ṅkādhināthappamukhā camīsā
Pavattayu
ṁ te gajabāhunā’jiṁ
Pura
ṁ palāta’ñca puḷatthisaññaṁ
Bh
ūpaṁ’gahesuṁ atha jīvagāhaṁ

88.
Jayaddhat
ā maṇḍalikā sayodhā
Gehesu dvar
āni ca bhindiyā’suṁ
Vasu
ṁ vilumpuṁ pana nāgarā te
Macc
ā ca sambhūya bhusaṁ paruddhā

[SL Page 081] [\x 81/]

89
Gantv
āna māṇābharaṇopakaṭṭhaṁ
Nivedayitv
āna’tha taṁ pavattiṁ
Āyātu amhehi pagayha rajjaṁ
Dem
ā’ti sāhāyya’mayācayiṁsu

90.
Sutv
āna’maccehi ca mantiyā’suṁ
R
ājaṁ pamocetu’mivā’gamitvā
Vattetva yuddha
ṁ kaṭṭhina’mpi senaṁ
N
āsetva gaṇhittha puraṁ manuññaṁ

91.
V
ītikkamitvā katipāha’mitthaṁ
S
āmantake so gajabāhurañño
Hantv
ā mahīpaṁ pana kārabhāraṁ
Pavesayitv
ā’ggahi vittarāsiṁ

92.
Karaggata’
ṅkatva thira’nti rajja’
Ma
ññāya sīghaṁ dasanaggadhātuṁ
Sa’pattadh
ātu’ñca samātara’ñca
Sarodha’m
ānāpayi rohaṇasmā

93.
Hantu
ṁ mahīpaṁ sakamātuyā’mā
Raho sa’mantetva upakkamittha
Upadduto so gajab
āhurājā
Sat
āṇa’māyāciya ādipādaṁ

94
Pesesi guyha
ṁ’nucare’tikhinna mano vinaṭṭhesu balesu yuddhe
Mocetu’meta
ṁ kasiru’ttari’mpi
Modetva’macce padavippad
ānā

95
Sav
āhinī pesayi te pura’mpi
Rodhetva yujjhitvi’bhab
āhurājā
Pamocito tehi saj
īvakehi
Pal
ātavā’sī sa’hi koṭṭhasāraṁ

96
Pavattayanto samara
ṁ mahantaṁ
Ra
ṇe mate cakkapatimhi tatra
Asakku
ṇanto vasitu’mpi dāṭhā
Dh
ātu’ñca pattaṁ sakamātara’ñca

[SL Page 082] [\x 82/]

97
Suddhantaka’
ñcā’diya rohaṇaṁhi
Gato’si m
āṇābharaṇo sa’rattiṁ
Mah
āhavaṁ katva’sakiṁ sahattha
Gata’
ṅkata’ñcā’ggapuraṁ’nukampo

98
Sa
ṅghassa’nuññāya mahādipādo
Datv
āna dantibbhujarājino’tha
Saka’
ñca raṭṭhaṁ’pagato’si dhīmā
Day
āparattaṁ’chariyaṁ pabhussa
99
Ga
ṅgātaṭaṁ katva’tha rājadhāniṁ
Sukha
ṁ vasī so gajabāhu bhūpo
Tato’pi m
āṇābharaṇādipādo
R
ājena sandhiṁ pana kattukāmo

100
P
āhesu’do’pāyana’massa sandhi’
Maniccha’m
āgañchiya maṇḍaliddiṁ
Vih
āraka’mme pana rājaraṭṭhaṁ
Dinna
ṁ parakkantibhujādhipassa

101
P
āsāṇa piṭṭhamhi likhāpayitvā
Ga
ṅgātaṭāke nivasaṁ tadāni
Nip
īḷite’kāyarujāya rājā
B
āvīsavassāni mato vasitvā

102
Sambh
ūya’maccā gajabāhurañño
Athe’tum
āṇābharaṇo’ssa dūte
Sampesayu
ṁ so matasāsanaṁ hi
Sutv
ā parakkantibhujo bala’mpi

103
Sannayhu’p
āgañchi puḷatthisaññaṁ
Pura
ṁ tato’maccagaṇā sabhattā
Rajjibhiseka
ṁ’suvidhātu’mevā’
Y
āciṁsu’nekabbidha dassanena

104
Pa
ṭiggahetvā subhasūcake taṁ
Nakkhattayoge maku
ṭaṁ sirasmiṁ
Dh
āretva rājābharaṇābhibhūsī
Padakkhi
ṇa’ṅkāsi puraṁ viyi’ndo


[SL Page 083] [\x 83/]

105
Tato’pi m
āṇābharaṇādipādo
Rajjatthiko’nekabala
ṁ gahetvā
Sa r
ājaraṭṭhābhimukho payāto
Ra
ññā parakkantibhujena vassaṁ

106
Taha
ṁ tahaṁ vattayi saṁyugaṭṭha-
Pa
ññāsamatta’mpi ca tatra tatra
Ra
ṇesu sampattaparājayo’va
Mana
ṁ jahāsī samare’yatiṁ so

107
Tato parakkantibhuj
ā pajesā
Mahabbhay
ā jātamayena phuṭṭho
Maccantikasmi
ṁ nijasūnu’magga’
M
āhuya kittissirimeghanāmaṁ

108
Sad
ā parakkantibhujena vutta
Kkamena vatta’ssa’nuk
ūlako’va
Vatv
āna evaṁ’sa’sahaṁ’vatejaṁ
Para’
ṅgamī loka’mimaṁ jahitvā

109
Nisammatassaccayata
ṁ sa’sīghaṁ
Bh
ūpo parakkantibhujo vidhiññū
Kittissir
īmeghakumārahāri’
M
ānāpayī sannikaṭaṁ yasassī

110.
Atha saciva sam
ūho saṅgamitvā namitvā
Naravativara
ṁ taṁ yāci moḷīsiva’mpi
Vihitu’subhamuhutte la
ṅka’mekātapattaṁ
Kariya dutiyavasse’k
ā dutiyābhisekaṁ

Bh
āṇavāraṁ tettiṁsatimaṁ
----------------
Iti sajjan
ānanda saṁvega janake dīpavaṁse pañcarāja dīpano nāma
Tetti
ṁsatimo paricchedo.

[SL Page 084] [\x 84/]

Catuttiṁsatimo paricchedo

 

1
Patt
ā bhiseko vasudhādhipo so
Vossagga sa
ṁsattamano’nukampo
Vass
āpayaṁ cāgapavuṭṭhi’maggaṁ
Samp
ūrayī jīvamanassarāni

2
h
ānantarā’dāsya’rahesu pīto
Bheri’
ñcarāpetva vaṇibbake’pi
Sam
āharitvā puna tesu sammā
Tad
ā tulābhāra’madā’nucassaṁ

3
Sampatthaya
ṁ sāsana suddhi vuddhiṁ’
Tekicchake duppa
ṭipatti yutte
Vajjetva va
ṁsattitayaṁ samagga’
Mak
ā payāsena sahaṁ sudukkhaṁ

4
S
ālā catasso’pi catummukhā so
K
āretva majjhe’nudinaṁ purasmiṁ
Akampito bhikkhuga
ṇassa pañño
D
ānaṁ pavattesi samatta yuttaṁ

5
K
āretva’nekassatasaṅkharogī
V
āsappayogga’mpi visāla sālaṁ
Tadattha’maggosadha vitta dha
ñña
R
āsiṁ ṭhapasī uda vejja vuttiṁ

6
Tato parakkantibhujo pajeso
N
āmāvasesaṁ nagaraṁ puḷatthiṁ
K
āretu’māsuṁ’rabhi rāmaṇeyyaṁ
Vis
ālaka’ñcā’tha samantato hi

7
Parikkhipitv
ā pana khandhavāraṁ
Purassa p
ākārabhicakkato hi
Vitthi
ṇṇa pākāra niyūra’muccaṁ
K
āresi goraṁ saradambudaṁ’va


[SL Page 085] [\x 85/]

8
Khudda’mpi p
ākāratayaṁ tato hi
Parikkhipitv
ā’nukamaṁ sa’racchaṁ
K
ārāpayī gabbha sahassa sobhiṁ
P
āsādikaṁ sabbadhi satta bhūmaṁ

9
Sa’vejayanta vha mah
īpa gehaṁ
M
āpesi rājā viya vissakammo
Sarassat
īmaṇḍapa sañña vesma’
Mak
ārayī kappadumena bhāsiṁ

10
Sa’ma
ṇḍapa’ṅkāriya rājavesī
Bhuja
ṅganāma’ñca sudhammatulyaṁ
Disampati mandirasantikasmi’
Muyy
ānaka’ṅkārayi nandanaṁ’va

11
Dhamme vin
īto sa’mahinda nāmo’
Macco’ggasaddhammasuphassitassa
D
āṭhā bhadantassa tu vaḍḍhanattha’
Manuggahen
ā’vanipassa sammā

12
Suva
ṇṇa chaddappaṭihāra vāta
P
ānūpasobhiṁ bahi rantarāḷe
Susa
ṅkatā’neka vicitta kammaṁ
P
āsādaka’ṅkāsi harīgiriṁ’va

13
Patibbat
ā rūpavatī surūpā
Vasundhar
ādhīsamahesikantā
Suva
ṇṇayaṁ thūpavaraṁ mahantaṁ
Majjhepurek
ārayi dassaneyyaṁ

14
Tibh
ūma pāsādatayena sammā
La
ṅkīkataṁ sannikaṭe pavittaṁ
Ve
ḷuvanesīpatanavhakosi-
N
ārabbihārattayanātha’maggaṁ

15
Na’r
ājavesībhujaga’ñca rāja-
Kulantak
ākhyaṁ vijitaṁ tathe’va
N
ānappakāra bbisikhā vicittaṁ
K
āresi sākhānagarattaya’ñca

[SL Page 086] [\x 86/]

16
Pure pu
ḷatthimhi sa’rājadvārā
Dika
ṁ sa cātuddasadvārahāriṁ
Pur
ā tikhuddaṁ purapuṅgava’ñca
Sajjesi dibba
ṁ nagaraṁ viye’vaṁ

17
Vin
āsayuṁ coḷabalā’nurādha-
Pura’mpi ta
ṁ bhūpati’macca’mekaṁ
Ānetva sammāpaṭisaṅkharitvā
Yath
āpurā sajja samādisī so

18
Tato pa
ṭiggayha mahīpadesaṁ
Pura’
ṅgamitvāna yathe’vapubbe
P
ākāra racchopavanādi sabbaṁ
K
āresi’macco na cirena sādhuṁ

19
Parakkam
ākhyaṁ nagaraṁ narindo
La
ṅkīkata’ṅkāsi purassirīhi
Taha
ṁ tahaṁ’maccagaṇā pajāyo
Ga
ṇhantva’pīḷetva’disī kara’nti

20
Matamhi m
āṇābharaṇe’ssa mātā
S
āmantakānaṁ sugalā girāyo
Nisamma s
ā dāmarikā’va hutvā
Ra
ṇaṁ’rabhī ce’pi parājayo’ssa
21
Patta’
ñca dāṭhāpavara’ñca dhātuṁ
Sam
ādiyitvā varajambudīpaṁ
Pal
āyituṁ sogatabhūbhujassa
Pesesi d
ūte turitaṁ tahiṁ sā

22
Parakkamabb
āhu vasundharindo
Ñatvāna taṁ cakkapatiṁ sa’rakkhaṁ
Ānetva gantvo’bbhuta sattu dāvā
Nala
ṁ sunibbāpaya pattivuṭṭhyā

23
Icce’va’m
ā dissiya datva senaṁ
Niyojay
ī rohaṇakaṁ payātuṁ
Taha
ṁ tahaṁ so gatavā raṇesu
Laddhajjayo devimukha’mbhiga
ñchi

[SL Page 087] [\x 87/]

24
Bh
ūtādhikārippamukhe’tha senā-
N
āthe’pi pāhesi vijetave taṁ
Mah
ābhava’ñcā’bhavi tesu’bhosu
Dh
ātudvayaṁ yujjhiya gayha seṭṭhaṁ

25
Nivedayu
ṁ bhūpatino ta’matthaṁ
Sutv
ā’bhisitto’va’matena rājā
Lahu
ṁ panetuṁ vara dhātu dvandaṁ
Pesesi d
ūte sacivopakaṭṭhaṁ

26
Sandesa’m
ākaṇṇiya’nīka nāthādhikārino dhātuyugaṁ puḷatthiṁ
Pura’mpavesetumane’kamacca
ṁ
Rakkh
āya yojīya mahāmahena

27
Ma
ñjudhikārissa sakāsa’māsuṁ
Sampesayu
ṁ so’ñjanakammanāthaṁ
Paccuggamitv
ā mahati’ñca pūjaṁ
Pavattaya
ṁ yojiya dhātuguttaṁ

28
Dh
ātudvayaṁ sambhamapubbako’va
Pesesi ra
ñño tuvaṭaṁ sakāsaṁ
Sutv
āna dhātvānayanakkamaṁ so
May
ā suladdhaṁ vata jīvita’nti

29
Pamodito bh
ūpati sīghasīghaṁ
Nah
ātavā so suvilepalitto
Suma
ṇḍito laṅkata sūnu macca
Purakkhato yojana matta
ṭhānaṁ

30
Paccuggamitv
ā paṭhame’va dhātu
Padassane’nekamahagghikena
Mutt
āmaṇādiccana bhūrivatthu
J
ātena mānetvu’da dhātu dvandaṁ

31
A
ṅgīrasasmiṁ dharamāni’ca’gge
Mud
āhi sandassita sambhamo’va
Sabha
ṁsudhammaṁ viya dantadhātu
Ghara
ṁ pure kāriya sādhu majjhe


[SL Page 088] [\x 88/]

32
Dhajappat
ākādihi nijjarinda
V
īthiṁ’va pajjaṁ samalaṅkaritvā
Kha
ṇāpiya’ggaṁ’rumaṇiṁ sugandha
Cu
ṇṇena pūretva tahaṁ pasatthaṁ

33
Va
ḍḍhetva sammā radadhātusāmiṁ
Ca
ṅgoṭakasmiṁ ratanammayamhi
hapetva ta
ṁ hemamaye samugge
Nidh
āya pattaṁ pavara’ñca dhātuṁ

34
Sova
ṇṇaye cakkacatukkakasmiṁ
Pati
ṭṭhite maṇḍapake’sanasmiṁ
Va
ḍḍhetva gantvā nagaraṁ mahena
D
āṭhaggadhātussadanaṁ vicittaṁ

35
Va
ḍḍhetva dhātūyugalaṁ sapañño
Pu
ḷatthisaññe nagare narindo
Sabbatra so sattanisa
ṁ padīpa
P
ūjāvidhi’ṅkārayi gāravena

36
Tato sayodh
ā sacivā’ssa rañño mahāhavaṁ bhiṁsanaka’ṅkaritvā
Saj
īvagāhaṁ subhalaṁ pamokkha-
Macceha’m
ā gayha disampatissa

37
Up
ānayiṁsū nikaṭaṁ tathe’va
Nikka
ṇṭakaṁ rohaṇaka’ṅkaritvā
Atippamodo mahipo saloka
ṁ
So s
āsanaṁ rakkhi dayo matīmā
38
R
āmañña laṅkīya janā samattā
Accantamitt
ā pana sogatattā
Vasi
ṁsu dvīsū visayesu bhūpā
Tath
ā sade’vā’su’mato sucetā
39
Ra
ññā parakkantibhujena sandhiṁ
R
āmaññabhūpo sucirāgata’mpi
T
āyaṁ athe’kaṁ samayaṁ hi kaṇṇa-
Jap
āna’mākaṇṇiya bhāratiṁ so


[SL Page 089] [\x 89/]

40
La
ṅkinda dūtesu ca dīyamānaṁ
Vutti
ṁ purāṇaṁ parihāpayitvā
Vikk
īyamāne’pi gaje bahiddhā
M
āvikkiṇantū’kari sammati’mpi

41
Satassa v
ā rūpiya tikkalānaṁ
Gaj
ā sahassassa purā sukītā
Dvayassa v
ā tehi tayassa vā’pi
Ito sahass
āna’tu vikkiṇīyā

42
Dur
āsayo so parimāṇa’mevaṁ
hapesi vitta’
ñca karī ca nāvā
La
ṅkesa dūtehi vilumpayitvā
Tesa’mpi’k
ā’nekavidhaṁ papīḷaṁ

43
R
āmaññadesaṁ’vanipo gataṁ so
V
ācissarāceravaraṁ tathe’va
Ta
ṁ dhammakittiṁ vidūraṁ sachidda
N
āvāya vissajjayi sāgarasmiṁ

44
Kambojadesa’mpati r
ājakaññaṁ
La
ṅkādhinā pesayi taṁ pasayha
R
āmaññarājā’vaharī sa’tena’
Nekabbidha
ṁ kāritavippakāraṁ

45
Sutv
ā parakkantibhujo sajīve
Āhūya rañño arimaddanassa
G
āhaṁ’thavā hiṁsanataṁ vidheyyaṁ
Icc
ā’ha so rosa sikhī paditto

46
Tahi
ṁ ṭhito so damiḷādhikārī
Pa
ṇāya mā yojayitū’payātuṁ
Mah
āsajīveha’la’micca’voca
Sutv
ā pasanno’ssa giraṁ mahīpo

47
N
āvā ca’nekā satasaṅkhakāyo
Samp
ādayitvā pana pañcamāsā
Sam
āharī pallava vaṅka titthaṁ
Samappaho
ṇaṁ cita sambala’mpi

[SL Page 090] [\x 90/]

48
Yuddh
āyudhā dopakarañña’māsuṁ
Sam
āharitvā sabale bhaṭese
Ra
ṇāya yātuṁ damiḷādhikāriṁ
Samappayitv
ā’disi ta’ñca sabbaṁ

49
Tar
īsu āropiya taṁ samaggaṁ
Sama
ṁ’va pesesi samudda majjhe
Rayena gaccha
ṁ taraṇī samūho
Taso sa’d
īpo nanu dissate’va

50
Ta
ṁsaṁ viruddhena samīraṇena
K
āci bbidesaṁ pavisiṁsu kāci
Na
ṭṭhā samudde ‘katariṭṭhitā’pi
Bha
ṭo’tariṁsū kira kākadīpaṁ

51 Pavattayitv
ā samaraṁ tahiṁ te
Tadd
īpike gaṇhiya jīvagāhaṁ
La
ṅkādhināthassa padassayiṁsū kitti ppuraddippamukhā suvīrā

52
Te pa
ñcanāvāsu bhaṭā pavīṇā
R
āmaññadese kusumavhatitthaṁ
Samotaritv
āna dhatā yudhā’suṁ
Ra
ṇa’ṅkarāṇā bhayajaṁ kurūraṁ

53
Taha
ṁ’have’neka sahassa saṅkhaṁ
Bala
ṁ hanantā’va maduddhate’bhā
Sikhi
ṁ khipannā pana gāmakesu
Rajjassa bh
āgaṁ suvināsayiṁsu

54
Samotaru
ṁ ye damiḷādhikārī
Mukhy
ā’pi papphāla samavha titthaṁ
Bh
īma’ṅkarontā samaraṁ samaggā
R
āmaññabhūpa’ñca vighātayiṁsu

55
Sahatthaga
ṁ ‘tho ramaṇa’ṅkaritvā
La
ṅkissarāṇāya taha’mpi bheriṁ
Car
āpayuṁ tamhi bhayādhutā te
Sambh
ūya sabbe’va sumantayitvā

[SL Page 091] [\x 91/]
56
Sama’mpati’mhehi tu y
āvadicchaṁ
Pa
ṭṭhāyi’to ‘bhe nayituṁ karatthaṁ
La
ṅkādhipassā’nugatā’va ṭhātuṁ
K
āmatta’mācikkhiya sambhamena

57
La
ṅkāmahīpappaṭighānala’mpi
Nibb
āpayitvāna dayāya saṅgho
Kham
āpayātu’vanipassa niccaṁ’
Nus
āsakaṁ bhikkhugaṇaṁ salekhe

58
P
āhesu ‘māsuṁ ‘vanatā’va dūte
Sa
ṅghassa vācāya sanuddayāya
Mudutta’m
āgamma mahāmahīpo
Sa’saccasandh
āna’makāsi tehi

59
Co
ḷiyarājā kulasekharākhyo
Ra
ṇatthiko vāhiniyā’gamitvā
Parakkam
ākhyassa’tha paṇḍurañño
Pura
ṁ parundhī madhuraṁ gahetuṁ

60
Sa’jambud
īpe saraṇāraha’mpi
R
ājaṁ adisvā saraṇaṁ raṇāya
Y
ācitva laṅkādharaṇīsañattaṁ
P
āhesi dūte tuvaṭaṁ dharāpo

61
Nisamma tesa
ṁ vacanaṁ sa’laṅkā
Dhipo an
āthassa’pi appatiṭṭhā
Nayujjate j
ātvi’ti mādisassa
Vi
ññāya laṅkāpuradaṇḍanātha

62
M
āretva rājaṁ kulasekharākhyaṁ
Parakkama
ṁ paṇḍupatiṁ sarajje
Eh
ī patiṭṭhāpiya’icca’voca
So da
ṇḍanātho mahipāṇa’mevaṁ

63
Sam
ādiyā’jikkhamavāhinīyā
Purakkhato’p
āga mahādititthaṁ
Tadantarasmi
ṁ kulasekharena
Gantv
āna paṇḍūmahīpaṁ pura’ñca


[SL Page 092] [\x 92/]

64 Saya
ṁ gahīta’nti suṇitva raññā
Ta
ṁ vaṁsajassā’pi gahetvarajjaṁ
Det
ū’ti so’tho viniyojito’va
Pa
ṇḍussa raṭṭhe talabilla titthaṁ

65
Samotaritv
āna tahiṁ ṭhite’piva
Pal
āpayitvā damiḷe’tra titthe
Sen
ānivesa’ñca karīya ghore
Catt
āri vattetva raṇe pavīro

66
Gantv
ā balaṁ dāmiḷakaṁ hi pañca
S
āmantakehī saha pañca yuddhe
Katv
āna rāmissara’maggahī so
Tahi
ṁ’have katva navā’tibhīme

67
Mah
āraṇasmiṁ dasame silādi-
Meghappamukhyeva cha’tha pa
ñcake ca
S
āmantake jetvu’da dāmiḷese
R
āmissarā yojanikamhi ṭhāne

68
Pati
ṭṭhita’ṅgañchi sa’kundukālaṁ tatrā’bhavasmiṁ damiḷe pahūte gahetva laṅkāya purā hi
tehi
Vid
ārite kārayituṁ’ruthūpe

69
La
ṅkādhipāṇāyi’dha pesayitvā tahaṁ parakkanti pura ppasiddhaṁ
Sen
ānivesa’ñca pabandhayitvā
Punappuna
ṁ ghoraraṇa’ṅkarittha

70 Co
ḷīyake jetva’tha paṇḍuraṭṭhaṁ
Hatthaggata’
ṅkāsi matassa rañño
Pa
ṇḍussa sūnuṁ malaye nilīna’
M
ānesi pesitva sa’lekhahāraṁ

71
Aki
ñcanassā’gamana’mpi vīra-
Pa
ṇḍussa’dhīrassa tadā vaditvā
La
ṅkā mahārāja varassa laṅkā
Puro sa’pa
ṇṇaṁ pahiṇī pasatthaṁ


[SL Page 093] [\x 93/]

72
Sallakkhiy
ā’sesa bhiseka yogge
Pas
ādhanādīni’pi pesayanto
Rajje’bhisi
ñcassu kumāraka’nti
P
āhesi dūte duratikkamāṇo

73
Ha
ṭṭho kumāro hi paheṇakaṁ taṁ rañño disaṁ natva paṭiggahesi
So da
ṇḍanātho atha gaṇhituṁ sem-
Ponm
āri’māsu’ṅgami vikkameso

74
Dugga
ṁ purā gaṇhitu’māgatā’pi
Yujjhitva tibba
ṁ dvisamaṁ gahetuṁ
Co
ḷā na sakkhiṁsva’ridappadārī
Te s
īhalā’ddhaṁsa’mahassa kālaṁ

75
N
ā’tikkamitvā varaṇe duve ca
Bhinditva catt
āri ca gopurāni
Dugga
ṁ paviṭṭhā satasaṅkhiye’pi
M
āretva’neke damiḷe’ggahesuṁ

76
Atho parakkantabhujena ra
ññā
Jagajjay
ākhyo dhajinī patī’pi
N
īto upatthambhayituṁ’sa laṅkā-
Purantika
ṁ so samare pavīro

77
Sam
āgato ‘bho’pi tahaṁ tahaṁ hi
Par
ājitaṁ taṁ samaresva’tho’pi
Ra
ṇāyu’pāgaṁ kira rājinavhaṁ
Pura
ṁ pasajjaṁ kulasekharākhyaṁ

78
Bh
ūpaṁ palāpetu’maraṁ purasmā
Bah
ī’bhavaṁ bhiṁsanaka’ṅkariṁsu
Bh
ītā sabhūpā damiḷā puranto
Pidh
āya dvārāni ṭhitā ahesuṁ

79
Te da
ṇḍanāthappamukhā’tidakkhā
Yodh
ā sasajjā varaṇaṁ purassa
Dv
āra’ñca bhetvā pana rājinanto
Patv
ā balaṁ dāmiḷakaṁ nihantvā

[SL Page 094] [\x 94/]

80
Pura
ṁ’gahesuṁ kulasekharavho
R
ājā palāto sahasā purasmā
La
ṅkissarāṇāya tu vīrapaṇḍuṁ
Rajje’bhisi
ñcetu’mathā’rabhiṁsu
81
Bheri
ṁ carāpetva pure samagge
S
āmantake cakkapurakkhate’pi
Te sannip
ātetva’bhiseka’maggaṁ
K
ārāpayuṁ paṇḍukumārakassa

82
Atho pal
āto kulasekharo so
Yuddh
āya senaṁ pabalaṁ cinitvā
Dugg
ā’gamitvā’dhipatihi saddhiṁ
Par
ājito sīhalikehi yuddhā

83
Tato saseno sakam
ātule dve
Tesa
ṁ bala’ñcā’pi bahūhaye ca
Gahetva co
ḷādhipatī samatte
Ag
ā palaṅkoṭṭa samañña ṭhānaṁ

84
La
ṅkāpuravho ca jagajjayo ca
Gantv
ā tahaṁ yujjhiya tena yodhe
Gh
ātetva rāja’ñca palāpayitvā
S
ātaṁ palaṅkoṭṭa ‘maraṁ’gahesuṁ

85
Ta
ṁ sīhalīyā’pa’nu bandhayantā
Vinibbhay
ā te caturā ca coḷaṁ
Gantv
āna yujjhitva’tha coḷa senā
Gh
ātetva rājaṁ kulasekharākhyaṁ

86
Pal
āpayuṁ ponamarāvatīyā
Par
ājaye’so carimo’ssa nūna
La
ṅkāpure bhīmaparakkamo so
Sa’sampah
ārabbijayaggahītaṁ

87
Vasa
ṁ’ṅgatassa’gga yasa nnigāla-
Dhar
āyarassa ddadi coḷadesaṁ
Aka
ṇṭaka’ṅkatvu’dapaṇḍuraṭṭhaṁ
Sato parakkanti bhujassa ra
ñño


[SL Page 095] [\x 95/]
88
Kah
āpaṇe savhasamaṅkite’va
Ra
ṭṭhe tahaṁ voharituṁ niyujja
Co
ḷā ca paṇḍūvijitā gahīte
Bh
ūrī manusse karino haye ca

89
Pesesi la
ṅkaṁ tuvaṭaṁ tadāni
R
ājā parakkantibhujo vijetā
Sapa
ṇḍuraṭṭhajjitisūcakaṁ hi
Katv
āna paṇḍubbijaya’nti gāmaṁ

90
Bhov
ādinaṁ positacāgaveto
Ta’middha’magga
ṁ’khilakālika’ñca
Katv
ā adā dīnahite patiṭṭho
Kad
ā’diso dissati’dātadabbo

91
Vidita vanipat
ī bhā nanta dappugga kumha
Pu
ṭanabalamigindekapparakkantabāhu
Dhara
ṇipati silokāyā’jiyā so jayaggaṁ
Samabhilasi tu rajje ga
ṇhituṁ no nikantyā

Bh
āṇavāraṁ catuttiṁsatimaṁ
----------------
Iti sajjan
ānanda saṁvega janake dīpavaṁse mahā
parakkamab
āhubhūpatidisāvijayādidīpanonāma
Catutti
ṁsatimo paricchedo.


[SL Page 096] [\x 96/]

Pañca tiṁsatimo paricchedo.


1
Atho mah
īpo samara ssama’mpi
Vinodayitv
ā muni sāsanassa
Suddhi’
ñca vuddhiṁ sucira ṭṭhiti’ñca
Sa’kattuk
āmo vinaye nayaññuṁ

2
Sata
ṁ mahā kassapa thera pādaṁ
Dhura’
ṅkaritvā parisuddha sīlaṁ
Va
ṁsattaye bhikkhu gaṇaṁ pavittaṁ
Susannip
ātetavu’pasampa da’ñca

3
K
āretva vassaṁpati sabba saṅghaṁ
Sambuddha k
āle’va pavattayittha
Adh
ī’ritaṁ kañci’pi sāsanassa
Lokassa vuddhi kiraya’massa ra
ñño

4
Bh
ūpo’sabhūrī sata saṅkhiyānaṁ
Tappassina
ṁ jetavanaṁ vihāraṁ
Nidassitu
ṁ jetavanassiri’va
K
āresi citra ati vimhitaṁ’ñca

5
S
ārīsūta tthera varassa tatra
Sahammiyaggabbha sula
ṅkata’mpi
P
āsāda’magga’ñca tivaṅka bimba
S
āmissa tannāma gharaṁ mahagghaṁ

6
K
āresi nettagga rasañja naṁ’va
Miginda r
ūpādihi bhāsura’mpi
Va
ṭṭaṁ subhaṁ selamayaṁ vicittaṁ
Dantagga dh
ātu ssadanaṁ visālaṁ
7
Tahi
ṁ ghare pañca sata’ñca vīsa’
M
āḷāhaṇavhaṁ pariveṇa ma’ggaṁ
K
āresi tattho’ru subhadda rūpa-
Vatya gga th
ūpe ca duve mahindo

[SL Page 097] [\x 97/]

8
Tato’pi la
ṅkātilakaṁ paṭīmāva
Ghara’
ñca savhaṁ paṭimaṁ ṭhita’ñca
Saj
īva Buddhā yatakaṁ manuññaṁ
K
āresi laṅkā tilako matīmā

9
S
īmaṁ mahantiṁ api khaṇḍa sīmā
Tisso ca bandh
āpayi pacchima’ñca
Sala
ṅkataṁ’rāma’mathu’ttaraṁ so
K
āresi ‘rāmañca vibhediya’ddiṁ

10
Sa’pa
ṇḍu rajjā damiḷe gahīte
Vis
ālatāya ttisatādhika’ñca
Sahassa hattha
ṁ damiḷoru thūpaṁ
K
āresi kelāsa’mivā’parañca

11
Suva
ṇṇamālī ca’bhayaddiko’ca
So jetavanya
ṁ maricā di caṭṭi
Th
ūpe vare neru sarikkhake’te
Vasundharindo pa
ṭisaṅkharittha

12
R
ājā purā coḷa vidārita’nnu
Hatthassata
ṁ’keka mukhā samantā
Vitthi
ṇṇakaṁ tattaka’muccato’pi
P
āsāṇa thamhe chasataṁ sahassaṁ

13
Nidh
āya gabbhassata saṅkhiyehi
Vibh
ūsitaṁ sobhana nekabhūmiṁ
Ta
ṁ lohapāsādavaraṁ manuññaṁ
K
āresi kāmaṁ ‘chariyāvahantaṁ

14
So sa
ṭṭhi pāsādapabhāsuraṁ hi
Sepa
ṇṇipupphavhaya yūpa ‘maggaṁ
Na
ṭṭha’mpi pāsāda varaṁ mahinda-
Sen
ā samaññaṁ pana kārayittha

15
Parakkameso vanipo mat
īmā
Sa’r
āja raṭṭhamhi tahaṁ tahaṁ hi
K
āresi ye’kūna sataṁ nave’pi
Th
ūpe ca tesattatimatta cetye

[SL Page 098] [\x 98/]

16
Sata
ṁ mahīpo chasahassaka’mpi
Bimb
ālaye sampaṭisaṅkharitvā
Nave ca ji
ṇṇe tisataṁ paṭīmā
Gehe ca k
ārāpayi suddha buddhi

17
Chasatti ‘
ñcā’pi catussataṁ hi
N
ānappakārappaṭima’kkha hārī
V
āse yatīnaṁ dvisata’ñca tiṁsaṁ
K
āresi vāsattha’masesapīne

18
Ramm
ā chapaññāsatidhammasālā
K
āresi rājā nava caṅkameva
Sata’
ñca cottāḷisa gopurāni
Tath
ā sataṁ dvānavutiṁ vicitre

19
Pupph
āsanoke caraṇe ca satta
Sa
ṭṭhi’ñca’tho terasa deva vesme
Āgantukatthaṁ’pavane manāpe
Sa’b
ārasa kkārayi vikkamindo

20
S
ālā’tithinaṁ dvisata’ñca tiṁsaṁ
K
āresi citrā vara dhamma sālā
Ek
ūnatiṁsa’ñca guhe ‘katiṁsaṁ
Pa
ñco’pavanyo ca tithīna’sālā

21
Pa
ññāsa’mekaṁ sura mandirāni
Nav
ādhikaṁ sattati’meva jiṇṇe
Tato ca a
ññe paṭisaṅkharitvā
Mah
āsayo sañcini puñña’mevaṁ

22
Day
āparo so vijite’tra sassa
Samiddhi siddhi’
ñca’bhipatthayāno
V
āpiṁ parakkatti samudda sañña’
Ma
ññaṁ samuddaṁ viya vissuta’ñca

23
V
āpiṁ parakkantitaḷākanāmaṁ
Parakkamass
āgarasavhavāpiṁ
Sara
ṁ mahindāditaḷākasaññaṁ
K
ārāpaya’ññā pacuro’ru vāpī

[SL Page 099] [\x 99/]

24
Sahassa’mek
ādhikasattati’ñca
Catussata
ṁpallalake matīmā
K
āresi rājāmaṇibhīrakādi
Mah
āsare pākatika’ñca jiṇṇe

25
Sa’satta sa
ṭṭhi’ñca catussata’mpi
Na
ṭṭhā nuvāpī ca bahū saresu
Ji
ṇṇāni ṭhāne tisataṁ sahassaṁ
Thira’
ñca pañca nnavutiṁ manuññaṁ

26
Bandh
āpayī khuddaka mātikāyo
Pa
ñca ssata’ṅkā catutiṁsati’ñca
T
īni ssataṁ kho tisahassamattā
Na
ṭṭhā’pi’kā pākatikā mahīpo

27
Vibh
ūsitaṁ puppha phalākulahi
Ter
ūhi kāresi sa’nandanavhaṁ
Uyy
āna’maggaṁ atha nāḷikera
Rambh
ādi sāle pati lakkhaka’mpi

28
Ekeka vagg
ā pana ropayitvā
Lakkhavha’muyy
āna’makārayī taṁ
Atvattha sa
ññāya suvissutaṁ so
Sa
ṅghassa’dānī yasasa’gga yāto

29
Uyy
āna khātehi’parehi laṅkaṁ
Sala
ṅkata’ṅkā sa’tha laṅka nātho
Taha
ṁ tahaṁ no yuva rāja raṭṭhe
K
āresi’neka bbidha kicca jāte

30
Saj
ātaṭhāne sata vīsa hattha
Tu
ṅga’ñca sūtīghara thūpa rājaṁ
B
āvīsa cetye ca sata’ñca bimbā
Laye guh
āpañcadasa’ssu’kāsī

31
Sa’roha
ṇasmiṁ janikāya sassa
Sus
āna ṭhāne pana khīra gāme
Ārohato hattha sata’ñca vīsaṁ
K
āresi thūpaṁ ratanāvalivhaṁ


[SL Page 100] [\x 100/]

32
Th
ūpe vare soḷasa satta bodhi-
Gehe ca ko
ṭṭhe puna tattake’pi
Citre tit
āḷīsa dvibhūma bimbā
Laye ca k
āresi dvidhammasālā

33
Th
ūpe ca bimbāvasathe ca bodhi-
Ko
ṭṭhe ca dhātū nilaye guhāca
D
īghe ca yūpe vara dhamma sālā
Sa’ca
ṅkame vāsa ghare maroke

34
Āgantukoke varaṇe ca dvāra-
Ko
ṭṭhe ca potthāvasathe ‘pareca
Sa
ṅkhārayitvā uruvela saññe
Mah
āsare khuddakavāpiyoca

35
Bandhesi p
āsāṇamayā paṇālī
K
āretva bhūrī matimā cirassaṁ
Pavattina
ṁ sāsanaloka’māsu’
Mak
ārayī vikkama sāli bhūpo

36
Sata
ṁ pasattho suta kassapavho
Dh
īmā mahāsāmi tipeṭake ca
Satthantarasmi
ṁ nipuṇo’va bālā-
Vabodhana’
ṅkāsi pajā hitāya

37
Sa’la
ṅkiko dhamma yaso vipassi
R
ūpāvatārassuta sakkatīyaṁ
Gantha
ṁ varaṁ vyākaraṇaṁ ‘sa rañño
K
āle pasatthaṁ vyaracittha sabbhi

38
Ittha
ṁ visuddha matimā sakala’mpi laṅka’
M
ārāma thūpa paṭimā ghara gabbharehi
Vejj
ālayā tithi nikāya sudhamma sālā
Uyy
āna khāta sarasādihiva’laṅkarittha

39
Dibb
ā surā sura raṇe’tipurā jiniṁsu
Yuddha
ṁ sace puna’pi hehiti rajjato’ssa
Tetti
ṁsame siri parakkamabāhurājaṁ
Vasse pav
īra pavaraṁ nu samavhayiṁsu


[SL Page 101] [\x 101/]

40
K
āme samappita mane vibudhe pamatte
N
ānāvidhesu kusalesu hitāvahesu
Sikkh
āpituṁ diva’magā viya puññasippī
Kasm
ā nu patthivacaraṁ na samādiseyyuṁ

Bh
āṇavāraṁ pañca tiṁsatimaṁ. -----------------
Iti sajjan
ānanda saṁvega janake dīpavaṁse mahā parakkama bāhu bhūpatino
Loka s
āsana kicca dīpano nāma pañcatiṁsatimo paricchedo.

[SL Page 102] [\x 102/]

Chattiṁsatimo paricchedo.

 

1.
Tadaccaye tassa ra
ñño-bhāgineyyo sahassake
Sattasatekat
ālīsa-mite sambuddha hāyane

2
Sato vijayab
āhū’ti-vissuto dutiyo sudhī
La
ṅkā dīpe patthivo’si-kavi ketu yaso cayo

3
Tad
ā dayo parakkanta-bhujindena damāya ca
K
ārā gāresu nikkhitte-jīve mocesi modato

4
Kurum
āno rāja savha-manvatthaṁ’va sakaṁ sakaṁ
Tesa
ṁ tesa’madā gāma-kkhettādiṁ sa’disampati

5
Ādiṁ vijaya bāhū’va-papitā sassa māgadhaṁ
Pesetv
ā ramaṇindassa-lekhaṁ sakhyaṁ ghaṭesi so

6
S
āsanaṁ joyatī bhikkhū-’paṭṭhahī paccayehi ca
Manu n
īti’mavokkamma-lokaṁ rañjesi vatthuhi

7
Parakkama bhuja
ṁ rāja-mupagantuṁ’va mātulaṁ
Cinanto vividha
ṁ puññaṁ-samaṁ rajja’makā pabhū

8
Mahinda sa
ñño kāliṅgo-mittaddūbhi mahīpatiṁ
Gh
ātetvā rajja’makari-pañcāhaṁ sammatiṁ vinā
9
Mahinda
ṁ chaṭṭhamaṁ hantvā-rañño vijaya bāhuno
Kittinissa
ṅka nāmo’pa-rājā kāliṅgiko tato

10
Patt
ā bhiseko so rajje-puḷatthi pura puṅgave
Sil
āmayaṁ danta dhātu-ghara’ṅkāresi bhūbhujo

11
Kha
ṇḍa phullaṁ saṅkharitvā-ratanāvali cetiyaṁ
Sala
ṅkarittha sovaṇṇa-thūpikāya naruttamo

12
S
ābhidhānaṁ vihāra’ñca-pāsāda sata bhūsitaṁ
K
āretvā bhikkhu saṅghassa-nīyyātayi mahāsayo

13
Hema sajjhu bbh
āsabhitti-thamhātimattābhāsuraṁ
Kambucchaddi
ṭṭhikaṁ kantaṁ-hiṅgulammayabhūmikaṁ

14 K
āretvā jambukoḷavhaṁ-vihāraṁ tatra citrakaṁ
Pati
ṭṭhāpesi paṭimā-sovaṇṇiyā tisattatiṁ

15
Tato so
ṇṇa girī jambu-koḷo’ti vidito tahiṁ
Ra
ñño dārumayaṁ bimbaṁ-kammanta paridīpakaṁ


[SL Page 103] [\x 103/]

16
Disampati manakk
āraṁ-ṭhapesa’jjā’pi dissate
Pa
ñcakkhattuṁ pativassaṁ-tulā bhāra’madā sato

17
So
ṇṇa tissaṁ maṇicoraṁ-gaṅgā taṭavhayaṁ padiṁ
V
āpiyo tā pabandhesi-sadā jana hite rato

18
Dakkhi
ṇe sindhu dese’va-likhitvā tambasāsane
G
āma bhūmi ppadānaṁ hi-ādi’mārabhi bhūbhujo

19
Vidh
āya vividhaṁ puññaṁ-navame hāyane dayo
Nara devo deva piyo-gami deva sahavyata
ṁ

20
Tadaccaye tassa suto-v
īrabāhu disampati
Katve’ka
ṁ’va nisaṁ rajja-’māyuṁ jahāsa’kāmato

21
Ak
ā vikkamabāhū’ti-patthivo dutiyo atho
Kittinissa
ṅka bhūpassa-rajjaṁ māsattayaṁ’nujo

22
Hantv
ā taṁ kittinissaṅka-rājino bhaginī suto
Navam
āsaṁ’vanipati-rajja’ṅkā coḍagaṅgako

23
Tassa cakkhu’pp
āṭayitvā-’vanipaṁ apanetva’tho
Kitti sen
ā patī rañño-parakkama bhujassa tu

24
K
āresi tisamaṁ rajjaṁ-līlāvati mahesiyā
Tade’va racay
ī kabba-tilakaṁ koci paṇḍito

25
Tato y
āhasa mallavho-okkāsa kulajo pabhū
Dvicassa
ṁ rajja’makari-ta’mpanetvā mahabbalo

26
Āyasmanta vha senānī-kittinissaṅkadeviyā
Ka
ḷyāṇavatiyā rajjaṁ-kārāpayi chahāyanaṁ

27
S
ā rājinī paṇṇa sāla-gāme saka samaññikaṁ
Vih
āra’ṅkārayī khandhā-vārābhijana sambhavo

28
Āyasmanto camupati-valligāme vihārakaṁ
San
āmapariveṇa’ñca-kāresi kusalatthiko

29
Catubba
ṇṇa’ñca saṅkiṇṇaṁ-katvā’saṅkiṇṇakaṁ tadā
Dhamm
ādhikaraṇa’nnāma-niti sattha’makārayī

30
Ath
ā’yasmanta senānī-dhammāsoka samavhayaṁ
Tem
āsikaṁ’bhisiñcitvā-samaṁ rajjaṁ vicārayī

[SL Page 104] [\x 104/]

31
Tato kum
āro’ṇīkaṅgo-sabalo’gamma coḷato
Pu
ḷatthi nagarādhīsaṁ-dhammāsokaṁ mahīpatiṁ

32
S
āyasmantaṁ nihantvāna-so sattarasavāsaraṁ
Rajja’
ṅkā atha tasse’va-camūnakka balādhipo

33
Hantv
ā’ṇikaṅga mahipaṁ-purā rājiniyā samaṁ
Kant
āya līlāvatiyā-rajja’ṅkārayi sundaraṁ

34
Tato lokissara khy
āto-bhūbhujo’dāya dāmiḷaṁ
Āgammi’dha’khilaṁ laṅkaṁ-savase vattayaṁ pabhū

35
Nava m
āsaṁ sāsi rajjaṁ-puḷatthi nagare subhe
Tad
ā parakkanta camū-pati rāja gga deviyā

36
Lil
āvatyā satta māsaṁ-rajja’ṅkārāpayī puna
Ath
ā’gamma parakkanta-paṇḍu rājā savāhinī

37
L
īlāvatiṁ’panetvāna-senāpati’ñca vikkamaṁ
Rajja’
ṅkāsi tivassaṁ sa-’puḷatthi nagare vasaṁ

38
Atha la
ṅkā pajā jāta-kibbisene’va sabbaso
La
ṅkā laṅkāra pāsāda-phuliṅga sannibho pabhū

39
K
āliṅga vaṁsajo māgha-nāme’ko patthivo balova
Catu v
īsa sahassa cci-yodhe’dāyi’dha’gamma so

40
La
ṅkā rajjaṁ nipīḷetuṁ-niyojesi tahaṁ tahaṁ
Tato khar
ā mahā yodhā-’maccānaṁ’chindayuṁ dhanaṁ

41
Vih
āre paṭimā vāse-dhaṁsesuṁ pubba rājunaṁ
Kitti gatta nibhe tu
ṅge-ratanāvalī mukhyake

42
P
ātentā cetiye dhātu-satthussa’ntaradhāpayuṁ
Mocetv
ā rajjuto seṭṭha-potthake vikiruṁ tadā

43
Bhinditv
ā dhātu gabbhe ca-dhanasāraṁ samaggahuṁva
Loka’
ñca sāsanaṁ yodhā-nāsayuṁ māraseni’ca

44
Nirundhiya pu
ḷatthi vha-puraṁ paṇḍū parakkamaṁ
Patthiva
ṁ parigaṇhitvā-tassu’ppāṭiṁsu locane

45
Mutt
ā maṇi veḷuriyā-dikaṁ vittaṁ vilumpayuṁ
K
āliṅga māghaṁ rajje’ha-’bhisiñciṁsu yathā ruci


[SL Page 105] [\x 105/]

46
La
ṅkaṁ hattha gata’ṅkatvā-puḷatthi nagare vasaṁ
La
ṅkā laṅkata kantāya-kudiṭṭhi visa lakkhaṇe

47
Janaya’
ñca catu bbaṇṇaṁ-saṅkiṇṇa’makarī tadā
G
āma kkhettādikaṁ sabbaṁ-sīhalā dhīna’muttamaṁ

48
Sak
īyāna’madāpesi-vihārā yatanāni ca
Parive
ṇe ca yodhānaṁ-vāsāya parikappayī

49
Tad
ā mahāsayā therā-dayā vācissarādayo
Bh
ītiyā māghato danta-dhātuṁ patta’ñca satthuno

50
Sam
ādiya puḷatthivha-purā kuntamalavhaye
Dese nidh
āya ṭhānamhi-kheme pāra’ṅgamuṁ sayaṁ

51
Pasayha me’va
ṁ katvāna-māgha nāma mahīpati
La
ṅkā rajja’makāresi-saṁvacchare’kavīsatiṁ
52
Tadantare dur
ā rohe-’rātīhi subha pabbate
Pura
ṁ katvā subho sena-pati tattha vasaṁ disaṁ

53
S
āsana’ñca susaṁrakkhī-govindaddimhi rohaṇe
Pura
ṁ katvā bhuvenaka-bhujo’dipāda bhūpati
54
Vasa
ṁ tahaṁ sāsana’ñca-raṭṭhaṁ pālesi bhattiyā
Sa
ṅkha nāmo cakka pati-maṇimekhala vissūte

55
Vijite tu
ṅga gaṅgādi-doṇiddimhi puraṁ varaṁ
K
āretvāna vasaṁ tamhi-gopesi loka sāsanaṁ

56
Lambaka
ṇṇakula bbhūta-saṅgha bodhi tvayāgato
R
ājā vijayabāha vhova-ribhayā’tha tahiṁ tahiṁ

57
Vana dugga’mup
āgamma ciraṁ tattha vasaṁ sayaṁ
Vanni r
ājattanaṁ patvā-’macce sihalike’khile

58
Savase vattaya
ṁ sassa-senāya parivārito
Nikkhamitv
ā tato’rāti-balaṁ saṁyugasajjitaṁ

59
Dha
ṁsayanto yathākāmaṁ-nivasante tahiṁ tahiṁ
Pal
āpesa’khile yodhe-dāmiḷe’pitato tato

60
Jambudo
ṇi cale katvā-māyāraṭṭha’makaṇṭakaṁ
Vidh
āya nagaraṁ rammaṁ-rajja’ṅkāsi vasaṁ tahaṁ


[SL Page 106] [\x 106/]

61
Suto vijayab
āhū’ti-tatiyo dharaṇissaro
Pur
ā pāraṁ gate there-vācissaravhayādayo

62
Pesetv
ā sacive’bhiññe-puna’vhāpesi sambhamaṁ
Natv
ā’gate mahāthere-pucchi dhātudvayaṁ kuhaṁ

63
Asukasmi’nti vutte tu-pitiy
ā puṇṇa mānaso
Purakkhatv
ā mahāthere-sa’kuntamalayā calaṁ
64
Saseno’gami d
āṭhā ca-patto dhātu yugaṁ tahaṁ
Disv
ā’matābhisitto’va-mahena mahatā sutaṁ

65
Jambudo
ṇi puraṁ netvā-mālūra sikharu’ṇṇate
P
ākāra gopurā dagga-parihāra samaññutaṁ

66
Div
āgataṁ vyamha’miva-dāṭhādhātu gharaṁ varaṁ
K
āretvā tattha vaḍḍhesi-dhātu dvandaṁ sa’puññavā

67
Dh
ātu tāṇā dhissarānaṁ-yatīnaṁ sādhu sīlinaṁ
N
ānā pāsāda sambhāsaṁ-saṅghā rāma’ñca kārayi

68
Datv
ā dāna gga vaṭṭa’ñca-paṭṭhapī’nuddayo tadā
P
ūjā vidhiṁ pavattetuṁ-vavatthāpayi patthivo

69
N
āsitānā’rīhi dhamma-pasattha bahu potthake
Sutv
āne’ti sādhu sīgha-lekhanābhiññake tato

70
Saddhe pasanne pacure-sannip
ātetva bhūpati
Likh
āpayī tepiṭakaṁ-sammā sambuddha bhāratiṁ

71
Asamagga
ṁ samagga’ñca-kāretvā bhikkhunaṁ gaṇaṁ
Satt
āha’mupasampatti-maṅgalaṁ kārayī sudhī

72
K
āresi saka saññāya-’rāmaṁ vijaya sundaraṁ
Tato vattala g
āmasmiṁ-vihāraṁ vijayabbhujaṁ

73
Ka
ḷyāṇi nāme viddhastaṁ-vihāre damiḷehi so
Bandh
āpetvā mahā thūpaṁ-kāresi soṇṇa thūpikaṁ

74
Tathe’va m
āyā raṭṭhasmiṁ-jiṇṇe ca paṭimā ghare
Vih
āre pariveṇe ca-pāsāde paṭisaṅkhari

75
Ra
ñño parakkanta bhujo-bhuvaneka bhujo sutā
Tesu parakkanta b
āhuṁ-’trajaṁ sapuñña lakkhaṇaṁ

[SL Page 107] [\x 107/]

76
Sa
ṅgha rakkhitābhidhāna-mahā sāmi padhānake
N
īyyādetvāna saṅghasmiṁ-vijayabāhu bhūbhujo

77
Puna tass
ā’pi dāṭha gga-patta dhātu yugaṁ tathā
Sa
ṅgha’ñca sakalaṁ laṅkaṁ-nīyyadetvā’nusāsayī

78
Vidita samaya sattho pu
ñña pūgaṁ cinitvā’
Yati phala’miti ka
ṅkhaṁ laṅka pāmokkha khette
Naravara varab
ījaṁ nikkhipitvāna nāka’
Magami catu sama
ṁ so patthivo katva rajjaṁ.

Bh
āṇavāraṁ chattiṁsatimaṁ.
---------------
Iti sajjan
ānanda saṁvega janake dīpavaṁse cuddasa rāja dīpano nāma

Chattiṁsatimo paricchedo

 

[SL Page 108] [\x 108/]

1
Atho tassa’ccaye ra
ñño-parakkamabhujo suto
Dutiyo sahasse satta-sate catunavutime

2
H
āyena paṭhamaṁ rajjā-bhiseka maṅgalaṁ varaṁ
K
āresi jambudoṇīyaṁ-purisaṁ mahatā mahā

3
So kalik
ālasāhicca-sabbaññū paṇḍito iti
Sama
ññaṁ’labhi paññāta-paṇḍitattā disampati

4
Yuvarajje’bhisi
ñcitvā-bhuvanekabhujaṁ’nujaṁ
Rajjabh
āga’madā tassa-sirimā dharaṇissaro

5
Vidh
ātukāmo dasana-dhātumānana ‘mādito
R
ājamandirañattasmiṁ-dāṭhādhātugharaṁ varaṁ

6
K
āretvā’nagghikaṁ dāṭhā-dhātuṁ māḷuva pabbatā
Sam
ānesi jambudoṇi-puraṁ mahussavena so

7
Yath
ākkamaṁ maṇisoṇṇa-sajjhumayakaraṇḍake tayo kāresi dhātussa-maṇinā dhāraka’mpi
ca

8
Tato dh
ātumahaṁ katvā-dāṭhādhātuṁ sapāṇinā
Sam
ādaraṁ samādāya-saṅghamajjhamhi satthuno

9
Gu
ṇaṁ saṁvaṇṇayaṁ sacca-kiraya’ṅkā pāṭihāriyaṁ
D
āṭhā dhātu sāmi varo-sādhu dasseyya me iti

10
Ta’
ṅkhaṇaññe’va dasana-dhātu kararavindato
Veh
āsa’muggamitvāna-canda lekhe’va pīvaraṁ

11
M
āpetvā mārajī rūpaṁ-chabbaṇṇa Buddha raṁsiyo
Vissajjetv
āna kasiṇa-pura’mohāsiya’bbhutaṁ

12
P
āṭiheraṁ padassetvā-sajanaṁ mahipaṁ bhusaṁ
Vimbh
āpayanti nabhaso-’ruyha rañño kareṭhito

13
J
īvitaṁ vata me ajja-saphala’nti mudā vadaṁ
Dh
ātu pādaṁ samuggesu-vaḍḍhetvā paṭipāṭiyā

14
Pati
ṭṭhāpiya dhātvagga-karaṇḍaṁ dhātu mandire
Dh
ātupūja’ṅkāsi rājā-sattāhaṁ modamānaso

15
Tato mah
ājanā sabbe-sabhikkhū maharājini
Pasann
ā’tisayaṁ’hesuṁ-patāpāvanatā’ttano

[SL Page 109] [\x 109/]

16
Ses
ā narādhipā tassa-paṇṇākārāni pesayuṁ
Tesa
ṁ camū sasenā ca-sannipātetva ekato

17
Sen
ānivese kāretvā-tatra tatra ṭhite hi ca
Balakk
āra’ṅkarontehi-dāmiḷehi viyujjhiya

18
So’pp
āṭetvā’rāti rañña-thambhaṁ samūlakaṁ lahuṁ
Nikka
ṇṭaka’ṅkā siriyā-laṅkāvanitalaṅkitaṁ

19
K
āretu’middhaṁ laṅkaṁ tu-samāraddhe’ssa rājino
Vasse’k
ādasame canda-bhānū’ti vidito tadā

20
J
āvake’ko mahīpālo-laṅka’motari senayā
Maya’mpi sogate’tya’mha-m
āyaṁ vidhāya jāvakā

21
Yodh
ā visa vididdhehi-bāṇehi diṭṭhadiṭṭhake
Jane nip
īḷayantā te-nāsayuṁ laṅka maṇḍalaṁ

22
Ra
ṇāya jāva yodhehi-vīrabāhu dharāpatiṁ
Bh
āgineyyaṁ sahabalaṁ-pesesi sīhavikkamaṁ

23
D
āruṇo so vīrabāhu-sobbhānu raṇa pesalo
Candabh
ānuṁ bhusaṁ rundhī-saṁyugambarapaṅgane

24
Yodhe pav
īre laṅkīye-niyojīya tahaṁ tahaṁ
Yujjhitv
ā jāvake yodhe-ghātetvā secake bhaṭe

25
Pal
āpesi atho deva-puraṁ gantvāna kesavaṁ
Dibba
ṁ natvā’bhipūjesi-tahaṁ nandana saññakaṁ

26
Parive
ṇa’ñca kāretvā-jambudoṇi puraṁ puna
Gantv
ā parakkantibhujaṁ-passi rājā’pi pitimā

27
Tato mah
īpati loka-sāsanodayike subhe
Kicce’rabh
ī kārayituṁ-dayā sampuṇṇa mānaso

28
Pur
ā’rātīha’vahaṭe-’nvayappaveṇike subhe
G
āma kkhettā dayo tesaṁ-tesaṁ dāpesi sāminaṁ

29
Vih
āra cetiyā yatte-bhoge pādā sanantane
Panodiy
ā’lajjī gaṇaṁ-sāsanaṁ parisodhayī

30
Atho s
īla samiddhe tu-tipeṭaka dhare yatī
Co
ḷato netvi’dhā’kāsi-samaggaṁ sāsana dvayaṁ

[SL Page 110] [\x 110/]

31
Tamba ra
ṭṭhe lajji bhikkhu-gaṇesu seṭṭhata’ṅgataṁ
Dhamma kitti ssuta
ṁ thera-’mānetvā samupaṭṭhahi

32
Mah
ātherānaṁ’maṭṭhanna-’maṭṭhāyatana vāsinaṁ
G
āmā raññika therānaṁ-nivāsā raha rāmake

33
K
āretvā bahavo’dāsi-cinitvā gāma raññake
Yo dhuta
ṅga dharā tesaṁ-puṭa bhatta mahīdhare

34
K
āretvā ‘rañña vāsaṁ so-datvā tesa’mupaṭṭhahī
Idh
ā’gamadharā dīpe-viralā’ti dharāpatī

35
Samatta potthake jambu-d
īpā’netvā yaticcayaṁ
Dhamme pa
ṭutaraṁ sabba-satthesu ca sa ‘kārayī

36
Yuvar
ājaṁ’nujaṁ sassa-bhuvanekabhujaṁ budho
Kosala
ṁ kārayī tīsu-piṭakesu ca sundaraṁ

37
V
ācetvā taṁ thera dhammaṁ-suṇataṁ bhikkhūnaṁ tahaṁ
Sa
ṅgha majjhe padāpesi-thera sammuti’muttamaṁ

38
K
āretva’ṭṭhasu vāresu-saṭṭhitthambhaniketanaṁ
Vicitta ma
ṇḍape tamhi-yathābuḍḍhaṁ tapodhane

39
Nis
īdāpiya vattento-maha’magga’ñca paccahaṁ
h
ānantara’madāpesi-bhikkhūna’ñcayathārahaṁ

40
D
āpetvā sāmaṇerāna-’mupasampatti’muttamaṁ
Bh
ūpo aṭṭhu’pasampatti-maṅgala’ṅkārayī tadā

41
Atho saya
ñjāta pure-sirivaḍḍhananāmike
Mah
āvihāra’ṅkāresi-vihāraṅgehi bhāsuraṁ

42
Jambudo
ṇi purā yāca-seṅkhaṇḍa sela ṭhāniyaṁ
K
āretvāna’yana sammā-samaṁ bheri talopamaṁ

43
Vicitta tora
ṇā dīhi-sajjāpetvā salaṅkate
Mah
ārathe’ropayitvā-dāṭhā patta gga dhātuyo

44
Mahena mahat
ā netvā-sirivaḍḍhana vissūtaṁ
Pura
ṁ vihāraṁ majjhamhi-mahaggha maṇimaṇḍape

45
Buddh
āsana matthakasmiṁ-patiṭṭhāpiya mānanaṁ
K
āretvā katipāhaṁ tā-jambudoṇi puraṁ nayī

[SL Page 111] [\x 111/]

46
Siriva
ḍḍhana pure ramme-parakkama bhuja vhayaṁ
Parive
ṇa’ñca kāresi-pāsāda panti bhūsitaṁ
47
Yuvar
ājena tannāmaṁ-bhuvaneka bhuja ssutaṁ
K
āresi pariveṇañca-yūpa maṇḍapa maṇḍitaṁ

48
Hatthi sela pure r
ājā-tannāmaṁ yuva rājinā
Mah
ā vihāra’ṅkāretvā-tatthe’vā’ti mano haraṁ

49
Mah
ā mahinda bāhū’ti-pariveṇa’ñca kāriya
Ra
ññā yaṭālatissena-kalyāṇi pura puṅgave

50
Y
ūpaṁ kārāpitaṁ jiṇṇaṁ-pañca bhūmaka’muttamaṁ
Pa
ṭisaṅkhārayī sammā-atho pākatika’ñca’kā

51
Sayita ppa
ṭimoka ñca-tivaṅka paṭimālayaṁ
Pa
ṭisaṅkhārayitvā’tra-mahācetiya cavvaraṁ

52
Puth
ūlehi chādetvā-vidhāpiya samattalaṁ
Ma
ṇḍapaṁ kārayī assa-pūrato’ti manoramaṁ

53
Tato go
ṭhābhaya vhena-rājinā kāritaṁ purā
Va
ṭṭadhātugharaṁ hattha-vanagalla vihārake

54
K
ārāpayī’naggha hema-siṅgika’ñca tibhūmakaṁ
Taha
ṁ sapitubhūpatta-bhāva nikkhepa bhūmiyaṁ

55
K
ārāpetvā cetiya ggaṁ-aṭṭhaṁsa paṭimā layaṁ
Vidh
āpiya tahaṁ bimbaṁ-ṭhapāpayi silā mayaṁ

56
Mah
ākassapa therassa-mahākhīṇā savassa tu
D
āṭhādhātu pane’kākī-bhīma tittha vihārake

57
Vattat
ī’ti suṇitvā so-bhūbhujo tuṭṭha mānaso
Sama
ṁ senāya gantvāna-sampūje’si dinattayaṁ

58
Atha deva pure r
ājā-jiṇṇaṁ hari surā layaṁ
Sutv
ā vyamhaṁ’va kāretvā-navaṁ sasirikaṁ puraṁ

59
Vidhipetv
ā pati samaṁ-’sāḷhi maṅgala’mussavaṁ
Niyojesi pavattetu
ṁ-devaccana’makārayī

60
Patthivo’ccanta p
āmojjo-’sakiṁ rajjena pūjituṁ
Cintetv
ā rāja bhavanaṁ-vejayantaṁ’va kāriya

[SL Page 112] [\x 112/]

61
Dibba
ṁ puraṁ’va’laṅkatvā-puraṁ sīhāsane vare
Danta dh
ātuṁ ṭhapetvāna-mahāpūjā pavattayī

62
Atho r
ājā caturaṅga-senāya parivārito
Sumana ddi
ṁ yaso gamma-vanditvā pada lañchanaṁ

63
Ta
ṁ samantā janapadaṁ-ratanā kara bhūsitaṁ
Dasa g
āvuta matta’mpi-sirīpādassa’dā sato

64
Atho so dhara
ṇī pālo-cinituṁ puñña sampadaṁ
Devappat
īrājamaccaṁ-kattu’mpi loka saṅgahaṁ

65
Niyojesi sasa
ññāya-so vā’do sacivo dayo gaṅgā siri puraṁ gantvā-sumanānimisassa tu

66
K
ārāpetvā varaṁ rūpaṁ-’laṅkatvā ratanādihi
Ta’m
ādāya samantaddiṁ-’gami setū ca kārayaṁ

67
Sir
ī pādaṁ namassitvā-pūjetvāna samādaraṁ
Dibba bimba
ṁ tahaṁ pāda-cetiyā jira kuñjare

68
Pati
ṭṭhapetvā caraṇa-lañcha cetiya maṇḍapaṁ
K
ārāpetvā taṁ samantā-caraṇa’ñcā’pi bandhayī

69
Sir
īpādappanāmāya-janānaṁ gacchataṁ bhusaṁ
Ph
āsuyā’ddha’ñca kāresi-vissāmasadanānica

70
P
āsāṇa rohaṇe tattha-tattha bandhāpayī lahuṁva
Likhipetv
ā ‘khilaṁ vuttiṁ-silāthamhe ṭhapāpayī

71
Gantv
ā’tha sacivo hattha-vanagalla vihārakaṁ tubhumaka’ñca pāsādaṁ-kāretvā rājino varaṁ

72
Āgamma’nomadassissa-mahāsāmissa taṁ dadi
Pa
ṭṭhapetvā dānavaṭṭaṁ-silālekhaṁ ṭhapāpayī
73
Ath
ā’macco bhīmatittha-paṭṭanaṁ gatavā tahiṁ
K
āḷī nadī mukhe setuṁ-’kāsi chāsītihatthakaṁ
74
Kadal
ī sena gāmasmiṁ-sālaggāmāpagāyaca
S
āla pādapa sobbhe ca-setu bandhāpayī yaso

75
Sacivo bh
īma tittha vhā-vihārā’kāḷa sindhuyā
h
āne’pi yojanā yāte-nāḷikera samākulaṁ


[SL Page 113] [\x 113/]

76
Mahuyy
ānaṁ parakkanta-bhuja rājā bhidhānato
K
ārāpayi pāṇi gaṇa-hitatthi mahatu’ssahā

77
Ched
āpetvāna likuca-vanaṁ saṁvasathaṁ subhaṁ
K
ārāpetvāna paṇasa-kānanaṁ puna ropiya

78
Taha
ṁ tibhūmaṁ paṭimā-gharaṁ rāma’ñca rammakaṁ
Bodhi cetiya p
ākāra-saññuta’ṅkārayī mato

79
Saya’
ṅkate patirāja-pariveṇe’dhipokavi
Siddhanta sa
ṅgaha’ṅkāsi-sīhalaṁ saddalakkhaṇaṁ

80
Parakkamabhujo r
ājā-pūtakitti kaviddhajo
Kabbac
ūḷāmaṇiṁ kabbaṁ-kabbānaṁ’va siromaṇiṁ

81
Visuddhi magga by
ākhyāna-’mathe gambhīra gabbhitaṁ
Vinicchayassa viniye-by
ākhya’ṅkāya’ttha sūcakaṁ

82
May
ūrapāda vha pari-veṇe’dhīso yatissaro
P
ūjāvalī dhamma ganthaṁ-tade’vā’kā sabhāsato

83
Vyatt
ā vyaracayuṁ dhīrā-thūpavaṁsaṁ tathe’va ca
Vih
āramhi vaṁsaṁ hattha-vanagalla samaññake

84
Dhammakitti ssuto thero-sirimegh
ādi vaṇṇato
Pa
ṭṭhāya yāva dutiya-parakkamabhuja vhayaṁ

85
Pavatti magga
ṁ laṅkāyaṁ-saṅghaṭṭiya yathākkamaṁ
Antogadha’
ṅkāsi mahā-vaṁsamhi suddhabuddhiyā

86
Athe’kad
ā tu laṅkāyaṁ-yena kenaci hetunā
Samatta t
āpako gimho-āsi dubbhikkha bhīti ca

87
Bh
ūpo vatthuttayaṁ nātha-devādayo mahiddhike
P
ūjetvā bhikkhu saṅghena-paritta’ñca bhaṇāpiya

88
Radadh
ātuṁ puraṁ ramma-kāretvā padakkhiṇaṁ
Samadhi
ṭṭhahi devotu-vassatū’ti mahādayo

89
Ta’
ṅkhaṇa ññe’va pāvassi-vassanaṁ gajjayaṁ nabhaṁ
Bh
ūsayaṁ sassa sampattiṁ-dubbhikkhassa’pahāsayaṁ

90
Kavissaro parakkanta-b
āhu rājā mahāsayo
P
āva vuddhattanaṁ nīyyā-detuṁ rajjaṁ sakaṁ puna

[SL Page 114] [\x 114/]
91
Bh
āgineyyaṁ vīrabāhuṁ-tathā vijayabāhu ca
Bhuvanekabhujavho ca-tath
ā tilokamallako

92
Parakkamabb
āhu sañño-jayabāhā bhidho tathā
Icce’te pa
ñca putteca-samāhūyo’vaditva’tha

93
Mah
ājanaṁ mahāsaṅghaṁ-sannipātetva sādaraṁ
Ko ve’tesa
ṁ rajjayoggo-sahatiṁpucchi patthivo

94
Mah
ā saṅgho tahaṁ’voca-bhūpe’te ca mahādhitī
Bh
āgadheyyā rajjayoggā-’bhavuṁ tathā’pi jeṭṭhako

95
Suto vijayab
āhavho-rajjakkhamo ‘ti tagguṇaṁ
Sa
ṁvaṇṇayaṁ para’mpī’daṁ-rajja’meva na kevalaṁ

96
P
āletuṁ jambudīpa’mpi-vijjate subha lakkhaṇaṁ
Sutv
ā bahū guṇe tassa-bhāsassu temitakkhako

97
Suta
ṁ vijayabāhū’ti-viditaṁ’hūya sādaraṁ
Sam
āsane samīpasmiṁ-nisīdāpiya patthivo

98
Ak
āritaṁ sayaṁ sabbaṁ-loka sāsana kāriyaṁ
Kattabba’nti pu
ḷatthivhaṁ-nagara’mpi yathā purā

99
Pur
ā dāṭhā dhātu ghare-danta patta gga dhātuyo
Pati
ṭṭhāpaya tatre’ti-nivediya mahāmati

100
Pubba r
āja gga nagare-’bhiseka maṅgalussavaṁ
Kattu’micch
āmī’ti vatvā-rajjaṁ ṭhapesi takkare

101
Atho vijayab
āhū’pi-paṭissutvā tathe’ti so
R
ājino pituno rajja-bhāraṁ vahi disampati

102
M
ā hotu pituno rañño-soko ‘trajaviyogajo
Parakkamabhujavho ca-jayab
āhū’ti dve’nuje

103
R
ājantike nivāsetvā-ato tilokamallakaṁ
Pakkosetv
ā jambudoṇi-purā ā dakkhiṇaṇṇavā

104
Tadantarappadesa
ṁ’sa-datvā rakkhāya rājino
Ko
ḷambanagarā sanne-mahāvattala gāmake

105
Niyojetv
ā bhuvaneka-bāhuno’ttarakaṁ disaṁ
Datv
ā taṁ rakkhituṁ vāsaṁ-kāresi subha pabbate


[SL Page 115] [\x 115/]

106
Atho so vijayo v
īra-bāhunā saha sajjito
Catura
ṅgabalaṁ gayha-nikkhamī purato tato

107
Mah
āduggaṁ vātagiriṁ-gantvā bhūdharamuddhani
R
ājāgāra’ñca kāretvā-pitudattaṁ mahāddhanaṁ

108
Nidhabhitv
āna’padatthaṁ-tahiṁ ṭhapesi sopuna
K
āretvā tattha rāma’ndā-sumaṅgala yatissare

109
Atha ga
ṅgāsiripuraṁ-gantvā tatra purātane
Nigamagg
āmapāsāda-vihāre khaṇḍa phullakaṁ
Pa
ṭisaṅkhārayī bhūpo-sinduravāna savhaye

110
h
āne vihāra’ñca vana-ggāmapāsāda’muttamaṁ
Parive
ṇa’ñca abhaya-rājanāmaṁ sa’kārayī

111
Atho hatthi ssela pura
ṁ-gantvā cullapitussa tu
Ra
ñño’ttabhāva nikkhepa-ṭhānaṁpassiya dukkhito
112
Taha
ṁ tibhūmakaṁ bhūpo-munelaya’mudu’ttamaṁ
K
āretvā Buddhapaṭimaṁ-cullapitu sarikkhakaṁ

113
hapesi r
ūpaṁ kāretvā-sabbā bharaṇa saññutaṁ
Tann
āma pariveṇa’ñca-kāresi tattha khattiyo

114
Tato nikkhamma mahipo-sena
ṅgehi purakkhato
Subh
ācalapuraṁ’gañchi-purā yuddhe palāpito
115
Puna’rapya’van
ī pālo-candabhānu suvissuto
Pa
ṇḍuppabhuti raṭṭhehi-mahāsenaṅga’mādiya

116
Otaritv
ā mahātitthaṁ-sajāvakabhaṭo bahū
S
īhale ca vasī katvā-gantvā subhagiriṁ puraṁ

117
Khandh
āvāraṁ tahaṁ bandhī-tadā vijayabāhu’pi
Sammantitv
ā vīrabāhu-nāmena vīrasālinā

118
Gantv
ā sena’mpi sajjetvā-raṇāya candabhānunā
Dhajini
ṁ tassa rundhitvā-pavattesuṁ mahāraṇaṁ

119
Candabh
ānubhaṭā yācuṁ-saraṇaṁ’ṅke tahaṁ raṇe
Ito ci’to’pare yodh
ā-dhāviṁsva’tha bhayadditā

120
Hantv
ā bahū bhaṭe tamhi-candabhānuṁ palāpiya
Jayacchatt
ā dikaṁ tassa-sabbaṁ gaṇhiya bhūpati

[SL Page 116] [\x 116/]

121
Mah
ārājantikaṁ nesi-taṁ khila’ñca mahādhanaṁ
La
ṅkaṁ vijitasaṅgāmo-’kātapatta’makā lahuṁ

122
Ath
ā’pi taṁ pura’mucca-varaṇapparikhāvutaṁ
Sajjetv
ā bhūpapāsādaṁ-kāripayi manoramaṁ

123
Subh
ācale bhuvaneka-bhujaṁ sahajakaṁ pana
hapesa’tha mah
īpālo-’nurādhapurapuṅgavaṁ

124
Gantv
āna thūpārāmādi-cetiyānaṁ samantato
Sa
ṁvaḍḍhitaṁ mahāraññaṁ-chedāpetvā mahīpati
125
Navakamm
āni kāretvā-thūpānaṁ sādhu sabbathā
Pitura
ññā samāraddhaṁ-ratanāvalicetiye

126
Katv
āna’niṭṭhitaṁ sabbaṁ-navakammaṁ suniṭṭhitaṁ
Kattuk
āmo lahuṁ sippī-janaṁ yojiya sikkhitaṁ

127
Takk
ārāpana bhāraṁ hi-saṅghe ṭhapetva sambhamaṁ
Tato pu
ḷatthi nagaraṁ-’gañchittha tattha vaḍḍhitaṁ

128
Mah
āvanaṁ visodhetvā-mahārājassa’nuññayā
Vis
āradehi sippīhi-siddhaṭṭhānāni pubbike

129
R
ājamandira pākāra-gopurapparikhādikaṁ
Sabba
ṁ kārāpayitvāna-yathāpurā puruttamaṁ

130
Pura
ṁ puraṅga saññuttaṁ-katvā niṭṭhāpayī pabhū
Pure taha
ṁ siriṁ disvā-asahanti’marāvatī

131
Adissam
ānā’pagatā-viyā’bhiseka maṅgalaṁ
K
ātu’māgacchatu’dāni-piturājantikaṁ lahuṁ

132
D
ūtaṁ pāhesi nikhilaṁ-vatvā vuttiṁ yathākkamaṁ
Sutv
ā dūtamukhā sabbaṁ-pīto cakkapurakkhato

133
Mahussavena so m
ūla-rājadhāni’magā yaso
R
ājā vijayabāhū’pi-paccuggantvā’nayī pabhuṁ

134
Ramme pure r
ājino ‘tha-’bhisekamaṅgalussavaṁ
Pavattayittha satt
āha-yathākāmaṁ yathākamaṁ

135
V
īrabāhuṁ rājaraṭṭhe-nivattetvāna satthuno
Dh
ātuye’nemi rājena-jambudoṇipura’ṅgami

[SL Page 117] [\x 117/]

136
Jambudo
ṇi purā’yāva-puḷatthi pura kuñjaraṁ
Sam
īkataṁ mahāmaggaṁ-’laṅkaritvāna ‘nekadhā

137
Mah
ārathe mahagghasmiṁ-saṇṭhapetvā dvidhātuyo
Pavattento mah
āpūjaṁ-mahena tā puraṁ nayī
138
Pur
ātane dhātughare-pallaṅke ratanammaye
Pati
ṭṭhāpayi dhātvagge-vattamāne mahussave

139
Tato pa
ṭṭhāya’nudinaṁ-’neka pūjāvidhiṁ mudā māsattayaṁ pavattesi-rājañño ‘timanoharaṁ
140
Atho’pasampada
ṁ seṭṭhaṁ-maṅgalaṁ tattha bhūpati
Sahassatitthe k
āretuṁ-pūjāvatthuṁ mahagghikaṁ

141
Sa
ṭṭhitthambhālayaṁ netvā-yatayo sīlasampadā
Sannipatant
ū’ti vatvā-dūte pāhesi sabbadhi

142
Sam
āgataṁ bhikkhusaṅghaṁ-samupaṭṭhiya sādaro
Pavattesa’ddham
āsaṁ so-upasampattimaṅgalaṁ

143
Tato para
ṁmahāsāmi-padādiṁ yatinaṁ varaṁ
D
āpesi vijayabāhu-bhūpo sāsana māmako

144
Pitupatthiva sa
ññāya-loka sāsana saṅgahaṁ
Katv
āna taṁ’khilaṁ rañño-nivedesi mahāmati

145
Ittha
ṁ gatta pavutti citta’makhilaṁ lokamha’tho sāsane
Yojento janaya
ṁ’bhivuddhi’manisaṁ patta gga puñña ssiri
N
īyyādetva sutassa rajja’matulaṁ dibbattanaṁ hāyane
Pa
ñcattiṁsatime parakkamabhujo laṅkissaro’gā sudhī

Bh
āṇavāraṁsattatiṁsatimaṁ
---------------
Itisajjan
ānanda saṁvegajanake dīpavaṁse paṇḍita parakkamabāhu bhūpassa
Rajjappavatti dipano n
āma sattatiṁsatimo paricchedo.

[SL Page 118] [\x 118/]

Aṭṭhatiṁsatimo paricchedo

 

1.
Tadaccaye je
ṭṭhasuto hi tassa
So bodhi sattavhasuto catuttho
La
ṅkissaro’sī vijayādibāhu
Rajja
ṁ’nusāsaṁ dvisamaṁ manuññaṁ

2
K
ārāpita’ttena atho puḷatthi
Pure vas
ī sāsanavuddhisatto
Tad
āni mittaddubhi mittanāmo
Sen
āpatī’bbhantarikaṁ’va rañño

3
Laddh
ā sakhaṁ tassa padatva lañcaṁ
D
āsena tene’kadinamhi ratto
Bh
ūpaṁ nighātāpayi rajja lobhā
Sutv
ā pavattiṁ ta’maraṁ’sa rañño

4
Khatto sagabbho bhuvanekab
āhu
So jambudo
ṇinagarā subhaddiṁ
Dugga
ṁ pura’ṅgā atha jambudoṇi
Pura’
ṅgamitvā sa’himittanāmo

5
S
īhāsane bhūpati mandirasmiṁ
Nisajja r
ājābharaṇābhibhāsaṁ
Dassesi sabbassa saya
ṁ’va attaṁ
Sapakkhik
ā te sacivā samecca

6
Sa
ṅgaṇhituṁ saṁyugasena ‘māsuṁ
Bhatippad
ānena samārabhiṁsu
Sattassat
ā ṭhākurakādyarīya
Khatt
ā bhaṭā ta’ñca paṭikkhipitvā

7
Ta’
ṅkāraṇā mittamukhe vadema
It
ī’rayitvā puna rājavesmaṁ
Gami
ṁsu tasmiṁ ṭhakuro abhīto
Yodho’sin
ā mittavamūpatissa


[SL Page 119] [\x 119/]

8
S
īghaṁ tva’raṁ chindi samāgatehi
Kasm
ā tvaye’taṁvihita’nti puṭṭho
Pune’dame’va
ṁ bhuvanekabāhu
Khattassa’
ṇāyā’ti kataṁ vadittha

9
Hot
ū tathā taṁ’riyakhattiyāte
Ek
ī bhavitvā bhuvanekabāhuṁ
Pabhu
ṁ subhā bhūdharato hi jambu
Do
ṇīpuraṁ netva ‘bhisiñcayiṁsu

10
Patt
ābhiseko bhuvanekabāhu
R
ājā tato vetanadānato’pi
Sena
ṅga’mattānupavattana’ṅkā
Rajjatthike’tho pana p
āratīrā

11
K
āliṅgarāyārapadhānake ‘trā’
Gate bha
ṭe sīhalavaññabhūpe
Sabbe’panoditva’tha sabbala
ṅkaṁ
Nibberika
ṇṭa’ṅkari sabbathe’va

12
Tahi
ṁ vasitvā sa’hi kañci kālaṁ
Subh
ācala’ñcārupura’ṅkaritvā
Vasa
ṁ tahaṁ sassa pite’va saddho
Tipe
ṭakaṁ viññūjanehi sammā

13
Lekh
āpayitve’ha tahiṁ tahiṁ hi
Vih
āraseyyosu patiṭṭhapesi
R
ājā puḷatthinagarā sa’danta-
Dh
ātuṁ varaṁ netva subhācalasmiṁ

14
Pure
ṭhapetvā’nudinaṁ mahantaṁ pūjāvidhiṁ vattayi sādaro’va
V
āresu’nekesu’pasampada’ñca
K
ārāpayī maṅgala’mussavena

15
Subha
ṁ bhusaṁ so bhuvi bhūri maggaṁ
Cinitva samm
ā bhuvanekabāhu
La
ṅkissare’kārasavassa’mevaṁ
Rajja’nnus
āsitva sivaṁ diva’ṅgā


[SL Page 120] [\x 120/]

16
Asse’va ra
ñño samayamhi paṇḍu
Des
īyako so’riyacakkavatti
Suto’taritve’ha pura
ṁ subhaddiṁ
Gantv
ā bhadantaṁ dasanaggadhātuṁ

17
S
āraṁ dhana’ñcā’pigahetva sabbaṁ
Gantv
āna paṇḍuvisayaṁ tadāni
Pabhussa tasmi
ṁ kulasekharākhya
Ra
ñño adāsī varadantadhātuṁ

18
Atho catutthabb
ījayādibāhu
R
ājassuto’ṇhaṁ’va nivārayanto
Dovo parakkantibhujo tat
īyo
Ussapay
ī seṭṭhasitātapattaṁ

19
Pa
ṇḍuṁ purānīta’managghadāṭhā
Dh
ātuṁ bhadantaṁ’bhijanāgata’mpi
S
āmaṁ vinā’netu’mupāya’mañña’
Mapassaya
ṁ kehici sikkhitehi

20
Yodhehi saddhi’
ṅgami paṇḍuraṭṭhaṁ
Disv
āna paṇḍūmahipaṁ kathañci
Tosetva ra
ññā’diya danta dhātuṁ
La
ṅkaṁ paviṭṭho sa’puḷatthisaññe

21
Pure pura
ṅgaggagate purāṇe
D
āṭhaggadhātvāvasathamhi kante
Pati
ṭṭhapetvā dvijadhātu’maggaṁ
K
āresi dhātūpacitiṁ pahūtaṁ

22
Pu
ññaṁ cinitvā vividhaṁ mahīpo
Diva’
ṅgatopañcamahāyanamhi
Vuttho pu
ḷatthivhapure ‘sa’panto
Āsī parakkantibhujo pajeso

23
Tadaccay
ā’tho bhuvanekabāhu
Subhaddi dhisa ppa
ṭhamassa rañño
Suto dut
īyo bhuvanekabāhu
Khatto dvipaddivhapure’si bh
ūpo


[SL Page 121] [\x 121/]

24
R
ājaggasampatyucitaṁ’nuvassaṁ
K
āretva so moḷisivaṁ visiṭṭhaṁ
Atho’pasampattimaha
ṁ hi jeṭṭha
M
ūlamhi māsamhipavattayittha

25
S
āhassikānaṁ satataṁ yatīnaṁ
Pu
ññatthiko paṭṭhapi pākavaṭṭaṁ
Cinitva pu
ññaṁ dvisamaṁ sa’rajja’
Meva
ṁ’nusāsitva gamittha maccuṁ

26
Atho’trajo tassa parakkam
ādi-
Bhujo catuttho vidito kav
ī’ti
So hatthiselavhapure vasanto
Rajja
ṁ vicāresi siva’ṅkarāṇo

27
Tahi
ṁ narindo dasanaggadhātu
Ghara
ṁ sa’kāretva tibhūma’maggaṁ
Dh
ātudvayaṁ satthuradaggapattaṁ
hapetva tasmi
ṁ’paciti’ṅkarittha

28
Vasundharindo’nudina
ṁ radopa
H
ārussavaṁ sādhu pavattayittha
Sabh
āsato’ssa’ddhani dantadhātu
V
ārittanāmaṁ viracittha ganthaṁ

29
Co
ḷīya desā gata’matra nānā
Bh
āsāsu satthantarakesu’bhiññaṁ
Ra
ñño garuttamhi ṭhapetva thera’
Meka
ṁ tato theravarā narindo

30
Pa
ññāsa pañcassata jātakāni
S
ātthaṁ samuggayha sabhāsato’va
Yath
ākkamaṁ te parivattayitvā
hapesi lekh
āpiya sabbadhī’ha

31
Ya
ṁ titthagāme pavare vihāre
K
āresi rājā vijayādibāhu
Y
ūpo’si dīgho parijiṇṇa ko so
Taha
ṁ parakkanti bhujo narindo

[SL Page 122] [\x 122/]

32

D
īgha’mpi pāsādavaraṁ dvibhūmaṁ
K
āretva tasmiṁ pariveṇanetu
Sa’k
āyasatthitthavirassa suddha
S
īlassa pādāsi kavissarassa
33
So s
āsanassa ‘bbhudayaṁ samicchaṁ
V
āresva’nekesu’pasampada’ñca
K
āresa’tho pañcasahassanāḷī
Ker
āgayuttaṁ pana titthagāme

34
K
āresi’yārāmavara’mpi vaṇṇu-
Gg
āme vihāramhi sanāmadheyyeṁ
Dvibh
ūmakaṁ dīghamanuññayūpaṁ
K
āretva saṅghassa padāsi bhūpo

35
So r
ājagāma nnikaṭe narindo
Ghan
ādinandaṁ siri mukhya’maggaṁ
Vih
ārakaṁ viddūma nāmagāme
K
āretva coḷīyagarussa ‘dāsī

36
M
āyādhanavhe vijite nava’mpi
Pura
ṁ vidhāyā’maramandiraṁ hi
K
āretva tasmiṁ harirūpahāriṁ
hapetva vattesi bali
ṁ mahantaṁ

37
Lokassa so s
āsanakassa vuddhiṁ susādhayaṁ’nekavidha’mpi puññaṁ
Katv
ā narindo vibudhavhito’va
Dibbattana’
ṅkā sakakammasādiṁ

38
Tadaccaye va
ññasuto tatīyo
R
ājā bhavīso bhuvanekabāhu
Tassa’ccaye pa
ñcamako mahīpo
Rajja’nnus
āsī vijayādibāhu

39
Hatth
ācalaṭṭhāniya pacchimassa
Ra
ñño piyā yonaki kucchi jāto
Vatth
ādhibhū sūnu ca bhūmapagga-
Mahesiy
ā sīhalikāya putto


[SL Page 123] [\x 123/]
40
Duve ‘bhavu
ṁ tesu ca vatthusāmī-
Ba
ṇḍāranāmo sacivopakārā
Laddh
āna rajjaṁ janikāya laddhiṁ
Dulladdhika
ṁ gaṇhi tato’ppasannā

41
Sabbe saj
īvā pana Buddhabhattiṁ
Jah
āsi yo so idha rājatāya
Mantetva’yoggo,ti katha
ñci āsuṁ
M
ārema taṁ nicchiya hatthisele

42
Paritta ma
ṇḍappa vara’ṅkaritvā
Taha
ṁ parittaṁ suṇitu’nti netvā
M
āretva pātetva’calā ta’mā suṁ
Rajje’bhisi
ñciṁsva’paraṁ kumāraṁ

43
Atho catuttho bhuvanekab
āhu
Ga
ṅgā sirivhe nagare manuññe
Rajja’nnus
āsitva catuttha vasse
Sa’kitti sesattana’m
āga rājā

44
Sen
āpatī sinduravāna gāme
Sepa
ṇṇisele’bhinavaṁ vihāraṁ
K
āresi laṅkātilaka’mpisenā-
La
ṅkāranāmo kusalesi niccaṁ

45
Sen
āni so’vanipatissa bala’mpi laddhā
Sambuddha s
āsana varassa visuddhi’mattā
K
āresi bhūpasacivā kusala’ṅkaritvā
Sagga’
ṅgamuṁ cinuthapuñña’manantada’mbho

Bh
āṇavāra maṭṭhatiṁsatimaṁ
---------------
Iti sajjan
ānanda saṁvega janake dīpavaṁse
Navar
ājadīpanonāmaṭṭhatiṁsatimo paricchedo.


[SL Page 124] [\x 124/]

Ekūnatāḷīsatimo paricchedo

 

1.
Atha pa
ñcamako rājā-parakkantibhujavhayo
Pa
ñca vassaṁ rajja’makā-gaṅgā siri pure vasaṁ

2
Vuttho devappure koci-dh
īmā yatipatī tadā
Setacchadavhasandesa
ṁ-akāsi sumanoharaṁ

3
Vikkamabb
āhu bhūpālo-tatiyo’sitadaccaye
Pa
ñca rasa samaṁ rajja-’ṅkāsi rājā tahaṁ vasaṁ

4
Bh
ūpo so cetiye’kasmiṁ-sirivaddhana ṭhāniye
Patta dh
ātuṁ munindassa-pavaraṁ sunidhāpayī

5
Asse’va ra
ñño samaye-girivaṁsā bhisambhavo
Pabhur
ājā’si’laggakko-nāranāmo mahāyaso

6
Per
ādoṇi sucikhyāte-pure vāsa’makappayī
Pat
īci dadhi sāmanta-desaṁ gepayituṁ puna

7
Rayigg
āme vasī so hi-kaḷyāṇī nagarantike
D
ārūrugāme mahati-taḷāke varaṇādihi

8
Bh
āsuraṁ nagaraṁ rammaṁ-jayavaddhana vissutaṁ
Dugga’
ñca katvā matimā-puna tattha vasī ciraṁ

9
Uttarasmi
ṁ disā bhāge-dīpe’smiṁ koci desako
Dami
ḷānaṁ’bhavā’yatto-yāpāpaṭṭana vissutaṁ

10
Tesa
ṁ padhāna nagara-’māsitatrā’dhipo tadā
Ariyo cakkavatt
ī’ti-vidito’nariyo pabhū
11
Rajje’smi
ṁ sīhale sālā-vatthusmiṁ madhugāmake
Ko
ḷamba nagare tesu-ṭhānesu janataṁ bhusaṁ

12
G
āhāpayaṁ karaṁ niccaṁ-pīḷesa’dhika dāruṇo
Tad
ā’lakissaro vīro-sabalocakkavattinā

13
Yujjhitv
ā ta’ñca senaṅgaṁ-palāpetvā’riyassahi
Karadd
ānaṁ nivattesi-’rātikaṇṭaṁ vinodayī

14
Tassa ra
ñño’ccaye senā-laṅkārassa satīmato
Bh
āgineyyo pañcamako-bhuvanekabhujavhayo

[SL Page 125] [\x 125/]
15 Ga
ṅgā siri pure rājā-bhavi saddhā guṇā layo
Bhikkhavo sannip
ātetvā-dussīle vicinitva so

16
Uppabb
ājetva munino-sāsanaṁ parisodhayī
Sajjhu satta sahassena-sajjetv
ā sampuṭaṁ tahaṁ

17
Va
ḍḍhesi rada dhātvaggaṁ-saddhā bhatti purassaro
Bh
ūbhujo carime kāle-jayavaddhana ṭhāniye

18
Vasa
ṁ vīsatime vasse-maccuvasa’mupāgami
Tad
ā’pi pabhurājoso-lakissarasamavhayo

19
Rayigg
āme vasī niccaṁ-cinanto puñña sañcayaṁ
Tasse’va ra
ñño samaye-buvanekabhujassatu

20
Natt
ā garuḷa cerassa-dhīmā kavissaravhayo
Ak
ā mayūra sandesaṁ-pajja kabbaṁ sabhāsato

21
Bhuvanekabhuje bh
ūpe-jayavaddhana ṭhāniyaṁ
Gate s
ālo tassa rañño-senālaṅkāra puttako

22
Dutiyo v
īrabāhū’ti-suto gaṅgā sirī pure
Rajja
ṁ patto’si so tassa-jeṭṭho sodariyo tadā

23
V
īrālakissaro nāma-kumāro sanujassa hi
Rajja
ṁ gaṇhitu’māgamma-rayiggāmapure raṇe

24
Par
ājito’va so vīro-jambudīpa’magā tadā
Pa
ñcame saraderājā-vīrabāhu diva’ṅgami

25
Asse’va r
ājino’sāna-kālamhi devarakkhito
Jayab
āhu mahāthero-akā nikāya saṅgahaṁ

26
Jambud
īpaṁ tadā yāto-so vīrādyalakissaro
La
ṅka’māgamma vijaya-bāhunāmena vissuto

27
Cha
ṭṭho so bhūpatī hutvā-jayavaddhana ṭhāniye
Vas
ī tadā cīna senā-pati ciṁhl̥ samavhayo

28
P
ūjā dabbe samādāya-siddhaṭṭhānāni vandituṁ
La
ṅkādīpaṁ samāyāto-dhajiniṁ ta’ñca gaṇhituṁ

29
R
ājo’ssahittha senānī-kathañci sabalo tato
Mu
ñcitvā nāma’māruyhi-’parasmiṁ samaye’ttano

[SL Page 126] [\x 126/]

30
Kata
ṁ khepaṁ saraṁ yuddha-sena’mādāya cīnato
Ko
ḷambatittha’māgamma-etha gaṇhatha suṅkake

31
D
ūtaṁ pāhesi rājassa-tassa vañcaka senino
Saddahitv
ā giraṁ bhūpo-tacchato taraṇi’ṅgami

32
Pasayha
ṁ taṁ gayha pabhuṁ-nesi nāvāya cīnakaṁ
Ak
ā’lakissaro rajjaṁ-pabhurājā’tha hatthagaṁ

33
Lamba ka
ṇṇanvaya jaya-mālappiyā kaliṅgajā
Dev
ī sunettā bālatte-ṭhitaṁ puttaṁ’ribhītiyā

34
Vid
āgamavihārādhi-patino therasāmino
N
īyyādesi mahāthero-gopesi taṁ kumārakaṁ

35
Tasmi
ṁ soḷasavassaṁhi-patte vuttanta’mādito
Kum
ārassa mahāthero-mahāmacce’vadittha so

36
Saciv
ā taṁ paṭiggayha-pabhurājaṁ’lakissaraṁ
Hantv
ā rajjaṁ kumārassa-samappesuṁsamādarā

37
Rayigg
āme vasaṁ tīni-vassāni jayavaddhanaṁ
Pura’
ñca rājavesma’ñca-kāretvā cetiyādayo

38
Sogatasmi
ṁ sahassasmiṁ-vasse navasatepuna
A
ṭṭhapaññāsame chaṭṭho-parakkamabhujavhayo

39
Jayavaddhanapure ramme-rajj
ābhiseka’muttamaṁ
Patv
ā lokaṁ sāsana’ñca-kātuṁ’rabhi savuddhikaṁ

40
Muninda rada dh
ātussa-narindo mandiraṁ tahaṁ
K
ārāpesi tibhūmaṁ so-dassaneyyaṁ manoramaṁ

41
Ma
ṇikkhacita sovaṇṇa-samuggesu catusva’pi
D
āṭhādhātubhadantaṁ hi-saṁvaḍḍhesi yathākkamaṁ

42
Nicca
ṁ pūjussavaṁ dhātu-sāmindassa pavattayī
Bhikkh
ūnaṁ tīsu raṭṭhesu-saṅgaha’ṅkāsi sabbadā

43
Sam
ātatthāya tannāmaṁ-pappaṭabbipine subhaṁ
Sunettaparive
ṇa’ñca-saṅghārāma’ñcasundaraṁ

44
K
āretvā’dāsi saṅghassa-gāmakkhetta samaññutaṁ
Tepi
ṭakaṁ sāṭṭhakathā-ṭīkaṁ sādhu likhāpiya

[SL Page 127] [\x 127/]

45
S
āsanappaggaha’ṅkāsi-mahiyaṅgaṇacetiye
Kha
ṇḍaphullaṁ pākatikaṁ-gaṇḍalādoṇiyādisu

46
K
āresi’nekavāresu-upasampattimaṅgalaṁ
P
ūjāvidhiṁ pavattento-kāresi samahaṁ bhusaṁ

47
Tad
ā rañño’trajaṭṭhāne-vaḍḍhito campakavhayo
Kum
āro seṭṭhasenānī-yāpāpaṭṭana dhīpatiṁ

48
Mah
ābalaṁ’riyacakka-vattiṁ damiḷanāyakaṁ
Par
ājetvā ta’ñca desaṁ-gaṇhi so sīhavikkamo

49
Tu
ṭṭho rājā tena tassa-taddesādhipatittanaṁ
Ad
ā tato’parasmi’mpi-samayasmiṁ narissaro
50
P
ūretvā nāvaṁ vāṇijja-bhaṇḍānaṁ yāpapaṭṭanaṁ
Pesesa’tha v
īra rāma-mālarāyara vissuto

51
Co
ḷādhipatiko yāpā-paṭṭanantikasāgare
Sabha
ṇḍaṁ taraṇiṁ gaṇhi-kuddho taṁ sutva bhūmipo

52
Satasa
ṅkhā’pi nāvāyo-sasenā pesayī tahaṁ
S
īhalā pabalā yodhā-māretvā coḷadhissaraṁ

53
Co
ḷaraṭṭhe katipaye-pure gaṇhiṁsu pesale
Tatoppabh
ūti’dhā’nesu-karaṁ te paṭivaccharaṁ

54
R
ājino’ssa’ddhani laṅkā-dīpo satthātapenaca
Pajjalittha bhusa
ṁ satthā-gamadhārīhi viññuhi

55
Sunetta parive
ṇādhi-patimaṅgala savhayo
Mah
āsāmī suvidito-dhamma sattha visārado

56
Pa
ññāto padumavati-pariveṇādhipo sato
Kav
īso vanaratana-samañño saṅghabhūpati

57
Tittha g
āmamhi vijaya-bāhu saññā suvissute
Parive
ṇe’dhibhū dhīmā-nimuggo sattha sāgare

58
R
āhulo saṅgharājāca-chabbhāsā paramissaro
Kavayo’cc
ādayo loka-sāsanaṁ jotayuṁ tadā

59
Tesa
ṁ kavī nāma seso-vattamāne’pi rāhulo
Dema
ṭāna byāta gāme-khandhāvāra nvaya bbhavo

[SL Page 128] [\x 128/]

60
Vikkamabb
āhu saññassa-maṇḍalesassa atrajo
Parakkama bhujindassa-suta
ṭṭhāne pavaḍḍhito
61
Mah
āvīdāgamatthera-varasissosuvissuto
Sa
ṁvuttho tittha gāmasmiṁ-kavi ketū ‘sikittimā

62
So pa
ñcikāpadīpa’ñca-kabbasekhara’muttamaṁ
S
ārikā nāma sandesaṁ-pada sādhana ṭīkakaṁ

63
P
ārāpatavhasandesaṁ-jana sota rasāyanaṁ
Bh
āsāsatthantaravuddhi-siddhi’miccha’makā bhusaṁ

64
Lokopak
āra kattāca-raṇasgallṚtivissuto
Yatissaro santhavid
ū-sataṁ majjhe virājito

65
VŚttŚvṚ s
āmipādo ca-guttilakkabbakārako
Buddhasataka’
ñca vutti-ratanākarapañcikaṁ

66
Tath
āyovuttamālākhyaṁ-’kā sirīrāmacandako
Kavibh
āratī ca tittha-ggāmasāmissa sissakā

67
Dhammakittinvay
ā yāto-vimalakitti vissuto
Mah
āthero viracittha-saddhammaratanākaraṁ

68
Parakkantibhujindagga-dh
ītūlakuḍayappiyo
Nann
ūrutunayārmantī-nāmāvali’makā tadā

69
Nareso ratanam
ālā-nighaṇḍuṁ vyaracittha so
Kokilassuvaha
ṁsā di-sandesā’pya’bhavuṁ tadā
70
Parakkamabhujo r
ājā-katvā ‘nekavidhaṁ subhaṁ
Dvipa
ññāsatime vasse-kittimā tidiva’ṅgami

71
Paputto tassa dutiyo-jayab
āhu tadaccaye
Patv
ā laṅkādhipacca’ṅkā-rājā rajjaṁ dvihāyanaṁ

72
Atho campaka pa
ññāto-yāpā paṭṭana dhissaro
Sabalo’gamma r
ājānaṁ-jayabāhuṁ nighātiya

73
Bhuvanekabhujavhena-cha
ṭṭhamena suvissuto
R
ājā hutvā sattavassaṁ-rajja’ṅkāsi yathāmati

74
Tade’va dutiyo v
īdā-gamo mettiya savhayo
Mah
āthero Buddhaguṇā-laṅkāraṁ racayī varaṁ


[SL Page 129] [\x 129/]

75
Va
ḍḍhito’pi tassa suta-ṭṭhāne pabhu tadaccaye
Kavitt
ā sattamo vidvā-parakkantibhujavhayo

76
Khattorajja
ṁ pāpuṇitvā-jayaddhanaṭhāniye
Vasa
ṁ rajjaṁ’nusāsittha-dasa saṁvaccharaṁ sato

77
Vara mati karu
ṇādī sagguṇassampayātā
Nicita kusala kamm
ā sāsanaṁ jotayitvā
Avanipati samatt
ā rañjayitvāna lokaṁ
Surapura’mupaga
ñchuṁbho bhajavho sivaggaṁ

Bh
āṇavāramekūnatāḷīsatimaṁ
----------------
Iti sajjan
ānanda saṁvega janake dīpavaṁse dasarāja dīpano
N
āmekūna tāḷīsatimo paricchedo.

[SL Page 130] [\x 130/]

Cattālīsatimo paricchedo.

 

1
Dvisahassatti
ṁsatime-sogate vīra vissuto
Parakkantibhujo khatto-a
ṭṭhamo paṇḍita ssutaṁ

2
Parakkantibhuja
ṁ hantvā-jayavaddhanaṭhāniye
Rajja
ṁ sīhāsanāsīno-bāvīsatisama’ṅkari

3
Asse’ca r
ājine’kūna-vīsatimamhi hāyane
Jambud
īpe’kadesamhi-govadesādhipo tadā

4
Don [f]prunsiskl̥ da almṚd
ā-patikāl jātiko’ttajaṁ
Don ll̥ransu da almṚd
ā-samaññaṁ taraṇipatiṁ

5
M
āhammadika nāvāyo-gaṇhituṁ pesayi’ssa’tha
A
ṇṇavo tiṇṇa nāvāyo-salila bbhama peritā

6
Anapekkham
ānā gālu-pura tittha’mupāgamuṁ
Tad
ā laṅkāya vāṇijje-payutā caturā bhusaṁ

7
Muslimjan
ā’bhavuṁ tasmiṁ-ṭhitā te bhaya tajjitā
M
āyāvino sīhalinda-rañño’ggapuṭa bhedanaṁ

8
G
ālūpura’nti vatvāna-almṚdā nāvikā dhibhuṁ
Mah
īpo’tya’paraṁ tasmiṁ-dassetvā vañcayuṁ tadā

9
Patik
āl desiko rāja-patirūpa’ñca koṭṭhakaṁ
Y
āci bandhitu’mokāsaṁ-laddhā taṁ modamānaso

10
Idh
ā’do tassa sampatta-dīpako pala thambhakaṁ
Pati
ṭṭhapetvā kañca ‘ddhaṁ vasitvā’gā sadesakaṁ

11
Atho v
īraparakkanta-bāhurañño’trajo varo
Dhammass
ūto parakkanti-bhujo hi navamo dayo

12
Jayavaddhana pure bh
ūpo-āsi sodariye nijo
Devappure vasa
ṁ desaṁ-rakkhittha vijayabbhujo

13
Ll̥ransu da almṚda vha-patik
āljātikassi’to
Pur
āgamanato bhāvaṁ-laṅkāyā’naggha vatthunaṁ

14
A
ññāsuṁ patikāljantū-tato laṅkaṁ sahatthagaṁ
Kattuk
āmā’bhavuṁ Buddhe-dvisahassekasaṭṭhime

[SL Page 131] [\x 131/]

15
Ll̥pl̥sl̥rasda albargṚ-riya vho patik
ālvaro
N
āvādhipatiko satta-rasa nāvā samaññuto

16
Bandhitu
ṁ koṭṭhakaṁ satta-satasenāhi nibbhayo
Ko
ḷamba tittha’māgamma-māndhituṁ’rabhi koṭṭhakaṁ

17
S
īhalā tattha vuttantaṁ-sabba’ntaṁ nijarājino
Nivedayi
ṁsu bhūpo’pi-sāmacce yuva patthive

18
Sam
āhūya pavattiṁ taṁ-vatvā sampati ki’mpana
Kattabba’nti am
ātehi-mantayī sa’narādhipo

19
Tato cakk
āyudhavhe’ko-pavīṇo pabhuko tahiṁ
hito tesa
ṁ bhāva’mupa-parikkhissaṁ samabruvi

20
Ta
ṅkhaṇaññe’va rājena-āṇatto tuvaṭaṁ pabhu
A
ññātakena kappena-koḷambapura’muttamaṁ

21
Patv
ā tesaṁ nisagga’ñca-samparikkhiya sabbaso
V
āḷattaṁ patikālnāma-janānaṁ raṇa sūrataṁ
22
Ñatvā laṅkinda nikaṭa-’māgammā’mhehi yujjhituṁ
No sakk
ā tehi’mā jātu-vāso sāmaggiyā varo

23
Icc
ā’rocayi so rājā-sāmacco tassa maññanaṁ
Pa
ṭigaṇhi tato tehi-saddhiṁ sāmaggi’tu’ttarā

24
V
āṇijjāya tu koḷamba-pure koṭṭha’ñca khuddakaṁ
Bandhitu
ṁ bhaṇḍavāsa’ñca-tesaṁ dātuṁ’vakāsakaṁ

25
La
ṅkāyā’rāti sampatti-vāretabbā’ti tehi tu
It
ī’disā paṭiññā’pi-ubhinna’mabhavī tahiṁ

26
Bha
ṇḍāgāra’ñca koṭṭha’ñca-bandhitvālahu’matthiraṁ
V
āṇijjāya payojetvā-sajātijanataṁ bhusaṁ

27
Atha albargṚriy
ādhi-vacano patikālpabhū
Sabh
āgineyyassa juvan-silvṚrā nāmikassa tu

28
N
īyyādetvā sahakoṭṭhaṁ-senaṁ romānupūjakaṁ
Nivatt
āpiya senānī-gocaraṭṭha’magā puna

29
Tato pa
ṭṭhāya laṅkāya-purā romapurā gatā
Rom
ānu laddhi vallī’si-janayantī dale tatā

[SL Page 132] [\x 132/]

30
Tato parasmi
ṁ tatiye-vasse biraṭl̥bhidhānake
Patik
āl yuddha senādhi-patismiṁ ‘gamma koṭṭhakaṁ

31
Sutthira
ṁ bandhituṁ’raddhe-māhammadika jantunaṁ
Va
ñca vācā nisāmetvā-vāretuṁ koṭṭha bandhanaṁ

32
R
ājā dhammaparakkanti-bhujo saṁyuga vāhiniṁ
Pesesi tatra tuva
ṭaṁ-tathā’pi pakikāl janā

33
S
īhalaṁ yuddha senaṅgaṁ-palāpesu’manussahaṁ
Tato pa
ṭṭhāyu’bho sāmaṁ-vattayuṁ aciraṁ’ca te

34
K
āle’smiṁ tambapaṇṇimhi-badulla pubhdaiane
Ga
ṅgāsiripure perā-doṇi devapuresu ca
35
Nar
ādhipā maṇḍalikā-sādhipacca’mapekkhakā
Asamagg
ā tattha tattha-ruciṁ vāsa’makappayuṁ

36
Tato’r
ātibalaṁ vuddhi-’magā sabbattha sabbaso
S
īhalā abalā kiṁ hi-parādhīnaṁ vinā siyā

37
B
āvīsatisamaṁ rajjaṁ-’nusāsitva yathābalaṁ
Accaya’
ṅgā’vanipati-dhammaparakkamabbhujo

38
Tato devapure vuttho-vijayab
āhu sattamo
Jayavaddhanavhe seta-cchatta’muss
āpayī pure

39
Pubbara
ñño samayasmiṁ-vattitaṁ bala’mappakaṁ
Va
ḍḍhayanto’dāni sindhu-nikaṭasmiṁ navaṁ navaṁ

40
Desa
ṁ pasayha’māyatta-’makaruṁ pakikāl janā
Pati
ṭṭhapesuṁ vāṇijja-sālāyo ca tahaṁ tahaṁ

41
Gh
ātesuṁ sīhale bhūrī-dhanasāraṁ vilumpayuṁ
S
īhalā dhīnataṁ lesa-matha’mpi namamaññare

42
Tato ru
ṭṭhā tesu bhusaṁ-palāpete’mito lahuṁ
Daddallam
ānā kopena-rayena daḷha mānasā

43
A
ṇṇavantikadesamhi-sīhalīyā samosaṭā
Visasahassa ppam
āṇā-bhaṭā nānāyudha’ndharā

44
Gantv
ā koḷamba koṭṭhaṁ taṁ-parikkhepuṁ samantato
Sar
āsanehi vijjhantā-hanantā sallakehi ca


[SL Page 133] [\x 133/]

45
Paharant
ā laguḷehi-kaṭṭhinaṁ dussahaṁ raṇaṁ
Pavattayu
ṁ pañcamāsaṁ-pīḷayuṁ patikāl jane

46
Accanta byasan
ā pannāva-kocin nagarato puna
Tara
ṇīyā’gatāyā’suṁ-laṅkiketepalāpayuṁ

47
Vijayab
āhu rājassa-paṭhamāya mahesiyā
Bhuvanekab
āhu rayi-ggāmabaṇḍāra nāmako

48
M
āyādhanū’ti tanayā-bhaviṁsu bhāgadheyyakā
Mahesiy
ā matāya’ssā-’nayī deviṁ paraṁ piyaṁ

49
J
īvantesu sattajesu-sacivehi sa’mantiya
Attaccaye mahes
īyā-dutiyāya sagabbhakaṁ

50
Devar
ājavhayaṁ rajje-sāmika’ṅkāsi dummano
Ta
ṁ ñatvāna kumārā te-jayavaddhana ṭhāniyā

51
Pal
āyitvāna seṅkhaṇḍa-sela puṅgava ṭhāniye
Vikkamabb
āhu rājamhā-laddhopakārato bhusaṁ

52
Tato’gamma pura
ṁ hattha-gataṁ katvāna rattiyaṁ
Solaman n
āma dheyyona-māhammadanarenabhi

53
Gh
ātāpayiṁsu’vanipa-’mevaṁ sa’catuhāyanā
Pura
ṁ jayavaddhanavhaṁ-hitvā maccupura’ṅgami

54
Bhuvanekabhujo je
ṭṭho-kumāro sattamo tahiṁ
La
ṅkā sīhāsanā sīno-pite’vā’sa’tidubbalo

55
Rayigg
āmādibaṇḍāra-kumāro rayigāmake
M
āyādhanavhayo khatto-kārite attanaṁ subhe

56
S
ītāvakapure cā’suṁ-patthivā sahajā ubho
Bhuvanekabhujo bh
ūpo-’napekkhiyā’nuje pabhū

57
Patik
ālikehi’mā mettiṁ-vattetvā rajja’muttamaṁ
Pas
āsitu’mārabhittha-accanta kupito tahiṁ

58
M
āyādhanavho’vanipo-bhūpaṁ’panetu’rajjato
Yonak
ādhipatismā’pi-laddhopakārako balo

59
Sarayigg
āmabaṇḍāra-rājo’va jayavaddhanaṁ
Pura
ṁ rodhetva kalahaṁ-tikkhattu’ṅkāsi rājinā

[SL Page 134] [\x 134/]

60
N
āhosi saphalo tassa-kathañcana parakkamo
Bhuvanekabhujo r
ājā-asuto dhītaraṁ sakaṁ

61
Samudd
ādeviṁ vedheya-baṇḍāra khattiyassa tu
Piya’
ṅkari piyo tassā-dhammapālavhayo suto

62
R
ājā nattu sakaṁ rajja-’māyattaṁ kattumānaso
Dhammap
ālappamāṇena-rūpaṁ kaṭṭhamayaṁ subhaṁ

63
Mahaggha ratanubbh
āsaṁ-sovaṇṇamakuṭaṁ varaṁ
K
āretvā sellappu nāma-āraccila mahāsayaṁ

64
Dhura’
ṅkatvāna patikāl-dese lisban puruttamaṁ
Pesetv
ā te tatra raññā-jl̥n samaññena dhīmatā

65
Pa
ñcāsītyadhikasmiṁ dvi-sahasse munivacchare
Pi
ḷandhāpayi makuṭaṁ-dhammapālassa bimbake

66
Donjuvan ityabhidh
ānaṁ-paraṁ’dāsi tadussave
Patik
ālindass rajja-’mida’māya ttakaṁ’disi

67
Visuddha Buddha saddhamma-suddha la
ṅka’mpi sabbaso
Micch
āladdhi kālaṅkehi-lakkhituṁ romapūjake

68
Tena sellappu n
āmena-samaṁ mahāsayenaca
Pesesi patik
ālrājā-sādhirajja balatthiko

69
Bhuvaneka bhujo k
āsā-samuddanikaṭe sute padese pūjakā tattha-tattha te samayaṁ sakaṁ

70
G
āhāpayuṁ daḷhabhatyā-desetvā laṅkike jane
Bandhetv
ā palliyo tesaṁ-thiraṁ vāsa’ṅkaruṁ tadā

71
Rom
ānupūjako[f]prunsis-kṣāviyarnāma vissuto
Mann
āramappadesamhi-siva bhatti jane bahū

72
Saladdhi’mp
āpayī daḷha-parakkamena nūtanaṁ
Tad
ā yāpāpaṭṭanasmiṁ-’dhipo sankiḷināmiko

73
Siva bhatti paro bh
ūpo-sajāti janataṁ bhūsaṁ
Laddhiy
ā tāya vāretu-’mussahī’pya’phalo’bhavi
74
Rom
ānupūjakānaṁ hi-paskoli’ti samavhayo
Dvisahassekanavuti-mattamhi munih
āyane


[SL Page 135] [\x 135/]

75
P
ūjakehi dvīhi samaṁ-uddharaṭṭha’maghaṁ bhusaṁ
Gantv
ā sirivaddhanavha-purasmiṁ jayavīrakaṁ

76
R
ājaṁ samupasaṅkamma-sādhetuṁ devamandiraṁ
Laddh
āvakāsorājasso-’pakārā’yatanaṁ thiraṁ

77
Bandh
āpiya tahaṁ vāsī-saladdhiyā samappituṁ
Yatay
ī rājinī tasmiṁ-sogatā kupitā bhusaṁ

78
Athi’pi m
āyādhanuko-bhūpo saṁkuddhamānaso
Bhuvanekabhujindassa-bh
āgaṁ yujjhiya rajjato

79
Katv
ā’yattaṁ sakaṁ rundhi-jayavaddhana ṭhāniyaṁ
Gov
ādhipatinā nītaṁ-dakèsṭrl̥ nāma seninaṁ

80
Laddh
āna sājisenaṅgaṁ-bhuvanekabhujissaro
M
āyādhanuṁ palāpetvā-yāvasitāvakāparaṁ

81
Ah
āsi dhanasāra’ñca-sañcitaṁ rājamandire sītāvakapuraṁ rammaṁ-nāsesi cittitaṁ bhusaṁ

82
Bhuvenakabhuja
ṁ rājaṁ-sattarasasamaṁ sakaṁ
Rajja
ṁ bhuttaṁ sevakenava-māresa’tha kumantanā

83
Ittha
ṁ mahīpā saka rajja lakkhiṁ
Nubhottu’magga’mpi yath
ābhilāsaṁ
Asakku
ṇantā’va suladdhi’māyuṁ
Jahi
ṁsu bho mājahatha’ggadiṭṭhiṁ

Bh
āṇavāraṁ cattāḷīsatimaṁ
----------------
Iti sajjan
ānanda saṁvega janeka dīpavaṁse paraṅgiyāgamanādi dīpanonāma
Catt
āḷīsatimo paricchedo

[SL Page 136] [\x 136/]

Ekacattāḷīsatimo paricchedo

 

1
Pa
ñcāsītyadhike vasse-’pagate dvisahassake
Sa
ṅghabodhitvaye jāto-vīravikkama vissuto
2
Se
ṅkhaṇḍa sela nagare-patthivo’si mahābalo
Jane sa
ṅgayha vatthūhi-puñña’ñcinitu’mārabhi

3
R
āja mandira sāmante-dhātu vaḍḍhetva cetiyaṁ
K
āretvāna tadāsanne-dvibhūma’natimanoramaṁ

4
So’posatha m
ālaka’ñca-bhūrī saṅghaniketane
K
āretvā yatinaṁ’dāsi-potthake ca likhāpayi

5
Sambuddhapa
ṭimāyo ca-kāresi dhātusampuṭe
Samantak
ūṭaṁ gantvāna-vanditvā padalañchanaṁ

6
Varamagga
ṁ sādhayituṁ-duggamaggaṁ visodhiya
S
ātatthaṁ gacchataṁ tasmiṁ-parattha sukhakāmato

7
K
āresa’smehi sopāne-kāretu’mupasampadaṁ
T
īsu raṭṭhesu yatayo-nimantetvā mahāmahaṁ

8
Pavattento dhammakitti-mah
ātheraṁ dhuraṁ varaṁ
Katv
āna nadiyaṁ bhikkhu-saṅgha’ñca pañcatiṁsatiṁ

9
D
āpesu’pasampada’ñca-niccaṁ puññaparāyano
Dasavassamatta
ṁ puññaṁ-katvā para’magā ito

10
Tadaccaye tassa suto-jayav
īra iti ssuto
R
ājā abhavi seṅkhaṇḍa-selavha pura puṅgave

11
Bhuvanekabhujindassa-sattamassa’ccayena ta
ṁ
Don juvan dhammap
ālavhaṁ-kumāraṁ patikāl janā

12
Pa
ñcanavutime vasse-dvisahasse mahesino
Jayavaddhanavhayasmi
ṁ-pure rajje’bhisiñcayuṁ

13
Sabh
āturājino maccu-payāna’ñca pavattitaṁ
Sutv
āna sabbaṁ vuttantaṁ-māyādhanavhayo pabhū

14
Bha
ṭasenaṅga’mādāya-rajjaṁ gaṇhitu mānaso
Purantika’mag
ā tasmiṁ-dhammapālapitā tadā

[SL Page 137] [\x 137/]

15
Vedheyaba
ṇḍārabhidho-māyādhanudharāpatiṁ
Pal
āpesa’tha yujjhitvā-tato’cirena mantiya

16
Dulladdhit
āye’dha rañño-jayavaddhana ṭhāniye
Muninda radadh
ātvaggaṁ-rājarājūhi gopitaṁ

17
Rahasse’va sam
ādāya-yatayo sabaravhaye
G
āmappadese labuja-gāme vihārapuṅgave

18
K
ārite dvijadhātussa-mandirasmiṁ manorame
Va
ḍḍhetvā’pacitiṁ sammā-vattayiṁsu yathābalaṁ

19
Atho ra
ñño’ccayaṁ dūta-mukhā nisamma vegavā
Gov
ādhipati nl̥rl̥ñño-samañño sena’mādiya

20
To
ḷambapura’māgamma-pathe rakkhāya vāhiniṁ
Nivatt
āpiya sabhaṭo-jayavaddhanaṭhāniyaṁ

21
Patv
ā tahiṁ ṭhite mukhye-bandhāpetvāna sīhale
Pavisitv
ā rājagehaṁ-cirassaṁ sañcitaṁ dhanaṁ

22
Pasayha
ṁ paharī sabbaṁ-vimbhitā janatā tahiṁ
Bh
ītā palātā tasitā-māyādhanu’mupāgamuṁ

23
M
āyāvī sa’hi nl̥rl̥ñño-sakhya’māvediyā’paraṁ
Dhammap
ālaṁ pavāretvā-yuddhasenaṅga’mādiya

24
S
ītāvakapuraṁ pacca-’gañchi ‘ṅa kalahaṅkaro
M
āyādhanū vanipatī-taṁ sutvo’paparikkhiya

25
Taha
ṁ jaya’mapassanto-puraṁhitvā’pagā tadā
Pura
ṁ pāvekkhi patikāl-pati assāmikaṁ subhaṁ

26
R
ājagehe’mupāvissa-mahagghaṁ dhanasañcayaṁ
Nippabh
īto samādāya-koḷambapura’māgato

27
Vedheyo pakik
āljāti-janānaṁ’nucitakirayā
Sa
ṅkuddho’dikkhamāno so-gālūpura padesakaṁ

28
Gacchanto sammukh
ībhūte-palliyo vā’pi bhattike
Vin
āsetvā sadevīyā-pañcayojanaraṭṭhake

29
Pèlanda iti vikhy
ātaṁ-patvā saṁvasathaṁ subhaṁ
Thira
ṁ puraṁ karitvā taṁ-tatthā’vasi yathāruci

[SL Page 138] [\x 138/]

30
Tad
ā koḷambanagare-’dhipo so patikālvaro maddituṁ vedheyabalaṁ-māyādhanavharājinā

31
Pa
ṭissava’ṅkāsi lahuṁ-tato māyādhanavhayo
Saputta r
ājasīhena-sahe’va patikālbalaṁ

32
Gahetv
ā vedheyarāja-’manubandhi mahabbalo
Hitv
ā niyaṁ puraṁ rammaṁ-vedheyo rakkhaṇaṁ sakaṁ

33
Gavesaya
ṁ devamajjha-desa’ṅgami tahaṁ’dhipaṁ
Edir
īmanusūravhaṁ-rājaṁ ghātetva kenaci

34
Samussahi tahi
ṁ bhūpo-bhavituṁ mūḷhamānaso
Tasmi
ṁ mārāpane rājaṁ-saṅkuddhā janatā tadā

35
M
āyādhanavharāja’ñca-patikāl jātike’pica
Sam
āyācu’mupakāraṁ-sarantyā’guṁ sudussahaṁ

36
Vedheyabh
ūpo ta’ññatvā-tato ‘gā yāpapaṭṭanaṁ
Tahi
ṁ damiḷarājena-mettiṁ vaḍḍhetva so vasī

37
Tato kenaci
ṭhānena-kupito vedhayavhaye
Gh
ātāpayī taṁ damiḷa-rājā’tisaya kakkhalo

38
Vedheyassa yath
ā gattaṁ-’yattaṁ damiḷa rājino
Saya’
ñcitaṁ dhanadāraṁ-tathā tassā’bhavī tadā

39
Vedheyamara
ṇaṁ sutvā-māyādhanu narādhipo
Patik
ālpabhunā saddhiṁ-kataṁ paṭissavaṁ jahi

40
Pal
āpetuṁ sa’laṅkāya-patikāljanataṁ lahuṁ
Thira
ṁ katvā sakaṁ rajjaṁ-rājasīhassutena’mā

41
Asaki
ṁ patikālavha-janaṭṭhānesu yujjhiya
Asampattajaye’kasmi
ṁ-kāle māyādhanutrajaṁ

42
R
ājasīhakumāraṁ taṁ-sasenaṁ tehi āhavaṁ
Kattu
ṁ peseyi koḷamba-puraṁ pati pathantare

43
MullṚriyavhag
āmasmi-’mubhinnaṁ kharasaṁyugaṁ
Bhav
ī tasmiṁ rājasīha-kumārassa bhaṭā balā

44
Gh
ātesuṁ patikālpāṇī-bhūrī tatra sara’mpi ca
Tesa
ṁ rattena lulitaṁ-soṇava ṇṇā’si sabbaso

[SL Page 139] [\x 139/]

45
Pun
ā’pi rājasīhavho-kumāro thiravikkamo
Mah
āsenaṅga’mādāya-jayavaddhanapaṭṭanaṁ

46
Ko
ḷambanagara’ñcā’pi-rodhetvāna samantato
V
āretvā pana panthesu-gamanāgamana’mpica

47
Vattesi tumula
ṁ yuddhaṁ-’rātīhi catumāsakaṁ
Taha
ṁ parājayaṁ passaṁ-pakikālanikādhipo

48
Se
ṅkhaṇḍasela nagare-jayavirassa rājino
D
ūte pāhesi turitaṁ-senaṁ netuṁ raṇāya so

49
Pa
ñca sahassa ppamāṇaṁ-pesesi paṭuvāhiniṁ
R
ājasīhakumāro taṁ-sutvā dūta mukhā padaṁ

50
S
īghaṁ sītāvakapuraṁ-’gamāsi sahavāhinī
Donjuvandhammap
ālavho-patthivo jayavaddhanaṁ

51
Pura
ṁ pahāya pāvekkhi-koḷambanagaraṁ bhayā
K
ārite’ttāna’muddissa-tahaṁ patissave vasaṁ

52
Yath
ākāma’masakkonto-rajjaṁ bhottuṁ sa’dukkhito
Par
ādhīno’va sarade-dasame accaya’ṅgami

53
Saya’
ṅkate saṁyugasmiṁ-patikāljanatāya’mā
Par
ājayo jayavīraṁ-nissāyā’sī’ti cintiya

54
Sa
ṅkuddhamānaso yuddha-sena’mādāya bhiṁsanaṁ
Jayav
īrapatthiva’nnu-bandhitvā sirivaddhanaṁ

55
Pura
ṁ patvā rājasīho-kumāro tena yujjhiya
Bh
ūbhujaṁ taṁ parājesi-jayavīro palātavā

56
Sadh
ītuyā sayaṁ patvā-mannārama padesakaṁ
Romaladdhi
ṁ samādāya-donpilip iti vissuto

57
Dh
ītā dl̥nakatirīnā-iti nāmā piyaṁ vadā
Tesa
ṁ vase vasī tasmiṁ-yathāniyati dukkhito

58
Samaraticaturo so r
ājasīho kumāro
Gamiya sapitura
ññā tatra tatrā’jiyā’suṁ
Satatavijayag
āhī sakkarenā’tidaḷho
Nijapituvarar
ājaṁ hantva rajjaṁ gahittha

Bh
āṇavāramekatāḷīsatimaṁ
---------------
Iti sajjan
ānandasaṁvegajanake dīpavaṁse sīhalaparaṅgi
Sa
ṅgāma dīpano nāmeka tāḷīsatimo paricchedo

[SL Page 140] [\x 140/]

Dvicattāḷīsatimoparicchedo

1
Pa
ñcavīsatime vasse-satasmiṁ dvisahassake
Atho’tra r
ājasīhavho-chatta’mussāpayī sitaṁ

2
Ye keci rajjass
ā’yattaṁ-vadanti te ‘khile nije
Sagabbha pamukhe sabba-pa
ṭhamaṁ mārayī tadā

3
S
ītāvakapure cāsaṁ-kurāmāno pane’kadā
Datv
ā dānaṁ mahāthere-pitu ghātaka kibbisaṁ

4
N
āsemi’ti kathaṁ pucchi-desetvā dhamma’muttamaṁ
No sakku
ṇiṁsu’rādhetu-duṭṭhacittaṁ visāradā

5
Kata
ṁ saya’maghaṁ sakkā-no’ti nāsetu ‘mīritaṁ
Da
ṇḍappahaṭa sappo’va-suṇantokupitobhusaṁ

6
Pucchitv
ā sivabhatte’pi-nāsetuṁ sakkuṇoti taṁ
Iti sutv
ā’mata’miva-sivabhatti’magaṇhi so

7
Gh
ātento bhikkhavo dhamma-potthake cā’pi jhāpayaṁ
Bhed
āpento subhe’rāme-uppannaṁ sumanācale

8
Yojesi l
ābha’mādātuṁ-sivatāpasake tadā
Micchidi
ṭṭhi samādānā-nāsesi muni sāsanaṁ

9
Patthivassa kharattasmi
ṁ-dulladdhigahaṇe tathā
Ahesu’mappiy
ā bhūrī-ratā sugata sāsane

10
Ath
ā’pi sakalaṁ laṅkaṁ-nirātikaṇṭakaṁ thiraṁ
Kattuk
āmo mahāsenaṁ-nānāyudhe ca pācure

11
Sam
ādāya ‘gato sīghaṁ-koḷamba pura puṅgavaṁ
Samantato rodhayitv
ā-’rātīhi bhiṁsanaṁ raṇaṁ

12
Vattesi samare vatta-m
ānasmi’muddharaṭṭhiyā
Janayu
ṁ kalahaṁ taṁ hi-sutvā koḷamba saṁyugaṁ

13
Pah
āya pāvekkhi sena-’mādiyitvo’ddha raṭṭhakaṁ
Sametv
ā taṁ kalakalaṁ-tasmiṁ mukhya’nti saṅkayā

14
Per
ādeṇi rāja vaṁse-sambhutaṁ vīrasundaraṁ
Ba
ṇḍāraṁ sacivaṁ yuddha-sūra’māhūya vañcato

[SL Page 141] [\x 141/]

15
M
āresi niddayo tasmi-’māgusmi’ñca tadattajo
Ko
ṇappubaṇḍāra nāmo-koḷambanagaraṁ varaṁ

16
Āgamma kittu samayaṁ-samādāya’ttano pitu
Kata’m
āguṁ saraṁ donjl̥n-saññāya vidito vasī

17
R
ājasīhavhayaṁ rājaṁ-paccuddharaṭṭhapāṇinaṁ
Viditv
āna’ppasādattaṁ-patikāljanatādhipo

18
Donjl̥n ko
ṇappubaṇḍāra-kumāraṁ raṇasūrinaṁ
Donpilip iti n
āmena-jayavīrassa rājino
19
Bh
āgineyya kumārena-saddhiṁ mènḍl̥sa nāmikaṁ
Sen
āpatiṁ dhuraṁ katvā-datvā sena’ntivikkamaṁ

20
Sirivaddhana
ṭhānīyaṁ-nayī vela’mudikkhayaṁ sampattesu puraṁ tesu-ṭhitā sīhalikā tahiṁ

21
No virodha’madassesu-taha
ṁ tesaṁ kathañcana
Tasmi
ṁ pilipkumārassa-rājattaṁ patikāljanā

22
Jl̥n sama
ñña kumārassa-senāpati dhuraṁ tathā
Parin
āmiya’tho’gañchuṁ-sītāvakapuraṁ pati

23
Don jl̥n ko
ṇappu baṇḍāra-senānī patthivaṁ sakaṁ
Don pilip iti vikhy
ātaṁ-ghātetvā’bhavi bhūbhujo

24
Tato so patik
āljantu-sattū ri’va vicintiya
Hantu
ṁ taṁ janataṁ tasmiṁ-cinteyā’dhika vikkamo

25
Patik
āljanatā tasmiṁ-ṭhānaṁ ñatvā lahuṁ lahuṁ
Pal
ātā koḷambapura-’māsuṁ sabhītikā tato

26
R
ājasīho dharaṇipo-sabba’ntaṁ’vecca tacchato
Varime vaye
ṭhito ce’pi-samara kkara kaṇḍuniṁ

27
Vinodetu
ṁ’va nibbhīto-’citasīha parakkamo
Ko
ṇappubaṇḍāra sañña-pabhusattiṁ pamaddituṁ

28
Sen
āparivuto gacchaṁ-mahānagara desakaṁ
Pathantare balanavha-
ṭhānantike mahābhavaṁ

29
Ko
ṇappubaṇḍārakassa-camūhi saha vattayī
R
ājasīho sīhabalo-parājito raṇā’tigo


[SL Page 142] [\x 142/]

30
Peta
ṁgoḍa vhayuyāne-pādābādhena pīḷito
Ruvanvèlla iti by
āta-gāmasāmantake kharā

31
Vedan
ā vediyamāno-ekavīsati vaccare
Kittisesattana
ṁ’gañchi-samare maccuno tathā
32
Atho donjl̥na bhi
ññāto-vimaladhammasūriyo
Iti se
ṅkhaṇḍaselasmiṁ-setacchattaṁ pure tahaṁ

33
Dvisahasse sate y
āte-pañcatiṁsati vacchare
Samuss
āpiya kittussa-samayaṁ navakābhidhaṁ

34
Jah
āsi seṭṭhanagaraṁ-parikkhippa samantato
K
āretvā pana pākāraṁ-mahantaṁ sahakoṭṭhakā

35
Nivesetv
ā rakkhabhaṭe-bale tahiṁ tahiṁ thiraṁ
Lokas
āsana saṅgāhaṁ-kattuṁ’rabhi jane suto

36
D
āṭhādhātuṁ munindassa-vicāretvā kuhiñci’ti
Vih
āre labujaggāme-iti sutvāna patthivo

37
Amaten
ā’bhisitto’va-pīto samandirantike
Dvibhuma
ṁ dhātusadanaṁ-kāretvā’timanoramaṁ

38
G
āhāpetvā tato dhātu-bhadantaṁ sambhamaṁ pure
Va
ḍḍhetvā dhātupāsādaṁ-pūjāvidhiṁ pavattiya

39
Namassitv
ā patidinaṁ-cāritta’ñca yathāpurā
Pavattetu
ṁ niyojesi-saddhābhatti purassaro

40
Virodh
ī’riva maññanto-patikāljanatāyatu
No jah
ī paṭighaṁ bhūpo-cirabaddhaṁ kathañcana

41
Ath
ā’parasmiṁ samaye-koḷamba patikālpati
So ‘[f]prunsisku da silv
ākhyo-govādhipatino lahuṁ

42
Satti
ṁ vimaladhammassa-rājino madditummano
Ñāpesi bhaṭasenaṅgaṁ-pesetuṁ nipuṇaṁ raṇe

43
Gov
ādhibhū’ticaturaṁ-lopassl̥sā samavhayaṁ senāniṁ pamukhaṁ katvā-datvāna mahatiṁ
camu
ṁ
44
Sace la
ṅka’ṅkareyyāsi-sāhatthika’manūnakaṁ
Bh
āgineyyassa te dl̥na-katarīnābhidhaṁ piyaṁ

[SL Page 143] [\x 143/]

45
Jayav
īrāvanipati-dhītaraṁ bhariyattane
Samappiya piya
ṁ laṅkā-rajjaṁ dassa’nti pāvadi

46
Tabb
ācā daḷhaceto so-sl̥sā camupatī tato
Sabalo bh
āgineyyena-saddhiṁ nānāvidhāyudhe

47
Sam
ādāyā’vatiṇṇo’va-mannāramappadesakaṁ
Kum
āriṁ katirīnavha-’mānetvā sirivaddhanaṁ

48
Pura
ṁ pati gamissanto-madhuggāmassa santike
V
īsasahassappamāṇa-senāya parivārito

49
Jayav
īrādi baṇḍāra-vissute’ko pabhūvaro
Sam
āgamma sl̥sa yuddha-camuyā’gā purammukho

50
Vuttanta
ṁ taṁ’khilaṁ sutvā-vimaladhammasūriyo
Jayav
īramhi senindaṁ-bhedesisamupāyato

51
Sl̥savhayo cakkapati-jayav
īrassutaṁ pabhuṁ
Gh
ātesa’sipahārena-tato sīhalikā bhaṭā

52
Bh
ītā palātā sl̥savhaṁ-hitvā āsuṁ tahaṁ tahaṁ
Kupite’ke bal
ā yodhā-rājāna’mupasaṅkamuṁ

53
Balanavha
ṁ sampahāra-dharaṇiṁ pakikālbale
Sampattasmi
ṁ sasenāniṁ-senaṁ haniṁsu sīhalā

54
Saj
īvagāhaṁ subhagaṁ-kumāriṁ dl̥nakatiranaṁ
Gahetv
āna mahesitte-ṭhapesuṁ maharājino

55
Athe’kad
ā gocaraṭṭha-desādhīso purā’gataṁ
Samuccinitv
ā senāniṁ-balaṁ datve’ha pesayī

56
Donjera
ṇīml̥daasa-vṚdū’ti viditaṁ tahaṁ
Samuccinitv
ā senāniṁ-balaṁ datve’ha pesayī

57
Tambapa
ṇṇiṁ samotiṇṇo-karāṇo ninditakirayaṁ
S
īhala bbijaya bbhūmiṁ-balanavhaya duggamaṁ

58
Bahukkhattu
ṁ’gammatatra-janānaṁ sakajātinaṁ
Bahunna
ṁ māraṇaṁ sutvā-daḷhatāya’ttano’nisaṁ

59
Jayo v
ā maraṇaṁ hotu-hanissaṁ sīhale’khile
Yuddhasajjo sasen
āya-sayaṁ’si parivārito

[SL Page 144] [\x 144/]

60
Pavattayu
ṁ sīhalehi-tahaṁ bhiṁsanakaṁ raṇaṁ parājitā palāyiṁsu-asavṚda vha vāhinī

61
Sen
āpatī asavṚdū-nāmiko’dhika kakkhalo
Vimaladhammas
ūrassa-bhūpassa bala’makkhamo

62
Bh
ūpaṁ rahasi māretuṁ-yojesi caraporise
Kumantana
ṁ khara’meko-mudalī rājabhattiko

63
Vi
ññāpesī rājino’tha-te’pi mānusaghātake
Balanavhaya duggamhi-gh
ātesuṁ rājaporisā

64
Jah
āsa’thu’ddharaṭṭhāsaṁ-patikāljanatā ito
Samuddanika
ṭe dese-vāsaṁ sutthiraka’ṅkari

65
Pur
ā yati vihiṁsāya-sopasampada bhikkhunaṁ
Vih
īnattā’va vimala-dhammasūriya bhūbhujo

66
Rakkha
ṅga desaṁ pesetvā-’macce saddhe pavīṇake
Nandicakk
ādayo’netvā-bhikkhavo sīlabhūsane

67
Ga
ṇṭhamba sañña titthasmiṁ-mahāvāluka sindhuyaṁ
K
āretvānu’dakukkhepa-sīmāmālaka’muttamaṁ

68
Dvikasahassassatato-’parit
āḷisavacchare
Kulaputtu’pasampanne-k
āretvā bahayo sato

69
Pabb
ājetvā guṇī bhūrī-tathe’va kulaputtake
Saddho dhammarato samm
ā-rakkhi sugatasāsanaṁ

70
Chat
āḷīsatime vasse-satasmiṁ dvisahassake
l̥landan
āma paññātā-patīvidisikā janā

71
Sattattar
īhi sampattā-laṅka’motaru’muttamaṁ
N
āvikādhipatī jl̥ris-cènspīlbarjan itissuto

72
Patv
ā puraṅga sampannaṁ-sirivaddhanaṭhāniyaṁ
Vimaladhamma s
ūravha-’mupasaṅkami patthivaṁ

73
Pa
ṭiggahetvā taṁ sammā-tabbijitesu vattanaṁ
Rajjakkama’
ñca talladdhiṁ-raṇavutti’ñca pucchi taṁ

74
Kath
āya sampayogena-rañño bhāva’ñca vediya
Pal
āpetu’ñca laṅkāya-patikāljanataṁ lahuṁ


[SL Page 145] [\x 145/]

75
S
āhāyya’mattano rañño-nekatiko nivediya
Bandhitu
ṁ koṭṭhakaṁ laṅkā-janehi saha nibbharaṁ

76
Payojetu
ṁ vaṇijjaṁ co-’kāsaṁ yāci narissaraṁ
R
ājā pamudito tasmiṁ-dadi tassā’vakāsakaṁ

77
Sammad
ātisayo vèns pil-barjan nāvikanāyako
Saya’mpi patik
ālīya-janānaṁ paṭipakkhataṁ

78
Ñāpetuṁ rājino tesaṁ-tisso taraṇiyo’ṇṇave
Pasayha
ṁ paggahetvāna-’vanipaggassa tā dadi

79
Padassetv
āna sambhatta-ta’mitthaṁ nāvikādhipo na cirena sakaṁ desa-’magamāsi hite rato

80
Ta
ññatte hāyane tesa-’meko sī bl̥ldavāḍi’ti
Vissuto tara
ṇidhīso-laṅka’māgamma laddhake

81
Se
ṅkhaṇḍasela ṭhānīye-rājāna’mupasaṅkami
Sa
ṅgaha’ṅkāsi mahipo-ta’magghaṁ paṭigaṇhiya

82
Tato so n
āvikādhīso-paṭhamaṁ gahitā tarī
An
ārociya bhūpassa-vossajī sakakāmato

83
Ta’mavecca’situ
ṁ bhūpo-pācidesa’mupāgami
Tadantare da v
āḍnāmo-samupāgamma patthivaṁ

84
Tara
ṇīyo no sandaṭṭhu-’mayācitthe ‘tu bhūbhujo
Ta
ṁ paṭikkhipi bhūpālo-’vatthocitavacīhi ca

85
Taha
ṁ taripatī majja-matto’sabbhagiraṁ vadi
Ta’
ṅkhaṇa ññe’va kupito-tasmiṁ dubbaca jātike
86
Bh
ūpo taṭataṭāyanto-daḍḍho khāṇu’va tinduko
Bandhathi’ma
ṁ sārameyya-’miccu’vāca pabhāvacā

87
Ta’
ṅkhaṇaṁ’vanipasse’ko-bhaṭo ghātesi dubbacaṁ
Yogga
ṁ kiraya’mimaṁ’voca-pīṭars upatarīpati

88
Bh
ūpo puna puraṁ gantvā-cinitvā kusalaṁ bahuṁ
Nija
ṁ’nujaṁ pabbajita-’muppabbājesi taṁ paṭuṁ

89
Niyojiya nije rajja-bh
āre yuttiyuto budho
Vasse dv
ādasame bhūpo-yathākamma’magā paraṁ

[SL Page 146] [\x 146/]

90
Ittha
ṁ bhūpatayo visiṭṭhamatiyā yu ttā’pi laddhiṁ sivaṁ
Hitve’ke siriy
āmadena muditā’nīghaṁ’nubhutvāni’ha
Ekacce balino sam
ādiya varaṁ laddhiṁ satā’smiṁ sukhaṁ
Vinditv
āna para’ṅgamiṁsu satimā medho kare diṭṭhijuṁ

Bh
āṇavāraṁ dvitāḷisatimaṁ
----------------
Iti sajjan
ānanda saṁvegajanake dīpavaṁse l̥landāgamanādi dīpanonāma
Dvicatt
āḷīsatimoparicchedo


[SL Page 147] [\x 147/]

Ticattāḷīsatimo paricchedo

1
Tadaccaye tassa suto-m
āyādhanū’pabhūpati
Ūvadesādhipo rañño-kaṇiṭṭho cā’tivikkamo

2
Sen
āratanavikhyāto-rajje sāmitta ‘mabravuṁ
Siy
ā yadi raṇaṁ tesaṁ-patikāljanatāya tu

3
Parih
āni pathā patti-bhaveyyā’ti vicintiya
Vidit
ā katirīnā’ti-lokanāthā mahesikā

4
Rajja
ṁ sayaṁ’nusāsanti-sacive ‘pi samāniya
Rajjassa patir
ūpattaṁ-sassa sassa pakāsituṁ

5
Niveday
ī kila tesa-’mubhinnaṁ’dhika sattinaṁ
Sabha
ṁ samupasaṅkante-hanitvā sāyakena taṁ
6
Gh
ātesi māyādhanukaṁ-senāratana khattiyo
Rajja’maggahi so ra
ñño-deviṁ katirinavhayaṁ

7
Mahesitte’bhisi
ñcitvā-hāyane dvisahassake
Sogatasmi
ṁ sate satta-tāḷīsame’si bhūpati
8
Patt
ābhiseko so rājā-puññakammaparo dayo saṅgaṇhi janataṁ niccaṁ-saṅgahehi catūhi’pi

9
D
āṭhā dhātu bhadantassa-cāritta’mavilaṅghiya
P
ūjāvidhiṁ pavattesi-siva magga rato sudhī

10
Rajjato pa
ñcama vassa-ppamāṇe rājino sakaṁ
Pura
ṁ patya’savṚdavho-patikālpati kakkhalo

11
Mah
āsamara senāya-gamittha parivārito
Ta
ṁ suṇitvā’risenāya-thāmattaṁ ca’ttanobalaṁ

12
Dubbalatta’mavekkhitv
ā-patthivānaṁ siraṁ viya
D
āṭhādhātuṁ pañcasata-raṭṭhaṁ vaḍḍhetva duggamaṁ

13
Khema
ṭṭhāne sugopetvā-’paciti’ṅkāsi gāravā
Ra
ñño jeṭṭhasutaṁ hattha-sāra’ñca gabbhiniṁ nijaṁ

14
Mahesi’
ñcā’diyitvāna-tato’gā mahiyaṅgaṇaṁ
Saseno patik
ālindo-asavṚdavhayo atho


[SL Page 148] [\x 148/]
15
Mah
āpura’mupāvissa-’nagghikaṁ rājamandiraṁ
Jh
āpetvā balanaṭṭhāne-balakoṭṭha’ñca bandhayī

16
Lokan
āthā rājadevī-mahiyaṅgaṇakuñjare
Subhas
ūcakanakkhatte-rājasīhavhayaṁ varaṁ

17
Rajjakkhama
ṁ mahātejaṁ-pasūtā tanayaṁ piyaṁ
Verije
ṭṭho tadā rattiṁ-supinaṁ passi bheravaṁ

18
Pa
ṭipakkhajanā sabbe-supinā bhayatajjitā
Pal
āyiṁsu puraṁ hitvā-jāta teja ggi dayhitā

19
Tato’parasmi
ṁ samaye-lokanāthā mahesiyā
Je
ṭṭho suto mato rāja-suriyo pubbarājino

20
Tena sok
āturā devī-katirīnavhayā matā
Atho sampattasamaya
ṁ-viññāya’khila’mādiya

21
Siriva
ḍḍhana ṭhānīyaṁ-patvā sabbaṁ yathāpurā
Kattu’m
ārabhi sambuddha-dvijadhātuṁ samāniya

22
Va
ḍḍhetvā dhātugehasmiṁ-pūjāvidhiṁ pavattayī
Patthivassa’
ṭṭhamavasse-daboskl̥varsamavhayo

23
l̥landan
āvikādhīso-ṭhānīyaṁ sirivaddhanaṁ
Patv
ā laṅkissarenā’tha-paṭiñña’ṅkāsi sāsayā

24
Vattetu
ṁ patikālpāṇi-gaṇehi saha saṁyugaṁ
Patthivassu’pak
ārassa-karaṇāya paṭissavaṁ

25
Dadi so’landasen
ānī-tasmiṁ tuṭṭho mahīpati
Ko
ṭṭiyāravhaṭhānasmiṁ-bandhituṁ koṭṭhakaṁ thiraṁ

26
S
āmaggiyā’va laṅkīya-janehi saha santataṁ
V
āṇijja’ñca payojetu-’mokāsaṁ dadi’nuddayo

27
Accantasammado bh
ūpo-tasmi’molandadhissaraṁ
Ra
ñño’nusāsakanibhaṁ-nivattāpayi sappure

28
Patik
āljātikā tasmiṁ-kāle catusahassakaṁ
Sena
ṅga’mpi datvāna-simankorasa nāmikaṁ

29
Sen
āni’mappasiddhena-maggena koṭṭiyārakaṁ
Pesayu
ṁ te tahaṁ patvo-’landakoṭṭha’ñca rakkhake

[SL Page 149] [\x 149/]

30
N
āsayiṁsu bhaṭe tasmā-saṅkuddho mahipo tadā
Pa
ñcasahassappamāṇā-senāyo ca’nayī tahiṁ

31
Pal
āyuṁ patikālavhā-ṭhānaṁ taṁ hitva vegino
Tesa
ṁ bahūni vatthūni-bhaṭe cā’diya pācure

32
Se
ṅkhaṇḍasela’māyātā-pura’māsuṁ sadesikā
Atho’pu’bho sa
ṁyugāya-sañciniṁsu mahabbalaṁ

33
Mahesiccayato sassa-sokasallena sallito
Sen
āratana rājindo-gelaññenā’si pīḷito

34
Gela
ññaṁ rājino sutvā-pakikāljātikā janā
Dis
ādhipatinā hṚrat-nāmena saha rājino

35
Kumantayitv
ā bhūpassa-tanaye cū’varaṭṭhake
Yuvar
āja’ñca ghātetuṁ-yatayiṁsva’tha kakkhalā

36
Ta
ññatā mahipo itthaṁ-kumantanakare’pare
T
āsetuṁ taṁ disādhīsaṁ-hṚratsaññaṁ hanāpayī

37
Taddesik
ā tato ruṭṭhā-’rātī hutvā’va rājino
Janayu
ṁ kalahaṁ bhīmaṁ-patikāljātikā api

38
Sam
āgatā tesa’māsu-’motāra’mpi gavesakā
Pesetv
ā mahipo senaṁ-samesi kalahaṁ lahuṁ

39
Bh
ūpasse’kādasamasmiṁ-vacchare patikāljane
Pal
āpetu’mito maññaṁ-daboskl̥var mahāsayaṁ

40
Taddesa
ṁ raṇasenaṅga-’mānetuṁ pesayī sato
Landesik
ā tena saddhiṁ-kattuṁ ne’cchuṁ paṭissavaṁ

41
Tato so n
āvikādhīso-ḍenmākavhayaraṭṭhakaṁ
Patv
āna tasmiṁ’dhipati-catutthaṁ kirasṭiyan sutaṁ

42
R
ājaṁ samupasaṅkamma-sappayāna’mavoca’tha paṭiggahetvāna tassa-yācanaṁ guligèḍ iti

43
Sen
āniṁ vissutaṁ pañca-raṇanāvā padāpiya
Boskl̥varn
āmikenā’smiṁ-pesesi sara’māyatiṁ
44
So phu
ṭṭharogo boskl̥var-suvissuta mahāsayo
Tariya
ṁ mato’dhā’gacchaṁ-guliguḍ iti seniyo

[SL Page 150] [\x 150/]

45
Samoti
ṇṇo piyaṁ laṅkaṁ-rañño sorasavacchare
Passi bh
ūmipatiṁ seṭṭha-purasmiṁ taṁ samādaraṁ

46
Pa
ṭigayha saṅgaha’ṅkāsi-sammā tathā’pi buddhimā
No icchi mahipo tassa-pa
ṭiññaṁ paṭigaṇhituṁ

47
Tato sen
āni boskl̥var-mahāsayatarisva’pi
Paharitv
ā vatthujātaṁ-sakaraṭṭha’magā tadā

48
Samantato vattam
āne-patikālkoṭṭhake thire
Udikkham
āno landesi-sāhāyya’mpi apassayaṁ

49
Samara
ṁ saṅakulaṁ kattu-maññamāno disampati
S
īghasīghaṁ mahāsenaṁ-sajjesī’dhikavikkamo

50
Tad
ā’dho raṭṭhiyā dve’pi-mudalindā mahāsayā
Bh
ūpālapakkhā rahasi-’bhaviṁsu thiramānasā

51
Ittha’mbh
ūtaṁ mahussāhaṁ-bhūpatissa cirantanaṁ
Ñātā konstantīnudasā-patikāladhipo tva’raṁ

52
Yuddhasena
ṅga’mādāya-mahantaṁ balavikkamo
Ra
ñño catubbīsatime-majjhadesaṁ gamitva so

53
N
āsesi taṁ disaṁ gāma-vilopako’va takkaro
Dubbalatt
ā’vanipassa-bhaṭehi tehi yujjhituṁ

54
Ūvaraṭṭhaṁ palāto’si-saseno mahipo lahuṁ
Patik
āladhipo rājaṁ-nānubandhiya paccuhaṁ

55
Passa
ṁ nivattittha tasmiṁ-kāle govādhipo’tra tu
Patik
ālpatino’yattaṁ-kātuṁ laṅkaṁ’vilambitaṁ

56
Pesesy
ā’ṇa pamādasmiṁ-dosa’ñcā’ropayī bhusaṁ
Ra
ñño chabbīsatimasmiṁ-patikālpatiko lahuṁ
57
B
āvīsatisahassassa-ppamāṇe sikkhite raṇe
Bha
ṭe samādiyitvāna-badullanagara’ṅgato

58
Pura
ṁ taṁ paharitvāna-sīhalehi bhayānakaṁ
Vattesi sa
ṁyugaṁ daḷhaṁ-’raññadoṇivhabhūmiyaṁ

59
Para
ṅgikā tamhi rattiṁ-pāpuccāraṇakammunā
Devasa
ṁyācanenā’pi-vītikkamuṁ bhayadditā


[SL Page 151] [\x 151/]

60
Disampatibha
ṭā tasmiṁ-vijayo no bhave iti
Ma
ññamānā jayugghosa-’mugghosayiṁsu sammadā

61
Pabh
āte samare vatta-māne katipayā satā
Para
ṅgijanataṁ hitvā-mudalindāmahāsayā

62
Bh
ūpabbalaṁ samāyātā-raṇachekā’tivikkamā
Tesa
ṁ donkosmovjaya-sekharākhyo suvissuto

63
Muda
ḷindo paraṅgīya-bhaṭassa sahasā siraṁ
Ched
āpetvā saṅkunā taṁ-dassesu’kvippa nibbhayo

64
So r
ājapakkhapātatta-’mitthaṁ viññāpayī tadā
Saj
ātikajanā sabbe-ta’ṅkhaṇaṁ rājapakkhikā

65
Bhavu
ṁ paraṅgikā tesa-’manapekkhiya jīvitaṁ
Pavattayu
ṁ raṇaṁ rāja-senāya bhiṁsanaṁ kharaṁ

66
Mahipassa’ttajo r
āja-sīho sūro kumārako
Ra
ṇabhūmiya’mattānaṁ-dassento pabale bhaṭe

67
Yath
āyoggaṁ niyojesi-sosattarasavassiko
Dutiyo divase yuddhe-bherave samupa
ṭṭhite

68
Konstant
īnudasānāma-patikālpatinā samaṁ
Tass
ā’khila’mpi senaṅgaṁ-vināsayiṁsu sīhalā

69
Tato pa
ṭṭhāya tu laṅka-’māyattaṁ kattukāmatā
N
ā’bhavittha paraṅginaṁ-vighātā satti sabbaso

70
S
īhaparakkamo rāja-sīho kumāravissuto
Sigha
ṁ senaṅga’mādāya-karakaṇḍuṁ’vanodituṁ

71
Patto mah
āvaṇṇunajjā-nikaṭasmiṁ paraṅginaṁva
Balako
ṭṭhe’pi paggaṇhi-tato koḷambakoṭṭhakaṁ

72
Samantato’va rundhitv
ā-sabalo yujjhituṁ’rabhi
Patik
ālpatino maccuṁ-ñatvā govidhipo tato

73
Kocinnagarato c
ā’tra-mahatiṁ yuddhavāhiniṁva
Sattav
īsatime vasse-rājino pesayī lahuṁ

74
Patte tasmi
ṁ yuddhabale-palātā sīhalā’bhavu
Ninayi
ṁsu ubho kiñci-kālaṁ sāmaggiye’kadā

[SL Page 152] [\x 152/]

75
Sa
ṁsayaṁ maraṇe mañña-māno mantetva’maccake
Sasantake pabbat
ādi-parikkhitte ca raṭṭhake

76
Vibhajja t
īsu pattesu-likhāpiya’visesato
Sabh
āturājino putte-tanayaṁ ca’ttano’rasaṁ

77
Sam
ānetvā tāni patte-dāṭhaggadhātusantike
hapetv
ā te bhāgadheyyo-gāhāpesi yathāpihaṁ

78
Kum
ārasīhavhayassa-tadu’caraṭṭhakaṁ tathā
Vijayap
ālasavhassa-mātulaṁ raṭṭhakaṁ subhaṁ

79
Pa
ñcuddharaṭṭhakaṁ rāja-sīhassa sakasūnuno
Sampatte’va
ṁ viloketvā-mudito’si mahīpati

80
Ta ta
ṁ raṭṭhaṁ samāyātaṁ-kumārānaṁ yathāvidhi
Accantakaru
ṇo tesaṁ-’dāsi bhūpo tadatthiko

81
Iti dhara
ṇiya’massaṁ’rātikaṇṭe pahūte
Atisaya’mapanetv
ā sodhayitva’ggarajjaṁ
Anubhaviya yath
āsaṁ tiṁsavassaṁ hi senā-
Ratana jagati p
ālo dibbaloka’ṅgamittha
Bh
āṇavāraṁ titāḷīsatimaṁ.
---------------
Iti sajjan
ānanda saṁvegajanake dīpavaṁse senāratana
R
ājadīpano nāma titālīsatimo paricchedo


[SL Page 153] [\x 153/]

Catucattāḷīsatimo paricchedo

1
Tadaccayasmi
ṁ dutiyo’trajo’ssa
Ra
ṇe pavīno sutarājasīho
Se
ṅkhaṇḍaselavhapure varasmiṁ
R
ājā’si rañjesi jane sa’dānā

2
Te bh
āgiyā rājasutā mahīpā
Yath
āvidhippattadisāsu tāsu
Payambutuly
ā satataṁ samaggā
Tebh
ātikā vāsa’makappayiṁsu

3
S
āmaggi’missaṁ bhavi ce pavattā’
Para
ṁ paraṅgī manujo’nukampo
Se
ṅkhaṇḍaselavhapure naresaṁ
Ta
ṁ rājasīhaṁ samupāgamitvā

4
Sugandhi n
īra’mpi ca gandhasāra
S
āraṁ haya’ñcā’dadi bhūpatissa
P
īto mahīpo’pi pavecchi dantiṁ
Sa’ta
ṁ gahetvā’ga kadambatitthaṁ

5
Bh
ūpā suladdhaṁ dviradaṁ digūda
MṚll̥ para
ṅgī dhipatī pahāsi
So v
āṇijo sassi’bha gaṇhitatta’
M
ācikkhi rañño’bhimukhamhi ṭhitvā

6
Sa’vimbhito ta
ṁ sutavā narindo
Pavuddharoso dvirada
ṁ para’mpi
Datv
ā’ssarakkheni’tarena saddhiṁ
Dayodasamp
ūtamano nayittha

7
Tato’parasmi
ṁ samaye diguda-
MṚll̥pabh
ū vikkiṇituṁ haye dve
Mah
āpuraṁ nesi purā kata’mpi
Sara’mpah
ārī turage sa’bhūpo


[SL Page 154] [\x 154/]

8
Dvipe vare teni’dha pesite no
Dassa’nti v
āhe vadathā’didesa
Te v
āṇijā sappabhuno varassa
Vi
ññāpayuṁ taṁ nikhilaṁ pavattiṁ

9
Pavattij
āta’ñca suṇitva sādhuṁ
DigudamṚll̥ patik
āl patindo
Padittagh
āto’rabhi rājinā’tho
Jayatthiko so tumula
ṁ hi yuddhaṁ

10
Sadesadesantarika
ṭṭhavīsa
Sahassamatta
ṁ bala’mādiyitvā
Se
ṅkhaṇḍasela ppura sannikaṭṭhaṁ
Pay
āsa’bhīto’va dhatāyudho so

11
Tad
ā pavīro vijayādipāla-
Khatto’dhipo m
ātularaṭṭhakamhi
Sam
ādiyitvā mahati’ñca sena’
Mup
āgamī patthivapakkhiko’va

12
Patte pat
īkālanike videsī
Bhay
āvahantaṁ balanavhaduggaṁ
Pa
ṭicca lesaṁ paṭighaṁ visāla
Sen
āvināsāya raṇaṁ rabheyya

13
Ta’m
īrayitvāna na yuttaka’nti
Parakkamo bh
ūpati rājasīho
Tapp
ūjakaṁ nesi digudamṚla-
Pabhussa
ñattaṁ paṭiyātu’metto

14
Lava’mpa’sallakkhiya ta
ṁ digūda
MṚlavhayo’p
āharituṁ narindaṁ
Khar
āya senāya samaṁ puraggaṁ
P
āvekkhi nāddakkhi puramhi kañci

15
Disampati so tadahe’rin
āsa
Kiray
āvidhānaṁ’virataṁ karāṇo
N
īlambuṭhānamhi vasī’va sīho
Tad
ā paraṅgī jana sañcayasmiṁ


[SL Page 155] [\x 155/]

16
Pura’mpi jh
āpetva parikkamante
Gannl̥ruvavhe’ribale samant
ā
Bh
ūpabbhaṭā rundhiya sampahāraṁ
D
ātuṁ’rabhiṁsū satataṁ ripūnaṁ

17
Samuddhato so patik
ālpatindo
Vinibbidho pakkhahato’va pakkhi
Khara
ṁ raṇaṁ tatra ‘sahaṁ mahīpaṁ
Y
ācittha sāmaṁ pamukhaṁ panetvā

18
Du
ṭṭhassa mānammanaso kathañci
Gira
ṁ’gaṇetvāna’nivattayitvā
Yoddhu
ṁ nivedesi savāhinīnaṁ
Pavattayu
ṁ bhiṁsanaka’mpi yuddhaṁ

19
S
āyambhave’smiṁ dvisahassake’he
Satekas
ītīsarade pabhāte
Sanetar
ā’mā patikālpajāyo
Hani
ṁsu tettiṁsajane vihāya

20
Saj
īvagāhaṁ gahite paraṅgi
Jane samatte vijay
ādipāle
Bh
ūpe nivattāpayi guttiyā te
Tato para
ṁ mocayi maṇḍaleso

21
So r
ājasīho kupito tato taṁ
Khatta’
ṅgahetuṁ vijayādipālaṁ
Sena
ṁ niyojesa’tha taṁ viditvā
Para
ṅgiñatta’ṅgami so’tivegova

22
Tad
ā paraṅgīhi’pi vītachando
Govavhaya
ṁ maṇḍaliko saraṭṭhaṁ
N
īto’pi kittussamaya’mpi gayha
Mato taha
ṁ maccadhipo’sa’kāmā

23
Gannl̥ru sa
ṅgāma purā kumāra-
S
īho sa’ūvādhipatī mato’si
Tato’ddhara
ṭṭhe kasine’kasāmī’
Bhav
ī virājī sirirājasīho

[SL Page 156] [\x 156/]

24
Para
ṅgipāṇīna’bhave’ha vāso
S
āmaggi no hehiti tāva sādhuṁ
T
īretva ittha’mpi saritva etto
Pal
āpituṁ te sari rājasīho

25
Manoratha
ṁ pūrayitu’mpi kāmaṁ
Sute bet
āvivhapuramhi’dhīsaṁ
Sohajja’molandajan
āna’maggaṁ
Y
ācitva dūte’nayi rājasīho

26
Atho bet
āvīpuradhissaro so
P
āhesi senādhipatiṁ idhe’saṁ
Ta
ṁ seniyo gammi’ha passi tena
Pa
ṭissava’ñcā’kari rājasīho

27
La
ṅkāya te nīharituṁ paraṅgi
Jane’tra ra
ñño gahite ca koṭṭhe
D
ātuṁ mahīpo samaramhi vitha
Bbaya’
ñca kattuṁ sirirājasīhova

28
Landesik
ānaṁ satataṁ vaṇijjaṁ
La
ṅkāya sabbattha payojitu’ñca
Ubb
āhituṁ romanupūjake’tā
Bhavu
ṁ paṭiññā ca thirā dvipakkhe

29
Yath
āpaṭiññaṁ dhajinīhi vèsṭar-
Vol
ḍsavhayo cakkapatī raṇasmiṁ
Supesale’so dvisahassakamhi
Sate dvyas
ītimmitahāyanasmiṁ

30
La
ṅkāvatiṇṇo sabalo’va pācī
Dis
āya koṭṭhe patikāl pajānaṁ
Yujjhitva sabbe’ggahi’to parasmi
ṁ
Tathe’va vasse madhug
āmakoṭṭhaṁ

31
Para
ṅgi landesi videsikānaṁ
S
āmaggi mattaṁ ci’dha kiñcikālaṁ
Pavatta’m
āsī dvisahassakamhi
Satasmi’mek
ūnasatamhi vasse

[SL Page 157] [\x 157/]

32
Sas
īhalo landa sakhā ji senā
V
īsaṁ sahassaṁ thala nīrato’pi
Parikkhipitv
ā’va kadamba koṭṭhaṁ
Para
ṅginaṁ’daṁsu pahāra’māsuṁ

33
Ver
ī bha dappa ssira piṇḍa bhedī
Miginda tulyo siri r
ājasīho
G
āme vasaṁ raggahavattanāme
Bha
ṭe payojesi raṇe’tisūro

34
Vattetva yuddha
ṁ tumulaṁ bala’mpiva
Hanitva sesa’
ñca palāpayitvā
Ko
ḷambakoṭṭhaṁ suthiraṁ visālaṁ
Ha
ṭhaṁ mahehāya sudaṁ’gahesuṁ

35
Sa
ṁvacchare’to dutiye paraṅgi
Janehu’dagga puthula
ṁ kata’mpi
Ko
ṭṭhaṁ’gahuṁ yāpanika’ntimaṁ hi
V
āsāvasānaṁ’bhavi’tro’tra tesaṁ

36
Atho ra
ṇe paggahite’ggakoṭṭhe
Landesik
ā bhūpatino padāye
Yath
āpaṭiññaṁ nikatā na dajjuṁ
Tato’bhavu
ṁ te ripavo’ññamaññaṁ

37
A
ṅgīrasasmiṁ dvisahassake dvi-
Satamhi vasse tatiye roba
ṭnl̥ks
N
āmiṅgirīsinvayiko satāto
Sakattari
ṁ pākatikaṁ pabhaggaṁ

38
Kattu’mpi la
ṅkāyi’dha koṭṭiyāra
Titth
āvatiṇṇo bhami’to ci’toca
Pur
āvidesīna’mihā’gatānaṁ
Sasa
ṁsayo nekatikehi bhūpo

39
Pagga
ṇhituṁ te tuvaṭaṁ niyogaṁ
Nay
ī tato nl̥ks pamukhe gahetvā
Dis
āpatī majjhadisaṁ pavesī
Nivattay
ī sorasa’kekagāme


[SL Page 158] [\x 158/]

40
Yuvassa nl̥ksn
āmavarassa tāto
Tato mato’s
ī dutiyamhi vasse
Suto roba
ṭnl̥kssusu vīsavassaṁ
Vasitvi dh
ā’gā niliye’ṅgalantaṁ

41
Mah
āsayo nl̥ks vidito tahiṁ so
Bh
ūpassa bhāvaṁ atha tassa rajje
Pak
āsakaṁ gantha’makāsi tassa’
Nus
āsako bhūpatino sira’nti

42
Tassu’ddha
ṭaṁ māna’matikkama’nti
Tato bhuv
ī daḷhataro’pi koci
Disampat
ī no’ti siyā sa’gatthe
Nidassit
ā tena’vicārakena

43
Tath
ā’pi vutto sirirājasīho
R
ājā kurūro na bhave kathañci
K
āṭhiñña jotī ca videsikānaṁ
Pajj
ālito cetasi bhūpatissa

44
Etto pur
āṇe dvisahassakasmiṁva
Satamhi tetti
ṁsatimamhi vasse
Rèl[f]pic sama
ñño paṭhamāgato’tra
Mah
āsayo iṁgirisī’ti maññuṁ

45
Nekacca’molandapaj
āya tibbaṁ
Sara
ṁ’sahanto’vanipo sakīyaṁ
Janaccaya
ṁ daṭṭhu’makāmakāmo
Viy
ā’tidaḷha kiraya tapparo’si

46
So r
ājadhāniṁ pavaraṁ pahāya
Parissama
ṁ vissamituṁ mahīpo
N
īlambuke saṁvasathe manuñño
S
ātaṁ vasittho’hitabhārako’va

47
Taha
ṁ vasaṁ so dvisahassake dvi
Sate’
ṭṭhamasmiṁ munihāyanamhi
Pure’nuvassa
ṁ’va kata’mpi sāḷha
Mahussava’
ṅkattu’nadajji bhūpo


[SL Page 159] [\x 159/]

48
Ta
ṁ’rabbha jīvā mahipe tadāni
Pur
ādhivāsī kupitā’timattaṁ
Bh
ūpaṁ nihantu’ñca kumantayitvā
N
īlambuke rājagahaṁ’varundhuṁ

49
Tato pal
āyato jagatīpatī so
Siluddhasa
ññaṁ balakoṭṭha’maggaṁ
Dugga
ṁ satāṇaṁ pihayaṁ rayena
P
āvekkhi dhīro tuvaṭaṁ nilīno

50
R
ājaddubhī te kalahe pamokkhā
S
īghaṁ puraṁ’gamma mahīpasūnuṁ
Sukhedhita
ṁ pūtayasaṁ kumāraṁ’
Bhisi
ñcituṁ taṁ yatayiṁsu rajje

51
Tath
ā’pi so rājasuto vidūra
Dass
ī paṭikkhippa mahipañattaṁ
Gato nil
īyā’si tato’pi bhītā’
Tivimbhit
ā medhagikā palātā

52
Tasmi
ṁ vivāde samite narindo
Te r
ājadohī kalahe padhāne
Jane ca bh
ūrī yatayo ca keci
Gahetva gh
ātāpayi saṅkite te

53
Tato’para
ṁ rājasuto cirassaṁ
Kuhi
ṁ gato’tī na ca koci macco
A
ññāsi bhūpaṁ’va vinā pane’ke
M
ārāpito’tī vanipena maññuṁ

54
Tato parasmi
ṁ sarade’ṭṭhamamhi
Pransanvaye’ko dhajin
īpatindo
La
ṅkāvatiṇṇo’bhavi monsīyarda
L
āhe’ti khyāto samare pavīṇo

55
P
āhesi rañño nikaṭaṁ’padāya
Sama
ṁ sadūte tuvaṭaṁ satīmā
l̥landiy
ānaṁ disata’mpi tesaṁ
Saritva samm
āpaṭigaṇhi te tu


[SL Page 160] [\x 160/]

56
So seniyo se
ṭṭhakulaṁ lenl̥rl̥l
Mah
āsayaṁ pesiya bhūpañattaṁ
Kiray
āparo kicca’midha bbidhāya
S
īghaṁ pune’tu’ṅgamisindhudesaṁ

57
Mah
īpatiṁ so’pagato’pi tassa
T
āruññamānuddhatamussitattā
Bh
ūpaṁ ca’nandiṁ nigaḷe sahatthe
P
āpesa’pubbaṁ’carimaṁ hate’hā

58
Kad
āci laddhā mahipā mohoṭṭāl-
Pada
ṁ sadesiṁ parinīya kantaṁ
Duve labh
ī sūnuvare’parasmiṁ
Sagottik
ā’jjā’pi padissare’tra

59
Munindavasse dvisahassake dvi
Satamhi tev
īsatime tato’pi
Virodha’molandajane pavatta
ṁ
Sametuk
āmo samupāya’maggaṁ

60
V
īmaṁsayitvā sutatappatī vènva-
Joyinsama
ñño pabhu bhūpatissa
Pahe
ṇake pesayi’nagghike ca
R
ājappacārehi pathe ṭhitehi

61
Tass
ū’padā tā paharitva dūtā
Pal
āpitā pāranadiṁ pasayha
Ten
ā’pi landesipatissa ceto
Ratho nahos
ī saphalo kathañci

62
Assa’
ṅanī’landapatī vènādī
Joyinssama
ñño rayiklopvènādī
Joyinssuvikhy
ātabhidho loranspīl
N
āmo’ti’hā’suṁ viditā tayo’me

63
Tade’va bh
ūpassa nuti’ñca tanvaṁ
Sandesa’magga
ṁ subhatambacūḷaṁ
So’laggiyabba
ṇṇamukhādi vaṭṭi
Mah
āsayo’kāsi sabhāsato’va


[SL Page 161] [\x 161/]

64
Bh
ūrī vihāre varacetiye ca
Vijj
ānikāye paṭisaṅkharitvā
So s
āsanaṁ paggahakaṁ vidhāya
Lokatthasiddhi’
ṅkari bhūmipālo

65
Saya
ṁ kumāraṁ carime muhutte
Gutta
ṁ padassesi pajāpamodā
Savimhay
ā taṁ makuṭassa sāmiṁ
Kum
āraseṭṭhaṁ paṭigaṇhi sammā

66
Th
āmā rāti mahā mahīruha cayaṁ ummūlayanto bhusaṁ
Verabbo pavano’va v
īrapavaro yuddhe’tisūro sadā
Bhutv
ā rajja’mimaṁ siriṁ sitayasopaññāsamedvādhike
Vasse savhayasesata’
ṅgami suto so rājasīho dayo

Bh
āṇavāraṁ catutāḷīsatimaṁ
----------------
Iti sajjan
ānanda saṁvegajanake dīpavaṁse putugīsi vāsāvasānādi dīpano nāma
Catucatt
āḷīsatimo paricchedo.

[SL Page 162] [\x 162/]

Pañcacattāḷīsatimo paricchedo

1
Vasse muninde dvisahassake dvi
Satamhi satt
ādhikavīsatīme
Tassa’trajo kho vimal
ādidhamma-
S
ūro kumāro dutiyo’tha rañño

2
R
ājā’si seṅkhaṇḍagirīpurasmiṁ
N
ītāya pubbe madhurāpurasmā
Mahesiy
ā bhūpatino pitussa
J
āyattane paṭṭhapi dhītaraṁ so

3
Patt
ābhiseko jinasāsanasmiṁ
Pamodito so janacittakunde
Vik
āsayanto’va dhuvaṁ dharāpo
Dhammena gopesi samena rajja
ṁ

4
Gira
ṁ saranto carimaṁ pitussa
Ra
ñño sarajja ssamayaṁ samattaṁ
S
āmaggiyā so ninayī ripūhi
Tad
ā pajāyo sukhitā vasiṁsu

5
Saddho sa’ bhattosamayamhisatth
ū
Tibh
ūmakaṁ dhātugharaṁ manuññaṁ
K
āretva pañcādhikavīsatīyā
Sahassar
ūpīhi varaṁ samuggaṁ

6
Limpetva so
ṇṇena mahagghikāni
Khac
āpayitvā ratanāni tamhi
Va
ḍḍhetva dāṭhāpavaraṁ bhadantaṁ
Mah
āmaha’ṅkāsi samānanaṁ’va

7
Tad
ā’dhisīlihi manuññalaṅkā
Ritt
ā’si taṁ’vekkhiya sopadagge
Sandesa’magga’
ñca daditva’macce
Rakkha
ṅgadesaṁ pahiṇittha rājā


[SL Page 163] [\x 163/]

8
Sant
ānatherādiyatī’dha’netvā
Tetti
ṁsake terasame’ssa rañño
Ga
ṇṭhambatitthamhi mahāpurasmiṁ
Najja
ṁ’dakukkhepaka sīmagehe

9
D
āpetva sikkhaṁ kula puttakānaṁ
Pure’va vuddhi
ṁ munisāsanassa
Kubba
ṁ sanāmiṁ paṭhamaṁ mahīpaṁ
Nidassay
ī sakakirayayā satānaṁ

10
Ittha
ṁ tadā so vimalādidhamma-
S
ūro nareso vividha’mpi puññaṁ
Cinitva b
āvīsatimamhi vasse
Kamma
ṁyathā’gañchi phala’nnubhottuṁ
11
Tadaccaye v
īraparakkamādi-
Narindas
īho mahipassa sūnu
Mah
āpurasmiṁ sitachatta’magga’
Muss
āpayī pāṇihitaṁ’vahanto

12
N
ītā vinītā madhurāpuramhā
Kum
ārikā tassa mahesikā’sī
Purantike’r
ūru savantitīre
Uyy
ānavāmamhi sanālikere

13
So ku
ṇḍasālādhivacaṁ hi sākhā
Pura
ṁ samiddhaṁ pavidhāya tamhi
Vas
ī tato tassa hi kuṇḍasāla-
R
āje’ti bhatyā puna vohariṁsu

14
Pure taha
ṁ saṅghaghare vareca
K
āretva vāsāpiya samāṇere
D
ānādipuññaṁ satataṁ’va kubbaṁ
Saddhamma ganthe ca likh
āpayī so

15
Pur
ā kataṁ dhātugharaṁ satāta
Ra
ññā’si jiṇṇaṁ navakaṁ dvibhumaṁ
K
āretva citraṁ radadhātugehaṁ
P
ūjāvidhiṁ vattayi’nekadhā so

[SL Page 164] [\x 164/]

16
Sa
ṅgayha bhikkhū kulaputtake ca
Pabb
ājayitvā kusalaṁ cinanto
Samantak
ūṭādivisuddhasiddha-
ṭhānāni gantvā padasā’bhivandi

17
Athe’kad
ā bhūparipūpadhāne’
Kacce nihantv
ā mahipaṁ sarajje
Pa
ṭṭīyabaṇḍārabhidhaṁ ṭhapetuṁ
Kumantayu
ṁ duṭṭhamanā kurūrā

18
Tath
ā’pi rājaddubhinaṁ mahehā
N
āhosi tesaṁ saphalā kathañci
Pa
ṭṭīyabaṇḍārabhidhaṁ gahetvā
Gh
ātesi tuṇṇaṁ’si hatā tato’sā

19
Narindas
īho’pi pite’va’landa
Janehi s
āmaggiparo vasittha
Mahesiy
ā tassa matāya’yīsāk-
Ogastiramp’landapat
ī’si sokī

20
Tade’va gannl̥ru vara
ṁdhi vāsī
Thero’van
īpācariyo sasatthe
Dhamme pav
īṇo saniruttiyā’va
Samuggakabba
ṁ viracittha citraṁ

21
Tato garutta
ṁ gatavā’ssa rañño
So s
āmaṇero saraṇaṅkarākhyo
Samm
āvayātāgamasaddasattho
S
āratthasaṅgāhabhidha’ñca ganthaṁ

22
Pur
ā parakkantibhujassa jambū-
Do
ṇippurādhippatino’ddhanī yaṁ
Thero sa’pa
ñcappariveṇasāmī
Bhesajjama
ñjūsa’makāsi ganthaṁ

23
Tadattha by
ākhyānavaraṁ’rubodhi-
Va
ṁse madhūratthapakāsinī’ti
Katv
ā tayo’me sakabhāsato’va
Jotesi samm
ā munisāsana’mpi


[SL Page 165] [\x 165/]

24
Narindas
īho pana sīhalīyā
Nvayabbhavo so carimo narindo
Tetti
ṁsavassamhi silokasesa
Ttana’
ṅgamī puññacayaṁ cinitvā

25
Tadaccaye tassa mah
īpatissa
Mahesiy
ā sodariyo sabhāgo
Sirippat
ītabbijayādirāja-
S
īhābhidheno’rupure’si rājā

26
Ra
ñño mahesī madhurāya nāyak-
D
āranvaye sambhavikā’si kantā
Pur
ā sivo ce’pi sa’gayha Buddha
Laddhi
ṁ mahīpo thirabhatti saddho

27
Tathe’va dev
ī pajahitva micchā-
Di
ṭṭhiṁ samādāya sudassanaṁ hi
Dhuv
ānuyātā’vanipassa sādhu
Kiray
āya sambuddhamamādhikā’sī

28
Sa
ṅgayha jīve satataṁ saputte
Pite ca p
ālesi bhusaṁ’va dātā
Vih
āracetyupavanāni Buddha-
Bimbe ca k
āresi’mataṅgavesī

29
Sakkassa d
āṭhaṁ’viratādarena
P
ūjesi’nekabbidhinā mahipo
Disampatismi
ṁ sitasakkirayāya
Jan
ā manāpā pacurā bhaviṁsu

30
Dh
ātvālayasmiṁ’bhinavamhi dhātu
Va
ḍḍhāpanenā’pi bhaveyya deso
It
ī’ritaṁ so vitathā gahetvā
K
āretu’maññaṁ nagaraṁ tato’gā

31
Tade’kad
ā vattakarā samecca
Mahabbal
ā dhātusamugga’maggaṁ
Pav
āyamuṁ’vāpurituṁ’ca rattiṁ
Tesa
ṁ pane’hā’pagatā’phalā’sī

[SL Page 166] [\x 166/]

32
Gamitva macc
ā tuvaṭaṁ pavattiṁ
Nivedayu
ṁ bhūpatino mukhamhi
Vegena patv
ā mahipo mahesī
Gu
ṇaṁ bhaṇanto mahati’ñca pūjaṁ

33
Pavattaya
ṁ gayha samuddikaṁ hi
Tasmi
ṁ khaṇasmiṁ vicarī samuggaṁ
Udikkham
āno dvijadhātu’maggaṁ
Pamodav
ācaṁ samudāharittha

34
Jan
ādhipo pubbikabhūbhujo’va
Supesala
ṁ taṁ saraṇaṅkarākhyaṁ
Sa
ṅgayha sammā catubhāṇavāre
By
ākhyaṁ likhāpesi sabhāsato so

35
Cir
ādhivāsū’parimamhi raṭhe
Jan
ā paraṅgī’ti sutā saladdhiṁ
Asse’va ra
ñño’ddhani sīhalehi
M
ūlappadānā ca samādapetuṁ

36
Parakkamu
ṁ guyha’manārataṁ taṁ
Ñatvā narindo nikhilaṁ pavattiṁ
V
āse ca tesaṁ sakapotthake ca
N
āsetva te cā’pi palāpayī so

37
Tade’pasampannayat
īhi laṅkā
Su
ññā’ti sutvā saha pābhatehi
Datv
āna sandesavaraṁ sajīve
Jinatraje netu’mayojjhadesa
ṁva

38
Pesesi bh
ūpo dasanaggadhātuṁ
Va
ḍḍhetu ‘māsuṁ’va diyaḍḍhahatthaṁ
Har
īmayaṁ sampūṭakaṁ manuññaṁ
K
āresi muttāmaṇibhāsura’mpi

39
Visuddhi’magga
ṁ jinasāsanassa
Samesaya
ṁ so’mita puññalakkhi
Rajja
ṁ pabhutvā’ṭṭhasamaṁ narindo
Pah
āyi’maṁ maccupura’ṅgamittha


[SL Page 167] [\x 167/]

40
Tadaccayasmi
ṁ dvisahassake dvi
Satamhi vasse navutimmitamhi
S
ālo’ssa kintissirirājasīha
Sa
ññāya khyāto’si’ha bhūmipālo
41
Tass
ā’si devī madhurāya nāyak-
K
āranvaye sambhavikā surūpā
Patt
ābhiseko’hitabuddhabhatto
Kattu
ṁ’rabhī sāsanavuddhikicce

42
Rajj
ā mahīpo saradamhi chaṭṭhe
Sy
āmāvanīpassa tu dhammikassa
Sap
ābhate’maccavare sa’sīghaṁ
Pese tvu’p
ālīthavirādibhikkhu

43
Sam
ānayitvā ruciramhi pupphā-
R
āme nivāsetva supīṭṭhahitvā
Uposath
āgāravaramhi kante
Narissaro sambhamapubbikena

44
Samm
āvinītassaraṇaṅkarādi
Tapassina
ṁ suṭṭhu’pasampada’mpi
D
āpesi pīto mahatā mahena
Pabb
ājayī bhūrikulatraje so

45
Atho pav
īṇe vinaye ca dhamme
Satthantarasmi
ṁ saraṇaṅkarākhyo
Bhikkhumhi vyatte varasa
ṅgharāja-
Pada
ṁ padāsī satimā mahīpo

46
Pu
ññatthiko bhūpati bhūrirāme
Sajjhuvih
ārādivare sujiṇṇe
Dhanabbay
ā nekavidhabbidhānā
Manohara
ṁ so paṭisaṅkharittha

47
Pah
ūta vittabbayato’pi gaṅgā
R
āmaṁ manuññaṁ vipula’ṅkaritvā
M
ānetva niccaṁ varadantadhātuṁ
Pavattay
ī’sāḷahimahaṁ’nuvassaṁ


[SL Page 168] [\x 168/]

48 Pur
ā sivānaṁ datta’mpi bhāraṁ yatinaṁ mahantaṁ
Datv
ā mahīpo taha’mañjasa’mpi sātagga’micchaṁ svayana’ṅkarittha

49
Tad
ā parakkantibhujaddutīya-
Ra
ññā’ssa bhūpassa hi yāvakālaṁ
La
ṅkaggavaṁsakkathanaṁ samecca
Sa
ṁlikhya’sesaṁ mahatīhayā’va
50
Samubbhavo tibbo
ṭuvāva gāme
Siddhatthan
āmo thaviro visiṭṭho
Kav
ī mahāvaṁsa samañña ñāte
Tih
āsika’ntogadhaka’ṅkarittha

51
Suma
ṅgalo theravaro’ssa saṅgha
R
ājassa sisso’gatadhammasattho
Milindapa
ñhaṁ madhuratthavādiṁ
Sabh
āsato so parivattayittha

52
Ba
ṇḍāranāmo’ttaragāma jāto
Sa’ma
ñjariṁ kārakapupphakānaṁ
Racittha patt
āyamalekhako’pi
Kabbamma
ṇikuṇḍalakaṁ manuññaṁ

53
Ka
ḷiṅgasaññaṁ baraṇaggaṇītā
Cero sa’sandesa’mak
ā kavīso
Tathe’va dh
īrā pacurā hi dhamme
Ganthe ca kabbe racayi
ṁsu’neke

54
Cira
ṁ samaggā vasitā’pi landa
Jano’dadhibhy
āsikapāṇina’mpi
Dhana’
ñca dhaññaṁ paharitva tehi
Pava
ḍḍhayiṁsū kalaha’nti mattaṁ

55
R
ājā’pi kittissirirājasīho
Taddesa’m
āgamma padaṁ gavesaṁ
Sa
ṅkuddhaceto pana’landiyehi
Paviggaha’
ṅkāsa’sahaṁ takicce


[SL Page 169] [\x 169/]

56
Sa
ṁvacchare sorasamamhi rañño
Landesisen
ā’ṭṭhasahassamattā
Mah
āpuraṁ gamma puraṁ gahetvā
Vin
āsayuṁ yakkhacamū’va verī

57
K
ālasmi’masmiṁ madhurāsidese
I
ṁgirasidhīso’tra mahīpañattaṁ
l̥landiyeh
ī samare pavatta
M
ānamhi sāhāyya’mavedayanto

58
Sen
āpatindaṁ payibas samaññaṁ
Pesesi so’p
āgami medinīpaṁ
Ten
ā’pi saddhiṁ’vanipo paṭiññaṁ
K
āsī sa’taṁ’tikkami kenacī’va

59
Ath
ā’gato’landapatī’pi vènèk-
Sama
ññavā sīhalikehi saddhiṁ
Paccatthiko bh
ūya’pi majjhadesaṁ
Vin
āsayī pesiya bhūrisenā

60
Tato’pi pacch
ā’gatavā dayo plèk-
Landesidh
īso’vanipena tassa
Ek
ūnavīsa ssarade paṭiññaṁ
Vidh
āya sāmaggivasā vasittha

61
Asse’va ra
ñño carimamhi kāle
Siy
āmupālinvayikā yatīsā
S
īmāvivādaṁ’vagamitva nānā
Bhavi
ṁsva’the’ke yatayo vipassī

62
Sa
ññāpayiṁsū kusumādirāmā
Bhidh
ānato sādhu nijaṁ nikāyaṁ
Tath
ā’pare vyattayatī hayaddī-
N
āmā nikāyaṁ pana vohariṁsu

63
Tato’pyu p
ālinvayato pabhinno
Ka
ḷyāṇisāmaggisabhāti’añño
Se
ṭṭho nikāyo’bhavi te samattā
R
ājantu’pālinvayikā hitāya

[SL Page 170] [\x 170/]

64
Sambhatto’mitasattamatthanikara
ṁ vissajjiyā’saṁ jahaṁ
Sambuddh
āgamasuddhivuddhipabhavaṁ kiccaṁ karitvā’nisaṁ
So kittissirir
ājasīhamahipo tettiṁsavasse’ccayaṁ
Y
āto bho kusalaṁ cinitva vividhaṁ niccaṁ bhajavho sivaṁ
Bh
āṇavāraṁ pañcatāḷīsatimaṁ
-----------------
Iti sajjan
ānanda saṁvega janake dīpavaṁse caturājadīpano nāma
Pa
ñcacattāḷīsatimo paricchedo


[SL Page 171] [\x 171/]

Chacattāḷīsatimo paricchedo.

1
Tato’nujo tassa mah
īpatissa
Suvissuto r
ājadhirājasīho
Vin
āyakasmiṁ dvisahassake ti-
Satamhi tev
īsatimamhi vasse

2
Se
ṅkhaṇḍaselappurapuṅgasmi’
Muss
āpayī seṭṭhasitātapattaṁ
Saya
ṁ kavittā janatāya niccaṁ
Mane gahetu
ṁ yatayī pavutyā

3
C
ārittamagga’ntipurāgata’mpi
Anakkamanto varadantadh
ātuṁ
P
ūjesi saṅghaṁ satatādarena
Santappay
ī so catupaccayehi

4
Asse’va ra
ñño dutiyamhi vasse
Desamhi’dh
īso madhurāsisañño
Mèk
ārṭnisāmiṅgirisinvaye’ko
La
ṅkāya’molandapajāya’yatte

5
Dese gahetu
ṁ satariṁ manuññe
Hiyussama
ññaṁ taraṇīpati’ñca
Sav
āhiniṁ seniya’māsu hèkṭar-
Manrl̥bhidh
āna’ñci’dha pesayittha

6
Te’gammi’dha’
ṅgīrasijanā tikoṇa-
M
ālavhakoṭṭhaṁ’gahu’māsu’masmiṁ purāmahīpaddhani rājinā’mā
Kata
ṁ paṭiññaṁ payibas sutena

7
Katha
ñci vītikkamitāya raññe
Sa
ñjāta’mappīti’maraṁ nudetuṁ
Tathe’va bh
ūpārihi’raddhayuddhaṁ
Nivedaya
ṁ tassa ca saṅkhya’maggaṁ

[SL Page 172] [\x 172/]

8
Sampekkhaya
ṁ so hi mākārṭnisāmi
Se
ṅkhaṇḍaselappurapuṅgavasmiṁ
Mant
īsabhaṁ dūtavaraṁ pavīṇaṁ
Boyi
ḍsamavhaṁ tuvaṭaṁ nayittha

9
So’p
āgamitvā mahipa’mpi passi
Tath
āpi pubbe vihataṁ saranto
Pa
ṭissavaṁkattu’ma nicchi kañci
Boyi
ḍsamaññāgamanaṁ’si tucchaṁ

10
Hiyussama
ññe nacirena sindhu
Desa
ṁ payāte puna’retu’masmiṁ
Sa[f]prṚnsama
ñño pana pransagotto
N
āvādhipo’gamma haṭhaṁ karitvā

11
Pal
āpayitve’ṅgarisīpajāyo
Tiko
ṇamālaṁ paharitva koṭṭhaṁ
Uss
āpayī pransadhajaṁ tato’hā
I
ṁgirasinaṁ sā saphalā nahosi

12
Tad
ā patīcibbisayesu yuddhe
Pavattitasmi
ṁ samathaṁ payāte
Tiko
ṇamālaṁ udakoṭṭhaka’mpi
Landesik
āyatta’mahosa’nīhaṁ

13
Bh
ūpassa’tho pañcarasassa māya’
Mi
ṅgīrasivaṁsappabhavo raṇeso
Hl̥bar
ṭsamañño madhurāsidhīso
Nayi s
ṭuvarṭseniya’matrasīghaṁ

14
Sen
āpatī’gammi’dha sājiseno
Yujjhitva so t
īni ca sattahāni
Tiko
ṇamālaṁ’gahi’landinaṁ
Tato’para
ṁyāpanapaṭṭana’mpi

15
Tathe’va ko
ṭṭhaṁ madhugāmakamhi
Pagga
ṇhi koṭṭha’ñca kadambatitthe
Landesidh
īso apavīṇa jl̥vān-
Engalbèkavho puna k
āḷatītthaṁ


[SL Page 173] [\x 173/]

16
G
ālūpura’ñcā’pi mahādititthaṁ
N
īyātayī’yujjhiya sassa kāmā
Cira
ṁ pavattā pana’landasatti
Ito para’
ṅgā parihānikoṭiṁ

17
Patt
ā’pa’nāthatta’mapetatejo’
Landajjan
ā keci betāvidesaṁ
Gami
ṁsu etto’ddhaṭa mānasā’suṁ’
Pare dhur
ī cā’pi cirādhivāsī

18
S
ātaṁ pihentā pamukhe’ha engal-
Bèk
ādayo bhūri sapūjakāca
Accantap
āguññavaṇijjajīvā
Vasi
ṁsu sakhyā’bhinavādhipena

19
Y
āvajja tesaṁ ‘nvayikā samudda sakāsadesesu padissare’tra
K
ālasmi’mesaṁ vividhāni dhañña
Vagg
ā’bhavuṁ bhūri tadaggupāyā

20
Te kho va
ṇijjaṁ’ca tadāgama’mpi
Samph
ātikattuṁ yatayiṁsu bhīyo
Ko
ḷambanāme nagaramhi repra-
M
ādū janā drappavi’tipalli āsī

21
Pur
ā puramhā jayavaddhanavhā
Mahehay
ā puttalama ppasiddhā
Teh
ā’yate’kā parikhā nikhātā
Y
āvajja sādissati sātthikā’va

22
I
ṁgīrasihatthaggata bhūmibhāga
Rakkh
ābalaṁ pubbadisāya tāya
Vattittha v
āṇijjasabhā ya’yattaṁ
Sa
ṁvacchare sorasamamhi rañño

23
La
ṅkāya sāyattapadesalesaṁ’
Rabhitva p
ātuṁ madhurāsidhīso
Çn
ḍrūssamaññaṁ sutanītivediṁ
Pesesi’dh
ā’suṁ cinituṁ kara’mpi


[SL Page 174] [\x 174/]

24
Mah
āsayo’gammi’dha bhāva’mappa’
Mama
ññamāno’va purāgata’mpi
Kama
ṁ vivajjetva kara’ṅgahetuṁ’
Rabh
ī yathe’vaṁ madhurāsi dese

25
Tathe’va so sa
ṁcinane karassa
Yutte pur
ā sīhalike pahāya
hapesi tasmi
ṁ damiḷe dhuramhi
Tato’timatta
ṁ kupitā sadesī

26
Jan
ā tadāni’ṅgi risīhi saddhiṁ
Karu
ṁ mahantaṁ kalahaṁ kurūraṁ
Parakkam
ā taṁ mahatā sametvā
Naya
ṁ purāṇaṁ puna saṇṭhapittha
27
Jl̥rj savhara
ñño tatiyassa byāto
P
āpiṭ samañño sacivo padhāno
La
ṅkāpavattiṁ nikhilaṁ samecca
P
ācīnavāṇijja sabhāya’yattā

28
La
ṅkā’panetve’ṅgarisīkirīṭā
Dh
īna’ṅkarī dūravidū sajīvo
La
ṅkaṇṇavā sanna padesa bhūrī
Bh
āga’mpi gopete’muda ppavīṇaṁ

29
Disampati
ṭṭhārasamamhi pṚdrik=
Nl̥rt n
āmavaṁsādhipatiṁ’nayi’dha
Patv
ā pabhuttaṁ paṭhamāgato si
I
ṁgīrasidhīso paṭu pālanasmiṁ

30
Tade’va j
āto karatitthagāme
Dhamm
ādirāmatthaviro yatīso
Sudukkara
ṁ bārasakabba’maggaṁ
Viracca ra
ñño parināmi modā

31
Dhamm
ādinando kiramavhagāmu
Bbhavo vipass
ī ca sabhāsamālyaṁ
Ma
ṇimaṇivho yati sālièllṚ
Mutt
āvaliṁ kabba’makāsi dhīro


[SL Page 175] [\x 175/]

32
Satthantarasmi
ṁ caturo surūpo
Vis
ārado rājadhirājasīho
K
ārāpitasmiṁ sakabhāturaññā
Savantir
āme varacetiya’ñca

33
Pure manu
ññe sirivaddhanasmiṁ
Manorama
ṁ sampati dissamānaṁ
K
ārāpayī maṅgalamaṇḍapa’ñca
So j
ātaka’ṅkā’sadisa’ñca kabbaṁ

34
Vidita vividha sattha sa
ṁvinīto
Muni samay
ā hita bhatti yutti yutto
Vitata sita siloka sa
ṁhati’ṭṭhā
Rasasarada
ṁ’nubhavitva rajja sātaṁ

35
Sa kata siva phala’nnubhottu’metto
Kavisiri r
ājadhirājasīharājā
Diva’magami sukh
ābhilāsino bho
Cinutha’nisa
ṁ kusalaṁ matappada’mpi

Bh
āṇavāraṁ chatāḷīsatimaṁ
---------------
Iti sajjan
ānanda saṁvegajanake dīpavaṁse iṁgīrasi landesi saṅgāmadīpano nāma
Chavatt
āḷīsatimo paricchedo.

[SL Page 176] [\x 176/]

Sattacattāḷīsatimo paricchedo.

1
Tassa’ccaye’vanipatissa sutassa’bh
āvā
Tabbh
āgineyya’makhilaggasajīvamatyā
Ma
ññaṁ’yati’mpi piḷimāditalavvamacco
Rajje’bhisi
ñci sukumāra susuṁ kumāraṁ

2
A
ṅgīrase dvikasahassatikassateka
T
āḷīsamamhi sarade upapajja rajjaṁ
Savha
ṁ pahāya paṭhamaṁ iti kannasāmī
By
āto’si so’ti sirivikkamarājasīho

3
So sogato’va munino dasanaggadh
ātuṁ
Mutt
āmaṇīhi vividhehima hagghikehi
M
ānetva sādhu yatayo catupaccayehi
Sa
ṅgaṇhi pāṇinivaha’ñca yathāmanāpaṁ

4
So’r
ūdhikārapiḷimāditalavvamacco
Ra
ñño’ggabhāra’makhilaṁ vahi nūtanattā
Bh
ūpassa bandhubabhavo makuṭassa sāmi-
Bh
āvappavādaka jane nayi kāragāraṁ

5
Tesa
ṁ hitatthi’manisaṁ dutiyādhikāraṁ’
Rèvv
āvalavhaya’maghātayi so rahassaṁ
Rajja’nnupekkhamanaso dhara
ṇīsasālo
So muttus
āmi gami iṅgirisīsakāsaṁ

6
Āsī tadā pulinatitthamanuññagāme
R
āme’mba rukkhavidite pavare patīto
Saddh
ādhano’mitaguṇo caturo sasatthe
Dhammamhi
ñāṇavimalavhayasāmaṇero

7
Tasmi
ṁ vihārarucire vasato upāḷī-
Va
ṁsamhi pabbajita cullapitussa ñatte
So akkhar
ādisamayaṁ puthuko samāno
Ugga
ṇhi sādhu nacirena savattajātaṁ


[SL Page 177] [\x 177/]

8
K
ālasmi’mamhi suta bl̥vala gāmajāto
Dhamm
ādinanda yatiso’gata dhammasattho
Gaccha
ṁ puraṁ puravaraṁ sirivaḍḍhanākhyaṁ
P
āvekkhi’maṁ kavivaro karuṇo vihāraṁ

9
Nev
āsikena katasaṅgahako yatīso
Matto pasannamanaso’va tadantika
ṭṭhaṁ
Tabbh
ātujaṁ dayitavutti’mavekkhiyā’suṁ
Pabb
ājituṁ ta’mabhiyāci sabhāgadheyyaṁ

10
Ta
ṁ tassa’dāsi sukhitaṁ yatino tapassa
M
ātāpitunna’manujānanato pamodo
Tene’va so saha yat
ī paṭipajja dīgha’
Maddh
āna’māga sirivaḍḍhanaṭhāniyaggaṁ

11
Tasmi
ṁ tadāni nagare kusumādirāme’
Dh
īsassa seṭṭhasaraṇaṅkara saṅgharañño
Sikkh
āpayitva tuvaṭaṁ varasekhiyādiṁ
Pabb
ājituṁ ta’maddi subhagaṁ kumāraṁ

12
Pabb
ājayitva ta’masesa visesasaṅgha-
R
ājā dayo matimataṁ pavaro paratthi
Ta
ṁ gopayaṁ thiraguṇaṁ vinaye ca dhamme
Sikkh
āpayī vividhasatthacayamhi sammā

13
So kho vasa
ṁ taha’masaṅkhata magga’mesī
Sattassama
ṁ vinayanītiyuto vinīto
Cheko tato gamiya sassa vara
ṁ vihāraṁ
K
ālaṁ’nayī sugatatantigiraṁ vadanto

14
Sikkh
āpayaṁ labhiya sissagaṇetapassī
Samp
ūrayaṁ saya’manārata’maggasīlaṁ
Se
ṭṭhopasampada’mahaṁ visadaṁ’timattaṁ
Laccha
ṁ kathaṁ matimato’ssa’bhavī vitakko

15
Ittha
ṁ gatamhi samaye sa’bhisāmaṇero
Batti
ṁsavassavayako upasampadaggaṁ
K
ālo’ti’dāni pariyesitumaññamāno
Assa’ddhan
ī’vanipatissa sadāyakena

[SL Page 178] [\x 178/]

16
Santena tena sahabandhu saj
īvakena
Tassodarena vijayassirivaddhanena
Pa
ññātamaccapavarena’ca saddhikena
A
ññehi sabbhi katasaṅgahako vipassī

17
Dhammissare dvikasahassatikassatadvi
T
āḷīsamamhi sarade varasāmaṇere
Pa
ñcā’pi’dāya matimo’da tayo gahaṭṭhe
Āruyha nāva’mupasampada’mesayāno

18
Sindhu
ṁ taraṁ sapariso’va vajaṁ maramma
Ramma
ṁ puraṁ samupagañchi tahaṁtadāni
Setebhas
āmigarudhammajanādhipādhī-
R
ājavhayo’vanipatī kari sādhu rajjaṁ

19
Tassa’ggabh
ūmipatino’pya’nusāsako hi
Ñāṇābhivaṁsadhikadhammacamūpatī’ti
Khy
āto sato’bhayavibhaṅgadharo’ggasaṅgha
R
ājāvasaṁ ratanabhummiyaso vihāre

20
Samphassita
ṁ munivarena saritva laṅkaṁ
Siddhatthas
āsanariyaṁ supatiṭṭhita’mpi
K
ātuṁ kadā katha’mahaṁ puna ce labheyyaṁ’
Bhi
ṇhaṁ vihāsi matimā manasīkaronto

21
Etto gate’pi sagih
ī cha ca sāmaṇere
Disv
āna pucchiya’khila’mpi pavattijātaṁ
Sutv
ā pasannamanaso sucirāgate hi
Ñātī piye’va sajano paṭigayha sammā

22
Set
ībhasāmimahipassu’da’rocayitvā
Sakk
āritamhi mahipena subhe vihāre
V
āsetva te dharaṇī pā pana saṅgahesi
Pabbajay
ī puna’pi chassu gaṇāvanīpo

23
M
āsattayaṁ sva’vavaditvu’pasampadagga-
Pekkhekaritva samayo mahipe’ti’d
āni
D
ātu’mpi tesa’mupasampada’māha rañño
R
ājā tu te garumahena mahīpagehā


[SL Page 179] [\x 179/]

24
Magga’mpi la
ṅkariya bhūpati samhamena
Nes
ī suvaṇṇaguhasavhayabaddhasīmaṁ
Ñāṇābhivaṁsagaṇabhūpapamokkha bhikkhu
Pa
ṇṇāsa sādhikagaṇā hi vipattimuttaṁ

25

Sampattiyutta’mariya
ṁ guhakambusīmaṁ
Sa
ṁsuddha sīlakiraṇā’va samosariṁsu
La
ṅkāgatesu pamukhaṁ pada’mesayantaṁ
Sa
ṅgho sa’ñāṇavimalavhayasāmaṇeraṁ

26
Ñāṇābhivaṁsadhivacena hi saṅgharañño’
Pajjh
āyakena upasampada’massu’kāsī
Taccha
ṁ’va pañcaitare’pyu’pasampadāya
Sampa
ṭṭhapesi visado tadahe’va saṅgho

27
Ittha
ṁ tadā garuvihārakulāgata’mpi
Laddh
ā susuddha’mupasampada’magga’mamhe
P
āmokkhajīvitaphalaṁ’ti labhimha pīti
P
āmojja’matra yatayo guṇino pavinduṁ

28
Te kho tad
ā tipiṭakaṁ munivutti’maggaṁ
Sammuggahetva nika
ṭe varasaṅgharañño
Tass
ā’pi bhūmipatino ca sadīpayāne
D
īpetu’satthusamayaṁ samayo idāni

29
Patto nivediya’bhiyacu’mud
ā’vakāsaṁ
Thero ca bh
ūpati ca saṅgahakārake’saṁva
K
ālo’ti vediya mudā’khiladhammapotthe
Sandesa’magga’mupasampadadipaka’
ñca

30
Tasse’va
ñāṇavimalavhayatissa seṭṭha
Netuppada’
ñca atha rājagaruddhura’ñca
Mudd
āya lañchiya mahīpatino tadāni
Datvaggas
ārapamukhehi marammikehi

31
Vyattehi t
īhi pabalehi yatīhi seyya
Sikkh
āratehi nipuṇehi visāradehi
La
ṅkāya sāsanavarassa munissarassa
Ditti’
ñcagutti’maparaṁ vihituṁ’nayiṁsu


[SL Page 180] [\x 180/]

32
A
ṅgīrase dvikasahassakatesate cha
T
āḷīsamamhi sarade tari’māruhitvā
Sikkh
āratā nayayutā nirupaddavāte
Ko
ḷambatittha’managhā’va samotariṁsu

33
Patv
ā’mbarukkhaviditaṁ pavaraṁ vihāraṁ
By
ātorudīpa nadiyā sukataṭṭakasmiṁ
Datvo,pasampada’matho kulaputtak
ānaṁ
Sampa
ṭṭhapī’marapuravhanikāyaseṭṭhaṁ

34
Kh
īṇāsaveni’dhapurā hi mahāmahinda-
Therena s
ādhu nihito’ru vihāravaṁso
Thero pur
ā’marapure’ha mahādisāmī
Tabba
ṁsa’mādiyatahi’ṅgami’gamma laṅkaṁ

35
Tassa’nvayamhi dasamo pariyatticheko
Thero’si yo gu
ṇasi’rīti abhinnavaṁso
Tasse’va sissapamukho sa’hi sa
ṅgharājā
Ñāṇābhivaṁsadhivaco’si visārado hi

36
Sisso’ssa
ñāṇavimalo garunetupādo
He
ṭṭhuddharaṭṭhavisayesavi’ha suddhavaṁsaṁ
Sampa
ṭṭhapittha paṭhamaṁ’va tato hi mūla
Va
ṁso nikāya’miti ajja’pi voharanti

37
Ta
ṁ dvissahassatisataṭṭhakasaṭṭhimasmiṁ
Vasse jinassa garunetudhura
ṁ para’mpi
P
āpetva ñāṇavimalaṁ thaviraṁ’sa èḍvarḍ
B
āns savhalaṅkadhipatī dadi rājalekhaṁ

38
So kho tad
āni piḷimāditalavvamacco
Rajj
ā’panetva sirivikkamarājasīhaṁ
I
ṁgīrasiyadhīnamahipo’va mahāpurasmiṁ
Rajja
ṁ’nusāsitu’matho pacūrūpakāraṁ

39
Iccha
ṁ sahe’ṅgīrasidhipena ca pṚdirik nl̥rt
N
āmena lekhakavarena boyiḍ sutena
V
āraṁ sakiṁ rahasi’kāsi susaṅkathā’pi
N
āhosi tassa saphalā hi kathā kathañci

[SL Page 181] [\x 181/]
40
Pacch
ā’pi rājanikaṭe karituṁ paṭiññaṁ seṅkhaṇḍaselanagaraṁ varadūta’mekaṁ
Sampesitu’
ñca niyamo abhavī dvipakkhe
Bh
ūmissarassa dutiye sarade payāte

41
Nl̥rtn
āmiko pabhuvaro’tra savāhiniṁ mèk
Ḍl̥valsutaṁ balapatiṁ mahipopakaṭṭhaṁ
Pesesi ta
ṁ patipuraṁ pavaraṁ cajantaṁ
V
āresu’māsu bhaṭakā ratanorudese

42
Ra
ñño mahāsacivako paṭigayha seniṁ
Dassesi bh
ūmipatino puna saṅkathā’sī
Bh
ūpo’pya’jāniya rahassakathaṁ kathañci
Th
āmaṁ sakaṁ thiratara’nti sa’maññamāno

43
Tassa’tthan
ā tu paṭiyādiyituṁ asakku
Ṇeyyatha’māha matimā sacivānumatyā
Sen
āpatī sagamane kira kiñciattha-
S
āra’mpa’disva paṭiyāha kadambatitthaṁ

44
Kopetva i
ṁgīrasijane mahipena saddhiṁ
Sa
ṅgāmayeyya samare taha’māsu bhūpaṁ
Hantv
ā yathābhimata’maggabalaṁ vidhāya
Sakkoti k
ātu’mucita’nti paṭissava’mpi

45
Cintetva b
ālisamano sa’mahādhikāro
I
ṁgīrasidhīnamanujāna’gatāna’muddhaṁ
Ra
ṭṭhaṁ mahammadikavāṇijakāna’matthiṁ
Bh
ūpabbhaṭehi kamukādi’mahāpayittha

46
Ñāpesi ce vasumatīdhipatissa’yuttaṁ
Lesa’mpi n
ābhavi payojana’matra kiñci
Ru
ṭṭho’va iṁgīrasidhīpo asaki’mpi vāraṁ
Vajj
āni sīhalajanehi kate nisamma

47
Bh
ūpassa pañcamasamāya’rabhitva yuddhaṁ
Mèk
ḍl̥valavha dhajinīpati mukhyasenaṁ
B
ārbuṭ camūpatipadhānaraṇānika’ñca
Pesesi’y
āsu sirivaddhanaṭhāniyaggaṁ


[SL Page 182] [\x 182/]

48
Da
ḷho’bhaye balagaṇā nagaraṁ surammaṁ
S
īghaṁ samosaru’matho nagaraṁ vihāya
Bhupappadh
ānajanatāgamanaṁ samecca
Nl̥rtn
āmaiṁgīrasidhipo tuvaṭaṁ vidhiññū

49
S
āmitta’mīrita’mito’pi pure’ha rajje
Ta
ṁ muttusāmi’midha netva’bhisicca rajje
I
ṁgīrasidhīsabhimata’mpi yathāpaṭiññaṁ
Saddhi
ṁ’va tena kari sutthiraka’nti maññaṁ

50
Ñatvāna ta’ñcapiḷimāditalavva macco
Kuddho’pi i
ṁgīrasijanappabalaṁ tihantuṁ
Ma
ññaṁ tadāni samupāya’mavecca mīgas
TènnṚbhidh
ānasacivaṁ dutiyādhikāraṁ

51
Mèk
ḍl̥valavhadhajinīdhibhunā samaṁ yaṁ
Kattu katha
ṁ kira niyojayi tesu’bhosu
Āsī kathe’ha mahipaṁ lahu’miṁgirasīnaṁ
N
īyāditu’ñca piḷimāditalavvamaccaṁ

52
Samm
ā tathu’ttamakumārasamavhayena
Rajje’bhisi
ñcitu’matho suta muttusāmiṁ
Ta
ṁ yāpapaṭṭana’mito nayitu’ñca mūlya’
Mi
ṁgrīsinaṁ patisamaṁ dadituṁ tathe’va

53
Mèk
ḍl̥valavhayakusūla’muda ttikoṇa
M
ālañja sa’ñca paṭipādayitu’ñca tuṇṇaṁ
Yuddha
ṁ nivattayitu’mādiniyoga yuttaṁ
Te kho ubho’thira’maka
ṁsu paṭiñña’mevaṁ

54
Cintetvi’ma’mpi suthira’nti samandasena
ṁ
B
ārbuṭsamaññadhajinīpatikaṁ purasmiṁ
T
āva nnivattiya kadambapuraṁvaraṁ mèk
Ḍl̥valmahācamupatī gami so asaṅko

55
Nl̥rtn
āmiko pabhuvaro’piyathāhaṭaṁ’va
So jambudo
ṇinagare sacivādhipassa
Samma’ca tassa’bhimukho kari ta
ṁ paṭiññaṁ
Tasmi’mpi n
āsi saphalā garumantino’sā

[SL Page 183] [\x 183/]

56
B
ārbuṭcamūpativaramhi matamhi mṚjar
ḌṚvissuto’ssa padaviṁ pavaraṁ’si yāto
Ko
ṭṭhe ripūna,muparīvijitamhi bhūrī
Yujjhitva s
īhalabhaṭā pahariṁsu sīghaṁ

57
R
ājassa pañcamasamāyahi sattamasmiṁ
M
āse mahāpuravaraṁ parirodhayitvā
Ver
īhi yujjhiya lahuṁ’dhikadubbalattaṁ
P
āpesu’miṁgīrasibhaṭe sakadesikāte
58
Tasmi’
ṅkhaṇe camupatī kira ḍṚvināmo
S
āmaṁ pavedaya’maraṁ dhavaladdhaja’ñca
Uss
āpayī kharataraṁ samaraṁ taha’mpi
Tu
ṇṇaṁ nivattiya’khilā’va’bhavuṁ samaggā

59
Yuddhe tad
āni samite puna muttusāmiṁ
Sena
ṁ raṇopakaraṇe ca samādiyitvā
Ko
ḷambanāmanagaraṁ kira ḍṚvsaññe
Sen
ādhipe vajati sindhutaṭantikasmiṁ

60
Bh
ūpālasevakagaṇā bhimukhappayātaṁ
Ḍevī ca mūpati’mayācu’da muttusāmiṁ
Ta
ṁ no dade yadi jano naca koci muñce
Icc
ā’ha bhūpabhaṭatā’tihaṭṭhaṁ karāṇā

61
Ulla
ṅghituṁ pana niyoga’masakkuṇanto
N
īyātayī’vanipatissa janāna’māsuṁ
Ta
ṁ te’pibhūmipatino nikaṭaṁ nayiṁsu
Gh
ātāpayī narapatī atha muttusāmiṁ

62
Sese’pi i
ṁgīrasijane puna ānayitvā
ḌṚvivhaya’ñca sutaramliraṇādhipa’ñca
Hampirascam
ūpativara’ñca vinā samatte
P
ātetva te pana haniṁsva’dayā papātā

63
Mu
ñcitva tesva’pagato bhaṭakohi bānsli
N
āmo’ti mattathiramèkḍovalavhakoṭṭhaṁ
Gantv
ā tahaṁ’dhipatimèjtaraṇīpatindaṁ
Sabba
ṁ pavatti’mavadittha tato rasena


[SL Page 184] [\x 184/]

64
Nikkhamma mèjtaripat
ī sabalo tikoṇa
M
āla’ṅgamittha puna grānṭ samarādhipo va
So jambudo
ṇibaladuggama koṭṭhaka’mpi
Hitv
ā’su’māga suthiraṁ hi kadambakoṭṭhaṁ

65
Ittha
ṁva iṁgirasibale’pagatu’ddharaṭṭhā
Te’to pal
āpayitu’māsu’midāni kālo
Cintetva s
īhalabhaṭā hi parakkamattā
I
ṁgīrasidhīna visayesu samosariṁsu

66
Ko
ḷambakoṭṭha’mapi gaṇhitu’māgatāya
Sen
āya saddhi’mavanīpati rājasīho
Ga
ñchi patīci visayaṁ raṇasajjito’va
Ha
ṁvèlla nāma balakoṭṭhasakāsakamhi

67
Bh
īmaṁ raṇaṁ bhavi tahaṁ hi parājito so
LevkṚdis
ādhipatikaṁ palipāṇasaññaṁ
Ta
ṁ lekhaka’ñca dhajinīpatayo raṇamhi
Kamma
ññiyā na abhaviṁsvi’ti mārayittha

68
Bh
ītyā palāyati mahīpatirājasīhe
Maggamhi molligo
ḍanāmayuvā’ssarañño
So sammukh
ībhaviya sādhu’mupaṭṭhahittha
R
ājā tatoppabhuti tamhi bhusaṁ dayo’si

69
R
ājassa chaṭṭhasarade’vanipassa’dhīna
Desesu yaddha’manisa’
ṅkarituṁ niyogaṁ
I
ṁgīrasisenadhipatīna’makā sadhīso
S
āṇaṁ paṭikkhipi punā’su vidhānavedī

70
Jl̥ns
ṭan samaññataraṇīdhipatī tadāṇaṁ
Ñatvā virodhiya raṇaccaturaṁ bala’ñca
Gayh
ā’gamittha sirivaddhanaṭhāniya ggaṁ
Ritta
ṁ tadāni nagaraṁ janatāya’vekkhi

71
Ki
ñcā’pi iṁgirasibalaṁ tidaha’mpa’dissa
M
āno’va sīhalabhaṭehica rujjhamānaṁ
Disv
ā puraṁ sahabhaṭehi lahuṁ palāto
S
āphalya’matra gamane na ca kiñci tassa


[SL Page 185] [\x 185/]

72
Dosa
ṁ vinicchiya taha’ṅgamane tadātaṁ
Mocesi bh
ūmipatino pana sattamasmiṁ
Vassu’ddhara
ṭṭhiyajano’da raṇa’ṅkariṁsu
La
ṅkā vasantatilake’va sama’ṅgamittha

73
Icce’te dhanalolup
ā vasumatīdhīsā ca aññe pabhū
He
ṭhentā janataṁ bhusaṁ kharataraṁ saṅgāma’motiṇṇakā
Attattha’mpi parattha j
āta’makhilaṁ hāpenti mūḷhā viya
Kattabba
ṁ kusalaṁ vimuttimatadaṁ dantindriyehī’nisaṁ

Bha
ṇāvāraṁ sattatāḷīsatimaṁ
-----------------
Iti sajjan
ānanda saṁvega janake dīpavaṁse sirivikkamarājasīha rajjappavatti
D
īpanonāma sattacattāḷīsatimo paricchedo

[SL Page 186] [\x 186/]

Aṭṭhacattāḷīsatimo paricchedo.

1
Idha’
ṇṇavantike dese-’dhīse nl̥rtnāmike gate
Dvisahasse tisatasmi-’ma
ṭṭhatāḷīsa sammite

2
Sambuddhavacchare tl̥mas-mṚ
ṭlanḍkhyāto varo pabhū
Ih
ā’dhipaccaṁ patvā’ga-so dhīmā romaladdhinaṁ

3
Y
ā’landiyehi paññattā-purā paññattiyo’bhavuṁ
Viruddha
ṁ taṁ’khilaṁ taddhaṁ-paṭikkhipittha sabbaso

4
Tasse’va’
ṅgīrasidhīsassa-sīhalehi tadā kira
N
āhosi paṭipakkhattaṁ-sāhāyyaṁ vā kathañcana

5
Samaye r
ājasīhassa-kappāsīgāma sambhavo
Dhammakkhandho’ti pa
ññāto-buddhimā yatipuṅgavo

6
Laddh
ā syāmanikāyasmiṁ-pabbajja’ñco’pasampadaṁ
Tasmi
ṁ nikāye netutta-’mupāgami yathāvidhi

7
Da
ḍallanāmagāmasmiṁ-vālukārāma vissute
Vasantasmi
ṁ vihārasmiṁ-yatinderāmaṇeyyake

8
Marammavisaya
ṁ gantvā-laddhuṁsuddhopasampadaṁ
Tass
ā’sā manaso āsi-sāsanaṭṭhiti’micchato

9
Ṛdriyan da
ābṚravrāja-pakkhena dhīmatā satā
Mudalindena c
ā’pya’ñña-janehi katasaṅgaho

10
Sama
ṁ catūhi bhikkhūhi-sāmaṇerehi dvīhi’pi
Tath
ā tīhi gahaṭṭhehi-gālutitthā yatissaro

11
Dvisahasse tisatasmi-’mekapa
ññāsasammite
Sogate h
āyane nāva-’māruyha tuvaṭaṁ subhaṁ

12
Patv
ā’marapuraṁ rāja-sambhamena sadāsayo
Ma
ṅgalavhaṁ baddhasīmaṁ-parivārena’gā mudā

13
Taha
ṁsaṅgho saṅgharāja-padhāno upasampadaṁ
Punasikkha’
ñca’dā tesaṁ-raññā ca saṅgharājinā

14
Sakkato’nekavidhin
ā-dhammakkhandho yatissaro
La
ṅka’māgamma sahasā-akā sāsanasaṅgahaṁ

[SL Page 187] [\x 187/]

15
Yasass
ī puna netādi-padāni paṭipajja so
Dh
īmā vyatto sakaṁ bhāraṁ-sakasisse nivesayī

16
Tadantev
āsiko bodhi-pādatthalavhagāmajo
Sumano n
āma vikhyāto-yati dhīmā supesalo

17
Ādo’pasampadānīta-mūlavaṁsika bhikkhuhi
Samagg
ībhūya sammoda-māno vasi dayāparo

18
Ath
ā’parasmiṁ samaye-iṁgīrasyadhipatī yatiṁ
Ta
ṁ mahānetupadaviṁ-pāpayittha yathāvidhi

19
Tasmi
ṁ mahānetu pāde-pālente jinasāsanaṁ
S
īmāvivāda’māpannā-nānatta’magamuṁ yatī

20
Tatopa
ṭṭhāya ekacce-yatayo thiramānasā
Sirisaddhammava
ṁso’ti-nikāyaṁ ñāpayuṁ sayaṁ

21
K
ārente rājini rajjaṁ-rājasīhe parantape
Sy
āmopālinikāyasmiṁ-laddhā pabbajja’muttamaṁ

22
Attu
ḍāvaitikhyāta-gāmasañjātako sudhī
S
īlādiguṇasampanno-sade’va sādhumānito

23
Dhammarakkhitatiss
ākhyo-sāmaṇero susikkhito
Gantvo’pasampada
ṁ suddhaṁ-rammaṁ’marapuraṁ varaṁ

24
Laddhuk
āmo mokkhamaggaṁ-gavesaṁthiramānaso
Katopak
āro saddhehi-sāmaṇerehi dvīhi’pi

25
Dvisahassattisateka-pa
ññāsatimavacchare
Tuva
ṭaṁ nāva’māruyha-taritvāna’ṇṇavaṁ varaṁ
26
Marammanagara
ṁ’gañchi-setībhasāmirājino
G
āravena subhaṁ suddhaṁ-suvaṇṇaguhasaññakaṁ

27
Baddhas
īmaṁ samānetvā-te kho sivagavesino
Sa
ṅgho ñāṇābhivaṁsavha-saṅgharāja padhānako

28
Suddhopasampada
ṁ tesaṁ-dadittha mahatā’darā
Cira
ṁ tahaṁ samuggayha-saddhammavinayaṁ vasaṁ

29
K
ālaṁ’vekkhiya so dhīro-laṅka’māgamma phāsukaṁ
Pabb
ājetvo’cite saddhe-upasampādayī bahū


[SL Page 188] [\x 188/]

30
Dhammarakkhitatiss
ākhya-sambhūto’bhijano’jja’pi
Tann
āmena nikāyo’tra-vattate hitasiddhiyā

31
Tad
āsyāmanikāyasmiṁ-pabbajja’ñcu’pasampadaṁ
Laddh
āna katalūgāma-sañjāto suddhamānaso

32
Gu
ṇaratanavikhyāto-yati suddhopasampadaṁ
Laddhuk
āmo vasaṁ mramma-visayāgata bhikkhunaṁ

33
Nis
āmetvā vuttijātaṁ-taha’mpi gamane thiraṁ
M
ānasaṁ bandhi saṁsuddhā-bhisandhi satimā dayo

34
Vir
āgasatto so satta-sāmaṇere samādiya
Dvisahasse tisate’ka-pa
ññāsamamhi sogate

35
Sam
āruyha taraṁ sindhuṁ-tiṇṇo rāmaññadesake
Ramma
ṁ puravaraṁ haṁsā-vatiṁ’gamittha saddhayā

36
Ra
ñño’numatiyā suddhaṁ-kaḷyāṇināmavissutaṁ
S
īmaṁ netvā sīhalīya-yatayo rājasambhamā

37
Medh
ānandavhapaññāta-mahānetupadhānako
Sa
ṅgho tesaṁ suvisadaṁ-pādāsi upasampadaṁ

38
Vyatto sudh
ī atho laṅka-’māgamma kulaputtake
Pabb
ājetvā bahunna’ñca-dadi suddhopasampadaṁva

39
Ittha
ṁ yatindo kaḷyāṇi-vaṁsaṁ paṭṭhapi buddhimā
So’ya
ṁ nikāyo dīpe’smi-hitatthaṁ vattate’jja’pi

40
Mate m
īgastènnanāme-dutiyasmiṁ’dhikārini
Taddhurasmi
ṁ piḷimādi-talavvṚadhikārino

41
Bh
āgineyyaṁ suviditaṁ-èhèḷṚpoḷasaññakaṁ
Pati
ṭṭhāpiya khyātassa-molligoḍasamaññayā

42
Mantissa ciramittassa-sattayojanara
ṭṭhakaṁ
Vibhajitv
ā pālanatthaṁ-pādāsi dharaṇissaro

43
Tapputhakkara
ṇe ruṭṭhā-janakāyā tadā tahiṁ
Kalaha
ṁ vaḍḍhayuṁ tattha-piḷimāditalavvako

44
Mah
āmatto sakabhāgi-neyyassa ca satīmato
Ratvattaitivikhy
āta-disāpatissa sassa ca

[SL Page 189] [\x 189/]
45
Taddesa
ṁ paṭipādetuṁ-pāṭibhogaṁ narissaraṁ
K
ārāpetvāna kalahaṁ-samathaṁ turitaṁ nayī

46
Janito so kalakalo-ten
ā’ti saṅkayā tahaṁ
Sandeho c
ā’ppasādo ca-rañño dvittiguṇā’bhavuṁ

47
MṚ
ṭlanḍnāmādhipe yāte-yo’hā’dhipatita’ṅgami
So mṚjar janaral vilsan-vikhy
āto satimā pabhū

48
Dvisahasse tisatasmi
ṁ-catupaññāsame jine
Sarade la
ṅka’māgamma-manuññaṁ sapariggahaṁ

49
Desa
ṁ pālesi majjhatta-tāyarañño dayāparo
Bh
ūpo tadāni seṅkhaṇḍa-siluccayapure vare

50
Mah
ādahaṁ manuñña’ñca-pattirippū’tivissutaṁ
Vicitta
ṭṭhaṁsakaṁ vāsaṁ-kārāpayi dhanabbayā

51
Tato’parasmi
ṁ samaye-piḷimāditalavvako
Mah
āmacco iha rajje-’dhīnataṁ’pekkhayaṁ’nisaṁ

52
Kittissir
īrājasīha-rañño ñātiṁ paputtikaṁ
Satrajassa piyattena-parinetu
ṁ disampatiṁ

53
Sam
āyācittha’vakāsaṁ-tenā’pi bhūpatī bhusaṁ
Sa
ṅka’māgamma sahasā-āhūya mantimaṇḍalaṁ

54
Bah
ūni tassa vajjāni-padassetvāna mantinaṁ
Dos
ā dosaṁ vinicchetuṁ-pavāresi sajīvake

55
Vinicchaye taha
ṁ desa-dūsitattaṁ’timattakaṁ
Ñāpayuṁ taṁ ‘maccagaṇā-buddhimantā sarājino

56
Tato’pya’tisaya
ṁ kuddho-mahipo dūṭṭhamānasaṁ
Mah
āmattaṁ tassa dhurā-’panesi tuvaṭaṁ tadā

57
So’pi kovapasa
ṁ yāto-nibbhayo vīravikkamo
M
ārāpituṁ’vanipatiṁ-kumantayi bhaṭehi’pi

58
Muhandira
ṁ dhuraṁ dhāriṁ-jāvamānavakaṁ tathā
J
āvikabbhaṭasaṭṭhi’ñca-tosetvā lañcadānato

59
Ratti’mekasmi’mahani-r
ājamārāpane thiraṁ
Niyojay
ī te tadahe-rājā jāgariko’bhavī

[SL Page 190] [\x 190/]

60
Dhurandharo j
āviko so-bhayato sampalātavā
Ko
ḷambanagaraṁ gañchi-jātajīvitasaṁsayo

61
Ñatvā kumantanaṁ bhūpo-tappadhāne’khile jane
G
āhāpayitvā piḷima-talavvapamukhe lahuṁ

62
Ched
āpayī tesa’mutta-maṅgāni rājadohinaṁ
Mah
āmattasuto tasmiṁ-vadhattha’mpi niyāmito

63
Tampattav
āro’posatha-divaso’bhavi so tato
Mutto’pi tassa sabbattha-j
āta’ṅkā rajjasantakaṁ

64
Tatopa
ṭṭhāya mahipo-bhītiyā saṅkayā’nisaṁ
Samaya
ṁ vītināmesi-dukkhitu’mmattako viya

65
Mah
āmattassa bhagini-sutattā sacivaṁ pati
Çhè
ḷṚpola vikhyātaṁ-vimatiṁ janayī bhusaṁ

66
Tath
ā’pi pakkhapātitta-’mattano’pekkhayaṁ sayaṁ
Pati
ṭṭhāpayi taṁ’maccā-dhipaccasmiṁ’dhikārinaṁ

67
Unambuvedhik
ārismiṁ-mate molligoḍavhayaṁ
Dutiy
ādhikāri’ṅkāsi-hitamittaṁcirantanaṁ

68
Vilsanby
āte iṁgirīsi-dhipatismiṁ gate pūna
Dvisahasse tisatasmi
ṁ-pañcapaññāsame jine

69
Sa
ṁyugasmiṁ sunipuṇo-bravunrīgnāmavissuto
Ih
ā’dhipaccaṁ patvā’ga-sādhīnaṁ paripālituṁ

70
Tasmi
ṁ pabhusmi’māyāte-raññosadesavāsihi
Va
ḍḍhi veraṁ bhusa’missa-phandanānaṁ,va santataṁ

71
Çhè
ḷṚpolavikhyāto-sacivādhipatī’nisaṁ
R
ājaddubhikirayā kattuṁ-’rabhi mātulako yathā

72
Sa
ṁvacchare cuddasame-rājasīhassa rājino
Kittissir
īrājasīha-mahipāniyamo suto

73
Yuv
ā vāhalabaṇḍāra-nāmo mahādhikārinā
Çhè
ḷṚpolavikhyāta-sacivena samaṁ’nisaṁ

74
R
ājaddohikakiccāni-vidhātuṁ’ñca kumantayi
M
ārāpayī patthivo taṁ-ñatvā kumantanaṁ lahuṁ

[SL Page 191] [\x 191/]

75
Pa
ṇṇarasamavassamhi-rajjā’vanipatī sakaṁ
N
āyakkāranvayāyātaṁ-cāritta’manugopiyā

76
Ak
āsu’payamaṁ sassa-duvebhaginiyo tato
Tadavissambhite’macce-èhè
ḷṚpolamukhyake
77
Visayesu sak
īyesu-sassa sampatti’muttaraṁ
K
ātuṁ yātuṁ niyojesi-niyogacaturo pabhū

78
ĀhèḷṚpolamantīso-sadesaṁ sabaravhayaṁ
Gato sa
ṁvasathā tattha-vasi rājaṁ pakopayaṁ

79
Ra
ññā nivedito ce’pi-marāliyakarassa ca
Taha’mappesane kuddho-’vanipo ta
ṁ saraṁ vasī

80
Tappadesajan
ā tassa-dose bhūrī’nisaṁ’nisaṁ
Nivedayu
ṁ bhūpatino-patipuṭṭhuṁ’khilaṁ tahaṁ

81
Niyoga
ṁ tassa pesesi-sīgha’metū’ti bhūpati
Sam
ātulaṁ panā’hūya-kataṁ tassā’khilaṁ saraṁ

82
Sakhyato r
ājinā saddhiṁ-paṭipakkhatta’muttamaṁ
Iti cintiya’macc
ādhi-patirājāṇa’makkami

83
Pati
ṭṭha’manapekkhanto-bravunrīgpabhunā samaṁ
Samatthatta’
ṅkāsi tadā-sacivādhipatī thiraṁ

84
Taddesa
ṁ pāpayaṁ sabbaṁ-riputtaṁ rājinā bhusaṁ
Janaya
ṁ kalahaṁ niccaṁ-balaṁ saṁhari sūrinaṁ

85
Ittha
ṁ virodhe bhūpassa-tassā’pi vidite sati
Mah
āmattaṁ sakadhurā-’panetvā puttadārake

86
K
ārāgāramhi tuvaṭaṁ-nivesāpiya bhūpati
Saciv
ādhipacce molli-goḍavhaṁ ṭhapayī puna

87
Madditu
ṁ veri pabalaṁ-mahāmaccaṁ savāhiniṁ
Nayittha sabaragg
āmaṁ-so gantvā kalahaṁ tahiṁ

88
Sa
ṁsametvā kalakala-’ṅkārino pacure jane
Pagga
ṇhi tuvaṭaṁ sattu-sattiṁ maddiya sabbaso

89
Gahite te kalahiye-pa
ññāsapamite jane
Vinicchiy
ā’dhikaraṇaṁ-mārāpayittha niddayo

[SL Page 192] [\x 192/]
90
Çhè
ḷṚpoḷamantīso-tāṇa’manvesayaṁ viya
Pal
ātavā’si koḷamba-nagaraṁ nagaruttamaṁ

91
Pur
ā jātaṁ kalakalaṁ-sattayojanaraṭṭhake
Vinicchinitve’ha lahu
ṁ-āhèḷṚpolamantino

92
Bh
āgineyyaṁ mātulākhya-disādhipatitaṁ gataṁ
Çhè
ḷṚpolavikhyātaṁ-mānavaṁ sacivaṁ api

93
Pussèlla iti pa
ññātaṁ-disādhipatikaṁ tathā
Para
ṇātalavikhyāta-’mupanetuttagaṁ yatiṁ

94
R
ājaddubhī’ti saṅkāya-niddose te tayo jane
M
ārāpayī’pasavyattā-pūretuṁ’va manorathaṁ
95
R
ājā’nibbutaghātaggi-kārāgāre nivesite èhèḷṚpolamantissa-āhuya puttadārake

96
Dos
ādosaṁ vinicchetuṁ-’rabhittha sabhatiṁ tahiṁ
Kum
ārihāmī’ti sutā-èhèḷṚpolamantino

97
Piy
ā kannā paṭutarā-niddosattaṁ samabrūvī
Tath
ā’pi vibudhe cā’pi-vedhayanto sudāruṇo

98
M
āretuṁ te niyojesi-vindituṁ viya sammadaṁ
Devasa
ṁhindavikhyātaṁ-ṭhānaṁnetvā saputtakaṁ

99
N
īyātayuṁ taṁ vanitaṁ-vadhakassa vadhāya ca
R
ājā’pi māraṇaṁ tesaṁ-pattirippuddhabhūmiyaṁ

100
Mahecchay
ā ṭhito’dikkha-māno’si janatāmukhe
Tass
ā jeṭṭho suto nīto-vadhatthaṁ sakamātaraṁ

101
Dh
āvitvā sahasā’liṅgi-ta’ṅkhaṇa’ññeva vegavā
Dutiyo tanayo tass
ā-jātiyā navavassiko

102
Sagabbha piya m
ābhāyi-marato pakatiṁ tava
Padassem
ī’ti vatvāna-laṅghitvā vadhakāmukhaṁ

103
Chinda ekappah
ārena-gaḷa’mukkhippa’bhīruko
Ekakhaggappah
ārena-vadhakassa’ssa gīvato

104
Siro mutto kha
ṇe tasmiṁ-bhūmiyaṁ pati taṁ’bhutaṁ
Passa s
īhalachāpassa-rattassa rayagāmitaṁ


[SL Page 193] [\x 193/]

105
Pa
ṭhamassa’ttajassā’pi-tatiyāya ca matthake
Chindi sute catutthasmi
ṁ-thaññaṁ pivati mātuyā

106
Ta’muddharitv
ā sahasā-chindisīsa’mudukkhale
Pakkhepiyo’da ko
ṭṭetuṁ-niyoga’ṅkā’ssamātuyā

107
Kum
ārihāmi kantā taṁ-kātu’mpa’sahatī ṭhitā
V
ītikkamasi ce ta’ñhi-rājāṇaṁ sapavassa taṁ

108
Dassa’ntya’voca bh
ūpālo-kulamānī kulabbadhū
Musala
ṁ’dāya pātesi-so’dukkhalamhi kheditā

109
Visa
ññikā mediniyaṁ-pati bhūpatiko tato
Matto titto gato r
āja-mandiraṁ’sa’tikakkhalo

110
Sutabbiyogabbhavadukkhasa
ṁhati’
Mavindam
ānaṁ’ticiraṁ’va sundariṁ
Kum
ārihāmiṁ āhèḷṚpolappiyaṁ
Piya’
ñca mantissa’nujassa tassa hi

111
Mantissa pussèlladis
āpatissa tu
Piya’
ñca so sīhalanītiyā’nugo
Saramhi bl̥gambaran
āma vissute
Timujjit
ā kāriya tā hanāpayī

112
Samosa
ṭā tatra janā bhayaṅkaraṁ
Kiraya
ṁ’tidukkhāvaha’mikkhamānakā
Sapi
ṁsu rañño vilapiṁsu rodakā
Bhav
ī tadā taṁ’va puraṁ matālayo

113
Mantissaro sa’èhè
ḷṚpolanāmacheko
S
āpaccadārasaraṇamhi pavattijātaṁ
Sutv
ā’ssu mocaya’maghaṁ’va roborṭ bravunrīg
Des
ādhipantika’magā sakatāṇa pekkho

114
Gantv
āna rakkhasanibhaṁ’vanipaṁ hi rajjā
Y
ācittha nīharitu’maggupakāra’māsuṁ
Cintetva so’bhimatas
ādhaka’mekadūta’
Mass
āsayittha samayocitabhāratīyā


[SL Page 194] [\x 194/]

115
La
ṅkākāmini dhītunattuhanane sāmissa kuddhā bhusaṁ
Rodanti nayanodaka
ṁ’dhikadukā sampaggharanti dhavā
Pekkhanti paviyoga’m
āsi nacirenā’ssā pihe’ddhā’bhavī
S
ādhu sabbhi samāgamitva hitadaṁ mettiṁ bhajavho’nisaṁ

Bh
āṇavāra maṭṭhatāḷīsatimaṁ
----------------
Itisajjan
ānanda saṁvegajanake dīpavaṁse sirivikkamarājasīha
R
ājāmaccānaṁ vipakkhatādi dīpano nāmaṭṭhacattāḷīsatimo
Paricchedo


[SL Page 195] [\x 195/]

Ek
ūnapaññāsatimo paricchedo.
--------------------
1
K
āmitā’laṅkatā laṅkā-kāminī rājarājuhi
Sakanta’manapekkhanti-sampat
ī’ve’satī’paraṁ

2
Tass
ā’sayaṁ viditvā’va-bravunrīgvidito pabhu
Uddhara
ṭṭhaṁ samāyattaṁ-kattuṁ kālo’ti vediya

3
Yuddhopakara
ṇaṁ sabbaṁ-sampādetuṁ’rabhī lahuṁ
Tasse’va’
ṅgirasidhīsassa-yoddhu’muddhaṁ hi raṭṭhake

4
Yathocita
ṁ padassetvā-āhèlṚpola vissuto
Mantiso’d
āsi saṇṭhānaṁ-lañchetvāna’khilaṁ kamaṁ

5
Tade’va jl̥n
ḍoyilnāmo-kamanvesī mahāsayo
Molligo
ḍasajīvādhi-patino lekhane’nisaṁ

6
Pesetv
ā pakkhapātittaṁ-kattuṁ yatayi’nekadhā
Vaccharasmi
ṁ bhūpatino-pathe sorasame sati

7
V
āṇijjāyo’ddhavijitaṁ-gatānaṁ rājaporisā
Bha
ṇḍake paharitvāna-heṭṭhāraṭṭhiyamānuse

8
Nesu
ṁ’vanipatīñatta-’miṅgirīsivarā iti
R
ājā tesaṁ kaṇṇanāsā-chedāpetvāna pesayī

9
Panthe’kacce mat
ā sesā-iṅgirīsyadhipantikaṁ
Patv
ā’vocuṁ kata’māguṁ-dāruṇaṁ dukkhitā bhusaṁ

10
So pabh
ū kupito tena-lajjito ciya cintayaṁ
Samara
ṁ’pekkhitaṁ’raddhuṁ-tuvaṭaṁ taṁ padaṁ’bhavi

11
Samatta
ṁ yuddhasenaṅga-’maṭṭhadhā vibhajitva so
MṚjarhuk
ādisenānī-pamukhe’nīkasañcaye

12
Ko
ḷamba gālu purato-tikoṇamālato tathā
Ma
ḍakalapukoṭṭhamhā-madhugāmā mahāpuraṁ

13
Pesesi s
īghaṁ èhèḷṚ-polamantissaraṁ api
Saddhi
ṁ koḷambasenāya-nayittha nayakocido

14
Ko
ḷambapurato yāte-balesītāvakaṁ puraṁ
Patte ra
ñño bhaṭā tehi-yujjhiṁsu raṇasūrino

15
Taha’mi
ṁgīrasisenānī-rājinā saha yujjhituṁ
Dvisahasse tisatasmi-’ma
ṭṭhapaññāsasammite

[SL Page 196] [\x 196/]

H
āyane sogate yuddhaṁ-pakāsesi yathāmati
Kur
ūratararājamhā-jane mocetukāmato

17
Yuddha
ṁ’rabhimha no rajjaṁ-’dātuṁsīhalikaṁ subhaṁ
D
īpeti pākaṭaṁ paṇṇe-samarapparidīpake

18
Tatoppabh
ūtito sīha-liyāpāṇigaṇā tahiṁ
Tahi
ṁ majjhattataṁ’vekkha-yiṁsu tacchaṁ’va cintiya

19
GanṚtènna itikhy
āta-ṭhāne molligoḍavhayo
Mah
āmacco iṅgirīsi-seniyena samaṁ sato

20
Sa
ṅgamma’ññātavesena-saṅkatha’ñca pavattayī
I
ṁgīrasipabalā senā-parikkhepuṁ mahāpuraṁ

21
Moll
īgoḍavhayo seṭṭha-macco’pi iṅgirīsinaṁ
Adh
īna’tta’magā rājā-kiṅkare sampatī iha

22
Mahipo ta
ṁ’khilaṁ sutvā-mahāpuravara’mpi ca
Pah
āya sañcitaṁ vatthu-jātaṁ palātavā kuhaṁ

23
Ta’
ṅkhaṇa’ññeva iṁgīrasi-dhīso’pi caturo raṇe
Se
ṅkhaṇḍaselanagaraṁ-pāvekkhi sanikaṁ subhaṁ

24
S
ādhīnatta’ṁgirasidhīso-sabaraggāmakādinaṁ
Abuv
ī’tho sīhalīyā-maccā’maññu’ñca sāpadaṁ

25
D
ūraṁ dūraṁ palāyātuṁ-purā rāja’mpi gaṇhituṁ
Mah
āsenaṁ pesayittha-kālavediṁ’girasidhipo

26
Sen
āyi’māya èhèḷṚ-polamantissaro tathā
Jl̥n
ḍl̥yilitivikhyāta-manti ce’ti duve’gamuṁ

27
Çhè
ḷṚpolamaccena-pesito vīravikkamo
Eknèligo
ḍapaññāto-mohoṭṭāladhurandharo

28
Uddhapi
ṭṭhāraccigehe-gallèhŚvatthugāmake
Bh
ūpama’ggahi devīhi-dvīhi saddhiṁ nipīlayaṁ

29
Ratti
ṁ bhuñjati iṁgīrasi-dhīso sutvāna taṁ bhusaṁ
Paggharanto’vah
āsassū-pītivāca’mudāhari

30
Pativ
īnāsu jātīsu-tīsu maccā’tivikkamā
La
ṅkaṁ manuññaṁ gahituṁ-tisatassamato paraṁ

[SL Page 197] [\x 197/]

31
V
āyamitvā’pi nosakkā-dhiti vo saphalā’bhavī
Tato’moda
ṁ pavedemi-para’mpiti’mudāhari

32
Sirivikkam
ādirāja-sīhaṁ sīhalabhūpatiṁ
Sabandhu
ṁ gahitaṁ sāji-bhaṭena raṇasūrinā

33
MṚjarhukn
āmavikhyāta-senādhipatinā samaṁ
Ko
ḷambakoṭṭhaṁ pesesi-iṁgīrasipabhūko lahuṁ

34
Aho manoram
ā laṅkā-laṅkike manujādhame
Tiss
āye’va yathākāmaṁ-yātā parakaraṁ’si’raṁ

35
Ittha’mi
ṁgīrasyadhīnatta-’muddharaṭṭhe gate sati
S
īghaṁ sīgha’meṅgalanta-rajjabala’mito paraṁ

36
Thira
ṁ kattuṁ’rabhitvāna-sirivaṭṭhanaṭhāniye
Ma
ṅgalaṁ maṇḍapaṁ citra-’miṁgīrasijananāyakā

37
S
īhaliyā sajīvā ca-kāmato’ca samosaruṁ
Tahi
ṁ nisajja mantetvā-laṅkāya pālanakkamaṁ

38
Samp
āditaṁ paṭiñña’ñca-paṇṇaṁ vācetva sabbaso
Taha’mbh
āvaṁ kathāpesi-sīhalīyaniruttiyā

39
Samatt
ā tā paṭiññāyo-sampaṭicchiya kāmato
Adhirajje’
ṅgalantamhi-’dhīsassa tatiyassa tu

40
Jl̥rjmah
ārājino pakkhā-bravunrīgviditopabhū
Mant
ī ca jl̥nḍoyilkhyāto-jṚmssadarlanḍ mahāsayo

41
S
īhalajanapakkhamhā-èhèḷṚpolamanti ca
Molligo
ḍasamañño ca-duve’dhikārino tathā

42
Pi
ḷimāditalavvākhyo-moṇarāvilasaññako
Ratvatttisema
ñño ca-tathā mollgoḍavhayo

43
D
ūllŚvabhidhānoca-mīllavādhivaco tathā
Galagamavhavikhy
āto-galagoḍavhayo iti

44
Dis
āpatī ci’me sabbe-samattajanakāmato
Dvisahasse tisatasmi-ma
ṭṭhapaññāsasammite

45
Sambuddhe h
āyane patte-māse phagguṇanāmike
Patte pa
ṭissave hattha-saññāyo paṭṭhapuṁ tahiṁ


[SL Page 198] [\x 198/]

46
Ta’
ṅkhaṇa’ññeva seṅkhaṇḍa-selavhe purapuṅgave
Uss
āpesi’ṁgirasidhajaṁ-vattamāne jayussave

47
Dv
ādasaha’matikkanta-’midaṁ rajja’marājikaṁ
Tatiya jl̥rj mah
ārañño-samappayiṁsu sabbaso

48
Tato pa
ṭṭhāye’ṅgalanta-mahārājāṁ mahāvidhiṁ
Sar
ājavasato maññuṁ-sīhalā mahatā’darā

49
Sala
ṅkate dvādasahi-kāraṇehi paṭissave
Patte sace bhaveyy
ā’pi-dosādosaṁ kathaṁ kathaṁ

50
Taha
ṁ sāmaññadhippāyo-bhavate’vaṁ yathāvidhi
Sirivikkam
ādirāja-sīharājo’si kakkhalo

51
So’pan
īto’tra rajjasmā-tassa kassaci ñātinaṁ
S
īhāsanādhīnatā’si-vāritā sā’pi sabbaso

52
Tassa ra
ñño bandhavāna-’miho’pagamanaṁ paraṁ
Pa
ṭikkhittaṁ vino’kāsaṁ-sabbathā’pekkhatā’yatiṁ

53
Ito pa
ṭṭhāyu’ddharaṭṭha-rajja’meṅgalantasāmino
Jl̥rjmah
ārājino sammā-sabbathā’va pavāritaṁ

54
Sogat
ānaṁ yathāsīsaṁ-sade’ca gopitaṁ varaṁ
Sayambh
ūsāsanaṁ sammā-pāletabbaṁ yathāpurā

55
R
ājarājamahāmaccā-dīhi pubbe supūjitā
M
ānitā yatayo sabbe-gopetabbā hi sādhukaṁ

56
Rakkhit
ā vaḍḍhitā’rāma-cetiyāyatanāni ca
C
ārittaṁ pubbikaṁ sammā-pāletabbaṁ yathā tathā

57
Ya
ṁ ya’maṭṭīyitabbaṁ’si-kaṇṇanāsādichedanaṁva
Samatta
ṁ tādisaṁ kammaṁ-kārene’va nivāritaṁ

58
Vin
ā laṅkesānumatiṁ-manujassa nijecchayā kenā’pi sasanaṁ sabbā-kārene’va nivāritaṁ
59
Pur
āpavattitaṁ nīti-’manugantvā tahiṁ tahiṁ
Niyoga
ṁ ṭhapayī tamhi-kātuṁ’dhikaraṇaṁ subhaṁ

60
P
ālanatthaṁ sarajjassā-’viheṭhiya mahājanaṁ
Yathocita
ṁ sañcinituṁ-karaṁ paṭṭhapayī nayaṁ

[SL Page 199] [\x 199/]

61
K
āraṇehe’vamādīhi-tadāni paṭipāditaṁ
Pa
ṭissavaṁ patta’māsī-sundaraṁ vā asundaraṁ
62
Rajja
ṁpati sīhalīya-dhissarāna’mpi yā pihā
T
ā’sā’suṁ vihatātesa-’miha sampati kā kathā

63
Sirivikkam
ādirāja-sīhaṁ paravasa’ṅgataṁ
Dasam
āsādhikaṁ kālaṁ-koḷambapurapuṅgave

64
V
āsetvā saha ñātīhi-velll̥rnāmasuvissutaṁ
P
āpayittha mahāduggaṁ-tahiṁ so vyādhinā haṭo

65
Vasitv
ā soḷasavassaṁ-laṅkāra’jja’midaṁ yathā lokantaraṁ gato hitvā-sabandhujanataṁ api

66
Yuddhe’raddhe Buddhabhatt
ā-jīvitaṁ viya gopitaṁ
D
āṭhādhātuṁ munindassa-nīhariṁsu mahāpurā

67
Patte pa
ṭissave sammā-sammatasmi’ṅgirasijane
Viss
āsatta’mupāyāte-mahena mahatā hitaṁ

68
Dadanta
ṁ dantadhātvaggaṁ-sundaraṁ dhātumandaraṁ
Va
ḍḍhetvāna yathāpubbe-pūjāvidhiṁ pavattayuṁ

69
Bravunr
īgvidito laṅkā-dhīso’pi tadahe mudā
Taha
ṁ ṭhapesa’ccaniya-vatthuṁ dhātussa gāravā

70
Atho mollgo
ḍaādi-sacivānaṁ yathāpurā
Adhik
ārādipadavī-’dāsi laṅkissaro dayo

71
Çhè
ḷṚpolamantīso-parināmita’mattano
Mah
ādhikārapadaviṁ-paṭikkhipi sakāmato

72
Tade’
ṅgalanta rajjassa-pālane tapparo sudhī
VṚlssama
ñño kumāro hi-jl̥rjmahāmahipaṁ pati

73
Çhè
ḷṚpolamantissa-muttāmaṇisalaṅkataṁ
Hemad
āma’ñca gīvāya-piḷandhetuṁ tathā paraṁ

74
Sa
ñña’ñca maḍuvṚgāma-kammalekha’nti gāravaṁ
G
āmaṁ gabaḍa sañña’ñca-pariccajiya pesayī

75
Tato m
ānuddhate uddha-raṭṭhiye kulike tathā
Yate’kacce nasakk
ā’suṁ-tosetu’mpi navannayā

[SL Page 200] [\x 200/]

76
K
āle vajante’va’mevaṁ-vellassajananāyakā
P
īḷayuṁ yonake tattha-gaṇhantā’nucitaṁ karaṁ

77
P
īḷitā te janā sabbe-tato mocetukāmato
H
āḍītividitānīka-patino sakhyato paraṁ

78
La
ṅkindassa nivedetvā-dhurā yāciṁsu sundaraṁ
So puno’paparikkhitv
ā-hajjināmassa dhīmato

79
Muhandira
ṁ nāmadhuraṁ-varaṁ’dāsi dayāparo
Tato vellassa des
īyā-kulikā kupitā bhusaṁ

80
Tiya
ḍḍhavassaṁ iṁgīrasi-sīhalīyesu’bhosu’pi
Pakkhesu samm
ā sāmaggi-pavattittha yathārahaṁ

81
Dvisahasse tisatasmi-’mekasa
ṭṭhimahāyane
Abhavittho’ddhara
ṭṭhasmiṁ-bhaṇḍana’ntibhayānakaṁ

82
So’ya’mi
ṁgīrasinaṁ sabba-balaṁ vidahituṁ’cito
D
āvaggi viya saṁvaḍḍhi-medhago tuvaṭaṁ bhusaṁ

83
Vellassavanadesasmi-’meko nibbh
ītiko naro
Sa
ñcari satataṁ ki’nnu-yatīhi parivārito

84
Sa
ññāpayanto attānaṁ-devanāmena kenaci
Rajja’m
ākaṅkhamāno’va-tadā kimata sañcarī

85
Vuttho vilsann
āmakhyāto-badullapuṭabhedane
Taddesap
ālako dhīmā-vuttantaṁ nikhilaṁ tahaṁ

86
D
ūtammukhā nisāmetvā-hajjināma’ntivikkamaṁ
Ta
ṁ devanāmaviditaṁ-gahetuṁ pesayī lahuṁ

87
Saj
ātikabhaṭehe’va-saddhiṁ hajjisamaññako
S
īghaṁ gaccha’ntarāmagge-gahito sīhalehi so

88
Ta
ṁ yonakaṁ vīranaraṁ-vane devantikaṁ lahuṁ
Nip
īḷetvā pesayiṁsu-sīhalīyabhaṭā carā

89
Ta
ṁ sutvā vimhito vilsan-disādhīso mahādhiti
Sena
ṅga’mpi samādāya-gami vellassadesakaṁ

90
V
īmaṁsitvā kāraṇāni-tahaṁ puna puraṁ sayaṁ
Gacchanto vana panthena-jala
ṭṭhāne pipāsito


201

91
Nivattittho’daka
ṁ pātuṁ-dvīhi jāvakajātihi
Gacchantaranil
īne’ko-tahiṁ vilsanmahāsayaṁ

92
M
āresi sīghaṁ vijjhitvā-muslimsamānasevakā ta’ṅkaruṁ paṭibhātya’tra-kopetu’miṁgirasijane

93
Tato vilsansama
ññassa-dhuraṁ patto mahāsayo
Sl̥
ṭars suvissuto dhīmā-mīllavhadisāpatiṁ

94
Dh
ūrato tassa vuddhattā-’panetvā pana taṁ dhuraṁ
Kèppe
ṭipolasaññassa-sacivassa pavecchiya

95
Sametu kalaha
ṁ taṁ hi-vellassavipinaṁ nayī
Gate tasmi
ṁ kañci’pekkha-māno so sacivo’yatiṁ

96
Taha
ṁ kalahakārīnaṁ-pamukho viya cintiya
Asallakkhiya r
ājāṇaṁ-tesa’manto gadho bhavi

97
Mèk
ḍonolnāmasenānī-mahāsenaṁ samādiya
Vellassavanades
ābhi-mukho’gañchi vinibbhayo

98
Gacchati vanamaggena-koda
ṇḍehi dhuvaṁ dhuvaṁ
Vijjhi
ṁsu gamikā tassa-pātayiṁsu mahāsilā

99
Tathe’va se
ṅkhaṇḍasela-purato dhajinīpati
Ra
ṇasenaṁ samādāya-gami vellassa desakaṁka

100
Samosa
ṭe’khile tamhi-tumūle pabale bale
Vellassavanadesasmi
ṁ-mèkḍonolnāmaseniyo

101
Adh
īrattaṁ pāpayitu-kāmato tappadesike
Dippam
āne hutāsamhi-dārupakkhipanaṁ viya

102
Tato kopaggin
ā ditta-janakāyā tahiṁ tahiṁ
Dippam
āne hutāsamhi-dārupakkhipanaṁ viya

103
Kupit
ā’tisayaṁ tesaṁ-ḍayhamānagharesu ca
Jotij
ālā passamānā-kalahaṁ dāruṇaṁ karuṁ

104
Bahusva’pi padeses
ū-’pariraṭṭhe tahiṁ tahiṁ
Kol
āhalo’yaṁ tuvaṭaṁ-saṅkulo’sī’tipatthaṭo

105
Medhage’smi
ṁ sīhalīya-sacive pacure tadā
Vin
ā molligoḍakhyātaṁ-mahādhikārinaṁ paṭuṁ

[SL Page 202] [\x 202/]

106
S
īghaṁ sīghaṁ gahetvāna-rājaddubhi’ti saṅkayā
K
ārāgāraṁ nivesesu-’miṁgīrasijananāyakā

107
Kèppe
ṭipolavikhyāto-sacivo thiravikkamo
Kalahabbha
ṭasenādhi-pati nibbhītiko’bhavi

108
Va
ḍḍhamāne kalakale-niṭṭhure’tisayaṁ tadā
Çhè
ḷṚpolamantindaṁ-gayha koḷambaṭhāniyaṁ

109
Nesu
ṁ nomocayuṁ jātu-sattasaṁvaccharāni’ha
V
āsāpetvā murisiyas-nāmadīpa’mapāpayuṁ

110
Pavattam
āne’va’mevaṁ-tumule kalahe tadā
I
ṁgīrasipamukhā senā-patayo’pi tahaṁ tahaṁ

111
Sa
ṅgamma saṁsayādhūta-mānasā iha sampati
Mantayu
ṁ kassa vijayo-bhave nanu parājayo
112
Ma
ḍugallaitikhyāto-mantindo nibbhayo tadā
Kèppe
ṭipolanāmena-sacivena samāgami

113 Kalahe’dhipat
ī deva-nāmena vidito naro
Sirivikkam
ādirāja-sīhañātī’ti ñāpitaṁ

114
Vilb
āvagāmasambhūtaṁ-dorṚsāmī’tivissutaṁ
Nijecchay
ā vane rajjaṁ-pāpetvā sundarālaye

115
V
āsāpayittha so rājā-viya’maccapadāni’pi
D
ātuṁ’rabhī tassa janā-rājasammānana’ṅkaruṁ

116
Tato’parasmi
ṁ samaye-tasse’va dutiyaṁ pana
Patto’dhik
ārataṁ manti-maḍugallabhidhānavā

117
DorṚs
āmīti viditaṁ-taṁ bhupappatirūpakaṁ
Kèppe
ṭipolasañña’ñca-nigaḷesu khipāpayī

118
Te ubho va
ñcakā kasmiṁ-kāle kathaṁ tato kharā
Na
ñāyate vimuttā’ti-kathañcana tato paraṁ

119
DorṚs
āmiṁ sāhasikaṁ-gahetvā jīvagāhakaṁ
Se
ṭṭhādhikaraṇaṁ netvā-vinicchiya yathāvidhi

120
Niy
āmitaṁ māraṇāya-mahārañño’nukampayā
Mocetv
ā maccuto kārā-gāra’māsuṁ nivesayī


[SL Page 203] [\x 203/]
121
Kalahe’rabhite d
āṭhā-dhātugehe mahārahe
V
ārivaḍḍhanamaccoso-èllṚpolasamaññavā

122
D
āṭhādhātuṁ gahetvāna-dhātuṁ gopetukāmato
Yat
īhi saha gantvāna-nilīno’si kuhiñcana

123
Ta
ṁ sutve’ṁgirasisenānī-sanikaṁ pariyesiya
Sadh
ātukaṁ taṁ mantinda-’maggahesuṁ mahādhiti

124
Codan
āya tāya ta’ñhi-cuditaṁ thiramānasaṁ
S
īghaṁ mārāpayī sīsaṁ-chetvāna’naparādhikaṁ

125
Kèppe
ṭipola paññāto-sacivo vā’tivikkamo
Pi
ḷimāditalavvākhya-mahādhikārino suto

126
Tann
āmako ca mantindo-’nurādhapurasantike
Gahito’bho pav
īrā’su-miṁgīrasisevakehi te

127
Tasse’va v
īraposassa-kèppeṭipolasaññino
S
īsaṁ chedāpayitvāna-kapparaṁ siraso tadā

128
E
ḍinbargnagare vatthu-vijjākāraṇikassutaṁ
Pesayu
ṁ kotukāgāraṁ-kotukattā’va tassa tu

129
Pi
ḷimāditalavvākhya-gahitaṁ sacivaṁ yuvaṁ
Khy
āta murisiyasnāma-dīpaṁ pāpayi laṅkato

130
Ma
ḍugallaitikhyātaṁ-sacivaṁ paggahī tadā
Ched
āpayī tassa siraṁ-nivatti kalaho puna

131
Asmi
ṁ kalakale uddha-raṭṭhiyā jananāyakā
Kulik
ā pacurā ghātā-vadhakehi yathā bhavuṁ

132
Tathe’va tamhi s
āmaññā-nahutādhikajantavo
Mat
ā’su’miti maññanti-pamāṇarahitā’padā

133
Samite kalahe la
ṅkā-dhipatī dhitimā sato
Pa
ṭissavaṁ pubbika’mpi-pattaṁ paritta’maññathā

134
Katv
ā niyoge ṭhapayī-sīhalasacivāmukhe
Pa
ṭimuñcitvu’ttamaṅga-veṭhanāni ca gāravaṁ

135
Kattabba
ṁ sabbadhiṁ’gīrasi-janehi anivāriya
S
āsanaṁ’rabbha yā nīti-pacchā’pi tādisī bhavī

[SL Page 204] [\x 204/]

136
Rajje’smi
ṁ ye sīhaliyā-janā seṭṭhadhurandharā
Tesa
ṁ tadā vuttiyo’pi-ṭhapayiṁsu yathārahaṁ

137
Asse’va la
ṅkāpatino-kāle bèpṭissamavhayā
Tathe’va vèsliyann
āmā-aparā carc samaññikā
138
Icce’t
ā pabalā tisso-pūjakassamitī’riha
Pa
ṭṭhapesuṁ vaḍḍhamānā-yāvajjā’pi pavattare

139
Dvisahasse tisatasmi
ṁ-tesaṭṭhimamhi hāyane
Rajja’m
ākaṅkamāne’ko-dubbinīto narādhamo

140
Vimaladhammanarinda-s
īharāje’ti ñāpayaṁ
Vellassavanadesasmi
ṁ-janetuṁ kalahaṁ’sahī

141
Ta
ṁ gayha sīghaṁ yuddhādhi-karaṇe saṁvinicchiya
Nesu
ṁ murisiyas dīpaṁ-hantuṁta’mpiniyāmitaṁ

142
Se
ṭṭho vinicchayakkāro-seṭṭhādhikaraṇe tadā
Çleksan
ḍarḍ iti khyāto-jl̥nsṭannāma mahāsayo

143
Sav
āyāmena mahatā-laṅkāyaṁ pacure jane
Pesse bhujisse k
āresi-paratthanirato dayo

144
Vinicchetu
ṁ’dhikaraṇe-sādhu sabbadhi sabbaso
Mah
āsayo so paṭhamaṁ-jūrināmasabhaṁ’rabhi

145
Samaye’smi’me
ṅgalantā-dhirajje’dhipatī guṇī
Tatiyo jl̥rjmah
ābhūpo-kittisesattanaṁ gato

146
La
ṅkissaro roborṭkhyāta-bravunrīgnāmavā sudhī
Nir
ākula’ṅkaritvāna-sabbaṁ laṅkaṁ manoramaṁ

147
P
āletvā’ṭṭhasamaṁ rajjaṁ-pālanakkamakovido
Parissama
ṁ vinodetuṁ-viya’gañchi sadesakaṁ

148
Gate tasmi
ṁ dvisahasse-tisatasmiṁ tisaṭṭhime
Munindasarade yuddha-senindo la
ṅkabhūtale

149
E
ḍvarḍbānssaññapaññāto-upalaṅkesataṁ gato
Vassadvaya
ṁ rajja’midaṁ-pāletvāna yathāvidhi

150
Sindhudese yuddhasen
ā-dhipacca’mupago tadā
La
ṅkāyā’pagato āsi-samare caturo bhusaṁ


[SL Page 205] [\x 205/]

151 Buddhavasse dvisahasse-tisate pa
ñcasaṭṭhime
E
ḍvarḍpṚjaṭnāmadheyyo-laṅkādhipatitopago

152
Āgammi’ha yathāsatti-laṅkoso laṅka’muttamaṁ
Dasam
āsaṁ pālayitvā-sadesa’magamī dayo

153
K
āle’ssa pabhunoeko-macco nekatiko jaḷo
Patthivanvayiko’tya’tta
ṁ-dīpento janataṁ bhusaṁ

154
Vimohaya
ṁ uddharaṭṭhe-rajjaṁ gaṇhitukāmato
Se
ṅkhaṇḍaselanagarā-sanne kalakalaṁ lahuṁ

155
Janetu’mussahi’
ṅgirasi-seniyā ñatva taṁ tadā gāhāpayiṁsu taṁdhutta-’manurādhapurantike

156
Vinicchiy
ā’dhikaraṇaṁ-bālisaṁ taṁ mahāpure
Sammajjitu
ṁ visikhāyo-niyojesi yathāvidhi

157
Dvisahasse tisatasmi
ṁ-sogatasmiṁ chasaṭṭhime
JṚmskèmal n
āmakhyāto-’palaṅkesattanaṁ gato

158
Ih
ā’ga laddhakaṁ laṅkaṁ-pālayanto yathārahaṁ
Sadesa
ṁ puna’gā etto-vasitve’ha samaṁ sato

159
La
ṅkāmātaggatanayo-paguṇādiguṇānugo
Molligo
ḍavhayo’macco-tadā’gā nāmasesataṁ

160
La
ṅkambaruggatasutejapabhā pabhūpa
Bh
ānū’paraṁ giri’magañchi atho paro’va
Bh
ūpaṁsumāli’ha tu sampati bhāti tejo
Tassa ppabh
āya janatā muditā bhavantaṁ

161
Atimita ripudant
ī kesarī tulyasīha
Abhayapabh
ūtibhūpāsevito rajjabhāro
Aparakara’mag
ā ce kiṁ nayātī tathe’va
Amata’miti pay
ātuṁ bho bhajavho sivaddhaṁ

Bh
āṇavāramekūnapaññāsatimaṁ
-----------------
Iti sajjan
ānandasaṁvegajanake dīpavaṁse tatiyassa jl̥rj mahārañño laṅkārajja nīyyātanādi
d
īpanonāmekūna paññāsatimo paricchedo.

[SL Page 206] [\x 206/]

Paññāsatimo paricchedo.

1
Atho’pi dvisahassamhi-tisate sattasa
ṭṭhime
Sambuddhavacchare e
ḍvarḍ-bānsnāmavidito sudhī

2
Patv
ā laṅkesataṁ laṅka-’māga saṅkata santhavaṁ
S
ātattha’miha vāsīnaṁ-sarajja cirasaṇṭhitiṁ

3
Ma
ññamāno’va koḷamba-nagarā āmahāpurā
Ratha
ñjasaṁ sādhayittha-vanapabbataduggame

4
Tahi
ṁ yutto kiccasūro-ḍl̥sannāma mahāsayo
P
īḷito jararogena-kaḍugannāpadesake

5
Mato tato tassamana-kk
āratthambhaṁ tahiṁ’cale
Pati
ṭṭhāpayi laṅkeso-puna kaḷyāṇisindhuyaṁ

6
hap
āpayī doṇisetuṁ-mahāvaṇṇusavantiyā
Mah
āsetuṁ dārumayaṁ-kārāpayi yathārahaṁ

7
Ramma
ṁ pèviliyannāma-mandiraṁ nayanussavaṁ
Siriva
ḍḍhanaṭhānīye-kārāpayi vicitrakaṁ

8
P
āsāṇakacchadesasmiṁ-ratanākarasantike
Mavun
ṭlèviniyānāmaṁ-rammaṁ dhanaparibbayā

9
P
āsādaṁ kārayi pacchā-nayisva’sanasālataṁ
Tappadesa’mpi tann
āmā-voharanti videsikā

10
La
ṅkeso paṭhamaṁ laṅkā-vāsīnaṁ gaṇanaṁ tadā
Ga
ṇāpayi sātirekaṁ-bhavi sāddhaṭhalakkhakaṁ

11
Samaye’smi
ṁ jl̥rjbarḍnāmo-gaṅgāsiripurantike
S
īhapiṭṭhipadesamhi-kopivatthuṁ vapāpayī

12
Tabbappak
ānaṁ laṅkeso-bahavo bhūpadesake
Ph
ātikkattuṁ laṅka’mimaṁ-nimmūlena pavecchi so

13
I
ṁgīrasijanatā tasmiṁ-kāle mahāparissamā
Nagar
ālokavikhyāta-padesaṁ pariyesayuṁ

14
Tato pa
ṭṭhāya taṁ desaṁ-sukhassitaṁ sukhatthikā
Sakal
ā jātiyā yanti-pativassaṁ mahaddhanā


[SL Page 207] [\x 207/]

15
Gaman
āgamane tamhi-phāsuyā pāṇinaṁ bhusaṁ
Sodh
āpayī mahāmaggaṁ-maggāmaggavisārado

16
Tade’va ko
ḷambapure-paṭhamaṁ bahikoṭṭhake
Potthak
āvāsa’makaruṁ-nānāpotthakasaṅkulaṁ

17
Tado parima ra
ṭṭhasmi-’miṁgīrasibalavattane
Yo samussahi sa
ṅgāma-vijayakkamakovido

18
Sa’jl̥n
ḍoyilnāmakhyāto-mantīso thirabuddhimā
Se
ṅkhaṇḍaselanagare-maccurājavasa’ṅgato

19
Nimujj
āpiya nārīna-’mudake sasanaṁ pati
Pur
āsīhalarājūnaṁ-yā nīti taṁ pariccaji

20
Çhè
ḷṚpolavikhyāto-mahāmaccaggasīhalo
Mato murisiyasn
āma-dīpasmiṁ dukkhito tadā

21
Saram
ānā guṇaṁlaṅkā-patibimbaṁ sarūpimaṁ
hapesu
ṁ koḷambapure-rājamandirasammukhe

22
Pas
ādetvāna laṅkeso-laṅkādīpanivāsino
Sakadesa’
ṅgami satta-vassaṁvasitvi’hā’nagho

23
Dvisahasse tisatasmi
ṁ-catusattatime jine
Sa
ṁvacchare roborṭvilmaṭ-hl̥rṭannāmasuvissuto

24
Pappuyya la
ṅkissaratta-’mihā’ga karuṇāparo
La
ṅkeso’si dhuvaṁ dīpa-vāsīnaṁ hitasādhako

25
Rajje’smi
ṁ paṭhamaṁ sṚviṁs-nāmena pākaṭaṁ tadā
M
ūlālaya’ñcā’rabhiṁsu-janānaṁ vuddhikāmato
26
Pavattij
ānane añña-maññassa phāsuyā bhusaṁ
Lekhane pesitu
ṁ sīghaṁ-koḷambapurato tadā

27
Y
āvaseṅkhaṇḍaselavha-puraṁ paṭṭhapayī rathaṁ
He
ṭṭhāraṭṭhe’ landajanā-yonakadamiḷesu hi

28
Bh
ūbhāgāna’madānasmiṁ-kāretuṁ mandire thire
Pa
ññāpayiṁsu yaṁ nītiṁ-paṭikkhipiya sabbaso
29
Tesa
ṁ laṅkissaro dātā-koḷambapura puṅgave
Gehe k
ārayituṁ sammā-bhūbhāge’dāsi mūlato

[SL Page 208] [\x 208/]

30
Pur
āmarammavisayaṁ-gatena yatisāminā
Saddhi
ṁ puna bodhigaccha-piṭṭhigāmubbhavo guṇi

31
Dhammajotis
āmaṇero-dhammasatthesu pesalo
Mah
āvidānamudali-ppamukhānaṁ nivediya

32
Laddhopak
āraṁ amara-puraṁ gantvāna saṅayā
Suva
ṇṇaguhapaññātā-sīmāya’mupasampadaṁ
33
Ñāṇābhivaṁsākhya saṅgha-rājappamukhabhikkhuhi
Labhitv
ā dhammavinayaṁ-sammuggayhā’si’hā’gato

34
Dhammajjotiyatindo so-vinaya
ññū visārado
Dvisahasse tisatasmi
ṁ-pañca sattatime jine

35
Vacchare
ūvapabhutī-parime vijite dayo
Pa
ṭṭhapitthā’marapura-nikāyaṁ sabbhi vaṇṇitaṁ

36
K
āle’ssa laṅkāpatino-kalambujanaraliti
Pavattipatta’mi
ṁgīrasi-bhāsāya susamārabhuṁ

37
Rajje se
ṭṭhadhurandhārī-mantīhi’rabhitaṁ tahaṁ dosāna’madhirajjamhi-pākaṭattā nivāritaṁ

38
Rajja
ṁ pālayituṁ sammā-nītisampādikā tathā
N
ītividhāyikādve’ha-sabhā’rabhi tadaddhaniva

39
Dhur
īhi paṭhamā yuttā-sabhā navahi mantihi
Chahe’v
ā’ dhurimantihi-laṅkesena samaṁbhavi

40
Vidh
āyikā ca dutiyā-sabhā navahi mantihi
Yutt
ā dhurīhi mantīhi-laṅkesena samaṁbhavi

41
Pubbuttar
ā pacchimā ca-majjhimādakkhiṇā iti
Vibhatt
ā pañcadhā laṅkā-laṅkādhīsena dhīmatā

42
Ekekissa
ṁ panā’sāya-’meka’mekaṁ disāpatiṁ
Niyojayittha la
ṅkindo-niyoga nipuṇo guṇi

43
Ph
āsatthāyā’dhikaraṇa-vinicchaye’smi’maddhani
N
ānādesesu ṭhapayī-sālā tannāmikā thiraṁ

44
Matassa ka
ṇiyo molli-goḍamaccassa vissuto
Tann
āmiko ca sacivo-manti dunuvilavhayo 41
Pubbuttar
ā pacchimā ca-majjhimādakkhiṇā iti
Vibhatt
ā pañcadhā laṅkā-laṅkādhīsena dhīmatā

42
Ekekissa
ṁ panā’sāya-’meka’mekaṁ disāpatiṁ
Niyojayittha la
ṅkindo-niyoga nipuṇo guṇi

43
Ph
āsatthāyā’dhikaraṇa-vinicchaye’smi’maddhani
N
ānādesesu ṭhapayī-sālā tannāmikā thiraṁ

44
Matassa ka
ṇiyo molli-goḍamaccassa vissuto
Tann
āmiko ca sacivo-manti dunuvilavhayo


[SL Page 209] [\x 209/]

45
Tath
ā katipayā mantī-yatayo ca tayoti’me
Sirivikkam
ādi rāja-sīharājassa kassaci

46
Bandhusso’parira
ṭṭhasmiṁ-rajjaṁ pavārituṁ tadā
Kumantayi
ṁsu taṁ ñatvā-rājakiccamhi tapparo

47
Dis
ānetā mahavala-tènnanāmena pākaṭo
La
ṅkindassa nivedesī-sahasā taṁ kumantanaṁ

48
La
ṅkeso sanikaṁ rāja-pose pesetva te’khile
G
āhāpayitvā seṭṭhādhi-karaṇaṁ nesi buddhimā

49
Mutt
ā codanato sabbe-tathā’pi dhurino tadā
N
īhaṭā dhurato molli-goḍasaññassa’thāparaṁ

50
Dis
āpatidhuraṁ’dāsi-catuyojanaraṭṭhake
Tato so padavi
ṁ rāja-vallabho’va sugopayī

51
Parih
īne cira’majjhā-pane puna’pi saṇḍitiṁ
Samicchanto tadatth
āya-ṭhapittha kārakaṁ sabhaṁ

52
Tassa
ṁ sabhāyo’padesa-vasā èkaḍèmivhayaṁ
Sam
ārabhuṁ satthasālaṁ-koḷambanagare tadā

53
Pa
ñcame sarade laṅkā-patino’ssa sadāsayā
Esiy
ātikavikhyātā-sabhā’raddhā’si sādhuhi

54
Ambarukkh
ārāmanāme-vihāre’dhissaro guṇī
La
ṅkāsaṁsuddhasambuddha-sāsanambara bhāsuro

55
Sas
ī’va ñāṇavimala-tissanāmena vissuto
Mah
ānetā mahādhīro-saddhālu sāsanodaye
56
Satto samavhito’ndena-dev
ānaṁ sāsituṁ viya
Kale’mhi tidiva
ṁ gañchi-kurumāno tamaṁ bhuvaṁ
57
Vik
ṭl̥riyānāmasutā-kumārī kāminī piyā
Samayasmi
ṁ’dhirajje’smiṁ-rājinī’si tathā’vi’ha

58
Hl̥r
ṭansamavhayo laṅkā-dhipo laṅkaṁ chahāyanaṁ
P
āletvā modayaṁ pāṇi-gaṇaṁ desaṁ sakaṁ agā

59
Dvisahasse tisatamhi-’s
ītime munihāyane
La
ṅkissaro ihā’yāto-sṭuvarṭmèkènsināmavāva

60
Tad
ā laṅkāya sabbatthava-bahulaṁ’va pavattitaṁ
Ketava
ṁ sabbaso nīti-maggene’va paṭikkhipi

[SL Page 210] [\x 210/]

61
Ko
ḷambapurato yāva-gālunagara’mantare
Pesitu
ṁ lekhane sīghaṁ-rathaṁ paṭṭhapayī tadā

62
Ummattak
ārogyasālaṁ-tathā kāragharaṁ api
K
ārāpayī mahārogya-sālaṁ koḷambaṭhāniye

63
Vejjasatthassa la
ṅkāyaṁ-vuddhiṁ’pekkho’va sissake
Nay
ī katipaye jambu-dīpaṁ rajjassa mūlato

64
arnarmah
āsayo sādhu-’miṁgīrasibhāsato tadā
Mah
āvaṁsaṁ vyatanayī-parivattiya buddhimā

65
Ito pur
ā kittubhatta-samajjā maggato iha
Yebhuyyena pavatti
ṁsu-pāṭhasālā tahiṁ tahiṁ

66
Mèkènsin
āmalaṅkindo-laṅkārajjapathā sudhi
Ch
āpābhivuddhiṁpattheno-satthasālā’rabhī bahū

67
Nes
ādānaṁ dukkhitattaṁ-sutvāna karuṇā paro
Tesa
ṁ padesaṁ laṅkeso-gantvā tatta’mudikkhiya

68
Dhanabbay
ā sassa kasī-kammaṁ kātuṁ vidhāya so
Ugga
ṇhāpayituṁ tesaṁ-pāṭhasālā ṭhapāpayī

69
Taha
ṁ gamanato niccaṁ-jararogena pīḷito
La
ṅkāvāsābhilāsaṁ so-hitvā’ḍḍhuḍḍhasamaṁ sudhī

70
P
āletvā sādhukaṁ laṅkaṁ-sadesa’ṅgami sagguṇo
Vasittha ce thoka k
ālaṁ-bahukiccāni kārayi

71
Atho kolinkèmaln
āmo-laṅkeso dvisahassake
Tisate catur
āsīti-mite samBuddhahāyane

72
Ih
ā’gato hatthisela-puraṁpadhānaṭhāniyaṁva
Katv
ā padesaṁ vibhaji-vāyavo’ti yathārahaṁ

73
Y
āvalaṅkissara’mimaṁ-’pariraṭṭhe pavattitaṁ
D
āsavyaṁ vāritaṁ nīti-maggeni’ha visesato

74
Samm
āviññāta saddhamma-sattho siddhatthavissuto
Yatis
īho kaviketu-pūtakittidayālayo
75
Vikhy
ātaṁ paramadhamma-cetiyaṁ satthamandiraṁ
Sam
ārabhitvā lokattha-siddhi’ṅkāsa’smi’maddhani

76
K
āle’smiṁ pāṭhasālīyā-cere paguṇataṁ bhusaṁ
P
āpetuṁ satthasadanaṁ-vidhimantaṁ’rabhiṁsavi’ha

[SL Page 211] [\x 211/]

77
Chabbassa’miha
ṭhitvāna-tasmiṁ yāte sadesakaṁ
Dvisahasse tisatasmi
ṁ-navutime munivacchare

78
Ll̥r
ḍṭorinṭanitikhyāto-laṅkeso laṅka’māgato
Achekatt
ā tassa desa-pālanasmiṁ sadesike

79
Tosetu
ṁ no sahī atra-kathañcana videsike
La
ṅkādīpādhivāsīnaṁva-vaḍḍhenteappasādake

80
Niyojay
ī suṇādīnaṁ-gaṇhituṁ’nucitaṁ karaṁ
Tadappasann
ā janatā-janayuṁ kalahaṁ lahuṁ

81
Kalahe va
ḍḍhamānasmi-’muddharaṭṭhamhi bhiṁsane
Yuddhan
ītiṁ pakāsetvā-mādhurā’nayi vāhinī

82
Assuta’mpi pur
āyuddha-nītiṁ pati janā bhusaṁ
Bhayato tajjit
ā sīghaṁ-kalaha’mpi nivattayuṁ
83
Ñatve’ṅgalantarajjamhi-taṁ pavattiṁ visāradā
N
ītibbidū mahāmaccā-’hūya laṅkissaraṁ tadā

84
Vajj
āvajjaṁ tassa tahaṁ-vinicchiniya sādhukaṁ
Dhur
ā’petuṁ sassa lahuṁ-nivedayiṁsu taṅkhaṇe

85
Mah
ālekhaka padavi-dhāriṁ ṭènanṭ mahāsayaṁ
Desantara
ṁ pesayiṁsu-laṅkikahitakāmato

86
So èmarsan
ṭènanṭnāmo-bhāsāsatthavisārado
La
ṅkānāmādayo ganthe-viracittha mudā tadā

87
La
ṅkissaro bhūri pajā pamoda-
Yant
ā’vi’maṁ dīpavaraṁ sumedhā
Sa
ṁrakkhayuṁ’ke madhurapphalānaṁ
Majjhe as
ādupphalataṁ payātā

88
Eva
ṁ hi bho attani vā parasmiṁ
Piyattata
ṁ sādhu pavattayantā
Sugandhapupph
ā viya sabbhi sevitā
Sa
ṁvaḍḍhamānā kusalaṁ bhavavho

Bh
āṇavāraṁpaññā satimaṁ
--------------
Iti sajjan
ānanda saṁvega janake dīpavaṁse pañcalaṅkesadīpanonāma paññāsatimo
paricchedo


[SL Page 212] [\x 212/]

Ekapaññāsatimo paricchedo.

1
Gate tasmi
ṁ dvisahasse-tisate tinavutime
Munindasaradasmi
ṁ jl̥rj-ènḍarsannāmavissuto

2
Patv
ā laṅkesatta’māga-rajje dhanaparikkhayaṁ
Samecca dhanavuddhi
ṁ so-kattuṁ maññi nakāriye

3
An
ārambhe dhūmaratha-maggassa sahasā idha
La
ṅkissare appasannā-vappakā ca videsikā
4
Th
āmaṁ sāmaggiyā sīghaṁ-dīpetu’mārabhuṁ sabhaṁ
La
ṅkindassa lahuṁ tassā-sabhāya cā’su’maggalā

5
Bh
ūrīparādhahetuttā-majjhime visaye tadā
Sur
ālayā’panītā’suṁ-bahavo hitakāmato

6
Tasse’va tatiye vasse-patta
ṁ paṭissavaṁ pabhū
Asallakkhiya rajjena-gopita
ṁ radadhātukaṁ

7
Pah
āya rajja sambandha-pupphārāmādhivāsino
Netussa ca’ssaselavha-vih
āre’dhissarassa ca

8
Yatindassa tath
ā nīra-vaḍḍhakassa ca mantino
Pav
āresa’buddhabhatto-jahi sāsanarakkhaṇaṁ

9
La
ṅkeso pañcavassāni-vasitvana yathāruci
Sadesa’
ṅgami laṅkāto-’peto so’petanuddayo

10
Henr
īvl̥ḍsnāmavikhyāto-laṅkeso’tha sadāsayo
Dvisahassattisata
ṭṭha-navutime jinahāyane

11
Sam
āyāto dīpa’mimaṁ-laṅkāyā’yativuddhiyā
Kicce k
ārayituṁ sīghaṁ-’rabhi sūro visārado

12
So’ya
ṁ laṅkissaro dhīmā-yānāyāne sukhatthiko
Tad
āni setuyo magge-kārāpayi dayāparo

13
Ko
ḷambaseṅkhaṇḍasela-ppurāna’mantare thiraṁ
S
ādhetuṁ duggame dhīro-mahā dhūma rathañjasaṁ

14
Pa
ṭhamaṁ khanī paṁsupuñjaṁ-koḷambapurapuṅgave
Ga
ṅgāsiripure kaṇṭa-gacchatitthappadesake

[SL Page 213] [\x 213/]

15
Telado
ṇivhayasmiṁ ca-hintālopalagāmake
K
āle’smiṁ kārayi seṭṭhā-vitthiṇṇā setuyo thirā

16
Sundar
īna’ñca bālānaṁ-payojanavasā tadā
Ko
ḷambanagare gālū-mukhadvāre manoramaṁ

17
K
ārāpayī caṅkamana-maggaṁ laṅkissaro sudhī
D
īghavāpī padesamhi-phātikkattuṁ kasiṁ mudā
18
Pur
ātanā pākatikā-vāpī ca parikhā tathā
K
āresa’tha navīnā ca-parikhāyo khanāpayī

19
Vijjuppath
ā’ññamaññassa-vuttantañāpanaṁ tadā
Sam
ārabhiṁsu koḷamba-gālūpurāna’mantare

20
Tade’v
ā’nena maggena-kāraṇāni nivedituṁ
Sakk
ā’bhavuṁ yāvajambu-dīpaṁ dīpe’tra vāsino

21
Ta’
ṅkamaṁ paṭhamaṁ viṭsṭl̥n-nāmo ca kuksamavhayo
Icce’te caturo’bho hi-pariyesu
ṁ mahāsayā

22
J
ātaṁ sametuṁ kalahaṁ-sindhudesamhi vāhiniṁ
Pesetu’metto sakko’si-sadayatt
ā’va no pabhū

23
Tasse’va la
ṅkāpatino-manakkāravasā subhaṁ
Pa
ṭibimbaṁ ṭhapāpesuṁ-sirivaddhanaṭhāniye

24
Da
ṭṭhukāme’ha laṅkindaṁ-paṭibimbassa santikaṁ
Gantv
ā disvā tassa guṇaṁ-gāyanti janatā bhusaṁ

25
Nivatti’he’va la
ṅkesa-karuṇākara yācito
Ito gato pa
ñcavassaṁ-pasitvāna yathāvidhi

26
Y
āte laṅkissare tasmiṁva-dvisahasse catussate
Catutthe sogate vasse-patv
ā laṅkesakaṁ iha 27
C
ārlasjasṭinmèkārtīti-nāmena viditā’gato
Vikki
ṇī so bhūpadese-vappakānaṁ hi rajjato

28
Tato la
ṅkā vaṇijjāya-kiñcimattaṁ samiddhataṁ
Gat
ā viye’ke maññanti-tādi vuddhī nadissare

29
Samaye’smi’mambagaccha-vatthug
āme dayālayo
Sara
ṇaṅkarapaññāto-sīlabhūsana bhūsito

[SL Page 214] [\x 214/]
30
Laddh
ā mrammanikāyasmiṁ-pabbajjaṁ dvīhi bhikkhuhi
S
āmaṇerehi ca dvīhi-saddhiṁ tīhi gihīhi ca

31
N
āvaṁ’ruyha gālutitthā-sīghaṁ tiṇṇo mahaṇṇavaṁ
Patto marammavisaye-ratan
ā puṇṇaṭhāniyaṁ

32
Sa
ṅgharañño ca bhūpassa-tahaṁ sampattakāraṇaṁ
Niveday
ī saṅgharāja-bhūpatī tuṭṭhamānasā

33
Saddhe te pa
ṭigaṇhitvā-’kaṁsu sakkaramānanaṁ
Puna tasmi
ṁ visuṁgāma-sīmāyaṁ saṅgharājinā

34
Upajjh
āyena te sādhū-bhikkhusaṅgho yathāvidhi
Upasamp
ādayī bhikkhū-’bhavuṁ puṇṇamanorathā

35
Sara
ṇaṅkarākhyo bhikkhu-laddhopasampado sudhī
Piyas
īlī sapariso-sahasā laṅka’māgato

36
Dvisahassaccatusata-sattame sarade jine
Nik
āyaṁ rāmaññanāmaṁ-patiṭṭhāpesi sādhukaṁ

37
Marammara’
ṭṭha mānuñña-desato hadayālunā
Āhaṭattā’va tannāmāva-voharanti nijanvayaṁ

38
Mèk
ārtināmalaṅkeso-dhuvaṁ rogena pīḷito
T
īnivassāni’ha ṭhitvā-sadesa’ṅgañchi laṅkato

39
l̥brayinn
āmavikhyāto-’palaṅkesattanaṁ tato
Patv
āna seniyo rajjaṁ-pālesi sādhikaṁ samaṁ

40
K
āle’smiṁ mantisabhatiṁ-vivādo āsi dāruṇo
Yuddhasena
ṅga’mārabbha-vassaṁ pati’ha rajjato

41
Mant
īsabhātīraṇato-kattabba’nti dhanabbayaṁ
Mant
ī chā’vocu’madhuro-’palaṅkeso yathāmati

42
S
ādhusammatiyaṁ tassaṁ-nopatiṭṭhahi kaṅkhaṇe
Mant
ī mantisabhaṁ te cha-vajjetvā’pagatā’bhavuṁ

43
Mah
ājanamatabbuddhiṁ-pāpetu kāmato tadā
Jl̥rjvl̥ln
āmo’rabhi dhīmā-sill̥nlīgsavhasaṅgamaṁ

44
Robor
ṭrobinsanvikhyāto-dvisahasse catussate
Navame h
āyane Buddhe-patvā laṅkindataṁ sudhī

[SL Page 215] [\x 215/]

45
Ih
ā’ga karuṇāyutto-nītidhammavisārado
Tad
ā laṅkābhivuddhatthaṁ-nānākicce samārabhi

46
Ko
ḷambaseṅkhaṇḍasela-gālupuresu sātthikāka
N
āgarikānāmasabhā-bhavuṁ raṅā’tadaddhani

47
Pur
ārakkhaṇa’mārabbha-’rakkhakabhaṭasañcayaṁ
hapetu
ṁ nīti’meka’ñca-thira’ṅkari tadā sato

48
Ko
ḷambapurato yāva-seṅkhaṇḍaselaṭhāniyaṁ
K
āle’smi’mārabhuṁ dhūma-rathānaṁ gamanaṁ pana

49
P
āṭhasālādhikattaṁhi-susaṁlakkhiya tassabhaṁ
Hitv
āna’jjhāpanaṁ nāma-bhāgaṁ vibhaji rajjato

50
Vi
ññātasattha saddhammo-nikāye mūlavaṁsike
Mah
ānetā mahāvyatto-dhammādhāravhavissuto

51
K
āle’smiṁ tidivaṁ-gañchi karāṇo timiraṁ bhuvaṁ
Sa
ṅgamma sogatā tassa-dassesu’ntimagāravaṁ

52
Cira
ṭṭhitiṁ mahesissa-sāsane’pekkhayaṁ tadā
Iddamalgo
ḍavikhyāto-disādhīso sadāsayo

53
Sy
āmamrammanikāyesu-dhamme ca vinaye bhusaṁ
Vyatte bahussute cheke-yat
īse pacure vare

54
Pèlma
ḍullaitikhyāte-nagare sumanorame
Sam
ānetvā dhammasālaṁ-dhammavinayapotthake

55
Saddho sodhetu’majjhesi-chek
ā’jjhiṭṭhā yatissarā
Pa
ṭigayha visodhetuṁ-potthake susamārabhuṁ

56
Sattam
āsaṁ hi vinaya-piṭakaṁ saṁvisodhiya
G
āyiṁsu atha saṅghassa-majjhe buddhimataṁ varā

57
Yath
āphāsu yathākāla-’mañña’mpi piṭakadvayaṁ
Sodhetv
ā sirisambuddha-sāsanaṭṭhitika’ṅkaruṁ

58
Bandhita
ṁ putugīsīhi-koḷambakoṭṭhabandhanaṁ
Bhed
āpayī’dhirajjasmi-’māṇaṁ laddhāna so pabhū

59
Tato pa
ṭṭhāya koḷamba-nagaraṁ rāmaṇeyyakaṁ
K
ārāpayittha laṅkeso-phāsutaṁ sukhakāmato

[SL Page 216] [\x 216/]

60
Desantar
ānītadhañña-vaggāna’ñca tadaddhani
Karagg
āho samāraddho-rajje nītipathānugo

61
Samaye’smi
ṁ vejjasattha-sālaṁ koḷambaṭhāniye
Pati
ṭṭhāpayi tabbuddhi-kāmato’va sadāsayo

62
Vik
ṭl̥riyānāma mahā-rājinīdutiyattajo
Çl[f]pra
ḍkhyātobhāgadheyyo-kāle’smiṁ laṅka’māgato

63
La
ṅkikā rājinīsūnuṁ-paṭigaṇhiṁsu sādarā
C
ārlashenridasoyisā-nāma khyāto dhanissaro

64
Visesato sam
ānīya-taṁ kumāraṁ samandiraṁ
Sa
ṅgaha’ṅkāsi sakkaccaṁ-janasambhamabhājanaṁ

65
Dhanino tassa mantissa-bimba
ṁ tagguṇadīpakaṁ
Nayan
ārogyasālābhi-mukhe dissati sampati

66
Samaye’smi’mpila
ṅkāyaṁ-janarāsiṁ gaṇāpayī
Catubbisatilakkha
ṁ’si-tisataṁ’sitikaṁ tadā

67
Dasavassa’mpati tato-pa
ṭṭhāya paṭipāṭiyā
Ga
ṇituṁ janatā laṅkā-dīpasmiṁ niyamo’bhavi

68
Sante b
ādhe saṁsametuṁ-gāmesu ca tahiṁ tahiṁ
G
āmasabhānāmavini-cchayasālā tadā’rabhuṁ

69
So harkivlasrobor
ṭkhyāto-robinsannāmavāsudhī
La
ṅkeso sattavassāni-sadesa’ṅgami ṭhitvi’ha

70
Sirim
ā viliyamhenrī-grugarīnāmavissuto
Dvisahassaccatusata-sorasamamhi sogate

71
La
ṅkindattaṁ patva dīpa-’mimaṁ patto dayāparo
J
ātikulāgamabbheda-’masallakkhiya sabbaso

72
Vuddhi
ṁsamicchaṁ laṅkāyaṁ-kiccānā’rabhi buddhimā
Tato tasmi
ṁ pasīdiṁsu-laṅkinde laṅkikā bhusaṁ

73
Cira
ṁ vanagataṁ rammaṁ-’nurādhapurapuṅgavaṁ
Sodhetv
āna samiddhattaṁ-pāpetu kāmato tadā

74
Katv
ā padhānanagara-’manurādhapuruttamaṁ
Vibhaju’ttaramajjha’nti-desa
ṁ vibhāgakovido

[SL Page 217] [\x 217/]
75
Ko
ḷambanagare cāru-bhūbhāge dassaneyyake
Tidiv
āvagataṁ veja-yantaṁ’va’kkhirasañjanaṁ

76
Kotuk
āgāra’muttuṅga-’māyātaṁ purabhūsanaṁ
K
ārāpayu’mamhi kāle-vissajjiya mahaddhanaṁ

77
Pur
ātanehi bhaṇḍehi-’nagghehi vividhehi ca
Potthakehi papu
ṇṇo’si-jane vimhāpayaṁ bhusaṁ

78
Cirassa
ṁ sāḷavallīhi-vanatta’mupagaṁ varaṁ
Pa
ṭisaṅkhāretu’soṇṇa-mālithūpaṁ pabhinnakaṁ

79
Laddh
ā sadupakāra’ñca-rajjato iha saddhayā
Sumanas
āro hi bhikkhu-nāraṁviṭavhagāmajo

80
Tath
ā saddhehi pakato-pakāro’rabhi kāriye
Pa
ṭisaṅkhārito tena-bhāgo pabhijji sabbaso

81
Tato khedagat
ā tasmiṁ-janā saṅgamma bhattiyā
Cetiyava
ḍḍhaniṁ nāma-sabhaṁ’rabhiṁsu sogatā

82
Chek
ānaṁ kammakārānaṁ-kammantaṁ taṁ yathāvidhi
N
īyātayuṁ thūparājā-gāmiṇīnāmadīpako

83
Parisamattakammanto-nacirene’va p
āṇinaṁ
Nettapanthe yath
āpubbe-virocissati sādhukaṁ

84
Tadu’ssukamano tasmi
ṁ-nagaramhi manorame
Valis
īhahariccanda-nāmo vādībhakesarī

85
Anur
ādhapure suddha-nagaramhi manorame
Pur
āṇacetyāyatana-vihārādīna’rajjato

86
Ya
ṁ yaṁ’bhavi viruddhattaṁ-kāraṇāni punappunaṁ
Yath
ānayaṁ kivedetvā-niraggala’makā sato

87
Tad
ā pavattitā suddha-nagarasmiṁ surālayā maṁsasālā tathā āsuṁ-te sabbe’pi pidhāpitā

88
J
ātikāgama sambandha-kiccesu sakajīvitaṁ
Jahi so ajja tann
āmaṁ-lasate lapitañjase

89
Asse’va la
ṅkissarassa-niyoga’manugā tadā
Ba
ṭuvantuḍāvanāma-gāmajāto suvissuto

[SL Page 218] [\x 218/]

90
Vis
ārado sirideva-rakkhito ca mahāsayo
Sirisuma
ṅgalakhyāto-kaviketu yatissaro

91
Niruttiy
ā’gataṁ māga-dhikāya etihāsikaṁ mahāvaṁsa’mubho santā-sabhāsāya visodhiya

92
Parivattayi
ṁsu mahā-parissamena sampati
P
ākaṭo so’vi’tihāsa-vedinaṁ moda’māvaho

93
Ko
ḷambanagare vāyu-balena paṭhamaṁ tadā
D
īpālokaṁ kārayiṁsu-divā’ca ratti dissate

94
Per
ādoṇipurā yāva-nāvalapiṭidesakaṁ
Tath
ā koḷambapurato-āpāṇadurato tadā

95
Parakkamena mahat
ā-sammā dhūmarathāyanaṁ
K
ārāpayitthā’yata’mpi-laṅkikahitakāmato

96
Se
ṅkhaṇḍaselanagare-ādo jalanalañjasā
P
āṇīyaṁ pāṇinaṁ pūta-’madāpayittha sātadaṁ

97
K
āle’ssa vṚlsnāmakhyāto-mahārājiniyā’trajo
Kum
āro laṅka’māgañchi-laṅkikaccanabhājano

98
Ko
ḷambatitthe taraṇī-rakkhāpākāra’muttaraṁ
Kattu’miccha
ṁ mūlasīlaṁ-kumārena ṭhapāpayī

99
Sad
ā daṭṭhu’va laṅkindaṁ-kotukāgārasammukhe
Pa
ṭibimbaṁ ṭhapāpesuṁ-tassa tagguṇadipakaṁ

100
Samattajanat
ā sādhu-guṇasālini nasundaraṁ
La
ṅkindabimbaṁ passanti-guṇaṁ gāyī piyaṅkaraṁ

101
Jagatividitala
ṅkāvāpipaṅkeruhābha-
Jananikaravik
āsa grugiralaṅkesayuro
Tatavisadasilok
ābhāvitāno pavīṇo
Iha vihari vir
ājo so guṇī sogato’va

Bh
āṇavārameka paññāsatimaṁ
-----------------
Iti sajjan
ānanda saṁvega janake dīpavaṁse pañcalaṅkesa dīpano nāmeka
Pa
ññāsatimo paricchedo.

[SL Page 219] [\x 219/]

Dvāpaññāsatimo paricchedo

 

1
Grugarisuvissutala
ṅkadhipasmiṁ
Janagha
ṭapīnana kiccaniyutte
Varatararajja’mima
ṁ paripāla-
Yati satata
ṁ vidure pihayante

2
Tikhi
ṇamatī tatakittininādā
Caturatar
ā vividhe pana satthe
Vidunikar
ā paribhāvitacittā
Suvisadasatthatapa
ṁ tanayiṁsu

3
Suviditasakkatabh
āsiyasattho
Madhuragiro caturo vinayasmi
ṁ
SutakahavṚ siri
ñāṇadinando
Yatipati viddasu sa
ṁvilasittha

4
Sirighanas
āsanavuddhyabhilāsī
Vinayavinicchayaby
ākhya’makāsī
Sa’viditadh
īradinandabhidhāno
Yatipati dh
īdhitimā viharittha

5
Vihari’va t
āragaṇāvutacando
Kavikavi s
āsanadevavirājo
Viracayi s
āsanavaṁsadidīpaṁ
Sa’vimalas
ārabhidho garunetā

6
Vinayanaye nipu
ṇo suvinīto
Vinayamah
ādikanissayakattā
Thiramatim
ā siri paññadisīha
Yatipavaro vihar
ī saraṇesī

7
Apagatasatthatape sati vijjo-
Dayaparive
ṇavaraṁ’rabhi bhaddaṁ
Suvitatadhammasusatthalatagga-
Pabhavabhave’ha’dhipaccupago’si

[SL Page 220] [\x 220/]

8
Sa’sirisuma
ṅgalanetuvarābhā-
Karavidito ghanamohatamogha
ṁ
Apahara’m
āsu hi pātubhavitvā
Jinavaras
āsanavuddhi’makāsī

9
Iha’riva patthakitti videse
Sa’hi satim
ā matimā munivutyaṁ
Aticaturo vividhe’pi ca satthe
Vihari mud
ā bhuvanatthavaho’va

10
Yatipatisantika’m
āgamiya’ggo
Satisasivijjadibh
ūsaṇasavho
Kaci ciradh
ītabhidhammapasattho
Puna gami bh
āratadesanivāsī

11
Yatipavare tidiva’
ṅgatavante
Taha’matha’dhissarata
ṁ pana patvā
Nisitamat
ī sudhiketu sa’ñāṇī-
Ssarayatipatyu’da s
ādhu vasittha

12
Suviditasatthaghare vara’majjha-
Kkhakadhura’m
āga naye munino so
Thirahadayo siridevadimitta-
Yatipavaro viduro viharittha

13
Adhipatita
ṁ gatavā vasi vijjo-
Dayaparive
ṇavare kaviseṭṭho
Paricitasakkatam
āgadhisattho
Ratanadis
ārabhidhānayatindo

14
Gatavati netari devasabha
ṁ hi
Sa’hi gami tapparive
ṇadhipaccaṁ
Piyaratanavhayan
āyakathero
Vilasati sampati viddasu se
ṭṭho

15
Aparasam
āya tato janarāsī
Dasabalas
āsanavuddhyabhilāsī
Suviditavijjadila
ṅkativijjā-
Layapavara
ṁ rabhu’muggatanandi

[SL Page 221] [\x 221/]
16
Atinipu
ṇo varatepiṭakasmiṁ
Yatipati dhammadilokasama
ñño
Adhipati tapparive
ṇavarā’do
Vihari’ha vuddhividhi
ṁ kurumāno

17
Taha’madhipo puna desavidese
Tatayasasa
ṁhati sakkatasatthe
Suvinipu
ṇo siridhammadirāma-
Yatipati viddasu s
āmi vihāsi

18
Atisayavissutatapparive
ṇā-
Dhipati yatissaradhammadinando
Suviditap
āvacano matimā so
Pamudamano taha’majja vibh
āti

19
Viditagabh
īrabhidhammavibhāgo
Aticaturo’riyasatthavayasmi
ṁ
Suvilasi nandarir
āmabhidhāno
Yatipati s
ābhijanaṁ paritāyaṁ

20
Pa
ṭutarasissabhabhassarabhāvo
Piyaratanavhayan
āyakavando
Bhaviya do
ḍandūva saṁvasathasmiṁ
Akari’ha satthatapa
ṁ subhadīpe

21
Jinavarabh
āratipaddhatidakkho
Kavijanava
ṇṇitavutti variṭṭho
Suviditadhammadila
ṅkatinetā
Vasi’riha viddasu vitthatakitti

22
Avatam
āgadhisakkatasattho
Pulinatalavhayar
āmadhivāsī
Sa’sirisuma
ṅgalaneturavindo
Apagatamohatama’
ṅkari laṅkaṁ

23
Ciraparibh
āvitanussaticitto
Varatarakoggala g
āmabhavo so
Yatipati saggu
ṇavissūta dhamma-
Tilakabhidho iha sa
ṁviharittha

[SL Page 222] [\x 222/]

24
Paricitatannivaco vividhagga janaga
ṇasevitako mudaceto
Ga
ṇapati viddasu seṭṭhasubhuti-
Thaviravaro mitabh
āṇi vihāsī

25
Upagamiya’ntika’massa siy
āma-
Mahipakum
āravaro saraṇesī
Yatinika
ṭe lahu pabbaji saddho
Iha vasi’dh
ītamunindagiro so

26
Jinatanayo tatasuddhasiloko
Bhavi vanav
āsavihāradhivāsī
Sa’hi siri dhammadir
āmayatindo
Suvilasi lokahita
ṁ kurumāno

27
Nipu
ṇataro muni bhāratimagge
Tikhi
ṇagiro sutavādibhasīho
Subhadipaduttamar
āmadhivāsī
Yati gu
ṇanandabhidhānapasiddho

28
Ihaparadassana ka
ṇṭakarāsī
Tada’bhavu’m
āsa girāvudhato te
Atiparisodhiya gotamaladdhi
ṁ
Suthira’mak
ā paravādavibhedī

29
Suviditatantikabh
āsiyasattho
Supa
ṭitaguttilakabbakavyākhyaṁ
Rucira’mak
ā’sabhatissabhidhāno
Yatipati viddasu s
ādhu lasittha

30
Yatigu
ṇasampadabhūsanasajjo
Tapasiri m
ānitavutti sudhīhi
Ciraparibh
āvitametti sa’indā-
Sabhayatin
āyakasāmi vihāsī

31
Matamunivutti saratthalag
āmu-
Bbhava sutapu
ññadisārabhidhāno
Yatipati ku
ñjara sāsanabhāraṁ
Vahi matim
ā dhitimā piyasilī


[SL Page 223] [\x 223/]

32
Vilasi’ha modamano nijavuty
ā
Janaga
ṇamānasahāri vibhāvī
Sa’sugatap
ālabhidho yatinetā
Yatinikara
ṁ paripālaya’maggaṁ

33
Migapati’v
ā ‘hitavādibhagumbe
Bèdigama vissutasa
ṁvasathasmiṁ
Bhavi sudhisevitavutti vih
āsī
Sa’ratanap
ālabhidhānayatindo

34
Sucimati vitthatakittinin
ādo
Suviditasakkatam
āgadhibhāso
Sudhi vilas
ī baṭuvannatuḍāva-
Ssutasiridevadirakkhitan
āmo

35
Viditasus
īhalaiṁgirasibhāso
Visadayasokira
ṇo saciveso
Vidusabhati
ṁ vilasī luvisl̥sā-
Vijayadisekharavissutasa
ñño

36
Caturataro naras
īhabhidhamme
Nisitamat
ī vinaye ca’tisūro
Kavipavaro yasav
ā vasi dhamma-
Ratanabhidh
ānamahāsayaseṭṭho

37
Bahuvidhabh
āsavidū sa’vihārā-
Dhivacanag
āmabhavo thirabuddhi
Vasi’riha khuddakaba
ṇḍaranāma-
Ssuviditamantivaro haday
ālu

38
Visadayaso paradukkhapati
ṭṭho
Jinavaras
āsanasaṇṭhitikāmī
Dhanapati k
āruṇiko lasi sèmpson-
Narapatipakkhabhidho mudalindo

39
Sakaparabh
āsavidū puthubuddhi
Nayanipu
ṇo yasavā guṇavāso
Iha vidito kavi jṚmsdadialvis-
Adhivacano vasi mantivari
ṭṭho

[SL Page 224] [\x 224/]

40
Satatasudh
īsabhabhassarakitti
Avagatasatthavayo viduro so
Luv
īvijayādikasīhabhidhāno
Vilas
ī’ha sādhu suvissutamantī

41
Suvinipu
ṇo sakabhāsiyasatthe
Jananikara
ṁ sagirāya pihento
Vasi’riha pa
ṇḍitanāmapasiddho
Gu
ṇi guṇavaḍḍhanamanti tuḍāve

42
Suviditagambhiratakkadisattho
Nayanipu
ṇo sudhivaṇṇitakitti
Sugu
ṇagaṇo raṇasīhabhidhāno
Vilasi’ha sajjanasa
ṅgamamajjhe

43
Viha’riha sajjanavuttiniv
āso
Puthudhanina
ṁ pavaro yasanādo
Thirahadayo karu
ṇo emo silvā-
Viditabhidh
ānamahāsayaseṭṭho

44
Suviditasatthavid
ū tatakitti
Viracayi la
ṅkatihāsiyaganthaṁ
Sa’hi sayiman suta silvabhidh
āno
Vilasi’va t
āmarasaṁ mudalindo

45
Subhataravarala
ṅkākāsabhāsosadhīso
Viya mudugu
ṇajātā santataṁ pāṇipūgaṁ
Grugarividitala
ṅkādhissaro pañcavassaṁ
Suvilasi sakadese p
īnayitva’sma’peto

46
Iha pa
ṭutaradhīrā dīpitā’smi’ñca kāle
Babhucutadavid
ūre dīpavāsīna’matthaṁ
Vividhapacurasatth
ālokadittiṁ kariṁsu
Tathari’va vidur
ā bho satthaloka’ṅkarotha

Bh
āṇavāraṁ dvāpaññāsatimaṁ
-------------------
Iti sajjan
ānanda saṁvega janake dīpavaṁse lokasāsanuddīpaka dīpanonāma
Dv
āpaññāsatimo paricchedo.


[SL Page 225] [\x 225/]

Tepaññāsatimo paricchedo

 

1
Muninde dvisahasseka-v
īsatime catussate
Robor
ṭlonḍannāmakhyāto-laṅkindo’si ihā’gato

2
Cirassa
ṁ dhaññarogānaṁ-bāhullaṁ’rabbha sabbaso
Parih
ānipathāpannā-’bhavuṁ samiddhiyo idha

3
K
āle’ssa laṅkāpatino-nānādhaññaggavappanā
Ki
ñcimattaṁ samiddhatta-’magañchi viya khāyati

4
Dev
āna’mpiyatissena-raññā kārāpitāyi’dha
Dutiya
ṇṇavasaṅkāsa-tissāya vāpiyā bhusaṁ
5
N
īraniggamane magge-sodhetvā vāpibandhanaṁ
Pa
ṭisaṅkhārayī bhinnaṁ-rajjadhanaparibbayā

6
Karnall̥lkl̥
ṭnāmakhyāto-samaye’smiṁ mahāsayo
Blavèskin
āmikāyā’tra-lalanāyā’gami samaṁ

7
So kho amarik
ādesī-èḍvarḍprṚrābhidhāninā
N
ītiññunā iṅgirisi-bhāsāya parivattitaṁ

8
Moho
ṭṭivattapaññāta-gāmubbhavassa dhīmato
Gu
ṇānandassa yatino-vādaṁ pāṇadurabbhavaṁva

9
Passitvo’paparikkhitv
ā-sammā gotamasāsane
Pas
īditvā’gamane’ha-saraṇaṁ ratanattayaṁ

10
Gato vuddhi
ṁ sāsanassa-munino patthayaṁ tadā
Sa
ṅgamitvā sogatehi-padhānehi yathāvidhi

11

Paramavi
ññāṇatthavhaṁ-patiṭṭhāpesi saṁsadaṁ
Tatoppabhuti d
īpe’smiṁ-nānādisāsu’nekadhā

12
Tahi
ṁ tahiṁ tassamiti-maggena jananāyakā
Pacur
ā pāṭhasālāyo-bhattiyā susamārabhuṁ

13
Visesato sogat
ānaṁ-vissutā sā sabhā subhā
Y
āvajja vattate sādhu-hitatthasādhikā bhusaṁ

14
Yath
āpurā tathe’vā’smiṁ-kāle’pi laṅkike jane
Ga
ṇāpayittha laṅkeso-pamāṇaṁ jānituṁ viya

15
Tad
ā sattavīsalakkhe-kūnasaṭṭhisahassakā
Sattasata
ṭṭhatiṁsati-janarāsī bhavuṁ iha

[SL Page 226] [\x 226/]

16
E
ṅgalantasabhāya’ñca-prusbiṭṚriyasaṁsade
Dadu
ṁ rajjā pūjakānaṁ-nibbese taṁ nivāritaṁ

17
Paccatthikehi’ma
ṁ laṅkaṁ-rakkhituṁ bhaṭavāhiniṁ
Volan
ṭiyarnāmakhyātaṁ-paṭṭhapittha yathāvidhi

18
Dh
ūrarathañjasaṁ laṅkā-patino’ssa’ddhanā’yataṁ
Y
āvahèṭankāḷatittha-mātulappurato’karuṁ

19
Çlbar
ṭvikṭarnāmadheyyo-jl̥rjsamañño ca vissutā
Dve kum
ārā ihā yātā-kāle’smiṁ bhāgadheyyakā

20
Hèr
īḍayasnāmamantī-seṭṭhādhikaraṇe tadā
Vinicchayakk
āradhuraṁ-pattā’do sīhalo sudhī

21
Suvikhy
āto dhammapāla-nāmena thiramānaso
S
ūravīro ñātadhammo-ratanattayamāmako

22
Patv
ā desantaraṁ suddha-Buddhadhammaṁ tahiṁ tahiṁ
Sa
ññāpayī mahussāho-sāsanodayakāmato

23
Apetasaddhammasa
ññaṁ-jātagotamasāsanaṁ
Jambud
īpaṁ gamma Buddha-laddhiṁ vyatanayī tadā

24
Kalka
ṭānagare ramme-vihāraṁ dhammarājikaṁ
B
ārāṇasyaṁ mūlagandha-kuṭi’ṅkārapayī mudā

25
So kho’tisaddho laddh
āna-pabbajja’ñco’pasampadaṁ
Nibbh
ītiko’va sūjū’si-kittisesopago tahiṁ

26
La
ṅkissaro roborṭlonḍan-nāmakhyāto chahāyanaṁ
Tim
āsādhikakālaṁ so-vasitvā gā sadesakaṁ

27
Dvisahasse catusate-sattav
īsatime jine
Patv
ā laṅkesataṁ gl̥rḍan-nāmo laṅka’mapāpuṇi

28
Sappa
ññassa dayālussa-ādo mantanasaṁsade
Kathe’va’mass
ā’bhavittha-laṅkikahitakāmato

29
La
ṅkārakkhaka saṅgāma-senaṅgaṁ pacca’nūsamaṁ
Kata
ṁ dhanabbaya’mūna-karaṇattaṁ nivedi so

30
Dhan
āgāre oriyanṭal-nāme vatthupabhaṅgataṁ
Niss
āya mahatībhīti-janatāyā’si dussahā

31
Taddhan
āgārato tasmiṁ-kāle vissajjitā ci’ha
M
ūlapattavayā rajjā-rūpimūle patiddade


[SL Page 227] [\x 227/]
32
Buddhim
ā icca’bhāsittha-laṅkindo janatā bhusaṁ
P
īti’māvedayuṁ tasmiṁ-bhayabyākulamānasā

33
Tatopa
ṭṭhāya rajjā’pi-pacurā mūlapattakā
Vissajjit
āni tasmā’va-rajjaṁ vuddhi’magā tadā

34
Vih
āradevālayānaṁ-dhanadhaññassa yuttito
Pavattana
ṁ pihentānaṁ-viññūna’ñca mahehayā

35
Vih
āradevālayāṇā-khyātā nīti visesikā
Pa
ññattā’si tato kiñci-sāphalyaṁ nā’bhavī iha

36
N
āthabhattimataṁ seṭṭhaṁ-vesākhussavacāsaraṁ
Sindhusa
ṁvaccharadinaṁ-sīhalapaṭigaṇhitaṁ

37
M
āhammadussavaṁ hajji-perunālnāmikaṁ dinaṁ
Dinattaya’mima
ṁ laṅkā-pativissāmika’ṅkari

38
Tad
ā badullanagaraṁ-katvā paṭhānaṭhāniyaṁ
Disa
ṁ ūvābhidhānena-vibhaji bhāgakovido

39
Ko
ḷambapuravāsīnaṁ-jalaṁjalanaḷañjasā
D
ātuṁ lābugāmanīrā-sayaṁ pūrayi vārino

40
Vik
ṭl̥riyārājiniyā-makuṭassa piḷandhanā
Vasse pa
ññāsame puṇṇe-tadā’si’ha mahacchaṇo

41
Mahindatthalath
ūpo’smiṁ-kāle bhijjati bhītiyā
Pa
ṭisaṅkhārayī tassa-cetiyassa’ddhakaṁ lahuṁ

42
Y
āvannavaggāmahapu-talavhapurato tadā
Dh
ūmarathañjasaṁ dīgha-’makārayi yathāvidhi

43
K
āle’smiṁ nīranikkhanta-magge nagaravāpiyā
Pa
ṭisaṅkhārayī rajje-mahaddhanaparibbayā
44
R
ūpīnaṁ vissajitvāna-pañcavīsasahassakaṁ
Tad
ā pākatika’ṅkaṁsu-rajjato yodhadigghikaṁ

45
Mantanassabhati
ṁ nīti-dāyikāyo’ddharaṭṭhake
Mantidhura
ṁ sīhalāna-’mekaṁ ṭhapesi buddhimā

46
Tathe’va la
ṅkissaro so-māhammadikajātinaṁ
P
ādāsye’kaṁ mantidhuraṁ-kāruññaparamo tadā

47
Majjhim
āsāya sabara-ggāmāse’ti visuṁ disaṁ
Katv
āna tassaṁ ratana-puraṁ mukhyapura’ṅkari

[SL Page 228] [\x 228/]

48
Tade’va devanagara-titthe d
īpālaye subhe
Jot
āpayittha paṭhamaṁ-pajjotaṁ kittijotimā

49
La
ṅkeso kasiyā vuddhi-’mapekkhe’so’mhi dīpake
Vivarittha kasikamma-vijj
āgāraṁ guṇālayo

50
Na
ṭṭhāvasiṭṭhe kammante-porāṇe rakkhituṁ idha
Pur
āvijjārakkhakā’ti-ṭhapesi kārakaṁ sabhaṁ

51
Mahesino s
āsanavuddhisambhavaṁ
Samiccham
ānā janatā suvissutā
Samecca bhaty
ā sugatādisāsano-
Day
ābhidhānaṁ pariveṇa’mārabhuṁ

52
Taha
ṁ’dhipaccūpagato’dimo dhiyā
Kavi ssutejena rav
ī muduttayā
Sasi tthira’ddi vimal
ādisāradhi-
Pat
ī virocitthi’ha satthabhāsato

53
Sadesadesantarasamphu
ṭāriya
Ssilokan
ādo kaviketuvissuto
Mah
āgaṇī tappariveṇamaggato
Mahatthasiddhi’
ṅkari sādhu pāṇinaṁ

54
Vasi’ha paramavi
ññāṇatthanāmassabhāya’
Madhipati bhaviya’ttha
ṁ vīsavassappamāṇaṁ
Sumariya paris
āyaṁ tāya ārṚmiranda-
Viditadhivacano so buddhim
ā vuddhikāmo

55
Suvisadatatakitt
ī ñātasatthāgamādi
Viracayi varas
īmālakkhaṇaddīpatiṁ yo
Varakavitilako so vissuto’sse’va k
āle
Paravavimalas
ārattheranetā diva’ṅgā

56
Iha janahitak
ārī santataṁ sattajāta-
Manakamalavana
ṁ yo bodhayī laṅkadhīso
Gaditayasanin
ādo khyātagl̥rḍansamañño
Sudhi gami sakadesa
ṁ sattavassaṁ vasitvā

Bh
āṇavāraṁ tipaññāsatimaṁ
----------------
Iti sajjan
ānanda saṁvega janake dīpavaṁse laṅkesattaya dīpano nāma
Tepa
ññāsatimo paricchedo.


[SL Page 229] [\x 229/]

Catupaññāsatimo paricchedo

 

1
Atha vigatavat
ī’to tamhi laṅkāpatismiṁ
Catusatacatuti
ṁsādhikyake dvissahasse
Naravarasaradasmi
ṁ mañjulaṅkaṁ hi hèvlok
Viditadhivacano’p
āgañchi laṅkissare’so

2
Dayamuduhadayo so desat
āṇakkamasmiṁ
Pa
ṭutaramatimā’smiṁ dīpake vattamānaṁ
Janaga
ṇaparimāṇaṁ tassa kāle’pi pubbe
Yatha’riva pari
ñātuṁ saṅgaṇāpesi dhīmā

3
Narapatisamayasmi
ṁ vattitaṁ vīhisuṅka-
Gaha
ṇa’manucita’nti manti jl̥rjvl̥l samañño
Sumariya varamedho dunnaya
ṁ ta’ñhi nītiṁ
Apanayi janaph
āti’ṅkāmi laṅkissarena

4
Tada’pi’riha jan
ānaṁ vuddhi’mākaṅkhamānā’
Rabhi suvidita’magga
ṁ ṭèknikalsatthasālaṁ
Pavaraparamavi
ññāṇatthasaññasabhāto
Sanika’makari’rambha
ṁ’nandavijjālayaggā
5
Surasuravarav
āṇīccantacheko sa’ñāṇa-
Tilakayatipat
ī’so bhāratīyā vibhāvī
Iha suviditavijjobh
āsasatthālayaggaṁ
Janaga
ṇahitakāmī sārabhi tamhi kāle

6
Janahitanirate ‘so kantaka
ḷyāṇinajjaṁ
Atisayaputhusetu
ṁ khyātavikṭl̥riyavhaṁ
Tatha’riva sakan
āmiṁ’nāmayāgāra’muccā
Yata’matirucihèvlokp
ākaṭa’ṅkārayittha

7
Sudhivaragu
ṇasālī laṅkadhīso sa’dhūma-
Rathapatha’matid
īghaṁ kārayī’hā’su sammā
Vasiyi’ha sarade so pa
ñca hèvloksamañño
Apagami sakadesa
ṁ pīnayaṁ pāṇipūgaṁ


[SL Page 230] [\x 230/]

8
Atisayasutala
ṅkādhissarasmiṁ payāte
Suvisada yasan
ādo rijvenāmo sirīmā
Ima’mupagami la
ṅkaṁ patva laṅkissarattaṁ caturatarakathī so buddhimā suddhabuddhyā

9
Subhataravarala
ṅkaṁ phātikattuṁ’bhilāso
Vividhapacuradha
ññuppattihetukirayāto
Bahutaradhanavuddhi s
ādhuvassāpayanto
Iha jananikara
ṁ santosayī santataṁ’va

10
Tadi’ha pabhujan
ā sambhattiyā sogatābya-
Suvi suta parive
ṇaṁ saddhikā sārabhiṁsu
Suviditasiris
ādimaṅgalavhe’rugāme
Taha’madhi pati’r
āsā’disaṁ’netā vibhāvī

11
Tidiva’mupagatasmi
ṁ tamhi’dhīse kavīse
Viditasamayasattho ganthakatt
ā pavīṇo
Taha’madhipatibh
āvaṁ patva dhīmā sa’ñāṇa-
Vimalasutayatindo satthaloka
ṁ karittha

12
Tada’pi’ha matasattho sikkhito Buddhadhamme
Sunisitamati se
ṭṭho indajotī yatīnaṁ
Labhiya janaga
ṇānaṁ’jjhesanaṁ kovido pā-
Vacanudayasama
ññaṁ satthasālaṁ’rabhittha

13
Visadayasanin
ādo tassa kālamhi dhamma-
Ratana yatipatindo dhammasatthappav
īṇo
Suvidita parive
ṇaṁ’nandanāmaṁ’rabhitvā
Pavarataramat
īyā’kāsi lokatthasiddhiṁ

14
Iha suviditaka
ḷyāṇīrudesamhi kante
Tatha’riva sutay
āpāpaṭṭanaṭṭhāniyamhi
Avitarucirala
ṅkassa’ssa kālamhi dhūma-
Rathapathakara
ṇa’ñcā’suṁ’rabhiṁsū’dha rajjā

15
Pacurapavarav
īthipaṇyasālābhi citre
Ruciratarapurasmi
ṁ khyātakoḷambasaññe
Nikhilajanasukhattha
ṁ kārayī sādhu vijju-
Rathagamana’mud
ā’yaṁ sā bavusṭarḍsamajjā

[SL Page 231] [\x 231/]

16 Vividhajanapapu
ṇṇe kantakoḷambanāme
Viditapuravarasmi
ṁ hārititthe padhāne
Varatara
ṇitaḷākaṁ kātave maññamāno
Nikhani pa
ṭhamapaṁsūpuñjakaṁ laṅkadhiso
17
Vipuladhara
ṇibhāraṁ sārahāraṁ vahantī
Tatasuvisadakitt
īvalli’vi’ndussa lekhā
Nikhilahadayah
ārī khyātavikṭl̥riyavhā
Upagami samaye’smi
ṁ rājinī maccurājaṁ

18
Itu’pagatavat
īyā nāmasesaṁ hi tāyaṁ
Pavaravidhiniyog
ā’hā’dhirajje ca tassā
Pamukhapavaras
ūnu sattamo’ḍvarḍsamañño
Thiramatigu
ṇavāso so mahābhūpatī’si

19
Labhiya varaniyoga
ṁ tātarañño vidhīmā
Piyataravarala
ṅkaṁ daṭṭhukāmo’mhi kāle
Upagami dhitim
ā’smiṁ vṚlskumāro variṭṭho
Sapadi’ha pa
ṭigaṇhī sādhukaṁ pāṇirāsī

20
Tadi’ha janaga
ṇānaṁ satthapāguññakāmā’
Rabhu’muda sutanl̥rmann
āmavijjālayaggaṁ
Nayanagadavin
āsāya’ggavikṭl̥riyavhaṁ
hapay
ī ta’dapi kātuṁ’rogya sālaṁ’dimasmiṁ

21
Amarapuraniv
āsī saddhikā vittasāmī
Sukhacitama
ṇimuttābhāsuraṁ sundaraṁ’va
Kanakamayakara
ṇḍaṁ’dāya laṅkaṁ gamitvā
Munivararadadh
ātuṁ pūjayuṁ tena bhatyā

22
Viditasamayasattho s
īlanandābhidhāno
Yatipati’riha saddhamm
ākarākhyaṁpasiddhaṁ
Varamati parive
ṇaṁ sādhubhāvā’rabhitvā
Akari sucirak
ālaṁ sāsanapphātimaggaṁ

23
Naravaravarap
āṇī saṅgamitvā tadāni
Samudaya’mabhil
āsī sāsana’ṅgī rasassa
Paramataru
ṇabuddhassaṁsadaṁ sārabhiṁsu
Sa’hi janahitas
āraṁ sādhayatya’jja yāva


[SL Page 232] [\x 232/]

24
Ya’makari varacetya
ṁ kākavaṇṇāditissaviditadharaṇipālo sādhu tissorurāme
Atisayaviri’yeko s
āmaṇero hi sabbhi
Saha kira pa
ṭisaṅkhārāpaya’ppaṁ vinaṭṭhaṁ

25
Puna’rapi apare’smi
ṁ maccuvāsaṁ payāte
hapiya samiti’magga
ṁ cetyavuddhiṁ padhānā
Labhiya sadupak
āraṁ sogatānaṁ pahūtaṁ
Puthutaradhitiy
ā taṁ sādhu niṭṭhāpayiṁsu

26
Samudaya’miha p
ācīnaggabhāsāna’micchaṁ
Varamati samaye’smi
ṁ’jjhāpanajjhakkhakohi
Vidurajanacaya
ṁ so’netva mantetva sammā
Rabhi vara samiti
ṁ pācīnabhāsopakāraṁ

27
Taha’madhipatita
ṁ es em barl̥snāmakhyāto
Matisacivavaro’p
āgamma so lekhakattaṁ
Dadiya sutagu
ṇādivaḍḍhanākhyassudhissa
Saradamanu parikkha
ṁ sārabhī māgadhādiṁ

28
Tatha’riva sudhi h
ārvarḍnāmamantissaro ca
Matisacivavari
ṭṭho khyātaḍenhemsamañño
Sacivadhipati mèkren
āmiko’jjhakkhakā te
Sabhati’madhipatitta
ṁ patva vuddhi’ṅkariṁsu

29
Vidurajanavir
āje saṁsade’smiṁ tato hi
Para’matimatim
ā Ṛ em guṇassekharākhyo
Gu
ṇaratanabhidhāno so hèraḍpubbiko’va
Sudhitasutamudalind
ā pālayuṁ lekhakattaṁ

30
Taha’madhipati’d
āni sorobinsansamañño
Matisacivavaro tabbuddhisiddhi’
ṅkareyya
Thiramatigu
ṇavā ī Ṛ’bhayassekharākhyo
Vahati sa’mudalindo lekhakatta
ṁ hi tassaṁ

31
Varakavicayar
ājikārakākhyassabhāya
Sahitasutasamajj
ā satthakāmīna’matthaṁ
Satata’manibha’magga
ṁ sādhayantī’timattaṁ
Vilasati’riha d
īpe’nītikā yāvaajja


[SL Page 233] [\x 233/]

32
Munisamayabhivuddhi
ṁ’pekkhamānā tade’vā’
Rabhu’muda sutavijj
ānandavijjālayaggaṁ
Taha’madhipatibh
āvaṁ patva dhammādirāmā-
Dhivacanathavireso satthaloka’
ṅkarittha

33
Vividhavidhividh
ānā dīpa’maggaṁ samiddhaṁ
Kari’yidha dhuvas
āraṇīyavutti pajāhi
Sudhigu
ṇanīdhibhūto rijvenāmo sa’laṅkā-
Dhipati gami sadesa
ṁ ettha vasse’ṭṭha ṭhitvā

34 Atha piyagu
ṇayutto blṚksamañño hi laṅkā-
Dhipatita’mupagantv
ā pāpuṇī dvissahasse
Sa’catusatachat
āḷīsādhike Buddhavasse
Parama’miha’bhivuddhi
ṁ cintayanto’timattaṁ

35
Pabhujanaga
ṇa’mānetvāna bhatyā sa’mukhyo
Kasikiriyasabha
ṁ sammā’rabhī’nuddayālū
hapitakasisamajj
āmaggato’smiṁ hi dīpe
Pacuratarasadattho sambhav
ī bhāvamāno

36
Sa’hi nagaravarasmi
ṁ seṭṭhatitthe manuññaṁ
Varatara
ṇitaḷākaṁ cā’yatā tuṅga’maggaṁ
Atisaya piyanett
ārogyasālaṁ visālaṁ
Vivari manujaj
āte pīti’māvedayante

37
Bhuvi tatarucikitt
ī buddhimā suddhaceto
Suviditavarac
ūḷālaṅkatisyāmarājā
Samupagamiya la
ṅkaṁ desacāro tade’va
Iha’dhipatipadh
ānā sesasammānito’va

38
Sakamudupadadh
ūlīpūtalokesasakka-
Narapatimaku
ṭassa’ggaññadhammassuphassaṁ
Alabhi dasanadh
ātu yā munindassa taṁ’va
Namitu’mahituk
āmo’gā mahāṭhāniyaggaṁ

39
Taha’mavanipatindo’diccabandhussa tibba-
Suvisadaradadh
ātuṁ disva natvā mahitvā
Pavarasuthirabhaty
ā phassituṁ pāṇinā taṁ
Asamayasa’may
ācī tāyake taṁ pasanno

[SL Page 234] [\x 234/]

40
Api ca vidita v
ārīvaḍḍhanakhyātamantī
Nadadi kamavirodha’nt
ī’ha vatva’kkamaññū
Atha narapatise
ṭṭho rosavessānarena
Atisayajalam
āno’pāgamī dhātugehā

41
Rucirapavarala
ṅkāmātupāmokkhasūnu
Sajanahitabhil
āsī sūravīro nibhīto
Iha jananayaneh
ī mocayaṁ’sū tadā jl̥n-
Kotal
āvalabhidhāno pañcataṁ manti yāto

42
Munivacanapathasmi
ṁ sikkhito satthavedī-
Riha suvidita dhamm
ārāma thero yatindo
Varamati parive
ṇaṁ taṁ hi vijjādibandhuṁ
Rabhiya’dhipati tasmi
ṁ sādhayaṁ bhāsiyatthaṁ

43
Sirimati sirila
ṅkādhissare blṚksamaññe
Gatavati catuvassa
ṁ ṭhitvi’to sassa desaṁ
Samacatusatapa
ññāsādhike dvisahasse
Sirighasaradasmi
ṁ henrimèklamsamavho

44
Upagami sirila
ṅkādhissaro bhūya dhīmā
Idha janasamavutt
ī mantanassaṁsadaṁ so
Mahipavaraniyog
ā’kā’dhirajje visesaṁ
Tada’pi pavarad
īpe vāsinaṁ vuddhiyā’si

45
Dasasu viditamantisve’ttha v
āsīna’chandā
Supa
ṭitacatumantī uccinetuṁ’vakāsaṁ
hapay
ī catusu tesvi’ṁgīrasinaṁ dve ca mantī
Tatha’riva apare’ko’landiy
āna’ñca manti

46
Nivasata’miha dosa
ññūna’meko ca mantī
Bhavu’miti catumant
ī channa’maññesa’meko
Uparimavijitamh
ā mantiko heṭṭharaṭṭhā
Aparapavaramant
ī dve sudaṁ sīhalānaṁ
47
Tatha’riva dami
ḷānaṁ dve ca mantī’dha muslim
Iti viditajan
ānaṁ ce’kamantī’tiche’te
Tadi’ha matimat
ā laṅkādhinā pāpitā’suṁ
Pavaradhuradadh
āne’kārasā’suṁ ca mantī

[SL Page 2354] [\x 354/]

48
Vasumatiparakitt
īpatthivāsannikāsa-
Dayavisadasiloko buddhim
ā sāmakāmo
Mahipati sutaè
ḍvarḍsavhayo sattamo so
Gami’riha samayasmi
ṁ kittisesattanaṁhi

49
Puna sutagarurajje r
ājino tassa seṭṭha-
Piyataratanayo so pa
ñcamo jl̥rj samañño
Sudhivaragu
ṇasaṅgo muttikittī samāno
Vidhiniyamavas
ā sīhāsanāsīnako’sī

50
Valahago
ḍasamañño devavāso’si gaṅgā-
Sirinagaravarasmi
ṁ tatu devālayasmiṁ
Patisama’managha’mpy
ā’sāḷhikaṁ pāṭihīraṁ
Pacurajanasamet
ā sīhalaṁ vattayanti

51
Tatha’riva cirav
āsī yonakā tamhi gaṅgā-
Siripurapavarasmi
ṁ kārayuṁ palli’mekaṁ
Taha’matha samaye’smi
ṁ dibbavāse purā’va
Hanati turiyabher
ī palliñattā manuññā

52
Vajati nadisak
āsaṁ pāṭihīre manāpe
Mahamadikajan
ā tappallisāmantakasmiṁ
Turiyahanana’m
āsuṁ vāraṇīya’ntya’vocuṁ
Taha’matisamitatt
ā sogatā vimbhitā’va

53
Akariya kalaha
ṁ taṁ majjhimāsāpatissa
Surasadanadhik
ārī vedayī abbhutatthaṁ
Sa’himahamadik
ānaṁ pakkhapātī bhavitvā
Taha’matha turiy
ānaṁ vādanaṁ vārayittha

54
Puna siranilay
ādhikāri mantī ta’matthaṁ
Anaya’dhikara
ṇaṁ seṅkhaṇḍaselappurasmiṁ
Sunisitanayaved
ī nicchayakkāraseṭṭho
Samanugamiya pubbi
ṁ taṁ paṭiñña’ñca pattaṁ

55
Ta’madh
īkaraṇa’maggaṁ samparikkhitva sīghaṁ
Nayamanu’da dis
ādhīsassa kāmaṁ vipakkhaṁ
Puthumativaramant
ī pl̥l i pīris samañño
Visada’makari se
ṭṭhaṁ nicchayaṁ nītidakkho

[SL Page 236] [\x 236/]
56
Tada’pi asaham
āno majjhimāsādhipo so
Pavaradhikara
ṇaṁtaṁ netva tamhā sapakkhaṁ
Katha’mpi labhi tu
ṇṇaṁ tiraṇaṁ aññadāni
Samatha’manayi b
ādhaṁ laṅkadhīso’nukampo

57
Suviditasurabh
āso māgadhādo pavīṇo
Kavi siririyava
ṁsakhyātanetā’mhi kāle
Pabhujananikaren
ā’rādhito maṅgalākhyaṁ
Rabhi’riha parive
ṇaṁ’dhissaro bhūya bhāti

58
Jinajanasamud
āyo yaṁ parakkantibāhuṁ’
Rabhi sutaparive
ṇaṁ’dhissaro tamhi netā
Sirijinaratanavho theras
īho yasassī
Vipulatarasadattha’
ṅkāsi tammaggato’va

59
Puna’riha sirila
ṅkeso surāsuṅkanītiṁ
hapay
ī pahari setūsuṅkagāhaṁ tadāni
Adhika’makari n
āvānītadabbāna’suṅkaṁ
Tada’pi nikhilala
ṅkādassana’ñcā’bhavittha

60
Kati’riti samaye’smi
ṁ pāṇayo laṅkadhīso
Avagamitu’mapekko sa
ṅgaṇāpesi satte
Tada’pi kiriya’m
āsuṁ niṭṭhapetvāna dhūma-
Rathagamana’mak
āresā’madhuggāma’mādo

61
Viditapuravarasmi
ṁ kantakoḷambanāme
Sukhanita’parak
āle bṚrenāme taḷāke
Atisayaviriya’
ṁsaṁ pūrayī paṁsunā’jja
Varagharavisikh
āyo dissare mālinī’va

62
Munisamayudayesi s
ādhu muddā-
Payitu’muda’
ṭṭhakathā rabhittha tantyaṁ
Sakavipuladhanabbay
ā sa’hṚvā-
Vitara
ṇiyo sayimansamaññamanti

63
Ghanatimisavidha
ṁsi raṁsimālī-
Ravisadiso tanayittha satthaloka
ṁ
Suvitatavarakitti desadese
Sa’sirisuma
ṅgalanetusāmipādo

[SL Page 237] [\x 237/]
64
Viditapavarasatthabh
āvavijjo-
Dayaparive
ṇadhipo mahāvibhāvī
Gami diva’mamar
āna’sāsituṁ’va dharaṇitalaṁ timiraṁ tato’bhavittha
65
Anunaya’manisa
ṁ hi pālya laṅkaṁ
Jananikara
ṁ pihayaṁ hi pañcavassaṁ
Sahadhika’miha
ṭhitva’gañchi mèklam-
Viditabhidho vijita
ṁ’sa laṅkadhīso

66
Varakavivisar
ā patitakittī
Garumahip
ā dhanino’khile’va kāmaṁ
Sakasakatanuyo pah
āya’gañchūṁ
Kimuta paresa’manantada’
ṅkuruvho

Bh
āṇavāraṁ catupaññāsatimaṁ
-----------------
Iti sajjan
ānanda saṁvega janake dīpavaṁse catulaṅkesa dīpano nāma
Catupa
ññāsatimo paricchedo.


[SL Page 238] [\x 238/]

Pañcapaññāsatimo paricchedo

 

1
Dvisahassaccatusata-chapa
ññāsamite jine laṅkissaro roborṭcāmars-samañño’si idhā’gato

2
So kho munindasamaya
ṁ-bhāsaṁ māgadhikaṁ tathā
P
ākaṭo’si vijaññā’ti-bhāsantaravisārado

3
Tene’va sogat
ā sabbe-tasse’hā’gamanaṁ pati
Bh
īyyo pasannā sammoda-vāca’mavedayuṁ tadā

4
Tasse’va la
ṅkāpatino-kāle koḷambaṭhāniye vicarittha cāmarsdhaññā-gāraṁ sammodamānaso

5
Pur
ā laṅkāya’māraddho-yāvasindhupadesakaṁ
S
ādhetvāna dhūmaratha-maggo niṭṭhāpito tadā

6
Vyatto so p
ālibhāsāya-tabbuddhikāmato bhusaṁ
Majjhima
ṭṭhakathaṁ seṭṭhaṁ-papañcasūdanissutaṁ

7
Parive
ṇe’dhipatinā-vijjālaṅkāravissute
Dhammasatthappav
īṇena-bhāsantara vijānatā

8
Dhamm
ārāmasamaññena-yatindena vipassinā
Sodh
āpetvāna sahasā-muddāpayi yathākkamaṁ

9
Tathe’va k
āle’parasmiṁ-jātakaṭṭhakathaṁ’riyaṁ
I
ṁgīrasibhāsāya mudā-parivattiya so budho

10
E
ṅgalantamahādīpe-mahaddhanaparibbayā
Mudd
āpetvāna sambhatyā-tanayittha sadāsayo

11
Byatto’si ce’pi kusalo-bh
āsāsatthavisārado
Tasse’va k
āle loko’pi-vipattimukha’māgami

12
Jarmanpra
ṁsaitikhyāta-vaṁsikesu mahāhavo
Sudussaho bh
ūrisatta-ghātako cā’si sabbaso

13
Vattam
āne raṇe tamhi-rajja’meṁglantanāmikaṁ
Samaggah
ī pransapakkhaṁ-sāhāyyena lahuṁ tadā
14
Sa
ṅkulasse’va yuddhassa-laṅkātova mahaddhanaṁ
Tathe’va ra
ṇasūre ca-pesayu’ṁglantarajjakaṁ

15
Dhanah
āniṁ janahāniṁ-raṭṭhahāniṁ savāhini
Anapekkhiya yujjhi
ṁsu-samūpabbūḷhakā bhusaṁ


[SL Page 239] [\x 239/]

16
Pavattite catuvassa
ṁ-tasmiṁ saṅkula saṁyuge
Jarmann
āmā jātikā te-parājiṁsva’tha taṁ samī

17
Mah
āsaṁyugakālamhi-laṅkāya’ñca bhayānakaṁ
Bha
ṇḍanaṁ’si sīhalīya-yonakānaṁ’napekkhitaṁ

18
Sabbattha sabbad
ā sabbe-sogatā pativaccharaṁ
Ves
ākhussava’maccantaṁ-pavattentī’ha pītiyā

19
Dvisahasse catusate-k
ūnasaṭṭhimahāyane
Ves
ākhapuṇṇamadine-sogatānaṁ mahāmahe

20
Se
ṅkhaṇḍaselanagare-vattamāne tadussave
Tato tato cha
ṇaṁ daṭṭhuṁ-janakāyā samosaṭā

21
Sambuddham
āmakā sesā-radadhātuṁ namassiya
P
ūjetvā’nekavidhinā-munindaguṇadīpakaṁ
22
P
ītigītiṁ pavedentā-vattentā turiyaddhanaṁ
T
āsu tāsu visikhāsu-sañcariṁsu mudā nisaṁ

23
P
ītiyā caramānesu-sogatesu sugītiyā
G
āyamānesu santesu-māhammadikajantavo

24
Tadakkham
ā tappalli-nikaṭe rāsibhūya ca
Vis
ūkaṁ dassayuṁ tasmiṁ-sogatānaṁ sudussahaṁ

25
Sakkhar
ādīhi ca’ññehi-pahāra’madduṁ bhusaṁ
Ta
ṅkhaṇaṁ sogatā bhīyyo-kupitā nibbhayā tahiṁ

26
Akaru
ṁ kalahaṁ bhīmaṁ-sīghaṁ laṅkātale bhusaṁ
D
āvaggi viya saṁvaḍḍhi-kalahaggi tahiṁ tahiṁ

27
Sambuddhajanasambh
ūtaṁ-kalahaṁ jātikattato
Ma
ññamānā kittubhattā-sīhalā sogatānugā

28
Yahi
ṁ yahiṁ yonakā hi-nivasanti tadā bahū
Tahi
ṁ tahiṁ ca gāmesu-nigamesu puresu ca

29
Tappalliyo pa
ṇyasālā-sadumāni bahūni ca
Bhindi
ṁsu atha jhāpesuṁ-māresuṁ pacure jane

30
Asmi
ṁ kalakale bhīyyo-vuttantā vitathā rayā
Pattha
ṭā’suṁ tato saccaṁ-ñātuṁ kocā’pinā’sabhi

31
Bha
ṇḍane vaḍḍhamānasmiṁ-mārsalll̥itivissutaṁ
Yuddhan
ītiṁ pakāsesi-janānaṁ bhaya’māvahaṁ

[SL Page 240] [\x 240/]

32
Pubbuttar
āsā vajjetvā-tassā saṅgāmanītiyā
Tad
āni laṅkā nikhilā-sigha’mantogadhā’bhavi

33
Y
āva vattati sā nīti-tāva rattiṁ sagehato
Pa
ṭikkhipī nikkhamanaṁ-janānaṁ sabbaso bahi

34
Ekattha satta
ṭṭhajanā-sīhalā hi samosaṭā
Div
ā tiṭṭhanti ta’ñcā’pi-paṭikkhittaṁ’si sabbathā
35
Yassa kassaci gehasmi
ṁ-nettiṁsachūrikādayo
Yekec
ā’suṁ’yudhā sabbe-’panītā kalaho samī

36
Taha’mi
ṁgīrasirajjassa-virodhaṁ kañci sīhalā
Kattha c
ā’pi nadassesuṁ-tathā’pi’ṁgīrasimānusā

37
Kumantana’nti ma
ññantā-sīhalānaṁ visesato
K
ārāgāraṁ nivesesuṁ-sīhalajananāyake

38
Rajje niyoga’m
āgamma-apare pabhusīhale
S
āmaññe pacure jīve-haniṁsu rāja porisā

39
Samite kalahe’kacce-pamukhe’ti sasa
ṁsaye
Yuddh
ādhikaraṇaṁ netvā-vinicchiya yathāruci

40
Niy
āmitā māraṇāye-’kacce’pya’naparādhakā
K
ārāgārāya niyamā-yāvajīvaṁ’bhavuṁ tadā

41
Tad
ā kāragāragate-mocetuṁ pabhusīhale
Ārḍlinl̥rṭannāmakhyāto-bèvansaññāsuvissuto

42
[F]prunsisdasoyis
ānāma-paññāto nītikovidā
Buddhimant
ā tathāca’ññe-yatayuṁ’nuddayāparā

43
Kalahe’smi
ṁ yonakāna-’malābho bhavi yattako
S
īhalānaṁ dhanaṁ’dāya-tesaṁ’dhika’maduṁ tadā

44
Ponnambalamr
āmanāthan-mantīso caturo kathī
S
īhalāna’madosattaṁ-mantanassabhatiṁ iha

45
Accantabyattakathay
ā-dīpetvāna tato’paraṁ
E
ṅgalanta’magā seṭṭha-maccāna’ñca nivedituṁ

46
Sirim
ā jṚmspīrisnāmo-mantīso nayakovido
Sirim
ā jayatilaka-khyāto mantissaro sudhī

47
Tath
ā ca’ññe seṭṭhamantī-nītiyā caturā bhusaṁ
Subyatt
ā te desapāla-kkamadhammavisāradā

[SL Page 241] [\x 241/]
48
Nimujje s
īhale dukkha-sindhusmi’mativegasā
Gantve’
ṅgalantādhirajjaṁ-mocetuṁ yatayuṁ tadā

49
La
ṅkāto gatamantīna-’madhirajjaṁ vibhāvinaṁ
Yatana
ṁ nā’phalaṁ āsi-sabbathe’va tadāni taṁ

50
Sudussah
ā yuddhanīti-bhayadā pāṇinaṁ bhusaṁ
M
āsattayaṁ pavattā sā-laṅkākantaṁ nipīḷayī

51
Tivassamitak
ālaṁ taṁ-vutthaṁ cāmars samavhayaṁ
La
ṅkesa’mavhita’metto-dese vāsāpayī sake

52
La
ṅkese’pagate cāmars-nāmena vidite ito
Dvisahassaccatusate-k
ūnasaṭṭhimite jine

53
Çn
ḍarsannāmapaññāto-laṅkissaro dayāparo
Mah
ārājaniyogā’ga-puññapiṇḍūpamo iha

54
Da
ṇḍanītyā tāḷitāya-laṅkākāminiyā bhusaṁ
Vilapantiy
ā sa’laṅkeso-samassāsayi’dhā’gato

55
S
īhalīyayonakānaṁ-kalahaṁ’rabbha sīhalā
Yuddh
ādhikaraṇā kārā-gāra’ṅgamu’madosakā

56
Tasse’va la
ṅkissarassa-dayāpayadditā janā
Mutt
ā’suṁ dukkhito bhūrī-nānāvyasanapīḷitā

57
Y
āvajīvaṁ kāraghare-vasituṁ ye’pi sīhalā
Niy
āmitā’suṁ bahavo-mocesi karuṇāparo

58
J
ātaṁ kalakalaṁ paccā-’yācanappattake tadā
La
ṅkesassa daduṁ sabbe-sādaro’paparikkhiya

59
Parip
ākañāṇo santa-bhāvo laṅkissaro sudhī
Tesa
ṁ tesaṁ patthanā tā-sādhayittha yathābalaṁ

60
Da
ṇḍakammavasā laṅkā-vāsīnaṁ gahitaṁ tadā
Dhanar
āsiṁ dāpayittha-puna tesaṁ yathāvidhi

61
Vividhabbidhin
ā laṅkā-jane tāto sute viya
Vuddhi
ṁ pāpetu’manisaṁ-’sā’pekkho pūtamānaso

62
Ito’dhikatare
ṭhāna-ntarādīni visesato
S
īhalānaṁ padāpetuṁ-sabhā’raddhā’si sādhukaṁ

63
Kalahassi’massa hetu-bh
ūtaṁ bhava’mito purā
Yath
āvuttaṁ purāṇamhi-valahāgoḍavissute

[SL Page 242] [\x 242/]

64
Dev
ālaye pāṭihīra-vutiyābādha’mittaraṁ
V
īmaṁsitvā tappamukhe-sīhale yonake’khile

65
Pati
ṭṭhāpiya sāmaggi-dhamme vatvā guṇaṁ tahiṁ
Itopa
ṭṭhāya cāritta-vidhinā pāṭihāriyaṁ

66
Yath
ā purā tathā sammā-pavattetuṁ yathāvidhi
Niyojesi sa’la
ṅkeso-yuttidhammaparāyano

67
Ñāṇī dhanī janā bhūrī-saṅgamitvā’smi’maddhani
Sabha
ṁ’rabhuṁ jātikākhyaṁ-laṅkāvuddhi’mapekkhakā

68
Vijj
ālaṅkāravikhyāta-pariveṇādhipaccago
Siridhamm
ārāmanāmo-yatīso kavipuṅgavo

69
Samuss
āpiya saṁsuddha-kittiketuṁ visārado
Vimh
āpayaṁ diva’ṅgañchi-laṅkikajanataṁ bhusaṁ

70
La
ṅkāya vuddhiṁ sampekkha-māne’raddhe sukiccake
S
īhalāna’mabhāgyena-karuṇāguṇabhūsito

71
La
ṅkeso’darārogena-phuṭṭho so subhasādhako
Anapekkho’va la
ṅkāya-’magā maccumukhaṁ dukhā

72
Dvivassa
ṁ yo’nusāsittha-laṅkāyaṁ pīnayaṁ jane
Tasse’va èn
ḍarsannāmaṁ-vattate’jja janammukhe

73
Dhamme pav
īṇo vinaye ca bimbā-
R
āmādhipo’ssa’ddhani santavutti
Dh
īrādinando garunetupādo’
Bhidh
ānasesattana’māga dhīmā

74
Iti’riha’vanip
ālopammacitto janesu’
Mitasubhagu
ṇapīno’nuddayodaddabhāvo
Janavisara’manantassakiray
āhā’timattaṁ
Tatavisadasiloko tosay
ī yo pite’va

75
Iha jananikar
ā taṁ ènḍrasannāmakhyātaṁ
Dhuvamanasi kareyyu
ṁ sādhu laṅkissaraṁ hi
Tatha’riva gu
ṇavantā vyattajivhājiresu
Suviditavarakitt
īnāṭikā naccayantu

Bh
āṇavāraṁpañcapaññāsatimaṁ
-----------------
Iti sajjan
ānanda saṁvegajanake dīpavaṁse sīhalayonakānaṁ
Viggahad
īpano nāmapañcapaññāsatimo paricchedo.

[SL Page 243] [\x 243/]

Chapaññāsatimo paricchedo

 

1
Tasmi
ṁ paraṁ loka’mupāgate sati
La
ṅkissaro henrimèniṁsamavhayo
So dvissahasse sarade catussate
Dv
āsaṭṭhime laṅka’mupāgamī jine

2
La
ṅkāya’micchaṁ vipulaṁ samiddhataṁ
Kamma
ṁ kasiṁ’jjhāpanaka’ñca santataṁ
Samph
ātikāretu’manantakaddhitiṁ
Sandh
ārayaṁ pāṇimanāni gaṇhi so

3
La
ṅkāya sabbattha tadā sudāruṇo
Rogo jaro dussahako samu
ṭṭhahiva
Dha
ññāna’maccantavipattihetuto
Dubbhikkhako sambhavi p
īḷadāyako

4
Kh
īṇāsavo seṭṭhamahāmahindako
La
ṅkāya thero yadahe mahesino
Ropesi samm
ā’riyasāsanaṅkuraṁ
Je
ṭṭhamhi taṁ puṇṇamahaṁ sanantanāva

5
Bh
ūpā sariṁsu’ssavavesato mudā
Ta
ṁ nāsaruṁ gacchati gacchatī’ddhani
Ko
ḷambakoṭṭhe kusumappadāyikā
Samm
ā sabhā taṁ’rabhi pāṭihāriyaṁ

6
K
āle’mhi dīpe’tra nivāsinaṁ bhusaṁ
Por
āṇikammantanasaṁsadassa tu
K
āmaṁ paṭissaṅkharaṇe manorathaṁ
Ñatvāna so’dā’nubalaṁ balesinaṁ

7
Sa
ṅgāmanītyādihi sampabodhitā
Sabbe tadattha
ṁ satataṁ sughosayuṁ
Mukhy
ājanā jātika saṁsadānugā
Āyācanāpatta’masesakāmato


[SL Page 244] [\x 244/]

8
E
ṅgalantarajjamhi videsabhārake
P
āmokkhamaccamhi padāpayuṁ lahuṁ
La
ṅkissarassaddutiye’ssa hāyane
Laddhu
ṁ paṭissaṅkharaṇaṁ hitāvahaṁ

9
Ec.JṚ.S
ī.PrṚrākhyakathissaroca jṚms-
P
īrissamañño nayadhammakovido
Ḍī.Bī.Jayāditilako visārado
Y
ācuṁ ta’meṅgalanta’mupecca te sudhī

10
[F]pè
ḍrikricaḍsenadhibhū dhanissaro
Vitta
ṁ tadatthaṁ vipula’mpi vissajī
Te v
āyamuṁ vyatta ruṇācalamsuto
V
ācissaro vissūtacandasāgaro

11
Ta
ṁ sādhukaṁ so sacivādhipo tadā
K
āruññaceto paṭigayha bhattiyā
La
ṅkissaraṁ henrimèniṁsamavhayaṁ
Āhūya lanḍannagaraṁ puruttamaṁ

12
Mantetva ten
ā’pi samaṁ visesato
V
īmaṁsayitvāna dadittha kiñci yaṁ
La
ṅkājanā tena ca titti’mappakaṁ
N
ā’gamma khippaṁ apanetu’mussahuṁ

13
La
ṅkissaro ṭhānucitaggabuddhimā
Mukhye jane’vh
āya ca tassa vajjane
Dassetva dosa
ṁ puna vacchare’paraṁ
D
āsyaṁ paṭissaṅkharaṇaṁ hitatthadaṁ

14
T
āve’dame’vaṁ paṭiyādadera’laṁ
Icc
ā’ha taṁ mukhyajanaccayo’yatiṁ
Sampekkham
āno paṭigaṇhi sādhukaṁ
Tassa
ṁ sabhāyaṁ paṭisaṅkhatāya tu

15
Mant
ī dhurī coddasa mantino’ddhurī
Tev
īsatā’suṁ paṭhamaṁ hi sossavaṁ
Ta
ṁ dvissahassamhi catussate catu-
Sa
ṭṭhimmite māraji hāyane’rabhuṁ

[SL Page 245] [\x 245/]

16
La
ṅkissaro so’disi yaṁ paṭissavaṁ
D
ātuṁ paṭissaṅkharaṇaṁ yadā subhaṁ
Tasmi
ṁ’payāte samayamhi laṅkikā
Samm
ā paṭissaṅkharaṇāya ghosayuṁ

17
V
īmaṁsiyu’gghosana’matravāsinaṁ
Ñatvā paṭissaṅkharaṇe manorathaṁ
Se
ṭṭho’dipādo hi videsabhārako
D
ātuṁ samicchi sa’paratthakāmato

18
Ra
ñño’dhirajje’numati’ñca mantinaṁ
Laddh
āna laṅkānavamantanassabhaṁ
Katv
ā thiraṁ sādhu tayo vinā’va
Mant
ī’pare uccinituṁ mahājane

19
Th
āmaṁ ṭhapetvo’pasabhāpati’ñca
Mant
īna’mekaṁ adhurīna’muttariṁ
P
āpetu’mitthaṁ’cinituṁ balaṁ paraṁ
Datv
āna laṅkājanataṁ supīnayī

20
Tassa
ṁ navīnāya sahāya bārasava
Mant
ī dhure’vaṁ adhurī ca mantino
Te sattati
ṁsā’su’masesato tadā
Ek
ūnapaññāsa bhaviṁsu mantino

21
Ta
ṁ dvissahasse sarade catussate
A
ṭṭhādhike saṭṭhimite tathāgate
P
ītiggirā vattayatī janaccaye
Sammodam
āno vivarittha saṁsadaṁ

22
K
āle’ssa laṅkādhipatissi’ha jjanā
Tussi
ṁsu laddhā mahatiṁ sabhaṁ yathā
Dh
īmā sa’bhūyo’pasabhāpatī’ha jṚms-
P
īrissamañño’tra jane sutosayī
23
K
āle’mhi so sṭabsvidito’ggalekhako
Ho
ṁkoṁdhipaccaṁ sudhi patva’gā tahiṁ
Patv
ā mahālekhakataṁ nayaññū grem-
Tomsansama
ññāvidito’si’hā’gato

[SL Page 246] [\x 246/]

24 Byatto vipass
ī pariveṇakuñjara-
Byuhe dayo k
āraṇiko’dimo tadā
Byato’si èn
ḍrūsamarādisekharo
Satthodayes
ī lasate mahāsayo

25
La
ṅkāya’majjhāpanadhissaro dayo
V
āyāma’maggaṁ vidadhī tadatthikaṁ
Ḍenhemsamañño sa’murīsiyassuto
D
īpe mahālekhakataṁ hi patva’gā

26
Siddhatthavijj
ālaya’masmi’maddhani
Samm
ā’rabhitvā bhuvanābhivuddhide
Kicce mahante sa’robor
ṭḍsoyisā-
Mant
ī’karī patthaṭakitti buddhimā

27
D
īpe’tra kāle’mhi visiṭṭhasatthiyaṁ
Ta
ṁ vissavijjālaya’mārabhuṁ subhaṁ
Per
ādidoṇīnagare vare kasī-
Vijj
ālayaṁ saṁvivarittha so pabhū

28
Pubbe’va la
ṅkāya’midāni pāṇinaṁ
Sa
ṅkhya’ṅgaṇāpesi vijānituṁ mitaṁ
Desantar
ānītapadhānadhaññato
N
āvā’suṅkaṁ diguṇa’ṅkarī tadā

29
So r
ājakicce niratāna’vattane’
Dhikye
ākasī puna sobhane ghare
Tesa
ṁ hi koḷambapuramhi kārayī
Mèni
ṁṭavunnāma’si bhūpadesako

30
Dev
ātidevena suphassitaṁ purā
La
ṅkaṁ manuññaṁ pana daḍhukāmato
By
āto japanavaṁsakumārapuṅgavo
K
āle’smi’māgā’tra kirīṭasāmiko

31
Jl̥rjkhy
ātaraññoddhani pañcamassi’ha
Je
ṭṭho suto vṚlsvidito kumārako
La
ṅkaṁ samāgā’tisayaṁ samādaro
P
āṇīgaṇo taṁ paṭigaṇhi gāravā


[SL Page 247] [\x 247/]

32
La
ṅkāya gantvāna patīcisaṁyuge
Maccu’
ṅgatānaṁ saraṇattha’mucchitaṁ
Thambha
ṁ patiṭṭhāpayi nīpaṭhāniye
G
ālū pathadvāra samīpa bhūmiyaṁ

33
Ko
ḷambapaññātapure puthuṁ bhusaṁ
Tel
āsayaṁ paṭṭhapi gāmapañcake
LṚ
ḍīmèniṁnāma’manāmayālayaṁ
La
ṅkissaro saṁvivarittha’nuddayo

34
La
ṅkāvisiṭṭhodayakāmato tadā
N
īrabbalā vijjutapaṁ visesato
Nipph
ādituṁ vaṭṭavanappadesake
Kammanta’magga
ṁ’rabhu’māsu rajjato

35
Rajje niyog
ā’tra visesañāṇino
Tasmi
ṁ pavīṇo vimalassurindako
L
ūkaskulādītilako visārado
Mant
ī ca te dve pamukhā’bhavuṁ tahiṁ

36
P
āmokkhanīticcaturo sadāsayo
Çl.Çl.
Ḍyupādhiṁ paṭhamaṁ dharitva yo
Ettho’paga
ñchī lalitābhayādiko
So r
ājapakkho sutamanti rājate

37
Vijjoday
ākhyassutasatthamandire’
Dh
īso yasassī nayamaggavattako
Tejassi
ñāṇissaranetupuṅgavo
K
āle’mhi’gā dibbapuraṁ kavissaro

38
Ārādhito sādhujanehi bhattiyā
Vidv
ānuyāto vimalādikitti so
Thero vin
īto sugatādisāsano-
Day
ākhyasatthālaya’mārabhiṁ puna

39
Henr
īmèniṁlaṅkadhipo chavassato
Dhikya’mpi k
ālaṁ janataṁ visesato
Vuddhi
ṁ sa’pāpetva sutosayitvi’to
Desa
ṁ sakaṁ pāpuṇi sātakāmato

[SL Page 248] [\x 248/]

40
Tasmi
ṁ’payāte’tra visiṭṭhalekhako
La
ṅkādhipacca’ṅgami tāvakālikaṁ
So kho klamèn
ṭīvidito dayāparo
Ho
ṁkoṁpadesādhipatī bhavitva’gā

41
La
ṅkāya’tho sāsitu’mittaraṁ èlak-
Sèn
ḍarḍ samañño samayaṁ niyāmito
Āsī tadā vissuta bèljiyanmahā-
Bh
ūpo tadā’gañchi’ha desacārako

42
So dvissahassamhi catussate nav
ā-
Dhikyamhi sa
ṭṭhippamite jine sudhī
Patv
āna laṅkissarataṁ hiyukli[f]rḍ-
Sa
ññā sucinnaiṁ varalaṅka’māgato

43
Da
ṭṭhuṁ’va laṅkaṁ tatakittisaṁhati
Rèms
ādiko sikkhitamèkḍonalsuto
Mantissaro sammatadesap
ālana-
Ñāyo sadhītūhi samaṁ ihā’gami

44
Bondussa su
ṅkaṁ gahitaṁ ito purā
Ya
ṁ taṁ nihīnaṁ vinivāritaṁ tadā
Dant
āna’mārogyagharaṁ manoharaṁ
Lokatthika
ṁ saṁvivaṭaṁ tadaddhani

45
Sabbattha la
ṅkāya’visesabhāvato
J
īvāna’matthaṁ sadhanabbayā’nisaṁ
Bh
ūrikirayā yo’kari seṭṭhanuddayo
Pè
ḍrkrcaḍsenadināyako sudhī

46
Buddho yahi
ṁ bodhi’mabujjhi bodhagaṁ
Nattu’
ñca pūjetu’pasannamānaso
Ta
ṁ jambudīpaṁ samupecca gāravā
P
ūjāvidhiṁ sādhu’makāsi vandiya

47
Tasmi’
ṅkhaṇe jātarujāya tamhi so
Loke pabh
ūjīvanugāmiko viya
S
āsuṁ jahāsa’ssa mataṁ vapuṁ ihā’
Netv
āna laṅkāsuhadaṁ hi jhāpayuṁ


[SL Page 249] [\x 249/]

48
Tasse’va n
āmaṁ saramānakā janā
Bimba
ṁ’sa lohammaya’māsu kāriya
Vik
ṭl̥riyoyyānavare puruttame
Da
ṭṭhu’mpatiṭṭhāpayu’mattamānasā

49
La
ṅkissaro satthudaya’mpi’hā’yatiṁ
Ma
ññaṁ tadāvassika’magga’matthikaṁ
So saddakosa
ṁ’khilasīhaliṁgirasi-
V
ācatthasāliṁ garu’matra rajjato

50
K
āretukāmo vibhajī mahaddhanaṁ
Ñāṇī guṇī satthavaye visārado
Ḍī.Bī. Jayādītilako sajīvako
P
āmokkhakattā’bhavi saddakosake

51
Ṛ.Em.Gu
ṇassekharavissuto casaṁ
Ḍabliv.E[f]pèdi guṇavaḍḍhanassuto
Sa
ṁsuddhabuddhī sacivā supesalā
Dve’t
ū’pakattuppadaviṁ dadhuṁ tahiṁ

52
La
ṅkādhipo’dāni tikoṇamālikaṁ
Ni
ṭṭhāpitaṁ dhūmarathañjasaṁ bhusaṁ
Santosaghose sati vattam
ānake
Accantamodo vivar
ī janappiyo

53
Ñāye ṭhapetuṁ iha gāmabhojake
Tesa’mpi vutt
ī suniyāmitā tadā
So p
āṭhasālācariyāna’vetane’
Dhikye ak
ā satthudayābhilāsato

54
Rajje yath
ā satthagharesva’dhārito
Sabbh
āsapāṭhālayasañcaye tathā
Viss
āma vuttī pana dātu’muttariṁ
S
ādhuṁ garūnaṁ niyamova’bhavī tadā

55
Samm
āguṇassālijanehi sannaya-
Bbed
īhi pīnaṁ sumanoharaṁ sadā
Samp
ālituṁ laṅka’mimaṁ subhakkamaṁva
Yutta’nti yojetu’sara
ṁ sadāsayo

[SL Page 250] [\x 250/]

56
Lan
ḍanpuresassa sakaṁ manogataṁ
Taccha
ṁ niveditvi’ha pālanakkame
Tatta
ṁ gavesetu’parikkhakaṁ sabhaṁ
Pesetu’metth
ā’su nivedayī tadā

57
K
āle’mhi pohaddaramullagāmajo
Ñāṇādinandoyatisaṅghanāyako
So d
īpavaṁse paṭhamaṁsakaṁ mudā
Mudd
āpayitvā tanayittha sāsayaṁ

58
M
ādampagāmubbhavako varassiri-
Saddhammava
ṁsākhyanikāyanāyako
Dh
īmā’ sa’dhammattilakavhavissuto
K
āle’mhi nāka’ṅgami therapuṅgavo

59
Jarman kulabbh
ūta higins samaññikā
Kant
ā visiṭṭhā pamadāna’matthikaṁ
Satth
ālayaṁ sādhu miyūsiyassutaṁ
Pubbe ito’k
āsi’rabhitva yā hitaṁ

60
Suddh
āsayā’smiṁ’dhani komalā piyā
S
ā indavaṁsā viya sādhuvāṇini
Kant
ā yasosesupagā yasolatā
Tapp
āṭhasālā’si mahatthasādhikā

61
La
ṅkissaro’tra janataṁ satataṁ pihento
Dh
īmā kli[f]parḍ suvidito sirimā yasassī
S
āddhaṁ samaṁ iha vasitva naresakāmā
Laddh
ā’dhipacca’mupagā malayaddhadīpe

Bh
āṇavāraṁ chapaññāsatimaṁ
----------------
Iti sajjan
ānanda saṁvega janake dīpavaṁse rajjapaṭisaṅkharaṇādi dīpanonāma
Chapa
ññāsatimo paricchedo

[SL Page 251] [\x 251/]

Sattapaññāsatimo paricchedo

 

1
Tato tim
āsappamitaṁ-kālaṁ plècarsamavhayo
La
ṅkeso dutiyo laṅkaṁ-pālayittha yathāvidhi

2
Tamhi k
āle vissavijjā-layaṁ koḷambaṭhāniye
Athav
ā seṅkhaṇḍasela-purapuṅgavasantike

3
K
āretu’nti kuhaṁ vādo-āsi mantanasaṁsade
Vinicchetu
ṁ samesitvā-akbārnāmikakārakaṁ
4
Ma
ṇḍalaṁ’cini sabbesaṁ-’numatyā tamhi maṇḍale
Yogga’nti t
īraṇaṁ’hosi-seṅkhaṇḍaselaṭhāniye

5
Dvisahassaccatusata-sattatimitasogate
Pa
ññāto sṭènlināmena-patvā laṅkesataṁ sudhī

6
Pappuyya la
ṅkaṁ sadaye-’rogyasālā tathā’pare
Da
ṭṭhukāmo kāraghare-sañcarittha paratthiko

7
Samattaloke vidite-muttim
ā kittimā sudhī
K
āruñño gandhipaññāto-seṭṭhaposo tadāni’ha

8
Sampatto khantiparamo-khad
ārkammantikaṁ bhusaṁ
Dhana
ṁ sañcinituṁ āsi-laṅkikā mahatā’darā

9
Cirassuta’madi
ṭṭha’ntaṁ-janakāyā tahiṁ tahiṁ
Samosa
ṭā vimbhitā’va-passantā vīraporisaṁ

10
S
ādhukaṁ paṭigaṇhiṁsu-janasambhamasambhavo
Taha
ṁ tahaṁ sañcaranto-sañcinittha mahaddhanaṁ

11
Salamonkiras
ṭl̥palnāmo-’bhayasekharavissuto
Mantissaro tad
ā vyatto-yasosesattanaṁ gato

12
Kli[f]par
ḍlaṅkesasamaye-rājakīyaṁ parikkhakaṁ
Niy
āmitaṁ sabhaṁ nesu-’mihe’ṅgalantadīpato

13
Ḍonoml̥rsāmipamukhā-tassaṁ sabbhā catujjanā
K
āle’mhi laṅka’māgañchuṁ-buddhimantā visāradā

14
Sukhyatt
ā te suppasiddha-nagarāni tahiṁ tahiṁ
Gantve’ha rajje p
āmokkha-dhurandharajane tathā

15
Pa
ññāsatamitīseṭṭha-niyojite ca porise
N
ānākulikapāmokkha-bhūrī jane ca sabbaso

[SL Page 252] [\x 252/]

16
Sampucchitv
ā kāraṇāni-vīmaṁsitvāna sādhukaṁ
La
ṅkikāna’masāmaggiṁ-hīnabhāve ca vācato
17
Ñatvā vasitvā dvemāsaṁ-sātirekacatuddinaṁ
Gantve’
ṅgalantadīpaṁ te-desapālanakovidā

18
Videsabh
āramaccassa-buddhimantassa sabbathā
La
ṅkātattaṁ nivedentā-daduṁ vāttaṁ susaṅkhaṭaṁ

19
Samaye’smi
ṁ nāḷatittha-sakāsamhi bhayānakaṁ
Dh
ūmarathaghaṭṭanaṁ’si-matā tasmiṁ bahujjanā
20
l̥rmsbigl̥rn
āmavikhyāto-tadā videsabhārako
Mah
āmacco idhā’gañchi-seṭṭhavijjālaye tathā

21
Samolokiya rajjasmi
ṁ-kiccālaye parikkhiya
Ka
ñcikālaṁ vasitve’ha-pūna lanḍanpuraṁ gato

22
Tad
ā’nāgariko dhamma-pālo sāsanamāmako
Pav
āretuṁ Buddha dhammaṁ-buddhimante yatī tayo

23
E
ṅgalantamahādīpaṁ-pesayittha dhanabbayā
Dvivassamitak
ālaṁ te-vasiṁsu yatayo tahiṁ

24
Rajje’smi
ṁ matimā tesu-pariveṇa parikkhako
Thero vajira
ñāṇo’si-paravāhèra gāmajo
25
Bl̥r
ḍlannāmiko laṅkā-mahālekhakataṁ sudhī patvā tadāni’hā’gañchi-desapālanakovido

26
Loke pasiddho k
āveyyo-pavīṇo sabbhi vaṇṇito
Vissavijj
ālaye’dīso-santiniketanābhidhe

27
Ravindan
ātho so tāgl̥r-paññāto dātakittimā
M
ānuññalaṅkopagato-āse’tarahi buddhimā

28
Suddh
ānurādhanagare-porāṇe’si manorame
Dum
ānaṁ’nuttaro bodhi-sogatānaṁ sironibho

29
Tassa bodhidumindassa-s
ākhaṁ nihīnajātiko
Asikkhite’ko puriso-chettu
ṁ’rabhi vidummano

30
Ñatvā janā taṁ pavattiṁ-sogatā kupitā bhusaṁ
Bubhit
ā ta’mupāgañchuṁ-hitvā jīvitadohaḷaṁ
31
Ta
ṅkhaṇaṁ kaṭhinaṁ jātaṁ-kalahaṁ sunivattiya
Rajje padh
ānā dhurino-te samassāsayuṁ tahiṁ

[SL Page 253] [\x 253/]

32
Ponnambalamkhy
ātaruṇā-calamnāmo’tra vāsinaṁ
Hites
ī buddhime’dāni-nidhana’ṅgā thirāsayo

33
Tassa saggu
ṇasaṅghātaṁ-maññamānā kataññuno
K
ārāpayuṁ paṭibimbaṁ-vissajitvā mahaddhanaṁ

34
Div
āgataṁ vyambhanibhaṁ-garumantisabhālayaṁ
K
ārāpitaṁ navaṁ sṭènli-laṅkeso vivarī mudā

35
Sy
āmopālinikāyasmiṁ-yatīsānaṁ vipassīnaṁ
Mah
āvivādo’paṭṭhāsi-aññamañññavibhedako

36
Vattam
āne tamhi vāde-samathatta’manāgate
Selant
āyatanakhyāta-pariveṇādhipo sato

37
Sara
ṇaṅkarākhyo’nanda-dhammadassī’ti vissuto
Net
ā mahākavī dhamma-vinayamhi visārado

38
Sakantev
āsike sammo-’pasampādetukāmato
Sy
āmaraṭṭhā yatī’netuṁ-sikkhākāme bahussute

39
Tahi
ṁ mahānikāyasmiṁ-yatipāmokkhasantikaṁ
Parisa
ṁ pesayī datvā-sandesaṁ’cantagāravā

40
Yatissar
ā tato syāma-desikā sabbhi vaṇṇitā
Sabh
āge pariyesitvā-bhikkhū ta’mupasampadaṁ

41
K
ātu’mpya’tha bhave’vassa-’mupasampattipekkhake
Taha
ṁ’netuṁ nivedesuṁ-saddhābhattipurassarā

42
Tada’nu
ññaṁ paṭiggayha-sāsanaṭṭhitikāmato
Selant
āyatanakhyāta-pariveṇantike tadā

43
Udakukkhepas
īmāyaṁ-sindhuyaṁ sāmaṇerake
Mahat
ā gāraveno’pa-sampādesuṁ yathāvidhi
44
Tato pa
ṭṭhāya tatre’va-yāvajja pativaccharaṁ
Pavattet
ū’pasampattiṁ-Buddhasāsanamāmako

45
Pa
ṇasatthalagāmasmiṁ-gaṇṚgoḍèllavissute
Vijayassirivaddhan
ā-rāme’raddhe munelaye

46
Da
ṭṭhuṁ laṅka’mupāyāto-vaṇṇavejjasamavhayo
Sy
āmakumāro vikhyāto-ṭhapesi maṅgalaṁ silaṁ

47
La
ṅkābhivuddhi’micchanto-niccaṁ nītivisārado
JṚmisp
īrisnāmakhyāto-sīhalajananāyako

[SL Page 254] [\x 254/]

48
Ak
āmakāmo laṅkāya-janānaṁ sādhusammato
Ḍonoml̥rsāmino vāttaṁ-kathañci paṭigaṇhituṁ

49
Anicchanto viya kitti-deha’mettha nidh
āpiya
Para
ṁ lokaṁ gato mantī-sabhāyo’pasabhāpati
50
Tato mantisabh
āyo’pa-sabhāpatidhuraṁ sudhī
Sarb
āronjayatilaka-mantīso patva vissuto

51
Tatod
ātayasojāto-sadā sambhamahājano
Ala
ṅkarittha mantinda-saṁsadaṁ vāṇibhūsano

52
Japanpa
ññātavijite-takāmatsusamavhayo
Disampatikum
āro’si-tadā laṅka’mupāgato

53
Sèssan
īvisayādhīso-[f]peḍriknāma suvissuto
Bh
ūpo’gammi’ha ṭhitvāna-katipāha’magā tadā

54
Vipattimukha’m
āpannaṁ-laṅkikajanataṁ purā
Mocetu
ṁ yatayī yo hi-vādībhakesaropamo

55
Ponnambalamr
āmanāthan-nāmo mantissaro sudhī
So
ṭṭho variṭṭho jl̥rjraññā-saṁladdhāgāravappado

56
Visada
ṁ yasasogandha-sāraṁ disebhamuddhani
Limpetv
ā nāmasesattaṁ-samaye’smi’mapāpuṇī
57
La
ṅkeso rajjato loka-hitāya’rabhitaṁ iha
Sammad
ā’yubbedavijjā-layaṁ saṁvivarī tadā

58
Harbar
ṭsṭŚnlipaññāto-laṅkeso tisamaṁ sudhī
S
āddhaṁ rakkhiyi’maṁ dīpaṁ-laddhā ṭhānantaraṁ’pagā

59
Y
āte sṭŚnlināme’to-bl̥rḍlansavhavissuto
Dvim
āsa’mupalaṅkeso-rajjaṁ pālesi sundaraṁ

60
Sucinnala
ṅko laṅkeso-gremtomsannāmavissuto
Tisattat
ādhike vasse-dvisahassecatussate

61
Idh
ā’gato surūpo so-karuṇāguṇabhūsito
Samm
ā pālayituṁ rajjaṁ-’rabhi pālanakovido

62
Pavattit
ā’riha purā-vavatthādāyikā sabhā
Vissajjit
ā’tha ḍonoml̥r-sāminā paṭisaṅkhaṭaṁ

63
V
āttamanugataṁ rajja-mantanasamitiṁ paraṁ
Dvisahassaccatusata-catusattatisammite

[SL Page 255] [\x 255/]

64
Munindasarade’raddha
ṁ-’cinituṁ janachandato
Mant
ī dhurī tayo āsu-’maṭṭha laṅkesakāmato

65
P
āpitā mantino sabba-janakāmavasānugā
Bhavi
ṁsu paññāsa mantī-sabhā puṇeṇa’kasaṭṭhiyā

66
Sabbe vetanik
ā mantī-maṇḍalo’ccanitā tato
Sabh
āpatī co’pasabhā-pati satta’ssu’maccakā

67
Tad
ā mahālekhako’si-ṭiralnāmo vicakkhaṇo
Se
ṭṭho’dhikaraṇe jèksan-samañño nītikovido

68
Vahi bha
ṇḍāgāradhuraṁ-vil[f]praḍvuḍsnāmavissuto
Tayo’me dhurino’macc
ā-āsu’maccantasikkhitā

69
Sabh
āpatī taha’māsi-vyatto nītivisārado
[F]prunsismolamurṚn
āma-khyāto cheko kathissaro
70
Yasass
ī guṇavā dakkho-buddhimo’pasabhāpati
Bhav
ī [f]porèsṭarubhaya-sekharassutanāmavā

71
Sattas
ū’pasabhāpaccaṁ-kārakasamitīsu hi
Patto’si subramaniyam-sama
ññāvissuto sudhī

72
Mah
āraññū sirime’ti-padā nāmo salaṅkato
Bh
āsāsatthavidū suddha-siloko’nuddayāparo

73
Ḍī.Bī. Jayatilakākhyo-sabhānāyakataṁ kavī
Sakadesakiccabh
ārā-maccatta’ñca vahī tahiṁ

74
Pu
ññavā kittimā sṭīvan-senānāyakavissuto
Manti se
ṭṭho kasikamma-macco’sya’ḍḍho’nukampiko

75
V
ācissaro nītivedī-janappiyakatho sadā
La
ṅkāmba pīnayaṁ seṭṭho-suto setayaso budho

76
Si.
Ḍabliv.Ḍabliv. Vikhyāto-kannaṅgarasamavhayo
Day
āparo seṭṭhamantīva-’jjhāpanasacivo’bhavi

77
Ñāṇī guṇī sī.Baṭuvan-tuḍāvanāmapākaṭo
Dis
ārakkhāsabhābhāra-sacivattaṁ vahī dayo

78
P
ānabokkṚtipaññāto-mantīso sukhakāmato
Sukh
ārakakhākiccabhāra-sajīvo’si guṇālayo

79
Janappiyo manti per
ī-sundaramnāmiko bhavī
Kammak
ārādivāṇijja-bhārāmaccudhurandharo

[SL Page 256] [\x 256/]

80
Magg
āmaggavidū mākan-marikkārnāmavissuto
Pasiddhamaggakammanta-bh
āramaccattanaṁ vahi

81
Pavittakitti jl̥n henr
ī-mīdeṇiyeti pākaṭo
Dhatv
ā mantidhuraṁ’gañchi-maccuvasa’matoparaṁ

82
Tassa dh
ītā molamurṚ-sabhāpatipajāpati
Patt
ā’si taṁ mantidhuraṁ-paṭhamā sā’si mantinī
83
NṚsamsaravanamuttu-vissut
ā kāminī piyā
Mantiny
ā’su’ttarāsāya-koḷambapurapuṅgave

84
La
ṅkāya’jjhāpanavuddhi-’micchaṁ niccaṁ sadā bhusaṁ
Ta
ṅkiccapassuto yo’si-so kho daḷhaparakkamo

85
Vy
āpārakusalo dhīmā-tatodātayasocayo
Robor
ṭ ḍi. Soyisā nāma-vikhyāto thiramānaso

86
Balapi
ṭṭhipadesasmiṁ-dhatvā mantidhuraṁ varaṁ
Satata
ṁ tamhi visaye-vuddhiyā’nekadhā bahū

87
Kiray
ānipphādayaṁ’sesa-mane pīnesi sabbaso
Sabbala
ṅkāsamādāna-vinicchayassakārako

88
P
īḷito’ccantagelaññaṁ-diṭṭheni’ha’khile jane
Nimujjayanto’tisaya
ṁ-tadā kasirasāgare
89
Mantissaro so pa
ñcatta-’mupago’sā’napekkhako
Ta
ṅkhaṇaṁ kaṇṇakaṭukaṁ-rāvaṁ sutvāna vimbhitā

90
Kinvi’da
ṁ kinvi’daṁ sacca-’metaṁ nū’ti lapuṁ janā
Nidh
āya vilapuṁ sīsa-matthakesu kare dukhā

91
Samosa
ṭā’nekajāti-janā saṅkhyāpathātigā dassesuṁ seṭṭhamantissa-carimaṁ gāravaṁ bhusaṁ

92
S
ūravīraguṇassāliṁ-laṅkāmātā kirayakkhamaṁ
Piya
ṅkarekatanaya-’mapassantī rurodati

93
K
ākavaṇṇatissaraññā-kāritaṁ sṚruvāpiyaṁ
Ma
ṅgalavhaṁ mahācetyaṁ-vattittha cirajiṇṇakaṁ

94
Pa
ñcasaṁvaccharā pubbe-sāsanaṭṭhitikāmato
V
īrasīhamudalinda-pamukhā sogatā janā

95
Sabha
ṁ’rabhitvā maṅgala-mahācetiyavaḍḍhatiṁ
Pa
ṭisaṅkhārayuṁ sīghaṁ-laddhādhārā’va sabbaso


[SL Page 257] [\x 257/]

96
Suni
ṭṭhāpitakammante-cetiyasmiṁ mahussavā
hapesu
ṁ thūpikaṁ moda-mānasā’gga’miha’ddhani

97
Jinas
āsanasaṁvuddhiṁ-’pekkhamānā mahāsayā
Saddhike’d
āni sugata-sāsanodayavissute

98
Parive
ṇe dassaneyyaṁ-vissajjiya mahaddhanaṁ
Dvibhumaka
ṁ mandiraṁ yaṁ-kārayiṁsu mahehayā

99
Gremtomsann
āmavikhyāto-laṅkeso tejavāyaso
Pamodan
ādamajjhasmiṁ-vivarī taṁ mudā’layaṁ

100
La
ṅkissare pālayante-laṅkaṁ sammā mudā bhusaṁ
Jl̥rjmah
āmahipo seṭṭha-sesabhūpasikhāmaṇi

101
Videsabh
āropamahā-lekhakapadaviṁ garuṁ
P
ādāsi tassa mudito-kassa cā’pya’nivediya

102
N
āva’māruyha gacchanto-laṅkinde’ṅgalantadesakaṁ
Tariya
ṁ taṅkhaṇaṁ bāḷha-gilāno’danapuruttamaṁva

103
Avaruyh
ā’rogyasālaṁ-pattu’ssannāmayo bhusaṁ
Taha’maccayata
ṁ pāpa-kathañcana’napekkhitaṁ

104
Ta
ṁ pavattiṁ suṇitvāna-socanīyaṁ sudussahaṁ
Accantadukkhit
ā āsuṁ-laṅkikā katavedino

105
Vapussa tassa carima
ṁ-gāravaṁ dassayuṁ tahiṁ
Mara
ṇaṁ’sa’dhirajjassa-āsi hāni sirīmato

106
Vassadvaya
ṁ visadakitti sa’sādhikaṁ grem-
Tomsansama
ññavidito matime’dha ṭhitvā
La
ṅkissaro jahi tanuṁ viya vāmalaṅkaṁ
S
ādhusva’sādhusu na pāpimato viseso

107
Eva
ṁ hi bho’navarataṁ kasirubbhavasmi’
M
ādīnava’mpya’namataggabhave vibhāvī
Disv
āna jātimaraṇaṁ vinihacca saccaṁ
Pattu
ṁ cinātha kusalaṁ’nalasā pahūtaṁ

Bh
āṇavāraṁ sattapaññāsatimaṁ
------------------
Iti sajjan
ānanda saṁvega janake dipavaṁse rajjamantana sabhādi
D
īpanonāma sattapaññāsatimo paricchedo.

[SL Page 258] [\x 258/]


A
ṭṭhapaññāsatimo paricchedo

 

1
La
ṅkissare tamhi gate pavīṇe
iralsama
ñño dutiyo’tra’dhīso
Sato yath
āsatti vicakkhaṇo so
M
āsattayaṁ rakkhi manuññalaṅkaṁ

2
Satthussa vasse dvisahassakamhi
Catussate ch
ādhikasattatīme
La
ṅkesataṁ patva sutikkhañāṇo
Ih
ā’gato sṭabsviditābhidhāno

3
Cira
ṁ pariññātavisiṭṭhalaṅko
Dayaddaceto’vitabh
ūriraṭṭho
Sambh
āvito sabbhi visuddhakitti
Sambhattiye’ma
ṁ’rabhi sāsituṁ so

4
So rajjamant
īsabhatiṁ patindo
Tad
ā’padā kenaci gāravīyā
h
ānantarāto’pagato’si cheko
Aho’bbhuta
ṁ kammabalaṁ viloka

5
Sabh
ādhipaccaṁ puna nītibyatto
Patto [f]porès
ṭl̥bhayasekharākhyo
Tato naya
ññū’pasabhāpatittaṁ
Y
āto’si mantī vijayammaṇī so

6
Suva
ṇṇamālīvarathūparañño
Gabbhamhi dh
ātvagganidhiṁ tadāni
Mah
āmudā cetiyavaḍḍhanākhyā
K
āresi sammā viditā sabhā sā

7
N
ānādisāto’gatabhūripāṇi-
Ga
ṇākulaṁ suddhapuraṁ’nurādhaṁ
Har
īmayānekavidhāni pūjā-
Vatth
ūni muttāmaṇibhāsurāni


[SL Page 259] [\x 259/]

8
Sambhattiy
ā Buddhajanā pahaṭṭhā
Tandh
ātugabbhe nidahiṁsu sammā
Punappa
ṭissaṅkharaṇe nidhāna-
Vatthuna’maggha’mpi kath
ā katheyya

9
P
ācīnaraṭṭhesu bhusaṁ visālaṁ
Samiddhata
ṁ pāpuṇi yaṁ pasiddhaṁ
Japansama
ñño vijite manuññe
Susa
ṅgamo’dāni’si sogatānaṁ

10
By
ātehi nānāvijitehi tasmiṁ
Samosaru
ṁ mukhyajanā pavīṇā
Kant
āya laṅkāya niyojitaggā
Tahi
ṁ samajjā pahitā pasiddhā

11
Vyatto kath
īso matanīti harbaṭ-
Nissa
ṅkanāmo piyarūpaputto
Tassa
ṁ samajjāya niyojitāya
Padh
ānataṁ kāruṇiko vahittha

12
Gate’
ṁgirasīnaṁ vasa’mettha rañño
Parampar
āyā’gata sīhalīyaṁ
Pur
ā sirīvikkamarājasīhā-
S
īnaṁ harīmuttamaṇīvirājaṁka

13
S
īhāsanaṁ’nagghavasūvisesā
Pabhassara
ṁ hemamayaṁ kirīṭaṁ
Pesesu’me
ṅgalantanarādhipassa
P
ālesi so tāni cira’ntibhatyā

14
Ñatvāna vuttanta’mimaṁ ca mattaṁ
Vatthudvaya
ṁ taṁ pavaraṁ vicitraṁ
Laddhu’
ñca daṭṭhuṁ pihamānasā te
La
ṅkājanā sīhalavaṁsabhūtā

15
Yasass
īnaṁ pañcamajl̥rjmahīpaṁ
Y
āciṁsva’nekajjha’matho dayālū
Disampat
ī vatthudukaṁ’sa kāle
Sas
ūnuno datvi’dha pesayī taṁ


[SL Page 260] [\x 260/]

16
Tasse’va ra
ññño garusampadassa
Suto vin
īto tatiyo yasassī
Henr
ībhidhānassutaglosṭarādi-
P
ādo’pagañchā’diya ta’mpi laṅkaṁ

17
Tad
āni koḷambapuraṁ mahinda-
Pura
ṁ parājetu’vivā’tibhaddaṁ
Sala
ṅkaritvā mahatā’darena
Kum
āraseṭṭhaṁ supaṭiggahesuṁ

18
Ānandanando sukumārakhatto
Se
ṅkhaṇḍaselākhyapuraṁ vicitraṁ
Gantv
ā subhe maṅgalamaṇḍapasmiṁ
La
ṅkesapāmokkhakasīhalānaṁ

19
S
īhāsanaṁ seṭṭhakirīṭaka’ñca
P
ādāsi bhūpālaniyogapubbo
Disv
āna pāmojjamanā janā ne
Va
ṇṇiṁsu jl̥rjbhūpatino guṇoghaṁ

20
K
āle’mhi laṅkādharaṇītalasmiṁ
Jar
āmayo āsi sudāruṇo’va
Puresu g
āmannīgamesu tasmiṁ
Tasmi
ṁ janā tāya rujāya phuṭṭhā

21
Mah
ā ahesuṁ bahavo sahassa-
Sa
ṅkhā tadānī yatayo’ññabhattā
Taha
ṁ tahaṁ gamma dayāpapuṇṇa-
Man
ā’turānaṁ parisaṅgahesuṁ

22
Suva
ṇṇamālīvaracetiyassa
Sabh
ā paṭissaṅkharaṇe niyuttā
Ādevatākoṭṭha’masesa’māsuṁ
Bandh
āpayitvā puna dibbakoṭṭhe

23
Sa
ṅgamma saddhehi janehi saddhiṁ
Cinitva p
ūjārahavatthujātaṁ
Mahussaven
ā’tipamodapubbaṁ
Yath
ā purā dhātunidhi’ṅkarittha


[SL Page 261] [\x 261/]

24
K
āle’ssa jl̥rjbhūpatino’bhisekā
Sa
ṁvaccharā’suṁ pana pañcavīsā
Sabbe’va la
ṅkāya tato kataññū
Mahaccha
ṇaṁ sādhu pavattayiṁsu
25
Vi
ññātapubbāparabhāsasattho pavittakittissuti tassa kāle
Ārtarḍènīyelvijayādisekha-
R
ākhyo diva’ṅgañchi mahāsayo so

26
Pah
ūtabhāsānipuṇā sumedhā
Kathissar
ā’maccagaṇā ca mantī
Te rajjamant
īsabhatiṁ nisinnā
Lokatthasiddhi
ṁ akaruṁ’nurūpaṁ

27
So dvissahassamhi catussatasmi’
Ma
ṭṭhādhike sattatime muninde
Vassamhi c
ārittavasā’tra rajja-
Mant
īsabhaṁ vissaji laṅkanetā

28
Tato tim
āsaṁ pana’tikkamitvā
Samuccinitv
ā puna seṭṭhamantī
Ta
ṁ rajjamantissamitiṁ navaṁ hi
La
ṅkissaro saṁvivarittha pītyā

29
Nav
īnamantīsabhatiṁ matīmā
Ḍabliv. DorṚsāmi saphāpatī’siva
Susantabh
āvo vidadhe susantā-
[F]pl̥nsṚkan
āmo’pasabhāpatittaṁ

30
Janappiyo santavaco sato
ār-
Es. Tennakl̥n n
āmasuto vinīto
Tad
ā tathā sattasu kārikāsu
Sabh
āsu tāsū’pasabhāpatī’si

31
Sata
ṁ pasattho vahatī yasassī
Ḍī.Bī. Jayādītilako sirīmā
Kav
ī sabhānāyakataṁ sadesa-
Kattabbah
āraṁ sacivattana’ñca

[SL Page 32] [\x 32/]

32 So bh
āgyavā vikkamasālivyatta-
Kitt
ī purā vaṇṇitanāmadheyyo
Kanna
ṅgaro mantivaro idāni
Ajjh
āpanāmaccadhuraṁ dadhāti

33
Dhan
ī guṇī vissūtakitti ḍī.Es.-
Sen
ādinetā janatā hitesi
Pubbe’va se
ṭṭho kasikammamacca-
Dhurandharo’s
ī kasiyā pavīṇo
34
Khy
āto kulīno yasavā sa’es.Ḍab-
Liv.
Ār. Ḍayasbaṇḍaranāyakākhyo
Sudh
ī disāpālakamaccaṭhāna-
Ntara
ṁ dadhāti susucheka mantī

35
Kiray
āpavīṇo sudhi kammakāra-
V
āṇijjamaccappadaviṁ pasiddho
Ji.S
ī. Esādī korayā bhidhāno
Dadh
āti mantī taruṇo surūpo

36
Sade’va j
ātyāgamabhattiyutto
Cirantanabbuttivido vidhi
ññū
Ārtar da silvādhivaco yasassī
Manti sukh
ārakkhasajīvako’si

37
Samicchi la
ṅkājanatābhivuddhiṁ
Subuddhi jṚ.El. Kotal
āvalākhyo
Mant
ī sa’maggassutakammabhārā-
Maccappada
ṁ saṁvidadhe vidhiññū

38
Cira
ṁ pasiddho satimā nayaññū
iralsama
ñño sacivo matīmā
La
ṅkāmahālekhadhuraṁ vahitvā
Viss
āmataṁ patva agā sadesaṁ

39
Tato tatod
ātayasovitāno
Dayaddaceto paricinnala
ṅko
Em.Em. Vè
ḍarbanvidito sajīvo
La
ṅkāmahālekhadhuraṁ dadhāti

[SL Page 263] [\x 263/]

40
P
āmokkhako’dhīkaraṇamhi jṚ.Sī.-
Hl̥var
ḍsamañño sacivo’si dhīmā
Hakshèmsamavho satim
ā sa’bhaṇḍā-
G
ārīyamaccappadaviṁ dadhāti

41
Tayo ci’me’maccavar
ā pasiddhā
Dhurandhar
ā chekatarā bhaviṁsu
Yath
āpurā vuttasabhā tathe’va
Sabba
ṅgapuṇṇā vitathā na’se’sā

42
Samattavanya
ṁ visadekakitti
Ppabh
āva’maggaṁ tanayittha yo so
Bh
ūmissaro pañcamajl̥rjsamañño
Mah
ādayo sassa pajāsu daḷhaṁ

43
K
āle’ssa laṅkāpatino sakīye
Sant
āpayaṁ suddhayasottabhāvaṁ
Nidh
āya seṭṭhaṁ navarajjabhāraṁ
Dhattu
ṁ’va’gañchi bhuvanaṁ para’mpi

44
Tato’va lan
ḍanpuriyā pajā ca
Sabandhavo dukkhaman
ā yathā’suṁ
Sas
āmibhattā katavedino’tra
D
īpe janā’ccantadukhā rudiṁsu

45
Tato sato jl̥rjmahipassa je
ṭṭha-
Suto pat
īto piyavṚlskumāro
Dayodap
ūtaggamano’ṭṭhameḍvarḍ-
N
āmena sīhāsanasīnako’si

46
Navodaya
ṁ vatrabhuno dhajassa
Viya’ssa bh
ūpassa sato vipassī
Samattasatto’nnayan
ā sakīyā
Nandi
ṁsu hīyyo taguṇe vadantā

47
E
ḍvarḍmahābhūpatisattajātaṁ
Samonavassa
ṁ paritosayitvā
Pak
āsayaṁ bhāgasabhāva’magga-
Rajjassa bh
āraṁ jahi kenacī’va

[SL Page 264] [\x 264/]

48
Atho sagabbho mahipassa tassa
Yl̥k
ādipādo vidhinā sunīto
Cha
ṭṭhena jl̥rjkhyātabhidhena sīhā-
Sanamhi’s
īno janatā hitāya

49
Pati
ṭṭhitaṁ taṁ puna ādipādaṁ
Rajje nisamma’
ññadisampatīnaṁ
Pur
ā bhusaṁ cetasi dhūmito’va
Hut
āvaho’sī’va samuṭṭhito hi

50
Pat
āpavā suddhayaso’dhirajje
Mah
āmahīpo’si yathe’va kante
La
ṅkaggarajje’pi disampatī so
R
ājā’khilānaṁ lasataṁ hitāya

51
Vijjoday
ākhyassutasatthasālo-
Day
ācalabbhūtasusattharaṁsī
Hatandhak
āro ratanādisāra-
Neta
ṁsumālī’gami’dāni’yatthaṁ

52
Visi
ṭṭhadhamme nipuṇo marūnaṁ’
Bhidhamma’m
āsuṁ vadituṁ’va dhīmā
Dev
ādinando garusaṅghaneto’
Pasa
ṅgarājā gami devalokaṁ

53
Vibh
āti pañcammaṇagāmajāto
Se
ṅkhaṇḍaselavhapure varasmiṁ
Pupph
ādirāmādhipatī yasassī
Suma
ṅgalavho garunetupādo

54
Ramme vih
āre hayaselasañño’
Dh
īso purasmiṁ sirivaḍḍhanākhye
Gu
ṇī guṇādīratano sa’mullṚ-
G
āmubbhavo netuvaro vibhāti

55
Saddhammasatthe pa
ṭu saṅgharāja-
Satth
ālayasmiṁ’dhipatī’nunetā
Siddhatthan
āmo thaviro matīmā
Vir
ājate sāsanavuddhikāmī

[SL Page 265] [\x 265/]

56
Vir
ājate sampati yuttiyutto
Saddhammava
ṁsādhivace nikāye
Netuttamo k
āruṇiko sa’sīla-
Kkhandhavhathero satim
ā vinīto

57
Vibh
āti vaṁse sumanavhanetu-
P
ādassa’dānī garusaṅghanetā
Sa
ṅgepayaṁ sābhijanaṁ hi medhā-
Nand
ābhidhāno thaviro dhitīmā

58
Yo sakkat
ādo nipuṇo’si satthe
So gotam
īkhyātavihāradhīso
Sudh
ī yatindo’maravaṁsathero
Vir
ājate viddasu matthakasmiṁ

59
Vi
ññātasatthāgamako’si’noma-
Dass
ī mahānetuvaro vibhāvī
Parakkamabb
āhusamaññasatthā-
Lay
ādhipo bhāsati sampatī’ha

60
Satthe ca dhamme vinaye pav
īṇo
P
āḷŚṇagāmamhi bhavo vibhāvī
Susa
ṅkatho so vajirādiñāṇa-
Ssuto mah
ānetuvaro’jja bhāti

61
Satth
āgame chekataro susīlo’-
Pasenathero matim
ā yatīso
Vikhy
ātasaddhammudayākhyavijjā
Layamhi’dh
īso lasate’jja sammā

62
Sata
ṁ pasattho pulinattalavhā-
R
āmādhipo netuvaro dayālū
Sir
īnivāsatthaviro sasatthe
Dhamme pav
īṇo matimā’jja bhāti
63 Sambh
āvito sabbhi pasiddhavijjānandākhyavijjālayadhissaro hi
Ñātāgamo sampati dhammasiddhi-
Yatissaro sa
ṁlasate vibhāvī

[SL Page 266] [\x 266/]

64
Vir
ājate so vidurūpolākhya-
G
āmamhi jāto piyatissanāmo
Satthabbid
ū netuvaro’ddharaṭṭha-
Mrammanvaye pa
ṇḍitupādhikhyāto

65
Desantarappattha
ṭakittisaṁhati
Bh
ūmissarādīhi katādaro bhusaṁ
Ba
ṇḍāranetā salamon ḍayassuto
Bh
ātī’ha dīpe mudalindasattamo

66
Sambh
āti jī.Pī. Malalādisekhara-
Khy
āto vinīto dhitiyā visodhiya
īkaṁ mahāvaṁsika’maggarajjato
Mudd
āpayī iṁgirasivaṇṇato sudhī

67
La
ṅkāya’yattā tatiyassa jl̥rjmahā-
Bh
ūpassa āpañcamajl̥rjjanādhipaṁ
Vuttanta’masmi
ṁ itihāsikaṁ mahā-
Va
ṁsamhi antogadhaka’ṅkarittha yo

68
Dhamme ca satthe caturo’tih
āsiye’
Dh
īso sudhammākarasatthamandire
Pa
ññādinando kavi saṅghanāyako
Vir
ājate so vidurāna’mantare

69
Dhara
ṇipatipadhānā lokapālā patāpī
Suvisadatatakitt
ī sāsanabbhāradhārī
Viparinatasabh
āvaṁ dassayiṁsū bhavasmiṁ
Tatha’riva mahata
ṁ konū’taresaṁ janānaṁ

70
Iti viditajan
ā bho patthayantā hitatthaṁ
Garukasiravigh
ātaṁ niccasātaṁ paṇītaṁ
Gamitu’malasabh
āvaṁ hitva tumhe’ppamattā
Cinutha cinutha pu
ññā santataṁ santada’mpi

Bh
āṇavāramaṭṭha paññāsatimaṁ
-----------------
Iti sajjan
ānanda saṁvega janake dīpavaṁse punarajjamantana
Sabhoccinan
ādi dīpano nāmaṭṭhapaññāsatimo paricchedo.


[SL Page 267] [\x 267/]

Ekūnasaṭṭhitamo paricchedo

 

1
Du
ṭṭhagāmiṇiabhaya-raññā vikkamasālinā
Tatod
ātasilokena-sambuddhamāmakena hi

2
K
ārāpitaṁ purā soṇṇa-mālicetyaṁ pabhinnakaṁ
Kat
ādhārā sogatehi-saddhehi ca mahehayā

3
Cetiyava
ḍḍhanīkhyātā-sabhā sajjanasaññutā
Bandh
āpetvāna kammantaṁ-mahaddhanaparibbayā

4
Ni
ṭṭhāpesī thūparājā-kelāso dutiyo viya
R
ājate’jja pajācakkhū-mukhe mokkhamudāvaho

5
Kad
ā hessati thūpassa-thūpikārohaṇaṁ sivaṁ
Mahitu
ṁ namituṁ kāmā-’pekkhanti pāṇisañcayā

6
Dvisahasse catusate-’sitime munih
āyane
Ves
ākhamāse dutiye-budhāhani site subhe

7
Lokekod
ātayasayo-mahābhāgassa dhīmato
Cha
ṭṭhassa jl̥rjsamaññassa-mahipassa sirīmato

8
Pi
ḷandhanaṁ kirīṭassa-āsi janamudāvahaṁ
Mahacchero cha
ṇo tasmiṁ-divase abbhuto bhavi

9
La
ṅkikā sakalā sādhu-guṇabhūsanabhūsitaṁ
Bh
ūpaṁ sarājato mañña-mānā idha tahiṁ tahiṁ

10
Tadussava
ṁ gāravena-vissajjiya mahaddhanaṁ
Pavattayi
ṁsu ruciraṁ-sāmibhattipurassarā

11
Tad
āni koḷambapure-purā kumbhasamubbhave
Isismi
ṁ gahite sindhu-nīraṁ pāṇipuṭena tu

12
Ratan
ānaṁ yathāloko-nānāvijjutapo tathā
Nettacittaharo
āsi-tattha tattha virocanā

13
Bh
ūpassa tassa niyatiṁ-daṭṭhu’meke’dhirajjakaṁ
Gami
ṁsu koḷambapuraṁ-janatāyo samosaruṁ

14
Samaye’smi
ṁ mrammaraṭṭhe-saṅgharājapadhānako
Vyatto bahussuto sa
ṅgho-karuṇāpuṇṇamānaso

[SL Page 268] [\x 268/]

15
V
ālutātitthagāmasmiṁ-sambhūtassa sivesino
Sudassan
ābhidhānassa-yatindassa vibhāvino

16
Upasa
ṅgharājapadaṁ-’dāsi sambhamapubbako
So’pamah
āsāmi’riha-rājate hitasādhako

17
La
ṅkeso rejinl̥lḍeḍvaḍ-vikhyāto sṭabs samavhayo
Yasassi buddhim
ā laṅkā-vuddhimaggaṁ visodhiya

18
P
īnetvā laṅkike laddhā-vissāmattaṁ yathāvidhi
Sadesa’
ṅgā vasitvāna-sāddhaṁ tisaradaṁ iha

19
Em.Em. Vè
ḍarbanpaññāto-’palaṅkeso tato sudhī
S
āddhaṁ timāsaṁ pālesi-laṅkaṁ laṅkodaye rato

20
Dvisahassaccatusate-k
āsītisammite jine
H
āyane sirimā enḍrū-kèlḍikoṭnāmavissuto
21
La
ṅkissaro ihā’yāto-desapālanakovido
Appamatto la
ṅka’mimaṁ-sāsituṁ’rabhi sādhukaṁ

[SL Page 269] [\x 269/]

D
īpavaṁsa dutiyaṁsa kattuvaṁso.
-------------------
1
Sirighanamunino tilokakant
ā-
Riyatilakassakhil
ābhivanditena
Varacara
ṇayugena phassitaṁ hi
Vipulabhivuddhimihicchato pasattha
ṁ

2
Dhara
ṇipatisikhāmaṇīsarikkhā-
Vanitatasuddhasilokasa
ṁhatissa
Nikhilajanapamodasambhavassa-
Trajapavaro sutadhammasokara
ñño

3
Suviditavisayesu lokan
ātha-
Varasamaya
ṭṭhitimicchatova sisso
Suvihatakhilap
āpamānasassa
Munisutamoggaliputtatissanetu

4
Sakavaragaruno niyogamagga
ṁ
Labhiyucitaddhamavecca se
ṭṭhabuddhi
Vitatayasamah
āmahindakhīṇā-
Savathaviro subhala
ṅkadīpamāga

5
Naravarasaradamhi sattati
ṁsā-
Dhikadvisate sahi s
āsanaggamatra
Adhipatipiyatissabh
ūpatissa
Pati
ṭhapayī labhiya ggametthasakhyaṁ

6
Gatavatiha mah
āmahindasekkha--
Bbhavasuvisuddhamah
āvihāravaṁse
Atisayamudaya
ṁ marammaramme
Sutavijite sirikhetta
ṭhāniyambhā

7
Jinasamayabhivuddhipekkham
āno
Varamatim
ā mahasāmināmathero
Iha sahaparisova p
āpuṇitvā
Parivajiya ppa
ṭhama ṭṭhitaṁ hi sikkhaṁ

[SL Page 270] [\x 270/]

8
Ativisadamah
āvihāravaṁsā-
Gatamalabhittha nava
ṁ pasatthasikkhaṁ
Pamuditamanaso tato maramma-
Purapavara
ṁ samupecca suddhasīlo

9
Tahamariyamah
āmahindavaṁsaṁ
Sunidahi tassa nir
ākulamhi vaṁse
Gu
ṇasirithavi sutassiloko
Bhavi dasamo nipu
ṇo hi dhammasatthe

10
Tipi
ṭakamunibhāratīpavīṇo
Yatipavarassa hi tassa se
ṭṭhasisso
Tahamabhavi pasatthadhammasen
ā-
Patimukha
ñāṇabhivaṁsasaṅgharājā

11
Ga
ṇajagatipatissa tassa sisso
Marapuran
āmamahāvihāravaṁsaṁ
Iha pati
ṭhapayittha seṭṭhañāṇa-
Vimalabhidh
ānamahāyatissareso

12
Vipulamati tadantav
āsiko so
Atha sanik
āyapasatthaseṭṭhabhāraṁ
Suviditamunivutti dhammadh
āra-
Garuyatis
āmivaro vahittha sammā

13
Sutasakagaruno hi tassa bh
āvā-
Nugatamano pi
ṭakattayamhi satthe
Atisayanipu
ṇova sakkatādo
Vasi yatiku
ñjara ñāṇanandathero

14
Tikhi
ṇamatiyatissarassa tassa
Lasi caturo sahitamhi se
ṭṭhasisso
Ariyabhijanala
ṅkatippasiṭṭho
Savimalas
ārabhidho mahāyatīso

15
Yatipatisiri
ñāṇanandasissa-
Ssutapavaro vinaye timattadakkho
Vasi marapuram
ūlavaṁsa saṅgha-
Garusutabuddhasirissuto yatindo


[SL Page 271] [\x 271/]

16 Pavaravimalas
āranetusissa-
Trajaviditagamama
ñjudhammapuñjo
Vasi siririyava
ṁsalaṅkatī hi
Savimaladh
īrasuto mahāyatindo

17
Viduraga
ṇanisevitaggabuddha-
Sirivimal
ādikadhīrasīhasisso
Viditasugatas
āsanodayākhye
Adhipatita
ṅgami satthamandirasmiṁ

18
Atisayarucir
āsanopalākhya-
Ssutavarag
āmabhavo pasatthavutti
Munidhara
ṇipatissuto samāno
Savimalakittisama
ññātathero

19
Sasigajayuganettasammitasmi
ṁ
Munisaradessayujamhi pu
ṇṇamāyaṁ
Sudhimatamanugova d
īpavaṁse
Itidutiya
ṁsa makāsi sānuvādaṁ

20
Vidurajanaga
ṇā pasatthabuddhī
Anagatibh
āvamupecca niccamasmiṁ
Mama vipulaparissamamhi sacca
ṁ
Yathariva sammudit
ā bhavantu santā




Pu
ññavathusmiṁgāme saddhammākara pariveṇa majdhāvuthassa sugata sāsana kavidhaja
vinay
ācariyassa

Siri s
īlānadābhidhānassa

Padh
āna saṅghanāyakathera pādassa padhāna sissubhūtena
Id
āni tameva pariveṇa majdhāvasatāyasmatā
Pohaddaramulla itikkhy
āta gāmajena siri visuddhācariya

Ñāṇānadābhidhāna therapādetā
Bhisa
ṅkhato.
------P
ānadurābhidhāna purāsanne
Ego
ḍa uyanetikkhyāta gāmajena kolambanagare
Ḍisṭirakkl̥ṭ nāmikāyādhikaraṇa sālāya
Lekhakadhuradharena

Çm. Nl̥man p
īris nāmikena mantissarena

Lokas
āsanābhivuddhimicchatā

P
āsāṇadūra nagare sṭārnāma yantālaye muddāpito.
-------------------------------------
Se
ṭṭhapantisusissānamiti bhāsajdhāpanāya sādhūti
R
ājakīyajdhāpana maṇḍalena paṭiggahīto.
---------------------------
Sambuddha parinibb
āṇato 2470.

[DEEPAWANSA]
[With]
[A PARAPHRASIS IN SINHALESE]
[BY]
[Sri Visuddhachariya]
[REV. P. NANANANDA THERO]
[The managing Director of Saddharmakara Pirivena and chief pupil of the late Sugata
Sasana Kavidhaja Vinayachariya]
[P. SRI SEELANANDA THERO,]
[Chief high priest and founder and principal of]
[Saddharmakara Pirivena,]
[PINWATTE PANADURA.]
-----------------
[Published by]
[MR. M.N. PEIRIS]
[Of]
[EGODA UYANA PANADURA]
--------------------
[Approved and recommended by the Department of Education for the use of advanced
students of History.]
-----------------------------------
[Printed at]
[THE STAR PRESS, PANADURA.]

[B, c, 2470]
----
[A, D, 1927]

"[DIPAWANSA]"
===========
[Sir,]
[I have the honour to inform you that the above book is reccommended for the use of
advanced students of History.]
[I am Sir,]
[Your Obedient Servant,]
[Signed.] [L.Mc.D. ROBISON,]
[For Director of Education.]
--------------------------
D
īpavaṁśa namèti
Atipur
āṇa praśaṁsanīya mema etihosīya grantharatnaya
Usas pa
ṅktivala śiṣyayanṭa itihāsaya piḷibanda igènvīmaṭa sudusuyayi
La
ṅkāṇḍuvṚ garu addhyāpanādhyaṣaka
Mètitum
āṇan pramukha adhyāpanamaṇḍalaya
Visin
Pi
ḷigannāladī.

[PREFACE.]

[We have been fortunate enough to have preserved to the present day the valuable
chroniclessuch as Mahawansa and Rajaratnakara recording the various customs, manners,
laws, principal works and achivements of our kings and subjects Of the chronicles relating
to this Island it is the opinion of scholars that the Dipawansa holds the most original place
in antiquity.]

[Mahawansa, both in brief and in detail, records events of the life of Buddha and the
accounts of our Island from primitive times, and similarly the Dipawansa chronicles matters
relating to the arrival of Buddha in this Island and other religious events of historic
importance, and also the succession of royalty in this Island.]

[Lord Buddha, who arrived this Island in the ninth month of his attainment of Buddhahood,
preached to the yakkhas and Rakshas that dwelt in the area where now stands the
Mahiyangana Chaitya and snbdued them. Subsequently He founded an abode for them in
Giri Diwayina and thus protected the Island. In the 5th year of his attainment of
Buddhahood due to a difference between the snake kings Chulodera and Mahodara, over a
gemmed throne, which nearly terminated in warfare and bloodshed, Hemade his
reappearance in Lanka, and, having performed many miracles from above, struck terror into
their hearts and pacified both parties. This throne was subsequently offered by them to the
Holy one, who occupied it and expounded the Dharma to them with a view to promoting
their unity, and left for Jetha Vanarama.]

[Thus writes Vedeha Thera with reference to this incident, "Sarwaggna,] [The Omniscient
One], [having descended from the heavens, was seated on the throne like the sun in the
zenith of his splendour. Thereupon the multitude of snakes, having mustered round him
and served him with ambrosial food and drinks, hearkened to His teachings. He having
imparted the Sila] [morals] [and Sarana] [refuge] [to the innumerable Nagas living on land
and water, who had assembled to engage in conflict, caused them to bestow many offerings
in the name of The Holy One.]

[After the 8 th year of His attainment of Buddhahood, upon the invitation of Maniakhkika,
the Naga KIng, He made his third appearance in Lanka at the spot where now stands the
Kelani Chaitya on Wesak day, and, seated on a throne bedecked with jewels of various
hues, expounded the Dharma to the countless Nagas assembled there.]

[Thereupon at the invitation of God Sumana of Samankula] [Adam’s Peak] [He proceeded
there and left His left foot print on the Peak and rested a while in Divaguha, a cave forming
a part of this rock.]

[Thence he arrived at Anuradhapura and engaged himself in deep meditation at the nine
sacred places and thus made them sacred by his short sojourn. Subsequently He made His
way to Jumbudipa.]

[The Dipawansa thus affords ample testimony to the truth or the popular belief that Lord
Buddha visited this Island. It may not be out of place here to give a short account of the
mighty kings who reigned in Dambadiva] [India] [during this Kalpaya] [a period of 432
million years measuring the duration of the world.]

[In Jambuddwipa at the very commencement of this Kalpa there reigned a mighty king
called Maha Sammata who had gained this name since he was elected by the unanimous
vote of the people. This Maha Sammata dynasty was later on maintained by his illustrious
successors Roja, Wararoja and others.]

[In the city of Kapilawattu, which was named after the Rhisi Kapila who dewelt there,
reigned Jayasena and many other kings. Prince Siddartha, the noble prince, who after his
renunciation and attainment of Buddhahood ultimately attained Nirvana, was the son of
Suddhodana, the lineal descendant of the Dynasty of Maha Sammata.]

[Having performed everything necessary for the salvation of mankind He departed this life
in the grove of the Mallawa Princes at Kusinara. Thereupon with the assistance of king
Ajasat a convocation of 500 Arahat priests headed by Maha Kasyapa was held. One hundred
years later followed a second convocation of 700 Arahat priests headed by Yasasthawira
under the patronage of that great king, Kalasoka, to suppress the heretical doctrines which
were being promulgated by the heretics at the time.]

[In the 235th year after Lord Buddha attained Nirvana that illustrious Emperor,
Dharmasoka, succeeded to the throne at Jambuddwipa. His piety and devotion to Buddha
Sasana was such that he entered his son, Prince Mahinda,to the Order of Priesthood under
the guardianship of Moggali Putta Tissa Isthawira.]

[The power of the heretics having now become increased, Moggalli Puttha Tissa Isthwira,
Who foresaw that the teachings of Buddha would spread far and wide and Buddhisn would
be permanently established in foreign countries in time to come, held for the third time a
convocation of 1000 Arahat priests headed by him under the patronage of the great
Emperor, Dharmasoka. As a result of this missionaries were sent to different countries to
propagate Buddhism. Of these missionary priests Arahat Mahinda accompanied by Ittiya.
Uttiya, Sambala, Bhaddasala and the ascetic, Bhanduka, came over to Ceylon during the
region of Dewanampiyatissa. This great monarch having been greatly enlightened by the
teachings of Arahat Mahinda soon embraced Buddhism. His example was followed by
thousands of his subjects who embraced this religion within a short time and began to
practise its manifold virtues.]

[It is a matter for genuine regret and dissappointment that this valuable chronicle does not
afford us any clue to fix the exact date of its compilation and authorship with any degree of
certainty. Nevertheless a careful consideration of the facts chronicled herein, such as the
visits of Lord Buddha, the establishment of Buddhism and other events relating to the reigns
of various kings who ruled over this Island, and also of the free allusions made to the
stanzas contained in this chronicle in Samantapasadika, the great commentary on Vinaya]
[discipline] [compiled by that famous commentator on Thripitaka, Buddhagosa, who landed
in Ceylon in the year 954 B.C. During the region of king Mahanama, leads us to conclude
that the probable time of the compilation of Dipawansa is somewhere in the 4th or 5th
century.]

[Thus says Buddhagosa in Samanthapasadika-]
"[Wuttampi chetan Deepawanse]

[Jata Pubbata Padamhi wenu Yathita yo ahu]
[Seta rajata yatthicha Latha Kanchana Sannibha]
[Neela diya disan pubban Pappha yattimhi tha disan]
[Sakuna Sakuna yathimhi-Sarupe neva santhitha.]"

[Likewise in other books written by scholars of old such as Sarasangraha and Rasawahini
the stanzas contained in Deepawansa have been freely quoted as examples. Space forbids us
to mention them all here.]

[P. Nanananda.]
[Saddharmakara College,]
[Pinwatta,]
[Panadura.]

Vi
ññatti

D
īpassa dīpasmiṁ vā vaṁso paveṇī pavatti (sadassīyate ethāti) dīpavaṁso tyevaṁ saṁ
lakkhiyam
āna vākyathavasena paññāyamāṇoyaṁ gathavaro porāṇikese sīhalika naridesu
kassa naridassa rajjasamaye kena pa
ṇḍitena viracitoti nakkhāyatevemināgathena sabbaso.

Apicetha sadass
īyamāna sambuddhāgamana sāsanappavatyādīnica sirilaṅkissarānaṁ
r
ājārājamahāmaccādīnaṁ rajjasamayappavatyādīni ca samupaparikkhivā saṁlakkhiyamāne
kho samm
āsambuddhaparinibbānato catupaññāsādhike navasata me vasse siri
la
ṅkārajjasirimanuppattassa mahānāmarañño rajjasamaye sirijambudīpā gatenāyasmatānu
Buddha Buddhaghos
ābhidhānena tepiṭakaṭṭhakathācariyena mahāpaṇḍitavarena
samantap
āsādikāya nāma vinayaṭṭhakathāya katipayaṭṭhānesu nidassanavasena
d
īpavaṁsassāpi nāmaṁ sadassevā tathāgatānaṁ gāthānampi sadassitattā tato pubbe
por
āṇikena yena kenaci paṇḍitācariyena yassakassaci sīhalikassa laṅkissarassa rajjasamaye
d
īpavaṁso viracito’ti kāraṇāpariyāyeneva gamyate

Tadeva m
āha’ṭṭhakathācariyo nubuddha Buddhaghosābhidhāno mahā paṇḍitatherapādo
samantap
āsādikāya vinayaṭṭhakathāya bāhira nidānavaṇṇanāya-

Tena ca samayena dev
ānampiyatissa mahārājāca asoka dhammarājā ca adiṭṭha sahāyakā
honti dev
ānampiyatissa mahārājassa ca puññānubhāvena chātaka pabbatapāde ekamhi
ve
ṇugumbe tisso veṇuyaṭṭhiyo rathayaṭṭhippamāṇā uppajjiṁsu ekālatāyaṭṭhi nāma ekā
pupphaya
ṭṭhināma ekā sakuṇayaṭṭhi nāma tāsulatāyaṭṭhi sayaṁ rajatavaṇṇā hoti.
Tamala
ṅkarivā uppannālatā kañcanavaṇṇā khāyati. Pupphayaṭṭhiyaṁ pana nīlapīta lohito
d
ātakālavaṇṇāni. Pupphāni suvibhattavaṇṭa pattakiñjakkhāni huvā khāyanti,
saku
ṇayaṭṭhiyaṁ haṁsakukkuṭaṁ jīvaṁ jīvakādayo sakuṇā-pe-khāyanti.

Vuttampiceta
ṁ dīpavaṁse-

Ch
āta pabbata pādamhi veṇuyaṭṭhitayo ahū
Set
ā rajja yaṭṭhīca latākañcana sannibhā.
N
īlādi yādisaṁ pubbaṁ pupphayaṭṭhimhi tādisaṁ
Saku
ṇā sakuṇa yaṭṭhimhi sarūpeneva saṇṭhitā tica

Tathev
āññesupi gacesu porāṇikānamācariyānaṁ nānā nidassanasadassanavasenāpi nidassitā
g
āthāyo bahuso cetha dissante-

Sirighana sugata tath
āgata sārīrika pāribhogikādi dhātūhi samalaṅkate sirilaṅkādīpe
r
ājappavattyādi sadīpakāni mahāvaṁsa rājaratanākarādīni pasathataretihāsīya gathavarāni
y
āvajjatanā saṁvijjanti - tathāpi porāṇa kataretihāsīya gatho nāma dīpavaṁsotyetihāsīya
kath
āppasutehi paṇḍita varehi ñātapubbovahoti - mahataṁ vaṁso paveṇitiladdhanāme
mah
āvaṁse dīpavaṁsassāpināmaṁ sadassitameva, mahāvaṁsopana sambuddhacaritappakāya
pubba
ṅgamo dīpuppatyādyanekavidhappavatti visayānuyāyinī pavattiyo kathaci
vith
āratoca kathaci saṁkkhittatoca pakāsento taññātukāmānaṁ manorathaṁ pūrento vattati.

Ayamihasadassiyam
āno dīpavaṁsopana sirighana sakya munino tilokanāthassa
sirila
ṅkādīpāgamanādīhi sambuddha sāsanappavatti sadīpakehi bahūhikāraṇehi
samala
ṅkatoti viññāyate.

Sambuddh
āgamanappavatyādi sadassanā.

h
ānaṁ pallaṅka māsabhaṁ patto purisuttamo viddhastamāraseno samāno sammāsambodhiṁ
samadhigato sabba
ññètañānappattiyā navamemāse(phussamāsa) paṇṇarasiyaṁ
d
īpametamāgato- mayhaṅganacetiyaṭṭhāne samitisamāgata yakkharakkhasādīnaṁ
dhamma
ṁ desento te damevā giridīpe paniṭṭhāpevā tathāgata paribhogena samārakkhaṁ
kurum
āno dīpametaṁ nirupaddavatta mupanesi.

Tato pa
ñcamevasse amāvasiyaṁ cūlodara mahodaranāmikānaṁ dvinnaṁnāgarājunaṁ
ma
ṇipallaṅka mārabbhasañjāta mahānasevattamāne sammāsambuddho sirilaṅkādīpa
m
āgamma (maṇi) nāgadīpe ākāsakucchiyaṁ sanni sinno samāno nānāvidha pāṭihāriyaṁ
sadassan
āya ceva, saddhammadesanāyaca te, sāmaggiyaṁ suppatiṭṭhāpesi.

Athatehi dinne’ ma
ṇipallaṅkavare sannisinno chabbaṇṇa Buddharaṁsiyo nicchārento
sapp
āṭihāriyo dhammamuttamaṁ catusacca pariyosānaṁ visesato sāmaggirasānisaṁ
sa
ṁcaparidīpayaṁ desevā tenāgekho saraṇesuca sīlesuca patiṭṭhāpevā jetavana
mah
āvihārameva magamāsi.

Vutta
ṁ hetaṁ vedehatherenāpi.

Athamuni gaganambho ruyha bh
ūmippadesaṁ
Taru
ṇa ravivatasmiṁ āsane āsibhāsaṁ
Athabhujaga ga
ṇāte dibba khajjā dikehi
Parivisiya munida
ṁ sādhudhammaṁ suṇiṁsu.
Athajala thala j
ānaṁ tatha yuddhāgatānaṁ
Aga
ṇita bhujagānaṁ sītikoṭī bhujaṅgā
Vimala sara
ṇa sīle suppatiṭṭhā sutuṭṭhā
Akarumuni mul
āraṁ sathupūjā vidhānanti.

Apicasamm
ā sambodhito aṭṭhamevasse vesākha puṇṇamāya majdhesanampati
ma
ṇyakkhikassa nāgarañño dīpametamāgatokila sammāsambuddho-kalyāṇi
mah
ācetiyaṭṭhānemaṇimaṇḍapasmiṁ nānāratanālaṅkate sannisinno samāno ratanaghareva
devehi sunimmite bahunna
ṁ nāgānaṁ saddhammamadesesī, tato tesu nāgesu saraṇasīlesu
pati
ṭṭhitesu sumanadyadhi vāsinā sumanābhidhānena devena sumanā rañjita gārava
bhattiy
ā samārādhito sathā sumanaddikūṭa mupaganavā tasmiṁpabbata mathake
v
āmapādalañchanaṁ kavā tasmiṁ ññevamhāpabbata passe divāguhāyaṁ divāviha renābhi
vih
āsi athānurādhapuraṁ sampatto sammāsambuddho tatha tatha
cetiy
ādippatiṭṭhānaṭṭhānesu dhānasamāpattiyāca nisīdivā paribhogikaṭṭhānakaraṇena tāno
pasohev
ā jambudīpameva magamāsi.

Honticetha.

Tato k
āruṇiko nātho bodhito aṭṭhamesame
Ves
ākha puṇṇamāsimhi sannipātiya sāvake

Ethajjahikkhavola
ṅkaṁ nāgānaṁ nuggahāya bho
Ma
ṇiakkhi ko nimantesi pasanno Buddhasāsane
Deseseva
ṁ jinodhamma manilā sanakādinaṁ
P
ītipāmojja jananaṁ nibbāna matamāvahaṁ

N
āgādhirāje sumanābhidhāne
Vasa
ṁsumedho sumanābhidhāno
Devo tad
āgamma supārisajjo
Kaly
āṇiyaṁ tatha phaṇīhi saddhi,nti.
Por
āṇika vasumatippaveṇi-pubbā saṁgītittaya sadassanā athaca panimasmiṁ
mah
ābhaddakappe jambudīpikānaṁ mahā rājunaṁ pavatyā panimasmiṁ mahābhaddakappe
jambud
īpikānaṁ mahā rājunaṁ pavatyā dyatisaṅkhepato vagantabbocetha hoti kathanti?

Suphullit
āneka nāgapunnāgādī tarusaṇḍa maṇḍite ārāmarāmaṇeyyake nānā paduma
sa
ñchanna pokkharaṇīsata saṅkule jambudīpe kappassādimhi mahajana sammatattā
mah
āsammato’ti laddhanāmo dhañña puññopasobhi to mahārājā rajjamakāresi.

Tatoppabh
ūti mahāsammata rājavaṁsāgatehi rojavararojādīhi asaṅkhyāyukehi dhañña
pu
ññopasobhitehi mahātejavanta naridehi sakarājavaṁso sanāthikato ca hosi tathāpi
kapilassesino niv
āsabhūtattā kapilavathūti laddhavohāre anekassiri sāra virājite
kapilavathusmi
ṁ nagare jayasenappabhūtinopi rājāno dhammena samena rajjamakāresuṁ.

Tato’tiparisuddha mah
āsammata rājavaṁsābhijātassa suddhodanassa mahārañño tanujavaro
siddhathappad
ānato siddhathoti patītāvathanāmo pacchimabhaviko mahāsatto’bhijāto
sam
āno yatharahaṁ sabbathābhivuddhippatto ututtayānucchavikesu rammādīsu tīsu
p
āsādavaresu sakko’va devarājā nekassiri vibhavamanubhavanto yathākkakamaṁ
mah
ābhinikkhamanādiṁ kavā anuttaraṁ sammāsambodhi manuppatto dhammiko dhamma
r
ājā saṁkhyāpathātikkanta veneyya janabadhavāna mamata mahānibbānappadānena
sa
ṅgahamakāsi.

Sabbatheva
ṁ pariniṭṭhāpita sakala Buddhakicce pana Bhagavati sammā sambuddhe
parinibbute pa
ṭhamavasseva-ajātasattunā mahārājenārādhitehi mahākassapathera
pamukhehi sampatta jalabhi
ññehi pabhinna paṭisambhidehi pañcasata mahākhīṇāsavehi
pa
ṭhama mahāsaṁgīti saṁgitā, pāsaṁsiyehi theravādehi samullasitācāhosi,
Eva
ṁ kāle gacchente vajjiputtakehi pāpabhikkhuhi siṁgiloṇakappādīsu dasasu
adhammavathu su samu
ṭṭhāpitesu sirijambudīpe kālāsokassa mahārañño
samupathamha
ṁpaṭicca yasathera pamukhehi samadhigata chaḷabhiññehi sampatta
catupa
ṭisambhidehi satta sata mahā khīṇā savatherehi sambuddha paribba ṇato vassa satā
tikkante dutiya sa
ṁgīti saṁṅgītācā hosi tesamadhammikānaṁ pāpa bhikkhunaṁ niggaha
pubba
ṅgamaṁ

Tatheva sambuddha parinibb
āṇā aṭṭhārasādhike dvisata mitevasse dhammāsokamahārājā
jambud
īpe rajjābhisekasampatto sambuddha sā netīvappasanno moggalī putta tissathera
santike attano piyatanu javara
ṁ mahida kumāraṁ pabbājesi, socakcāyasmāmahido sampatta
jalabhi
ññe catupaṭi sambhīdo katakicco samāno maha khīṇāsavocāhosi

Tasmi
ṁkhopana samaye theravādato nikkaḍḍhitānaṁ pāpabhikkhunaṁ balamatīva
va
ḍiḍhitañcāhosi tadākhopana moggalīputtatissatherenā nāgate
sambuddhas
āsanappatiṭṭhānaṭṭhānānaṁdibbena cakkhunā sudiṭṭhattā so
tadathappasutoc
āhosi, tatoparaṁteneva dhammāsoka mahā naride no pathambhitā samānā
teca kho moggaliputta tissa thereppamukh
ā sahassa mattā mahārahanto dhammā sokassa
rajja vassato satta rasa mevasse tatiya sa
ṁgīti makaṁsu.

Athaso moggali putta tissa thero panatesu tesu d
īpesu sāsanassa patiṭṭhāpanathaṁ bhikkhu
niyo je s
ī, tato tathā pakkantesu, theresvā yasmā mahā mahidathero laṅkādīpamapāpuṇi,
i
ṭṭhiyuttiya sambala bhaddasāla saṁkhātehi saddhivihārikehi ceva bhaṇḍuka nāmikeno
p
āsakena casaddhiṁ tena khopana samayena laṅkāya manurādhapure devānampiya tissa
mah
ārājā rajjamakāresi tepana dīpappa sādaka mahida therappamukhā bhikkhavo tamenaṁ
r
ājānaṁ sathu sāsane tīvappasannaṁ ratanattaya parāyaṇañcākāresuṁ, tathā nekasahasseca
mah
ājane saddhamma desanādinā suppa sādevā saraṇasīlamagga phalesuca suppa
ti
ṭṭhāpayiṁsu, ṭhānaṁkho panetaṁ khalitaṁ vedāni katipayeti bhāsīya gathesu, dissate
samantap
āsādikāya vinayaṭṭha kathāya mahāvaṁsa dīpavaṁsesvā gatanayeca
sa
ṁlakkhiyamāne-sammā sambuddha parinibbānato dvipaññāsādhike dvisata mitevasse
tatiy
ā saṅgīti saṅgītāti paññāyateva-tatovuttaṁ-tatha asoka dhamma rājassa sattarasa
mevasse idhamu
ṭasīva rājā kālamakāsi-devānampiya tisso rajja mapāpuṇi-parinibbuteca
pana sambuddhe aj
āta sattu catuvīsativassāni rajjaṁkāresi-udaya bhaddo soḷasa,
anuruddhoca mu
ṇḍo ca aṭha-nāgadāsakocatuvīsati su sunāgo aṭṭhārasa tasseva puttā
asoko a
ṭṭhavīsati, asokassa puttā dasabhātuka rājāno dvevīsativassāni rajjaṁkāresuṁ,
tesa
ṁpacchato nadā dvevīsati meva, cada gutto-catuvīsati-bidusāro
a
ṭṭhavīsaṁ-tassāvasāne-asoko rajjaṁ pāpuṇi-

(Abhisekato pubbe catt
āri rajjavassāni cethamilitabbāni) (dhammā sokassa) abhisekato
a
ṭṭhārasa mevasse imasmiṁdīpe mahida thero patiṭṭhito

Samm
ā sambuddhassa parinibbānato dvinnaṁ vassasatāna
muparijatti
ṁsatimevasse(mahidathero) imasmiṁ dīpe patiṭṭhitoti (ṭhānaṁ panetaṁ paṇḍitehi
sam
ūpa parikkhanīya meva hoti)


Ganthasabh
āva sadassanā.

D
īpavaṁso panāyaṁ jarmanī tikkhyāta raṭṭha samubbhavena harmènl̥lḍanbag nāmikena
pa
ṇḍitena, sadesīya videsīyānaṁ mahā paṇḍitavarā namupadesa manugamma
kirast
ūtikkhyāta vassato sahassādhikāṭṭha sata navasattatimṚ vasse, āṅgalīkākkharehi
mudd
ā pevā pakāsitocāhosi,

Tath
āpyanekesu ṭhānesu nānappakārā punaruttādikā dosā bahu so dissante’ tathāpi tassa
ganthassa mah
āpaṇḍitavarehi paṭigga hītattā cevetarahi sabbesaṁsīhalikānaṁ
pa
ṇḍitavarānaṁ hathappatta kāle tassa samūpa parikkhanī yattāca paṭhama muddāpane
panimasmi
ṁ tedose sabbasomayaṁ nanirākarimhā, athacapana mhehi dutiyavāre tedose
bahusoc
āpanīya sabbapiṭṭhesu gāthāheṭṭhato sīhalīyānu vādaṁca yojevā
mudd
āpanathamāraddhovattateva,

Tato ceth
ā gatābhi nava suddhimpatī masmiṁ paṭhama vārepi sīhalīyānu vādo likhite ti
da
ṭṭhabbo, paṭhamavāre muddā pitassimassa ganthassa suddhipaṇṇampi tadantogadhaṁ
kariss
āma,

Imasmi
ṁ khopana paṭhama vāre muddā pitasmiṁ dīpavaṁse gātha heṭṭhato
a
ṅkitaṭṭhānesu, ṚṚ, l̥ti, iminālakkhaṇena l̥lḍanbag nāmikena muddāpita dīpavaṁse
āganayaṁca-pa,du,ta cetīmehi lakkhaṇe nimassa paṭisaṅkharaṇasso pakārabhūtesu paṭhama
dutiyatatiya catutha pothakesv
ā gatanayañca, sī, pā iccanena, sīhala pāli
ganthosv
āgatanayañca nidassetīti, visesate ñātabbaṁ
Saddhamm
ākara parivenedāni padhānacariya dhuradharo vihāvī bi. Aggasirithero ceva
tathevo’p
ācariya bhūto’kṚ. Ñāṇavimalatheroca imassa sīhalīyānu vādassa nipphādanathaṁ
panamh
ākaṁ bahupakārabhūtā hesuṁ, tatotesampilokasāsanābhivuddhi
hetussimassagathassa pa
ṭisaṅkharaṇathaṁ pothakānuppadāne nambhāka manuggahīta naṁ
hitesinampi kata
ññutā guṇasamanussaraṁ visesato pasaṁsāmi

Kolambanagare
ḍirasṭirakkl̥ṭ nāmikāyādhikaraṇa sālāya lekhaka dhuradharena,
ego
ḍauyane tikkhyāta gāma jena sirimatā èm. Nl̥man pīris nāmikena loka
s
āsanābhivuddhimicchante muddāpitoyaṁ dīpa vaṁso,

Ācariyā dippa saṁsā

1
Suramanuja ga
ṇehi santataṁ pūjanīyaṁ
Jagatitaya mu
ḷāraṁ kittiyā vipphurantaṁ
Gu
ṇamaṇi nikarānaṁ sidhu tulyaṁ atulyaṁ
Ratanataya mana
ṅghaṁ santidaṁtaṁ namehaṁ
2
Yatiga
ṇa mahito yo santavuttī sukittī
Sujana mudita saddh
ā sīlavā sodayālū
Pa
ṭhama midha vihāre khettarāme patīte
Abhavi jayatu p
ālathera pādo nametaṁ
3
Tass
ā’tinimma la yasassa yatissa sisso
Thero bhav
ī guṇa dhano viditāgamoyo
P
ācera bhāvamu pagaṁ sumanādi tissa
Thera
ṁ sarāmi satataṁ abhivuddhi yāhaṁ
4
Janaga
ṇa mahitatto dhammavutyā pareto
Suhita nirata vitto cittav
ākyo rutejo
Abhavi vidita dhammakkhadha n
āmagga thero
Tamaha miha sar
āmi rāmaneyyaṁ guṇehi
5
Neruttik
ā cariya rāja garūvihāvī
Sa
ṅghehidatta garunāma varoti pujjo
Sath
āgamādi nipuṇo viduro si seṭṭho
Thera
ṁ subhūti viditaṁ tamahaṁ sarāmi
6
Sadesa desantara vissute sad
Dhamm
ākarākhye pariveni masmiṁ
Padh
ānabhūto yati saṅghanātho
Piteva ma
ṁ pā vacane vinesī
7
Vibudha jananisev
ī saddasathappa vīṇo
Gu
ṇamani nikarehi sajjito vajjabhīrū
Thiramati siris
īlā nadanā mosithero
Satata tamabhi vade cerap
ādaṁ subhatyā
8
Vidita pavara vijj
ā madiraṁ sudaraṁ maṁ
Dhavala vimala kity
ā laṁkarīyo sudhīmā
Suhita vimala kitt
ī nāmavāsanta vutti
Sugata samayaved
ī saggagaṁ taṁ sarāmī
9
Sathanta resu nipu
ṇo suhadoya èm èn-
P
īris itivhayayuto saparatha kāmo
Mudd
āpayiva panimaṁ varadīpa vaṁ saṁ
Khy
ātaṁ ākāsi matimā satataṁ vibhātaṁ
10
Saddhamm
ākara vikkhyāta pariveṇādhi povasaṁ
Sir
īvisuddhā cariyo ñāṇānadoti vissuto
11
Theroha
ṁ akariṁ sammā lokasāsana vuddhiyā
Parisa
ṅkharaṇaṁ etaṁ dīpavaṁsassa sudaranti

[P. Nanananda]

Namo tassa Bhagavato arahato sammāsambuddhassa.

Dīpavaṁso

(Paṭhamo paricchedo)

 

1
D
īpāgamanaṁ Buddhassa dhātūnaṁ 1 bodhiyā’gamaṁ,
Sa
ṅgahāceravādañca 2 dīpamhi sāsanā’gamaṁ,
Narid
āgamanā vāsaṁ 3 kittiyissaṁ suṇātha me.
2
P
ītipāmojjajananaṁ pasādeyyaṁ manoramaṁ,
Anek
ākārasampannaṁ cittikavā suṇātha me.
3
Udaggacitt
ā sumanā pahaṭṭhā tuṭṭhamānasā,
Niddosa
ṁ bhadravacanaṁ sakkaccaṁ sampaṭicchatha.
4
Su
ṇātha sabbe paṇidhāya mānasaṁ
Va
ṁsaṁ pavakkhāmi paramparāgataṁ,
Atippasatha
ṁ 4 bahunābhivaṇṇitaṁ
Eta
ṁ hi nānākusumaṁ’va gathitaṁ.
5
An
ūpamaṁ vaṁsavaraggavādinaṁ 5
Sabba
ṁ anaññaṁ 6 tatha suppakāsitaṁ,
Ariy
āgataṁ uttamasabbhi vaṇṇitaṁ
Su
ṇantu 7 dīpathuti sādhu sakkataṁ.
6
Āsabhaṁ ṭhānapallaṅkaṁ acalaṁ daḷha ‘makampitaṁ,8
Catura
ṅge patiṭṭhāya nisīdi purisuttamo.

1. Ṛc.l̥:dh
ātuva pa:dhātuñca: 2. Ṛc.l̥.Saṁgahācariyavādaṁ ca. 3. Ṛc.l̥. Vaṁsaṁ. 4. Ṛc.l̥.
Th
ūtippasathaṁ. 5. Ṛc.l̥: vāsinaṁ. 6. Ṛc.l̥:pa:ta: apubbaṁ. 7. Ṛc.l̥: du: sunātha. 8. Ṛc.l̥: daḷhaṁ
akampita
ṁ.

[SL Page 002] [\x 2/]

7
Nisajja palla
ṅkavare narāsabho
Dumidam
ūle dipadāna’muttamo,
Na chambhati v
ītabhayo’va kesarī
Disv
āna māraṁ saha sena māgataṁ.1
8
M
āravādaṁ bhidivāna citra sevā sasenakaṁ,
Jayo attamano dh
īro santacitto samāhito.
9
Vipassan
ā kammaṭṭhānaṁ manasikārañca yoniso,
Sammas
ī bahuvīdhaṁ dhammaṁ anekākāranissitaṁ.
10
Pubbeniv
āsañāṇañca dibbacakkhuñca cakkhumā,
Sammasanto mah
āñāṇī tayo yāme atikkami
11
Tato pacchimay
āmamhi paccayākāraṁ vivaṭṭayi,
Anuloma
ṁ paṭilomañca manasā’kā sirīghano.
12
Ñavā dhammaṁ pariññāya pahānaṁ maggabhāvanaṁ,
Anussari 2 mah
āñāṇī vimutto’paṭisaṅkhaye.3
13
Sabba
ññatañāṇavaraṁ abhisambuddho mahāmuni,
Buddho Buddho’ti ta
ṁ nāmaṁ samaññā paṭhamaṁ ahu.
14
Bujdhiv
ā sabbadhammānaṁ udānaṁ kavā pabhaṅkaro,
Ta’deva palla
ṅkavare sattāhaṁ vītināmayī.
15
Sam
ītasabbasantāso katakicco anāsavo,
Udaggo sumano ha
ṭṭho vicintesi bahuṁ hitaṁ.
16
Kha
ṇe khaṇe laye Buddho sabbalokamavekkhati,
Pa
ñcacakkhu vivarivā olokesi bahujjane.
17
An
āvaraṇañāṇaṁ taṁ pesesi dipaduttamo,
Addasa v
īrajo sathā laṅkādīpaṁ varuttamaṁ.
18
Sudesa
ṁ utusampannaṁ subhikkhaṁ ratanākaraṁ,
Pubbabuddha ma’nuci
ṇṇaṁ ariyagaṇanisevitaṁ.4
19
La
ṅkādīpavaraṁ disvā sukhettaṁ ariyālayaṁ,
Ñavā kālamakālañca vīcintesi anuggaho.

1. Ṛc.l̥: v
āhanaṁ. 2. Du:Ṛc.l̥: anusāsi. 3. Ṛc. Upadhisaṁkhayo. 4. Pa: ariyaganasevitaṁ.

[SL Page 003] [\x 3/]
20
La
ṅkādīpe imaṁ kālaṁ yakkhabhūtā ca rakkhasā,
Sabbe Buddhapatiku
ṭṭhā sakkā uddharituṁ balaṁ.
21
N
īharivā yakkhagaṇe pisāce avaruddhake,
Khema
ṁ kavāna taṁ dīpaṁ vasāpessāmi mānuse.
22
Ti
ṭṭhantesu 1 ime pāpe yāvatāyuṁ asesato,
S
āsanantaraṁ bhavissati laṅkādīpavare tahiṁ.
23
Uddhariv
āna’haṁ satte pasādevā bahujjane,
Ācikkhivāna taṁ maggaṁ accutaṁ 2 ariyāpathaṁ.
24
Anup
ādā parinibbāmī 3 suriyo athaṁ gato yathā,
Parinibbute catum
āse hessati paṭhamasaṅgaho.*
25
Tato para
ṁ vassasate vassāna’ṭṭhārasāni ca,
Tatiyo sa
ṅgaho hoti pavattathāya sāsanaṁ.
26
Imasmi
ṁ jambudīpamhi bhavissati mahīpati,
Mah
āpuñño tejavanto dhammāsoko’ti 4 vissuto.
27
Tassa ra
ñño asokassa putto hessati paṇḍito
Mahido sutasampanno la
ṅkādīpaṁ pasādaye.5
28
Buddho
ñavā imaṁ hetuṁ bahuṁ athupasaṁhitaṁ
K
ālākālaṁ imaṁ dīpaṁ ārakkhaṁ sugato kari.
29
Palla
ṅkaṁ animisaṁ ca caṅkamaṁ ratanāgharaṁ,
Ajap
ālamucalido khīrapālena sattamaṁ.
30
Sattasatt
āhakaraṇīyaṁ kavāna vividhaṁ jino,
B
ārāṇasiṁ gato vīro dhammacakkaṁ pavattituṁ,
31
Dhammacakka
ṁ pavattento pakāsento dhamma’muttamaṁ
A
ṭṭhārasannaṁ koṭīnaṁ dhammābhisamayo ahu.

1. Ṛc.l̥:ca. 2. Ṛc.l̥: a
ñjasaṁ. 3. Ta:pa:du:Ṛc.l̥. Parinibbāyī. 4. Ṛc.l̥: asokadhammoti. 5. Ṛc.l̥:
pas
ādayaṁ.
* Dutiyasa
ṅgiti.
"At
īte dasame vasse kālāsokassa rājino,
Sambuddhaparinibb
āṇā evaṁ vassa sataṁ ahu.-Pe-

Te sabbev
ālukārāme kālāsokena rakkhitā,
Revatatherap
āmokkhā akaruṁ dhammasaṅgahaṁ" mahāvaṁse.

[SL Page 004] [\x 4/]

32
Ko
ṇḍañño bhaddiyo vappo mahānāmo ca assajī,
Ete pa
ñcamahātherā vimuttā 1 ‘nattalakkhaṇe
33
Yasa sah
āyā cattāri puna paññāsa dārake,
B
ārāṇasi isipatane vasanto uddhari jino.
34
B
ārāṇasiṁ vasivāna vuthavasso tathāgato,
Kapp
āsike vanasaṇḍe uddhari bhaddavaggiye.
35
Anupubba
ṁ caramāno uruvela’mavassari,
Addasa virajo sath
ā uruvelakassapaṁ jaṭiṁ.
36
Agy
āgāre 2 ahināgaṁ damesi purisuttamo,
Disv
ā acchariyaṁ sabbe nimantiṁsu tathāgataṁ.
37
Hemanta
ṁ cātumāsamhi idha viharatu 3 gotama,
Maya
ṁ taṁ niccabhattena sadā upaṭṭhahāmase.
38
Uruvel
āyaṁ hemante vasamāno tathāgato,
Ja
ṭile sapārisajje vinesi purisāsabho.
39
Mah
āyaññaṁ pakappiṁsu aṅgā ca magadhā ubho,
Disv
ā yaññe mahālābhaṁ vicintesi ayoniso.
40
Mahiddhiko mah
āsamaṇo ānubhāvaṁ ca taṁ mahā,
Sace mah
ājanakāye vikubbeyya katheyya vā.
41
Parih
āyissati me lābho gotamassa bhavissati,
Aho n
ūna mahāsamaṇo nāgaccheyya samāgamaṁ
42
Carita
ṁ adhimuttiṁ 4 ca āsayaṁ ca anūsayaṁ,
Cittassa so
ḷasākāre vijānāti tathāgato.
43
Ja
ṭilassa cintitaṁ ñavā paracittavidū muni,
Pi
ṇḍapātaṁ kurudīpaṁ ganvāna mahātiddhiyā 5
44
Anotattadahe Buddho paribhu
ñjivāna bhojanaṁ,
Tatha dh
ānasamāpattiṁ samāpajji bahuṁ hitaṁ.
45
Buddhacakkhuhi lokaggo sabbaloka
ṁ vilokayī,
Addasa virajo sath
ā laṅkādīpavaruttamaṁ.
46
Mah
āvanaṁ mahābhīmaṁ ahū laṅkātalaṁ tadā,
N
ānāyakkhā mahāghorā luddā lohitabhakkhasā.

1. Pa: vimutt
ā anatta 2. Ta: agyāgāre 3. Ṛc.l̥:du: vihara. 4. Ṛc.l̥: muttaṁ, 5. Ṛc.l̥. Mahāiddhiyā:

[SL Page 005] [\x 5/]

47
Ca
ṇḍā ruddā ca rabhasā 1 nānārūpavihesikā,
N
ānādhimuttikā sabbe sannipāte samāgate. 2
48
Tatha ganv
āna tammajdhe vihiṁsevāna rakkhase,
N
īharite pisācete 3 manussā honti issarā.
49
Imama’tha
ṁ mahāvīro cintayivā bahuṁ hitaṁ,
Nabha
ṁ ababhuggamīvāna jambudīpā idhāgato
50
Yakkhasam
āgame majdhe upari siramathake,
Nis
īdanaṁ gahevāna dissamāno nabhe ṭhito
51
hita
ṁ passanti sambuddhaṁ yakkhasenā samāgatā,
Buddho’ti ta
ṁ namaññanti yakkho aññataro iti
52
Ga
ṅgātīre mahiyāsu pokkhalesu
Pati
ṭṭhite thūpaṭṭhāne subhaṅgaṇe,
Tasmi
ṁ padesamhi 4 ṭhito naruttamo
Samappito dh
ānasamādhi’muttamaṁ.
53
Dh
ānaṁ lahuṁ khīppanisantikāro muni samāpajjati cittakkhaṇe,
Sahas
ā samuṭṭhāti dhānakkhaṇiyā
Sam
āpayi sucitte pāramīgato.
54
hito nabhe iddhivikubbam
āno
Yakkho mahiddhica mah
ānubhāvo,
Kha
ṇiyaṁ ghanā meghasahassadhārā
Pavassati s
ītalavāta duddīni.
55
Aha
ṁ karomi te uṇhaṁ mama detha nisīdituṁ,
Athi tejabala
ṁ mayhaṁ parissaya vinodanaṁ.
56
Sace vinoditu
ṁ sakkā nisīdāhi yathicchitaṁ,
Sabbehi samanu
ññātaṁ tava tejabalaṁ kara.
57
U
ṇhaṁ yācatha maṁ sabbe bhiyyo tejaṁ mahātapaṁ
Khippa
ṁ karoma accuṇhaṁ tumhehi abhipathitaṁ.
58
hite majdhantike k
āle gimhāna suriyo yathā,
Eva
ṁ yakkhāna’mā tāpo kāye ṭhapitadāruṇaṁ.

1. Ṛc.l̥: pis
ācā: 2 du, Ṛc.l̥: samāgatā: 3. Ṛc.l̥: padesasmi 4. Pa:dū: ta: Ṛc.l̥: yakkhānaṁ. [Dipa02]
[SL Page 006] [\x 6/]

59
Yath
ā kappaparivaṭṭe catu 1 sūriyaātapo,
Eva
ṁ nisīdane sathu tejo hoti tatuttari.
60
Yath
ā sūriyaṁ udentaṁ nasakkā 2 carituṁ nabhe, 3
Eva
ṁ nisīdanaṁ cammaṁ nathi āvaraṇaṁ nabhe.
61
Nis
īdanaṁ kappajālaṁ’va teraṁ suriyaṁ’va pathari,4
Mah
ātapaṁ vikirati aggijālaṁva ‘nappakaṁ.
62
A
ṅgārarāsījalitātapaṁ tahiṁ,
Nis
īdanaṁ abbhasamaṁ 5 padissati,
D
īpesu uṇhaṁ nidasseti dussahaṁ
Dhuva
ṁ nipakkaṁ ayapabbatūpamaṁ
63
Purathima
ṁ pacchima dakkhiṇu’ttaraṁ,
Uddha
ṁ adho dasadisā imāyo
Sace aya
ṁ yakkho mahānubhāvo,
Tejo sam
āpajjati pajjalāyati,
64
Katha
ṁ gamissāma sukhī arogā
Kad
ā pamuñcāma imaṁ subheravaṁ,
Sabbeva yakkh
ā vilayā bhavissare,
Bhusa
ṁva muṭṭhirajaṁ vātakhittaṁ.
65
Buddho is
īnaṁ 6 nisabho sukhāvaho
Disv
āna yakkhe dukkhite bhayaṭṭite, 7.
Anukampako k
āruṇiko mahesi
Vicintay
ī athasukhaṁ amānuse.
66
Atha’
ññadīpaṁ patirūpakaṁ imaṁ
Ninna
ṁ thalaṁ sabbaṭhāne 8 kasādisaṁ,
Nadipabbata
ṁ talākasunimmalaṁ,
D
īpaṁ giriṁ laṅkatalaṁ 9 samūpamaṁ
67
Sunibbhaya
ṁ sobhitasāgarantakaṁ
Pah
ūtabhakkhaṁ bahudhañña ‘mākulaṁ,
Utusamatha
ṁ bharisaddalaṁ mahiṁ
Vara
ṁ giridīpa mi’massa uttariṁ

1. Pa: catt
āri. 2. Pa:du: Ṛc.l̥: ācarituṁ 3. Pa.Naro. 4. Pathavi: 5. Ṛc.l̥: abbhasanaṁ, 6. Ṛc.l̥:
buddhoca boisinisabho, 7. Ṛc.l̥: haya
ṭṭhite. 8. Ṛc.l̥: sabbathāneka, 9. Ṛc.l̥: laṁkātala.
[SL Page 007] [\x 7/]

68
Ramma
ṁ manuññaṁ haritaṁ susītalaṁ
Ārāmavanarāmaṇeyyakaṁ varaṁ,
Sant
ī’dha phulla phaladhārinodumā
Su
ññaṁ vicittaṁ naca koci issaro.
69
Maha
ṇṇave sāgaravārimajdhe
Sugambh
īre ūmi sadā pabhijjare,
Suduggame pabbataj
āla mussite
Sudukkara
ṁ atha ‘maniṭṭha ‘mantaraṁ.
70
Param
ānarosā parapiṭṭhimaṁsikā
Ak
āruṇikā paraheṭṭhane ratā,
Ca
ṇḍā ca ruddā rabhasā ca niddayā
Vidappan
īkā sapathe ime idha 1
71
Atha rakkhas
ā yakkhagaṇā ca duṭṭhā
D
īpaṁ imaṁ laṅkāciranivā sīnaṁ,
Dad
āmi sabbaṁ giridīpaporāṇaṁ
Nivasantu 2 sabbe supaj
ā anīghā.
72
Ima
ṁ ca laṅkātalaṁ mānusānaṁ
Por
āṇakappaṭṭhitavuthavāsaṁ,
Vasantu la
ṅkātale mānusā bahu
Pubbe’va ojavarama
ṇḍa sādise
73
Etehi a
ññehi guṇehyupeto
Manussav
āso api nekabhaddako,
D
īpesu dīpissati sāsanā’gate 3
Supu
ṇṇacado’va nabhe uposathe.
74
D
īpaṁ ubho mānusā rakkhasā ca
Ubho ubhinna
ṁ tulayaṁ sukhaṁ muni,
Bhiyyo sukha
ṁ lokavidū ubhinnaṁ
Parivattayi go
ṇayugaṁ’ca phāsukaṁ.
75
Sa
ṅkaḍḍhayi gotamo dīpa’middhiyā
Badha
ṁ’va goṇaṁ daḷharajjuvakaḍḍhitaṁ,
D
īpena dīpaṁ upanāmayī muni
Yuga
ṁ’ca nāvaṁ daḷhadhammaveditaṁ.

1. Ṛc.l̥:ta. Idha ime, 2. Pa:ta: Ṛc. l̥: vasantu, 3. Pa. Du: ta: d
īpassadīpā sadisā anāgate.

[SL Page 008] [\x 8/]

76
D
īpena dīpaṁ yugalaṁ tathāgato
Kav
ā’nuḷāraṁ viparīta 1 rakkhase,
Vasantu sabbe girid
īparakkhasā
Sapakkam
āsā vasanaṁ vavathitaṁ.
77
Ga
ṅgaṁ gimhamhī yathā pipāsitā
Dh
āvanti yakkhā giridīpa ‘mathikā,
Pavi
ṭṭhā sabbe anivattane puna
Pamu
ñca dīpaṁ yathā bhūmiyaṁ muni.
78
Yakkh
ā sutuṭṭhā supahaṭṭharakkhasā
Laddh
ā sudīpaṁ manasā’bhi pathitaṁ,
Nah
āyiṁsu 2 sabbe atippamoditā
Otari
ṁsu sabbe chane nakkhattamahaṁ
79
Ñavāna Buddho sukhite amānuse
hav
āna mettaṁ parittaṁ bhaṇi jino,
Kav
āna dīpaṁ tividhaṁ padakkhiṇaṁ
Sad
ā rakkhaṁ yakkhagaṇa vinodanaṁ
80
Santappayiv
āna bhave amānuse
Rakkha
ṁ ca kavā daḷha mettābhāvanaṁ,
Upaddava
ṁ dīpe su vinodayivā
Agoruvela
ṁ punapi tathāgato’ti.

Pa
ṭhamo paricchedo

Bh
āṇavāraṁ paṭhamaṁ yakkhadamanaṁ niṭṭhitaṁ.

1. Ṛc.l̥. Vipar
īca, 2. Ṛc.l̥. Abhāyiṁsu:

[SL Page 009] [\x 9/]

Dīvavaṁse-dutiyo paricchedo

1.
Araha
ṁ pana sambuddho kosalānaṁ puruttamaṁ,
Upaniss
āya vihāsī sudattārāme sirīghano.
2
Tasmi
ṁ jetavane Buddho dhammarājā pabhaṅkaro,
Sabbaloka’mavekkhanto tambapa
ṇṇivara’ddasa.
3
Atikkante pa
ñcavassamhi tambapaṇṇitalaṁ agā,
Avaruddhake vinodev
ā suññaṁ dīpaṁ akā sayaṁ.
4
Urag
ā ajja dīpamhi pabbateyyā samuṭṭhitā,
Ubho viy
ūḷhasaṅgāmaṁ yuddhaṁ karonti dāruṇaṁ.
5
Sabbe mahiddhik
ā nāgā sabbe ghoravisā ahu,
Sabbe’va kibbis
ā caṇḍā madamānā avassitā.
6
Khippak
āpi mahātejā paduṭṭhā kakkhalā kharā,
Ujdh
ānasaññī sukopā uragā viralathikā.
7
Mahodaro mah
ātejo cūḷodaro ca tejavā,1
Ubhopi balasampann
ā ubhopi vaṇṇātisayā.
8
Na passati koci sama
ṁ samuttari
Mahodaro m
ānamattena tejasā,
D
īpaṁ vināsesi saselakānanaṁ
Gh
ātemi sabbe paṭipakkhapannage.
9
C
ūḷodaro gajjati mānanissito
Āgacchantu nāga sahassakoṭiyo,
Han
āmi sabbe raṇamajdha ‘māgate
Thala
ṁ karomi satayojanaṁ 2 dīpaṁ.
10
Pad
ūsayanti visavegadussabhā
Sampajjalanti urag
ā mahiddhikā,
Parosadhamm
ā 3 bhujagidamucchitā
Samussahanti 4 ra
ṇasattu maddituṁ.

1. Ṛc.l̥: tejaso, 2. "Ek
ūnasatayojane tambapaṇṇidīpe"ti mahāvaṁsaṭīkāya 380. Piṭṭhe disti.
3. Ṛc.l̥. Rosadhamm
ā 4. Ṛc.l̥. Ussahanti.

[SL Page 10] [\x 10/]

11
Disv
āna Buddho uragidakuppanaṁ
D
īpaṁ vinassanti nivattahetukaṁ,
Lokathac
ārī 1 sugato bahuṁ hitaṁ
Vicintayi aggasukha
ṁ sadevake.
12
Sace na gaccheyya
ṁ na pannagā sukhī
D
īpaṁ vināsaṁ naca sādhu’nāgate,
N
āge anukampamāno sukhathiko
Gacch
ā’mahaṁ dīpavuddhiṁ samikkhituṁ. 2
13
La
ṅkādīpe guṇaṁ disvā pubbe yakkhavinoditaṁ,
Mama s
ādhukataṁ dīpaṁ mā vināsentu pannagā.
14
Ida
ṁ vavāna sambuddho uṭṭhahivāna āsanā,
Gadhaku
ṭito nikkhamma vāre aṭṭhāsi cakkhumā
15
Y
āvatā jetavane ca ārāme vanadevatā,
Sabbe’va upa
ṭṭhahiṁsu sayaṁ 3 ganvāna cakkhumā.
16
Ala
ṁ sabbepi tiṭṭhantu samiddhi ye’ko’va gacchatu,
Āgaccha saha rukkho ca dhārayivāna piṭṭhito
17
Buddhassa vacana
ṁ suvā samiddhīsumano ahu,
Sam
ūlaṁ rukkha ‘mādāya saha gacchi tathāgataṁ
18
Naruttama
ṁ taṁ sambuddhaṁ devarājā mahiddhiko,
Ch
āyaṁ kavāna dhāresi Buddhaseṭṭhassa piṭṭhito.
19
Yatha n
āgānaṁ saṅgāmaṁ tatha ganvā naruttamo,
Ubho n
āgavaramajdhe ṭhito sathā’nukampako.
20
Nabh
ā ganvāna sambuddho ubho nāgānamantare,
Adhak
āratamaṁ ghoraṁ akāsi lokanāyako.
21
Adha
ṁ tamaṁ tadā hoti lokanāthassa 4 iddhiyā,
Adhak
ārena onaddho vihitāya rukkho ahu
22
A
ñña’maññaṁ na passanti tasitā nāgā bhayaṭṭitā,
Jayampi tena passanti kuto sa
ṅgāma kārituṁ.
23
Sabbe sa
ṅgāmaṁ bhidivā pamuñcivāna āvudhaṁ,
Namassam
ānaṁ sambuddhaṁ sabbe ṭhitā katañjalī

1. Ta: Ṛc.l̥. Lokassa, 2. Ṛc.l̥. D
īpasukhaṁsamicchituṁ. 3. Du:Ṛc.l̥:mayaṁ pa: mayaṁgacchāma.
4. Pa: Ṛc.l̥. Kesaramaya.

[SL Page 011] [\x 11/]

24
Salomaha
ṭṭhe ñavāna disvā nāge bhayaṭṭite,
Mettacittena phariv
ā uṇharaṁsiṁ pamuñcayī.
25
Āloko’va mahā āsī abbhuto lomahaṁsano,
Sabbe passanti sambuddha
ṁ nabhe cadaṁ’ca nimmalaṁ.
26
Chahi va
ṇṇehi upeto jalanto nabhamantare,
Dasadis
ā virocanto ṭhito nāge abhāsatha.
27
Kimathiya
ṁ mahārāja nāgānaṁ vivādo ahu,
Tumhe’va anukamp
āya javā gacchiṁ tato ahaṁ
28
Aya
ṁ cūḷodaro nāgo ayaṁ nāgo mahodaro,
M
ātulo bhāgineyyo ca vivadanto dhanathiko.
29
Anuddaya
ṁ 1 caṇḍanāgānaṁ sambuddho ajja bhāsatha,
Appo huv
ā mahā hoti kodho bālassa āgamo.
30
Ki muddisasa 2 bahun
āgaṁ mahādukkhaṁ nigacchatha,
Ima
ṁ parittaṁ pallaṅkaṁ mā tumhe nāsayissatha.
31
A
ññamaññama vināsetha akataṁ jīvitakkhayaṁ,
Sa
ṁvejesi tadā nāge nirayadukkhena cakkhumā.
32
Manussayoni
ṁ dibbaṁ ca nibbānaṁ ca pakittayī,
Pak
āsayantaṁ saddhammaṁ sambuddho dīpaduttamo.3.
33
Sabbe n
āgā nipativā khamāpesuṁ tathāgataṁ,
Sabbe n
āgā samāganvā samaggā huvāna pannagā.
34
Upesu
ṁ saraṇaṁ sabbe asītipāṇakoṭiyo,
Sabbe n
āgā vinassāma imaṁ pallaṅkahetukaṁ.
35
Ādāya pallaṅkavaraṁ ubho nāgā samaggikā,4
Pa
ṭigaṇhatha pallaṅkhaṁ anukampāya cakkhuma 36
Adhiv
āsesi sambuddho tuṇhībhāvena cakkhumā,
Adhiv
āsanaṁ vidivāna tuṭṭhā mahoragā ubho.
37
Nis
īdatu ‘maṁ sugato pallaṅke 5 vephariyamaye,
Pabhassare j
ātivante nāgānaṁ abhipathite.
38
Pati
ṭṭhapiṁsu pallaṅkaṁ nāgā dīpāna mantare,
Nis
īdi tatha pallaṅke dhammarājā pabhaṅkaro.

1. Ṛc.l̥.Anudaya
ṁ. 2. Pa:Ṛc.l̥: kimdisvā. 3. Ṛc.l̥: sambuddhaṁ. 4. Ṛc.l̥. Samathikā. 5. Ṛc.l̥.
Palla
ṅkaṁ.

[SL Page 012] [\x 12/]

39
Pas
ādevāna sambuddho 1 asīti nāgakoṭiyo,
Tatha n
āgā paricisuṁ aṇṇapāṇañca bhojanaṁ.
40
On
ītapattapāṇiṁ taṁ asīti nāgakoṭiyo,
Pariv
ārevā nisīdiṁsu Buddhaseṭṭhassa santike
41
Kaly
āṇike gaṅgāmukhe nāgo ahu saputtako,
Mah
ānāgaparivāro nāmenā’si 2 maṇiakkhiko.
42
Saddho sara
ṇasampanno sammādiṭṭhi ca sīlavā,
N
āgasamāgamaṁ ganvā bhiyyo abhipasādiya 3.
43
Disv
ā Buddhabalaṁ nāgo anukampaṁ eṇimayaṁ,
Abhiv
ādevā nisīdi āyācesi tathāgataṁ
44
Ima
ṁ dīpānukampāya paṭhamaṁ yakkhavinoditaṁ,
Ida
ṁ nāgānaṁ ‘nuggahaṁ dutiyaṁ dīpānukampanaṁ.
45
Punapi Bhagav
ā amhaṁ anukampa 5 mahāmuni,
Aha
ṁ cu’paṭṭhahissāmi veyyāvaccaṁ karoma’haṁ.
46
N
āgassa bhāsitaṁ suvā Buddho sattānukampako,
La
ṅkādīpahitathāya adhivāsevā 6 nisīdiya.
47
Paribhu
ñjivā pallaṅkaṁ vuṭṭhahivā pabhaṅkaro,
Div
āvihāraṁ akāsi tatha dīpantare muni
48
D
īpantare dīpadāna’ggo 7 divasaṁ vītināmayi,
Sam
āpatti samāpajji brahmavihārena cakkhumā.
49
S
āyaṇhakālasamaye nāge āmantayī jino,
Idhe’va hotu palla
ṅko khīrapālo idhacchatu 8.
N
āgā sabbe imaṁ rukkhaṁ pallaṅkaṁ ca namassatha.
50
Ida
ṁ vavāna sambuddho anusāsevāna pannage,
Paribhogacetiya
ṁ davā puna jetavanaṁ gato.

N
āgadamanaṁ niṭṭhitaṁ.

51
Aparampi a
ṭṭhame vasse nāgarājā maṇikkhiko,
Nimattayi mah
āvīraṁ pañcabhikkhusate saha.

1. Ṛc.l̥: sambuddha
ṁ. 2 Ṛc.l̥. Nāmenāpi. 3. Ṛc.l̥. Pasīdati. 4. Ṛc.l̥.Imaṁ. 5. Ṛc.l̥: anukampaṁ. 6.
Ṛc.l̥. Adhiv
āsesi sugato. 7. Ṛc.l̥. Dīpānaggo. 8. Idhāgacchatu.

[SL Page 013] [\x 13/]

52
Pariv
ārevāna sambuddhaṁ vasibhūtā mahiddhikā,
Uppativ
ā jetavane kamamāno nabhe muni.
53
La
ṅkādīpaṁ anuppatto gaṅgaṁ kalyāṇisammukhaṁ, sabbe ratanamaṇḍapaṁ uragā kavā
mah
ātale.
N
ānāraṅgehi vathehi dibbadussehi chādayuṁ
54
N
ānāratanalaṅkārā nānāpuppha 1 vicittakā,
N
ānāraṅgadhajā nekā maṇḍapaṁ nānālaṅkataṁ.
55
Sabbasathata
ṁ satharivā paññāpevāna āsanaṁ,
Buddhapamukhasa
ṅghañca 2 pavesevā nisīdayuṁ.
56
Nis
īdivāna sambuddho pañcahibhikkhusate saha,
Sam
āpatti samāpajji mettaṁ sabbadisaṁ phari.
57
Sattakkhattu
ṁ samāpajji Buddhodhānaṁsasāvako,
Tasmi
ṁ ṭhāne mahāthūpo patiṭṭhatīti addasa.
58
Mah
ādānaṁ pavattesi nāgarājā maṇikkhiko,
Pa
ṭiggahevā sambuddho nāgadānaṁ sasāvako.
59
Bhuv
āna anumodivā nabhū’ggacchi sasāvako,
Orohiv
ā nabhaṁ 3 Buddho ṭhāne dīghavāpi cetiye
60
Sam
āpajji samāpattiṁ dhānaṁ lokānukampako,
Vu
ṭṭhahivā samāpajji tamhi ṭhāne pabhaṅkaro.
61
Vebh
āsayaṁ kamamāno dhammarājā sasāvako,
Mah
āmeghavane tatha bodhiṭṭhānaṁ upāgami
62
Purim
ā tīṇi mahābodhi patiṭṭhiṁsu mahītale,
Ta
ṁ ṭhānaṁ upaganvāna tatha dhānaṁ sama 4 ppayi.
63
Tisso bodhi ima
ṁ ṭhāne tayo Buddhāna sāsane,
Mama
ṁ ca bodhi idhe’ca patiṭṭhissati ‘nāgate. 5.
64
Sas
āvako samāpattivuṭṭhahivā naruttamo,
Yatha meghavan
ārammaṁ agamāsi narāsabho.
65
Tath
ā’pi so samāpattiṁ samāpajji sasāvako,
Vu
ṭṭhahivā samāpattiṁ byākarī so 6 pabhaṅkaro

1. Ṛc.l̥: phulla. 2. Ṛc.l̥: sa
ṅghassa. Nisīdiṁsu 3. Ṛc. l̥. Nabhe. 4. Ṛc. l̥: samāpayī. 5.
Pa:mama
ñcabodhi patiṭṭhānaṁ idhevahoti anāgate. 6. Ṛc.l̥. Byākarosi.

[SL Page 014] [\x 14/]

66
Ima
ṁ padesaṁ paṭhamaṁ kakusadho lokanāyako,
Ima
ṁ pallaṅkaṭhānamhi nisīdivā paṭiggahi.
67
Ima
ṁ padesaṁ dutiyaṁ konāgamano narāsabho,
Ima
ṁ pallaṅkaṭhānamhi nisīdivā paṭiggahī.
68
Ima
ṁ padesaṁ tatiyaṁ kassapo lokanāyako,
Ima
ṁ pallaṅkaṭhānamhi nisīdivā paṭiggahi.
69
Aha
ṁ gotamasambuddho sakyaputto narāsabho,
Ima
ṁ pallaṅkaṭhānamhi nisīdivā samappito. Ti.

Kaly
āṇagamanaṁ-dutiyo paricchedo.

Bhāṇavāraṁ dutiyaṁ

 

1
At
ītakappe rājāno ṭhapevāna bhavābhave,
Imamhi kappe r
ājāno pakāsissāmi sabbaso.
2
J
ātiñca nāmagottañca āyuñca anupālanaṁ,
Sabbanta
ṁ kittayissāmi taṁ suṇātha yathākathaṁ.
3
Pa
ṭhamābhisitto rājā bhūmipālo jutidharo,
Mah
āsammata nāmena 1 rajjaṁ kāresi khattiyo.
4
Tassa putto rojo n
āma vararojo nāma khattiyo,
Kaly
āṇa varakalyāṇā uposatho mahissaro.
5
Madh
ātā sattamo tesaṁ catudīpamhi issaro,
Caro upacaro r
ājā cetiyo ca mahissaro.
6
Mucalo mah
āmucalo mucalido sagaro pica,
S
āgaradevo bharato ca aṅgīso 2 nāma khattiyo.
7
Ruc
ī mahārucī ce’va 3 patāpo mahāpatopo pica,
Pan
ādo mahāpanādo ca sudassano nāma khattiyo.
8
Mah
āsudassano nāma duve nerū ca accimā,
A
ṭṭhavīsati rājāno āyu tesaṁ asaṁkhiyā.
9
Kus
āvatī rājagahe mithilāyaṁ puruttame,
Rajja
ṁ kāriṁsu rājāno tesaṁ āyu asaṅkhiyā.

1. Ṛc.l̥. Mah
āsammato nāma nāmena. 2. Bhagīratho. Mahāvaṁse. 3. Ṛc. l̥: nāma.

[SL Page 015] [\x 15/]

10
Dasadasaka
ṁ sataṁca 1 sataṁ dasa sahassiyo,
Dasa sahassa
ṁ nahutaṁ dasa nahutaṁ satasahassiyo,
Dasasatasahassa
ṁ koṭi dasa koṭi pakoṭiyo,
11
Tath
ā koṭippakoṭī ca nahutaṁ ninnahutaṁ pica,
Akkhohi
ṇī bidūca abbudo ca nirabbudo.
12
Abhabha
ṁ ababaṁ ce’va aṭaṭaṁ sogadhi kuppalaṁ, 2
Kumuda
ṁ puṇḍarīkañca padumaṁ kathānadvayaṁ.
13
Ettak
ā gaṇitā saṅkhya gaṇanāgaṇitā 3 tahiṁ,
Tato uparimabh
ūmi asaṁkheyyā’ti vuccati.
14
Ekasata
ṁ ca rājāno accimassā’si atrajā,
Mah
ārajjaṁ akāresuṁ nagare kapilavhaye.
15
Tesa
ṁ pacchimako rājā aridamo nāma khattiyo,
Putt
ā paputtakā tassa chapaññāsaṁ ca khattiyā.
Mah
ārajjaṁ akāresuṁ ayujdhanagare pure.
16
Tesa
ṁ pacchimako rājā duppasabho mahissaro,
Putt
ā paputtakā tassa saṭṭhi te bhūmipālakā,
Mah
ārajjaṁ akāresuṁ bārāṇasi puruttame.
17
Tesa
ṁ pacchimako rājā abhītatto 3 nāmakhattiyo,
Catur
āsīti sahassāni tassa puttapaputtakā,
Mah
ārajjaṁ akāresuṁ kapilavhanagare 5 pure.
18
Tesa
ṁ pacchimako rājā brahmadatto mahissaro,
Putt
ā paputtakā tassa chattiṁsā pica khattiyā,
Mah
ārajjaṁ akāresuṁ hathipuravaruttame.
19
Tesa
ṁ pacchimako rājā kambalavasano ahū,
Putt
ā paputtakā tassa khattiṁsā pica khattiyā,
Nagare ekacakkhumhi rajja
ṁ kāresuṁ te tadā 6.
20
Tesa
ṁ pacchimako rājā puridado 7 devapūjito,
Putt
āpaputtakā tassa aṭṭhavīsati khattiyā,
Mah
ārajjaṁ akāresuṁ vajirāyaṁ puruttame.

1. Ṛc.l̥. Dasa dasa sata
ṁceva, 2. Ṛc.l̥: uppalako 3. Ṛc.l̥. Gaṇikā. 4. Mahāvaṁsaṭīkāyaṁ
ajitajino. 5. Ṛc.l̥. Kapilanagare. 6. Ṛc.l̥. Idha. 7. Ma:
ṭī: munidadevo.

[SL Page 016] [\x 16/]

21
Tesa
ṁ pacchimako rājā sādhino nāmakhattiyo,
Putt
ā paputtakā tassa dvāvīsarājakhattiyā,
Mah
ārajjaṁ akāresuṁ madhurāyaṁ puruttame. 22
Tesa
ṁ pacchimako rājā dhammagutto mahabbalo,
Putt
ā paputtakā tassa aṭṭhārasa ca khattiyā,
Nagare ari
ṭṭhapure rajjaṁ kāresuṁ te tadā.
23
Tesa
ṁ pacchimako rājā narido siṭṭhi 1 nāmako,
Putt
ā paputtakā tassa sattarasa ca khattiyā,
Nagare idapattamhi rajja
ṁ kāresuṁ te tadā.
24
Tesa
ṁ pacchimako rājā brahmadevo mahīpati,
Putt
ā paputtakā tassa paṇṇarasa ca khattiyā,
Nagare ekacakkhumhi rajja
ṁ kāresuṁ te idha
25
Tesa
ṁ pacchimako rājā baladatto mahipati,
Putt
ā paputtakā tassa cuddasarājakhattiyā.
Mah
ārajjaṁ akāresuṁ kosambi 2 nagare pure.
26
Tesa
ṁ pacchimako rājā bhaddadevo 3’ti vissuto,
Putt
ā paputtakā tassa nava rājā ca khattiyā,
Nagare ka
ṇṇagocchamhi rajjaṁ kāresuṁ te idha.
27
Tesa
ṁ pacchimako rājā naradevo’ti vissuto.
Putt
ā paputtakā tassa satta ca rājakhattiyā,
Mah
ārajjaṁ akāresuṁ rojana nagare pure.
28
Tesa
ṁ pacchimako rājā mahido nāma khattiyo,
Putt
ā paputtakā tassa dvādasa rājakhattiyā,
Mah
ārajjaṁ akāresuṁ campāya nagare pure.
29
Tesa
ṁ pacchimako rājā nāgadevo mahīpati,
Putt
ā paputtakā tassa pañcavīsā 4 ca khattiyā,
Mah
ārajjaṁ kārayiṁsu mithilā nagare pure,
30
Tesa
ṁ pacchimako rājā Buddhadatto 5 mahabbalo,
Putt
ā paputtakā tassa pañcavīsati 6 khattiyā,
Mah
ārajjaṁ kārayiṁsu rājagahapuruttame.

1. Ma:
ṭī: sippi. 2 Ṛc.l̥. Kosambimhi. 3. Mahāvaṁsaṭīkāyaṁ "hathidevo" 4. Ṛc.l̥. Vīsa. 5.
Ma:
ṭī: "samuddadatte" 6. Ṛc.l̥. Vīsaca.

[SL Page 017] [\x 17/]

31
Tesa
ṁ pacchimako rājā dīpaṅkaro 1 nāma khattiyo,
Putt
ā paputtakā tassa dvādasa rājakhattiyā,
Mah
ārajjaṁ kārayiṁsu takkasīlā puruttame.
32
Tesa
ṁ pacachimako rājā tālissaronāmakhattiyo,
Putt
ā paputtakā tassa dvādasa rājakhattiyā,
Mah
ārajjaṁ kārayiṁsu kusinārā puruttame.
33
Tesa
ṁ pacchimako rājā sudinno nāma khattiyo,
Putt
ā paputtakā tassa nava rāja ca khattiyā,
Mah
ārajjaṁ kārayiṁsu nagare tāmalithiye.
34
Tesa
ṁ pacchimako rājā sāgaradevo mahissaro,
Tassa putto makh
ādevo mahādānapati ahū.
35
Catur
āsīti sahassāni tassa puttapaputtakā,
Mah
ārajjaṁ kārayiṁsu mithilāyaṁ puruttame.
36
Tesa
ṁ pacchimako rājā nemiyo devapūjito,
Balacakkavatti r
ājā sāgaranta mahīpati
37
Nemiyaputto kal
ārajanako tassa putto samaṅkaro,
Asoco n
āma so rājā muddhāvasittakhattiyo.
38
Catur
āsīti sahassāni tassa puttapaputtakā,
Mah
ārajjaṁ kārayiṁsu bārāṇasi puruttame.
39
Tesa
ṁ pacchimako rājā vijayo 2 nāma mahissaro
Tassa putto vijitaseno abhij
ātajutidharo.
40
Dhammaseno n
āgaseno samatho ca disampati,
Re
ṇu kuso mahākuso navaratho 3 dasaratho pica.
41
R
āmo bilāratho nāma cittadassi 4 athadassi,
Suj
āto okkāko ce’va okkāmukho ca nipuṇe.
42
Cadim
ā cadamuko ca 5 sivirājā ca sañjayo,
Vessantaro janapat
ī jāli ca 6 sīhavāsano.
43
Sihassaro ca yo dh
īro paveṇipālo khattiyo,
Dve as
īti sahassāni tassa puttapaputtakā.

1. Ma:
ṭī: "divaṅkaro" 2. Ma:ṭī: "vihāsavo" 3. Ma:ṭī: "harato" ti dissati. 4. Ma:ṭī:
"cittara
ṁsi-ambaraṁsi" 5. Mahāvaṁse "sirisañjayo" 6. "Cāmīca" mahāvaṁse.

[SL Page 018] [\x 18/]

44
Rajja
ṁ kāresuṁ rājāno nagare kapilavhaye,
Tesa
ṁ pacchimako rājā jayaseno 1 mahīpati.
45
Tassa putto s
īhahanu abhijātajutidharo,
S
īhahanussa ye puttā yassa te pañcabhātaro.
46
Suddhodano ca dhoto ca sakkodano ca khattiyo,
Sukkodano ca so r
ājā rājā ca amitodano,
Ete pa
ñca pi rājāno sabbe odana nāmakā.
47
Suddhodanass
ā’yaṁ putto siddhatho lokanāyako,
Janev
ā rāhulabhaddaṁ bodhāya abhinikkhami.
48
Sabbe te satasahass
āni cattāri nahutāni ca,
Apare t
īṇi satarājāno mahesakkhā siyāya ca,
Ettak
ā paṭhavīpālā bodhisattakule jātā
49
"Anicc
ā vata saṅkhārā uppādavayadhammino,
Uppajjiv
ā nirujdhanti tesaṁ vūpasamo sukho"ti

Mah
ārājavaṁso niṭṭhito.

50
Suddhodano n
āma rājā nagare kapilavhaye, 2
S
īhahanussā’yaṁ putto rajjaṁ kāresi khattiyo.
51
Pa
ñcannaṁ pabbatamajdhe rājagahe puruttame,
Bodhiso? N
āma so rājā rajjaṁ kāresi khattiyo.
52
Sah
āyā aññamaññā te suddhodano ca bhātiyo,
Imamhi pa
ṭhame kappe paveṇipā janādhipā.
53
J
ātiyā aṭṭhavassamhi uppannā pañca āsayā,
Pit
ā maṁ anusāseyya atho rajjena khattiyo.
54
Yo mayha
ṁ vijite Buddho uppajjeyya narāsabho
Dassana
ṁ paṭhamaṁ mayhaṁ upasaṅkamma 3 tathāgato,
55
Deseyya amata
ṁ dhammaṁ paṭivijdheyya ‘muttamaṁ,
Uppann
ā bimbisārassa pañca āsayakā ime.

1. Ma:
ṭī: uttaravihāra vāsīnaṁ pana mahāvaṁse "sīhassara rañño puttapaputtakā
dv
āsītisahassāni rājāno ahesuṁ tesaṁ kaṇiṭṭhako bhagu sakkonāma rājā tassa
puttapaputtak
ā dvāsītisahassāni rājāno ahesuṁ tesaṁ kaṇiṭṭhako jayaseno"ti vuttaṁ. 2. Ṛc.l̥.
Savhaye. 3. Upasa
ṅkame.

[SL Page 019] [\x 19/]

56.
J
ātiyā paṇṇarase vasse ‘bhisitto pituaccaye,
So tassa vijite ramme uppanno lokan
āyako,
Dassana
ṁ paṭhamaṁ tassa upasaṁkami tathāgato.
57
Desesi 1 amata
ṁ dhammaṁ abbhaññāsi mahīpati,
J
ātivassaṁ mahāvīraṁ pañcatiṁsa anūnakaṁ.
58
Bimbis
āra samatiṁsā jātavasso mahīpati,
Viseso pa
ñcahi vassehi bimbisārassa gotamo.
59
Pa
ññāsaṁ ca dvevassāni rajjaṁ kāresi khattiyo,
Sattati
ṁsampi 2 vassāni saha Buddhehi kārayi,
60
Aj
ātasattu khattiṁsa rajjaṁ kāresi khattiyo.
A
ṭṭhavassābhisittassa sambuddho parinibbuto,
61
Parinibbute ca sambuddhe lokaje
ṭṭhe narāsabhe,
Catuv
īsati vassāni rajjaṁ kāresi khattiyo.

Tatiyo paricchedo

Bhāṇavāraṁ tatiyaṁ

 

Dīpavaṁse-catutho paricchedo

1
Parinibbutamhi sambuddhe kusin
ārāyaṁ naruttamo
Sattasata sahass
āni jinaputtā samāgatā.
2
Etasmi
ṁ sannipātamhi thero kassapasavhayo,
Sathukappo mah
ānāgo paṭhavyā nathi īdiso.
3
Arahant
ānaṁ pañcasataṁ uccinivāna kassapo,
Vara
ṁ varaṁ gahevāna akāsi dhammasaṅgahaṁ.
4
P
āṇīnaṁ anukampāya sāsanaṁ dīghakālikaṁ,
Ak
āsi dhammasaṅgahaṁ tiṇṇaṁ māsānaṁ accaye.
5
Sampatte catuthe m
āse dutiye vassūpanāyike,
Sattapa
ṇṇiguhādvāre māgadhānaṁ giribbaje,
Sattam
āsehi niṭṭhāsi paṭhamo saṅgaho ayaṁ.

1. Pa: Ṛc.l̥: desita
ṁ 2 pa: tiṁsāni
"Sa
ṅkhyāpathamatikkantā bhikkhu tatha samāgatā,
Khattiy
ā brāhmaṇā vessā suddā devā tathevaca" mahāvaṁse.

[SL Page 020] [\x 20/]

6
Etasmi
ṁ saṅgahe bhikkhu agganikkhittakā bahū,
Sabbepi p
āramippattā lokanāthassa sāsane.
7
Dhutav
ādānaṁ aggo so kassapo jinasāsane,
Bahussut
ānaṁ ānado vinaye upālipaṇḍito.
8
Dibbacakkhumhi anuruddho va
ṅgīso paṭibhānavā,
Pu
ṇṇo ca dhammakathikānaṁ citrakathi kumārakassapo.
9
Vibhajjanamhi kacc
āno koṭṭhito paṭisambhidā,
A
ññe’pa’thi mahāthero agganikkhittakā bahu.
10
Tehi ca’
ññehi therehi katakiccehi sādhuhi
Pa
ñcasatehi therehi dhammavinayasaṅgaho.
11
Therehi katasa
ṅgaho theravādo’ti vuccati,
Up
āliṁ vinayaṁ pucchivā dhamma ‘mānadasavhayaṁ.
12
Aka
ṁsu dhammasaṅgahaṁ vinayañcāpi bhikkhavo,
Mah
ākassapathero ca anuruddho mahāgaṇi.
13
Up
ālithero satimā ānado ca bahussuto,
A
ññe bahu abhiññatā sāvakā sathuvaṇṇitā
14
Pattapa
ṭisambhidā dhīrā chaḷabhiññā mahiddhikā,
Sam
ādhidhāna ‘manuciṇṇā saddhamme pāramīgatā.
15
Sabbe pa
ñcasatā therā navaṅgaṁ jinasāsanaṁ,
Uggahev
āna dhāresuṁ Buddhaseṭṭhassa santike.
16
Bhagavato sammukh
ā sutā paṭiggahītā ca sammukhā,
Dhamma
ñca vinayañcāpi kevalaṁ Buddhadesitaṁ.
17
Dhammadhar
ā vinayadharā sabbepi āgatāgamā,
Asa
ṁhīrā asaṅkuppā sathukappā sadā garu.
18
Aggasantike gahev
ā aggadhammā kathāgatā,
Agganikkhittak
ā therā aggaṁ akaṁsu saṅgahaṁ,
Sabbopi so therav
ādo aggavādo’ti vuccati.
19
Sattapa
ṇṇiguhe ramme therā pañcasatā gaṇi,
Nisinn
ā pavibhajjiṁsu navaṅgaṁ sathusāsanaṁ.
20
Sutta geyya
ṁ veyyākaraṇaṁ gāthū’dānī’tivuttakaṁ,
J
ātaka’bbhutavedallaṁ navaṅgaṁ sathusāsanaṁ.

[SL Page 021] [\x 21/]

21
Pavibhatt
ā imaṁ therā saddhammaṁ avināsasaṁ,
Vaggapa
ṇṇāsakaṁ nāma saṁyuttaṁ ca nipātakaṁ,
Āgama piṭakaṁ nāma akaṁsu suttasammataṁ
22
Pariy
āyadesitañcāpi atho nippariyāya desitaṁ,
N
ītathaññeva neyyathaṁ dīpiṁsu suttakovidā.
23
Y
āva tiṭṭhanti saddhammā saṅgahaṁ na vinassati,
T
āvatā sāsana’ddhānaṁ ciraṁ tiṭṭhati sathuno.
24
Katadhamma
ṁ ca vinayaṁ saṅgahaṁ sāsanārahaṁ,
Sa
ṅkampi 1 acalaṁ bhūmi daḷhaṁ appaṭivattiyaṁ.
25
Yo koci sama
ṇo cāpi brāhmaṇo ca bahussuto,
Parappav
ādakusalo cāḷavedhi samāgato.
26
Nasakk
ā paṭi vattetuṁ sineruca suppatiṭṭhito,
Devo m
āro vā brahmā ca yekeci paṭhaviṭṭhitā 2
27
Na passanti a
ṇumattaṁ kiñci dubbhāsitaṁ padaṁ,
Eva
ṁ sabbaṅgasampannaṁ dhammavinayasaṅgahaṁ
28
Suvibhatta
ṁ supaṭicchannaṁ sathu sabbaññètāya ca,
Mah
ākassapapāmokkhā therā pañcasatā ca te.
29
Kata
ṁ dhammañca vinaya saṅgahaṁ avināsanaṁ,
Samm
āsambuddhasadisaṁ dhammakāyasabhāvanaṁ.
30
Ganv
ā 3 janassa sadehā akaṁsu dhammasaṅgahaṁ,
Ana
ññavādo sāratho saddhamma ‘manurakkhaṇo.
31
hitis
āsanaaddhānaṁ theravādo sahetuko,
Y
āvatā ariyā athi sāsane Buddhasāvakā,
Sabbepi samanu
ññanti paṭhamaṁ dhammasaṅgahaṁ.
32
M
ūla nidānaṁ paṭhamaṁ ādipubbaṅgamaṁ dhuraṁ,
Tasm
ā hi so theravādo aggavādo’ti vuccati.
33
Visuddho apagatadoso therav
ādāna ‘muttatamo,
Pavattitha cirak
ālaṁ vassānaṁ dasadhā dasā’ti.

Mah
ākassapasaṅgahaṁ niṭṭhitaṁ.
Pa
ṭhamadhammasaṅgiti nāma catutho paricchedo.

1. Ṛc.l̥: asa
ṅkampi. 2. Pa:du: paṭhavinissitā. 3. Ṛc.l̥: ñavā.

[SL Page 022] [\x 22/]

34
Nibbute lokan
āthasmiṁ vassāni soḷasaṁ tadā,
Aj
ātasattu catuvīsaṁ vijayassa soḷasaṁ ahu.
35
Samasa
ṭṭhi tadā hoti vassaṁ upālipaṇḍitaṁ,
D
āsako upasampanno upālitherasantike.
36
Y
āvatā Buddhaseṭṭhassa dhammappatti pakāsitā,
Sabba
ṁ upāli vācesī navaṅgaṁ jinabhāsitaṁ
37
Paripu
ṇṇaṁ kevalaṁ sabbaṁ navaṅgaṁ suttamāgataṁ,
Uggahev
āna vācesi upāli Buddhasantike.
38
Sa
ṅghamajdhe viyākāsi Buddho upālipaṇḍitaṁ,
Aggo vinayap
āmokkho upāli mayhasāsane.
39
Eva
ṁ upanīto santo saṅghamajdhe mahāgaṇi,
Sahassa
ṁ dāsakapāmokkhaṁ vācesi piṭake tayo.
40
Kh
īṇāsavānaṁ vimalānaṁ santānaṁ athavādinaṁ,
Ther
ānaṁ pañcasatānaṁ upāli vācesi dāsakaṁ.
41
Parinibbutamhi sambuddhe up
ālithero mahāgaṇī,
Vinaya
ṁ tāva vācesī tiṁsavassaṁ anūnakaṁ
42
Catur
āsītisahassāni navaṅgaṁ sathusāsanaṁ,
V
ācesi upāli sabbaṁ dāsakaṁ nāma paṇḍitaṁ.
43
D
āsako piṭakaṁ sabbaṁ upālitherasantike,
Uggahev
āna vācesi upajdhāyo ca sāsane.
44
Saddhivih
ārikaṁ theraṁ dāsakaṁ nāma paṇḍitaṁ,
Vinaya
ṁ sabbaṁ ṭhapevāna nibbuto so mahāgaṇī.
45
Udayo so
ḷasavassāni rajjaṁ kāresi khattiyo,
Chabbasse udayabhaddamhi up
ālithero sanibbuto.
46
So
ṇako mānasampanno vāṇijo kāsimāgato,* giribbaje vephavane pabbaji sathusānane.
47
D
āsako gaṇapāmokkho magadhānaṁ giribbaje,
Vih
āsi sattatiṁsamhi pabbājesi ca soṇakaṁ.
48
Pa
ñcatāḷīsavasso so dāsako nāma paṇḍito,
N
āgadāsa dasavassaṁ paṇḍurājassa vīsati.

* "K
āsisu soṇako nāma sathavāhasuto ahu,
Giribbaja
ṁ vaṇijjāya gato mātāpitūhi so" mahāvaṁse. [Dipa03]
[SL Page 023] [\x 23/]

49
Upasampanno so
ṇako thero dāsakasantike,
V
ācesi dāsako thero navaṅgaṁ soṇakassapi.
50
Uggahev
āna vācesi upajdhāyassa santike,
D
āsako soṇakaṁ theraṁ saddhivihāri anupubbakaṁ.
51
Kav
ā vinayapāmokkhaṁ catusaṭṭhimhi nibbuto,
Catt
āriseva vasso so thero soṇakavhayo.
52
K
ālāsokassa dasavasse aḍḍhamāsañca sesake,
Sattarasanna
ṁ vassānaṁ thero āsi pagūṇako.
53
Atikkante’k
ādasavassaṁ chamāsaṁ cā’vasesake,
Tasmi
ṁ ca samaye thero soṇako gaṇapuṅgavo.
*Siggava
ṁ cadavajjiṁ ca akāsi upasampadaṁ,
54
Dasa dasakavassamhi sambuddhe parinibbute
Mah
ābhedo ajāyitha theravādāna’muttamo,
Ves
āliyaṁ vajjiputtā dīpenti dasavathuke. +
55
Si
ṅgiloṇavaṅgulakappaṁ gāmantarāvāsanumatiṁ,
Tath
ā āciṇṇāmathitaṁ jalohiṁ cāpi rūpiyaṁ.
56
Nis
īdanaṁ adasakaṁ dīpiṁsu Buddhasāsane,
Uddhamma
ṁ ubbinayañca apagataṁ sathusāsane.
57
Atha
ṁ dhammañca bhidivā vilomāni dīpayiṁsu te,
Tesa
ṁ niggahanathāya bahubuddhassa sāvakā.

Mah
āvaṁse pana:-
* "Ahosi siggavo n
āma pure pāṭalināmake,
Pa
ññavā ‘maccatanayo aṭṭhārasasamotu so.

P
āsādesu vasaṁ tīsu chalaḍḍhautusādhusu,
Amaccaputta
ṁ ādāya caṇḍavajjiṁ sahāyakaṁ.

Puris
ānaṁ dasaddhehi satehi parivārito,
Ganv
āna kukkuṭārāmaṁ soṇakathera’maddasuṁ."

+ Tena kho pana samayena vassasatamhi parinibbute Bhagavati ves
ālikā vajjiputtakā
ves
āliyaṁ dasavathūni dīpenti 1 kappati siṅgiloṇakappo 2 kappati vaṅgulakappo 3 kappati
g
āmantarakappo 4 kappati āvāsakappo 5 kappati anumatikappo 6 kappati āciṇṇakappo 7
kappati amathitakappo 8 kappati jalohi
ṁ pātuṁ 9 kappati adasakaṁ nisīdanaṁ 10 kappati
j
ātarūparajatan"ti. Ç. Ka.

[SL Page 024] [\x 24/]

58
Dv
ādasasatasahassā jinaputtā samāgatā,
Etasmi
ṁ sannipātasmiṁ pāmokkhā aṭṭhabhikkhavo.
59
Sathukapp
ā mahānāgā durāsadā mahāgaṇī,
Sabbak
āmī ca sāḷho ca revato khujjasobhito
60
V
āsabhagāmī sumano ca sāṇavāsī ca sambhuto,
Yaso k
ākaṇḍaputto jinena thomito isi.
61
P
āpānaṁ niggahathāya vesāliyaṁ samāgatā.
V
āsabhagāmī ca sumano anuruddhassā’nuvattakā.
62
Avases
ā therā’nadassa diṭṭhapubbā tathāgataṁ,
Ete sattasat
ā bhikkhu vesāliyaṁ samāgatā.
63
Vinaya
ṁ paṭigaṇhanti ṭhapitaṁ Buddhasāsane,
Sabbepi visuddhacakkhu sam
āpattamhi kovidā
64
Pannabh
ārā visaññutā sannipāte samāgatā,
Susun
āgassa putto so kālāsoko mahīpati.
65
P
āṭaliputte nagaramhi rajjaṁ kāresi khattiyo,
Ta
ñca pakkhaṁ labhivāna aṭṭhatherā mahiddhikā.
66
Dasavath
ūni bhidivā pāpe niddhamayiṁsu te,
Niddhamev
ā pāpabhikkhu maddivā vādapāpakaṁ.
67
Sakav
ādasodhanathāya aṭṭhatherā mahiddhikā,
Arahant
ānaṁ sattasataṁ uccinivāna bhikkhavo,
Vara
ṁ varaṁ gahevāna akaṁsu dhammasaṅgahaṁ.
68
K
ūṭāgārasālāye’ca vesāliyaṁ puruttame,
A
ṭṭhamāsehi niṭṭhāsi dutiyo saṅgaho aya’nti 1

Dutiyasa
ṅgahaṁ niṭṭhitaṁ.

69
Nikka
ḍḍhitā pāpabhikkhu therehi vajjiputtakā,
A
ññaṁ pakkhaṁ labhivāna adhammavādī bahujjanā.
70
Dasasahass
ā samāganvā akaṁsu dhammasaṅgahaṁ,
Tasm
ā’yaṁ dhammasaṅgīti mahāsaṅgīti vuccati.

1 "Sabbe sattasat
ā bhikkhu anusāsevāna sāsanaṁ,
Dasavath
ūni bhidivā therā te parinimbutā." Pa: dissati.

[SL Page 025] [\x 25/]

71
Mah
āsaṅgītikā bhikkhu vilomaṁ akaṁsu sāsanaṁ,
Bhidiv
ā mūlasaṅgahaṁ aññaṁ akaṁsu saṅgahaṁ.
72
A
ññatha saṅgahitaṁ suttaṁ aññatha akariṁsu te,
Atha
ṁ dhammañca bhidiṁsu vinaye nikāyesu pañcasu.
73
Pariy
āya desitaṁ cāpi atho nippariyāya desitaṁ,
N
ītathaṁ ce’va neyyathaṁ ajānivāna bhikkhavo.
74
A
ññaṁ sadhāya bhaṇitaṁ aññathaṁ ṭhapayiṁsu te,
Bya
ñjanacchāyāya te bhikkhū bahuṁ athaṁ vināsayuṁ.
75
Cha
ḍḍevāna ekadesaṁ suttaṁ vinaya gambhīraṁ,
Patir
ūpaṁ suttavinayaṁ tañca aññaṁ kariṁsu te.
76
Pariv
āraṁ athuddhāraṁ abhidhammaṁ chappakaraṇaṁ,
Pa
ṭisambhidañca niddesaṁ ekadesañca jātakaṁ,
Ettaka
ṁ vissajjevāna aññāni akariṁsu te.
77
N
āmaṁ liṅgaṁ parikkhāraṁ ākappakaraṇīyāni ca,
Pakatibh
āvaṁ jahevā tañca aññaṁ akaṁsu te
78
Pubba
ṅgamā bhinnavādā mahāsaṅgīti kārakā,
Tesa
ñca anukāraṇe bhinnavādā bahū ahū.
79
Tato aparak
ālamhi tasmiṁ bhedo ajāsatha,
Gokulik
ā ekabyohāri dvidhā bhajjitha bhikkhavo.
80
Gok
ūlikānaṁ dve bhedā aparakālamhi jāyatha,
Bahussutik
ā ca paññatti dvidhā bhijjitha bhikkhavo.
81
Cetiy
ā ca punavādī mahāsaṅgīti bhedakā,
Pa
ñca vādā ime sabbe mahāsaṅgīti mūlakā.
82
Atha
ṁ dhammañca bhidiṁsu ekadesañca saṅgahaṁ,
Gatha
ñca ekadesañhi chaḍḍevā aññaṁ akaṁsu te
83
N
āma liṅgaṁ parikkhāraṁ ākappakaraṇiyāni ca,
Pakatibh
āvaṁ jahevā tañca aññaṁ akaṁsu te.
84
Visuddhatherav
ādamhi puna bhedo ajāyatha,
Mahi
ṁsāsakā vajjiputtakā dvidhā bhijjitha bhikkhavo.
85
Vajjiputtakav
ādamhi catudhā bhedo ajāyatha,
Dhammuttarik
ā bhaddayānikā channāgārikā ca sammiti.

[SL Page 026] [\x 26/]

86
Mahi
ṁsāsakānaṁ dve bhedā aparakālamhi jāyatha,
Sabbathiv
ādā dhammaguttā dvidhā bhijjitha bhikkhavo.
87
Sabbathiv
ādānaṁ kassapikā saṅkantikassapikena ca,
Suttav
ādā tato aññā anupubbena bhijjatha.
88
Ime ek
ādasavādā pabhinnā theravādato,
Atha
ṁ dhammañca bhidiṁsu ekadesañca saṅgahaṁ,
Gatha
ñca ekadesañhi chaḍḍevāna akaṁsu te.
89
N
āmaṁ liṅgaṁ parikkhāraṁ ākappakaraṇīyāni ca,
Pakatibh
āvaṁ jahivā tañca aññaṁ akaṁsu te.
90
Sattarasa bhinnav
ādā ekavādo abhinnako,
Sabbeva’
ṭṭhārasa honti ‘bhinnavādena te saha,
Nigrodhova mah
ārukkho theravādāna muttamo
91
An
ūnama’nadhikaṁ ce’va kevalaṁ jinasāsanaṁ,
Ka
ṇṭakā ciya rukkhamhi nibbattā vādasesakā.
92
Pa
ṭhame vassasate nathi dutiye vassasatantare,
Bhinn
ā sattarasavādā uppannā jinasāsane
93
Hemavatik
ā rājagirikā siddhathā pubbāparaselikā,
Aparo r
ājagiriko chaṭṭhā uppannā aparāparā*

Ācariyakulabhedaṁ niṭṭhitaṁ.

* "V
ājiriyā cha etehi jambudīpamhi bhinnakā,
Dhammaruc
ī sāgaliyā laṅkādīpamhi bhinnakā" mahāvaṁse
[SL Page 027] [\x 27/]

1
An
āgate vassasate vassāna’ṭṭhārasāni ca,
Uppajjissati so bhikkhu sama
ṇo paṭirūpako. *
2
Brahmalok
ā cavivāna uppajjissati mānuse,
Jacco br
āhmaṇagottena sabbamantāna pāragū.
3
Tisso’tin
āma nāmena putto moggalisavhayo,
Siggavo ca
ṇḍavajjo ca pabbājessanti dārakaṁ.
4
Pabbajito tad
ā tisso pariyattiṁ ca pāpuṇe,1
Bhidiv
ā tithiyavādaṁ patiṭṭhapessati sāsanaṁ.
5
P
āṭaliputte tadā rājā asoko nāma nāyako,
Asus
āsati so rajjaṁ dhammiko raṭṭhavaḍḍhano.
6
Brahmalok
ā cavivāna uppanno mānuse bhave,
J
ātiyā soḷasavasso sabbamantāna pāragū.
7
Pucch
āmi samaṇaṁ pañhaṁ ime pañhe viyākara,
Iruveda
ṁ yajuvedaṁ sāmavedaṁ nighaṇḍupi,
Itih
āsapañcamaṁ vedaṁ uggaṇhi so visārado

* "Dutiye sa
ṅgahe therā pekkhantā nāgataṁ hi te,
S
āsanopaddavaṁ tassa rañño kālamhi addasuṁ.

Pekkhant
ā sakale loke tadupaddavaghātakaṁ,
Tissabr
āhmaṇa madakkhuṁ aciraṭṭhāyi jīvitaṁ.

Te ta
ṁ samupasaṅkamma āyāciṁsu mahāmatiṁ,
Manusses
ūpapajjivā tadupaddavaghātakaṁ.

Ad
ā paṭiññaṁ tesaṁ so sāsanujjotanathiko,
Siggava
ṁ caṇḍavajjiñca avocuṁ dahare yatī.

A
ṭṭhārasādhikā vassasatā upari hessati,
Upaddavo s
āsanassa nasamhossāma taṁ mayaṁ

Ima
ṁ tumhādhikaraṇaṁ nopagacchitha bhikkhavo,
Da
ṇḍakammārahā tasmā daṇḍakamma midaṁ hi vo.

S
āsanujjotanathāya tissabrahmā mahāmatī,
Moggalibr
āhmaṇaghare paṭisadhiṁ gahessati.

K
āle tumhesu eko taṁ pabbājetu kumārakaṁ,
Eko sambuddhavacana
ṁ uggaṇhāpetusādhukaṁ" mahāvaṁse

1. Ṛc.l̥: du: ta: p
āpuṇi.

[SL Page 028] [\x 28/]

8
Therena ca katok
āso pañhaṁ pucchi anantaraṁ,1.
Paripakka
ñāṇaṁ manvāna 2 siggavo etadabravī.
9
Ahampi m
āṇava pañhaṁ pucchāmi Buddhadesitaṁ,
Yadipi kusalo pa
ñhaṁ byākarohi yathātathaṁ +
10
Bh
āsitena saha pañhe na me diṭṭhaṁ na me sutaṁ,
Pariy
āpuṇāmi taṁ mantaṁ pabbajjā mama ruccati
11
Samb
ādhāya gharāvāsā nikkamivāna māṇavo,
Anag
āriyaṁ santibhāvaṁ pabbaji jinasāsane.
12
Sikkh
ākāmaṁ garucittaṁ caṇḍavajjo bahussuto,
Anus
āsitha sāmaṇeraṁ navaṅgaṁ sathusāsanaṁ.
13
Siggavo n
īharivāna pabbajjāpesi dārakaṁ.
Susikkhita
ṁ mantadharaṁ caṇḍavajjo bahussuto,
Nava
ṅgaṁ anusāsevā therā te parinibbutā’ti.
14
Cadaguttassa dvevasse catusa
ṭṭhica siggavo tadā,
A
ṭṭhapaññāsa vassāni pakuṇḍakassa rājino
Upasampanno moggaliputto siggavatherasantike,
15
Tisso moggaliputto ca ca
ṇḍavajjassa santike.
Vinaya
ṁ uggahevāna vimutto padhisaṅkhaye,
16
Siggavo ca
ṇḍavajjoca moggaliputtaṁ mahājutiṁ
V
ācesuṁ piṭakaṁ sabbaṁ ubhato saṅgahapuṇṇakaṁ,
17
Siggavo
ñāṇasampanno moggaliputtaṁ mahājutiṁ,
Kav
ā vinayapāmokkhaṁ nibbuto so chasattati
18
Cadagutto rajja
ṁ kāresi vassāni catuvīsati,
Tasmi
ṁ cuddasavassamhi siggavo parinibbuto

1. Ṛc.l̥:pa:du: anantaro 2 Ṛc.l̥:
ñāṇaṁ māṇavaṁ pa:ta: mavāya.

+ "Yassa citta
ṁ uppajjati na nirujdhati, tassa cittaṁ nirujdhissati nuppajjissati, yassa cāpana
citta
ṁ nirujdhassati nuppajjissati, tassa cittaṁ uppajjati na nirujdhatī’ti māṇavo uddhaṁ vā
adho v
ā sarituṁ asakkonto kiṁ nāma bho pabbajita idanti, ābhā"ti. Vinayaṭṭhakathāya bāhira
nid
āne dissati.

[SL Page 029] [\x 29/]

19
Āraññako dhutavādo appiccho kānane rato,
Sabbaso sorato danto saddhamme p
āramī gato
20
Pantasen
āsane ramme ogāhevā mahāvanaṁ,
Eko adutiyo s
ūro sīho’va girigabbhare.
21
Dhamm
āsokassa chavasse chasaṭṭhi moggaliputto ahu,
A
ṭṭhacattārisa vassāni muṭasīvassa rājino.
22
Mahido upasampanno moggaliputtassa santike,
Uggahesi vinaya
ṁ ca upāli Buddha santike.
23
D
āsako vinayaṁ sabbaṁ upālitherasantike,
Uggahev
āna vācesī upajdhāyo ca sāsane.
24
V
ācesi dāsako thero vinayaṁ soṇakassapi,
Pariy
āpuṇivā vācesi upajdhāyassa santike.
25
So
ṇako buddhisampanno dhammavinayakovido,
V
ācesi vinayaṁ sabbaṁ siggavassa anuppadaṁ.
26
Siggavo ca
ṇḍavajjo ca soṇakasaddhivihārikā,
V
ācesi vinayaṁ thero ubho saddhivihārike.
27
Tisso moggaliputto ca ca
ṇḍavajjassa santike,
Vinaya
ṁ uggahevāna vimutto upadhisaṅkhaye.
28
Moggaliputto upajdh
āyo mahidaṁ saddhivihārikaṁ,
V
ācesi vinayaṁ sabbaṁ theravādaṁ anūnakaṁ.
29
Parinibbute sambuddhe up
ālithero mahājuti,
Vinaya
ṁ tāva vācesi tiṁsavassaṁ anūnakaṁ.
30
Saddhivih
ārikaṁ theraṁ dāsakaṁ nāma paṇḍitā,
Vinaya
ṭṭhāne ṭhapevāna nibbuto so mahāmati.
31
D
āsako soṇakaṁ theraṁ saddhivihāriṁ anuppadaṁ,
Kav
ā vinayapāmokkhaṁ catusaṭṭhimhi nibbuto.
32
So
ṇako chaḷabhiññāṇo siggavaṁ ariyatrajaṁ,
Vinaya
ṭṭhāne ṭhapevāna chasaṭṭhimhi ca nibbuto.
33
Siggavo
ñāṇasampanno moggaliputtaṁ ca dārakaṁ,
Kav
ā vinayapāmokkhaṁ nibbuto so chasattati.
34
Tisso moggaliputto ca mahida
ṁ saddhivihārikaṁ,
Kav
ā vinayapāmokkhaṁ chāsīti vassamhi nibbuto.

[SL Page 030] [\x 30/]

35
Catusattati up
āli ca catusaṭṭhi ca dāsako,
Chasa
ṭṭhi soṇako thero siggavo tu chasattati,
As
īti moggaliputto sabbesaṁ upasampadā.
36
Sabbak
ālamhi pāmokkho vinaye upālipaṇḍito,
Pa
ññāsaṁ dasako thero catucattārīsaṁ ca soṇako.
37
Pa
ñcapaññāsavassaṁ siggavassa aṭṭhasaṭṭhimoggaliputtavhayo,
Udayo so
ḷasavassāni rajjaṁ kāresi khattiyo.
38
Chavasse udayabhaddamhi up
ālithero nibbuto,
Susun
āgo dasavassaṁ rajjaṁ kāresi issaro.
39
A
ṭṭhavasse susunāgamhi dāsako parinibbuto,
Susun
āgassaccayena honti te dasa bhātaro.
40
Sabbe b
āvīsatī vassaṁ rajjaṁ kāresuṁ caṁsato,
Imesa
ṁ chaṭṭhe vassānaṁ soṇako parinibbuto
41
Cadagutto rajja
ṁ kāresi vassāni catuvīsati,
Tasmi
ṁ cuddasavassamhi siggavo parinibbuto.
42
Bidus
ārassa yo putto dhammāsoko mahāyaso,
Vass
āni sattatiṁsampi rajjaṁ kāresi khattiyo.
43
Asokassa chav
īsativasse moggaliputtasavhayo,
S
āsanaṁ jotayivāna nibbuto āyusaṅkhaye
44
Catusattati vassamhi thero up
ālipaṇḍito,
Saddhivih
ārikaṁ theraṁ dāsakaṁ nāma paṇḍitaṁ.
45
Vinaya
ṭṭhāne ṭhapevāna nibbuto so mahāgaṇī,
D
āsako soṇakaṁ theraṁ saddhivihāriṁ anuppadaṁ.
46
Kav
ā vinayapāmokkhaṁ catusaṭṭhimhi nibbuto,
So
ṇako chaḷabhiññāṇo siggavaṁ ariyatrajaṁ.
47
Vinaya
ṭṭhāne ṭhapevāna chasaṭṭhimhi parinibbuto,
Siggavo
ñāṇasampanno moggaliputtaṁ ca dārakaṁ,
Kav
ā vinayapāmokkhaṁ nibbuto so chasattati.
48
Tisso moggaliputto so mahida
ṁ saddhivihārikaṁ,
Kav
ā vinayapāmokkhaṁ asītivassamhi nibbuto.

Pa
ñcamo paricchedo.

Bhāṇavaraṁ pañcamaṁ niṭṭhitaṁ.

[SL Page 031] [\x 31/]

 

Dīpavaṁse-chaṭṭho paricchedo

1
Dve sat
āni ca vassāni aṭṭhārasādhikāni ca, 1
Sambuddhe parinibbute abhisitto piyadassano
2
Āgatā rājaiddhiyo abhisitte piyadassane,
Pharati pu
ññatejaṁ ca uddhaṁ adho ca yojanaṁ.
3
Jambud
īpe mahārajje balacakke pavattati,
Vaso anotatto daho 2 himav
ā pabbatamuddhati.
4
Sabbosadhena sa
ṁyuttā soḷasa mpi kumbhiyo,
Tad
ā devasikaṁ niccaṁ devā abhiharanti te
5
N
āgalatā dantakaṭṭhaṁ sugadhaṁ pabbateyyakaṁ,
Mudusiniddha
ṁ madhuraṁ rasavantaṁ manoramaṁ,
Tad
ā devasikaṁ niccaṁ devatā’bhiharanti te
6
Āmalakaṁ osadhaṁ ca sugadhaṁ pabbateyyakaṁ,
Mudusiniddha
ṁ rasavantaṁ mahābhūtesu paṭṭhitā,
Tad
ā devasikaṁ niccaṁ devatā’bhiharanti te
7
Dibbap
ānaṁ ambapakkañca rasavantaṁ sugadhakaṁ,
Tad
ā devasikaṁ niccaṁ devatā’bhiharanti te
8
Chaddantadah
ā 3 pañcavaṇṇaṁ pāpuraṇanivāsanaṁ,
Tad
ā devasikaṁ niccaṁ devatā’bhiharanti te
9
Sisan
āhāṇagadhacuṇṇaṁ 4 tathā cā’nuvilepanaṁ,
Muduka
ṁ pārupathāya sumanadussaṁ asuttakaṁ.
10
Mah
ārahaṁ añjanañca sabbaṁ taṁ nāgalokato,
Tad
ā devasikaṁ niccaṁ nāgarājā haranti te.
11
Ucchuya
ṭṭhi pugamattaṁ pītakaṁ hathapuñchanaṁ,+
Tad
ā devasikaṁ niccaṁ devatā’bhiharanti te.
12
Navav
āhasahassāni suvā haranti sāliyo,5
Te s
āli nithusakaṇe udurehi visodhitā,
Makkhit
ā madhukaṁ karuṁ acchā kūṭamhi koṭayuṁ.

1. Ṛc.l̥:pa:du: a
ṭṭhārasavassāni ca 2. Pa:du:ta: anotattodakaṁ yeva. 3. Pa:dahato. 4. Ṛc.l̥:
s
īsaṁhāna. 5. Ṛc.l̥:pa: sāliyo udurehi visodhitā.

+ "Marant
ā nagare tasmiṁ migasūkarapakkhino,
Āganvā mahānasaṁ sayameva maranti ca’ mahāvaṁse.

[SL Page 032] [\x 32/]
13
Saku
ṇā suvaggajātā karavīkā madhurassarā,
Asokapu
ññatejena sadā sāventi mānuse.
14
Kapp
āyuko mahānāgo catubuddha paricārako,
Suva
ṇṇasaṅkhalikābaddho puññatejena āgato.
15
P
ūjesi rattamālehi piyadassi mahāyaso,
Vip
āko piṇḍapātassa paṭiladdho sudassano.
16
Cadaguttass
ā’yaṁ nattā bidusārassa atrajo,
R
ājaputto tadā āsi ujjenikaramolino.
17
Anupubbena gacchanto vedissa nagara
ṁ gato,
Tatr
āpi ca seṭṭhidhītā devī nāmā’ti vissutā,
Tassa sa
ṁvāsamavāya ajāyi puttamuttamaṁ.
18
Mahido sa
ṅghamittā ca pabbajjaṁ samarocayuṁ,
Ubhopi pabbajiv
āna bhidiṁsu bhavabadhanaṁ.
19
Asoko rajja
ṁ kāresi pāṭaliputte puruttame
Abhisitto t
īṇi vassāni pasanno Buddhasāsane
20
Yad
ā ca parinibbāyi sambuddho upavattane,
Yad
ā ca mahido jāto moriyakulasambhavo,
Ethantare ya
ṁ gaṇitaṁ vassaṁ bhavati kittakaṁ.
21
Dve vassasat
āni honti catuvassaṁ panu’ttari,
Samantaramhi so j
āto mahido asokatrajo.
22
Mahidadasavassamhi pit
ā bhāte aghātayi,
Jambud
īpaṁ’nusāsento catuvassaṁ atikkami.
23
Hanv
ā ekasate bhāte vaṁsaṁ kavāna ekato,
Mahidacuddasame vasse asoka
ṁ abhisiñcayuṁ.
24
Asokadhammo ‘bhisitto pa
ṭiladdhā ca iddhayo,
Mah
ātejo puññavanto dīpekacakkavatti so
25
Paripu
ṇṇavīsavassamhi piyadassā ‘bhisiñcayuṁ,
P
āsaṇḍaṁ parigaṇhanto tīṇi vassaṁ atikkami.
26
Dv
āsaṭṭhi diṭṭhigatikā pāsaṇḍā channavutikā,
Sassataucchedam
ūlā sabbe dvīhi patiṭṭhitā
27
Niga
ṇṭhā ‘celakā ceti itarā paribbājakā,
Itar
ā brāhmaṇā’ti ca aññe ca puthuladdhikā.

1.Ṛc.l̥: cakkapavattako. 2.Ṛc.l̥: dvasa
ṭṭhi.
3.Ṛc.l̥: ceva, 4. Ek
ūṇasate. Mahāvaṁse.

[SL Page 033] [\x 33/]
28
N
īyanti sassatucchede sammuḷhe hīnadiṭṭhike,
Ito bahiddh
ā pāsaṇḍe tithiye nānādiṭṭhike.
29
S
ārāsāraṁ gavesanto puthuladdhi nimantayi,
Tithiga
ṇe 1 nimantivā pavesevā nivesanaṁ,
Mah
ādānaṁ padavāna pañhaṁ pucchi anuttaraṁ.
30
Pa
ñhaṁ puṭṭhā nasakkonti vissajjetu sakābalaṁ,
Amba
ṁ puṭṭho labujaṁ vā byākariṁsu apaññakā.
31
Anumattampi sabbesa
ṁ alaṁ 2 te puna desanaṁ,
Bhidiv
ā sabbapāsaṇḍe harivā puthuladdhike.
32
Iti r
ājā vicintesi aññepi ke labhāmase,
Ye loke arahanto ca arahattamagga
ñca passanti,
33
Sa
ṁvijjanti ime loke na yimaṁ lokaṁ asuññataṁ.
Kad
āhaṁ sappurisānaṁ dassanaṁ upasaṅkame.
34
Tassa subh
āsitaṁ suvā rajjaṁ demi sajīvitaṁ,
Iti r
ājā vicintento dakkhiṇeyye napassati
35
Nicca
ṁ gavesati rājā sīlavante supesale,
Ca
ṅkamantamhi pāsāde pekkhamāno bahujjane,
Rathiy
ā piṇḍāya carantaṁ nigrodhaṁ samaṇa maddasa.
36
P
āsādikaṁ abhikkantaṁ paṭikkantaṁ vilokitaṁ,
Okkhittacakkhusampanna
ṁ 3 arahantaṁ santamānasaṁ.
37
Uttamadamathappatta
ṁ dantaṁ guttaṁ surakkhitaṁ,
Kulaga
ṇe asaṁsaṭṭhaṁ nabhe cadava nimmalaṁ.
38
Kesar
īva asantāsaṁ aggikkhadhaṁva tejitaṁ,
Garu
ṁ durāsadaṁ dhīraṁ santacittaṁ samāhitaṁ,
39
Kh
īṇāsavaṁ sabbaklesasodhitaṁ purisuttamaṁ,
C
āravihārasampannaṁ sampassi 4 samaṇuttamaṁ.
40
Sabbagu
ṇāgataṁ nigrodhaṁ pubbasahāyaṁ vicintayi,
Pubbe suci
ṇṇakusalaṁ ariyamaggaphale ṭhitaṁ
Rathiy
ā piṇḍāya carantaṁ 5 passivā so vicintayī.

1. Pa:ta: tithiya 2. Ṛc.l̥: aha
ṁ. 3. Ṛc.l̥: du: ta: ukkhitta. 4. Ṛc.l̥. Sampassaṁ. 5. Ṛc.l̥: "muniṁ
moneyya vussati jigi
ṁsamāno sadhīro cintayī"ti dissati.

[SL Page 034] [\x 34/]
41
Buddho loke arah
ā jinasāvako
Lokuttaramaggaphale pati
ṭṭhito,
Mokkha
ñca nibbānagato asaṁsayaṁ
A
ññataro esa thero guruttamo.
42 So pa
ñcapitipasādaṁ paṭi labhi
U
ḷāraṁ pāmojja manappasādito,
Nidhi
ṁva laddhā adhano pamodito
Iddho mano icchita
ṁva sakkopamo
43
Āmantayī aññatareka maccaṁ
Hada bhikkhanta
ṁ taramānarūpaṁ,
Nayehi p
āsādikaṁ santavuttiṁ
N
āgova yantaṁ rathiyā kumāraṁ.
44
R
ājā pasādavipulaṁ paṭi labhi
Udaggaha
ṭṭho manasā’bhicintayi,
Nissa
ṁsayaṁ kho uttamadhammapatto
Adi
ṭṭhapubbo ayaṁ purisuttamo.
45
V
īmaṁsamāno punadeva mabravī
Supa
ññattaṁ āsana metha sathataṁ,
Nis
īdasi pabbajita va māsane
May
ā anuññātaṁ tayā 1 bhipathitaṁ.
46
Ādāya rañño vacanaṁ padakkhiṇaṁ
Hathe gahev
ā abhiruyha āsanaṁ,
Nis
īdi pallaṅkavare asantāso
Sakkova devar
ājā paṇḍukambale.
47
Vicintay
ī rājā yamaggadārako
Niccalo asant
āsi ca athinu taṁ,
Disv
ā rājā taṁ taruṇaṁ kumārakaṁ
Ariyavatta parih
ārakaṁ varaṁ.
48
Susikkhita
ṁ dhammavinayakovidaṁ
Asantasa
ṁ santaguṇādhivāsitaṁ,
Sup
ārutākappadharaṁ jinatrajaṁ
Pasannacitto punadeva mabrav
ī.

1. Ṛc.l̥: tass
ābhi.

[SL Page 035] [\x 35/]
49
Desehi dhamma
ṁ tava sikkhitaṁ mama
Vameva sath
ā anusāsitaṁ tayā,
Karomi tuyha
ṁ vacanaṁ mahāmuni
Anus
āsatu desanaṁ maṁ suṇoma.
50
Suv
āna rañño vacanaṁ sutejitaṁ
Nava
ṅgasathe paṭisambhidhaṭṭhite,
Vilo
ḷayī tepiṭakaṁ mahārahaṁ
Ta maddasa appam
ādasudesanaṁ.*
51
"Appam
ādo amatapadaṁ pamādo maccuno padaṁ,
Appamatt
ā na mīyanti ye pamattā yathā matā"
52
Nigrodhadh
īraṁ anumodayantaṁ
R
ājā vijānīya tamaggahetuṁ,
Ye keci sabba
ññèbuddhadesitā
Sabbesa
ṁ dhammānaṁ imassa mūlakā.
53 Ajjeva tumhe sara
ṇaṁ upemi
Buddha
ñca dhammaṁ saraṇaṁ ca saṅghaṁ,
Saputtad
āro sahañātakajjano
Up
āsakattaṁ paṭi vedayāmi taṁ.
54
Saputtad
āro saraṇe patiṭṭhito
Nigrodhakaly
āṇamittassa 1 āgamā,
P
ūjemi caturo satasahassarūpiyaṁ
A
ṭṭhaṭṭhakaṁ niccabhattañca theraṁ.
55
Tevijj
ā iddhipattā ca cetopariyakovidā,
Kh
īṇāsavā arahanto bahū Buddhassa sāvakā
56
Thera
ṁ avoca punade’va rājā 2
Icch
āmi saṅgharatanassa dassanaṁ,
Sam
āgamaṁ 3 sannipatanti yāvatā
Abhiv
ādayāmetha suṇāmi dhammaṁ
57
Sam
āgatā saṭṭhisahassa bhikkhū
D
ūtā ca rañño paṭivedayiṁsu,
Sa
ṅgho mahāsannipāte sutuṭṭho
Gacch
āhi vaṁ icchasi saṅghadassanaṁ.

* "Tassa’ppam
ādavaggaṁ so sāmaṇero abhāsatha,
Ta
ṁ suvā bhūmipālo so pasanno jinasāsane" mahāvaṁse.
1. Ṛc.l̥: kaly
āṇimitassa. 2. Pa:ta: nimittaāgami,
3. Ṛc.l̥: sam
āgamaṁ. Ṛc.l̥: nagaramhī

[SL Page 036] [\x 36/]
58
D
ūtassa vacanaṁ suvā asokadhammo mahīpati,
Āmantayī ñātisaṅghamittāmacce ca badhave.
59
Dakkhi
ṇadānaṁ dassāma mahāsaṅghasamāgame,
Karoma veyy
āvatikaṁ yathāsattiṁ yathābalaṁ.
60
Ma
ṇḍapaṁ āsanaṁ udakaṁ upaṭṭhānaṁ dānabhojanaṁ,
Pa
ṭiyādentu me khippaṁ dānārahaṁ anucchaviṁ.
61
S
ūpeyyabhattakārā ca suci yāgu susaṅkhatā,
Pa
ṭiyādentu me khippaṁ manuññaṁ bhojanaṁ suciṁ
62
Mah
ādānañca dassāmi bhikkhusaṅghe guṇuttame,
Nagare bheriyo vajjantu v
īthiyo samajjantu te.
63
Vikirantu v
ālukaṁ setaṁ pupphañca pañcavaṇṇakaṁ,
M
ālagghiyaṁ toraṇañca kadalī puṇṇaghaṭaṁ subhaṁ.
64
Utukkamapara
ṁ thūpaṁ 1 ṭhapayantu tahiṁ tahiṁ,
Vathehi ca dhaja
ṁ kavā badhayantu tahiṁ tahiṁ
65
M
ālādāmasamāyuttā sobhayantu imaṁ puraṁ,
Khattiy
ā brāhmaṇā vessā suddā aññakulāsu ca
66
Vatha
ṁ ābharaṇaṁ pupphaṁ nānālaṅkārabhūsitā,
Ādāya dīpaṁ jalamānaṁ gacchantu saṅghadassanaṁ.
67
Sabba
ñca tālāvacaraṁ 2 nānākulāca sikkhitā,
Vajjantu vaggusavan
īyā 3 susirā maddalāni ca.
68
La
ṅkārakāmadā ce’va sothiyā naṭanāṭakā,
Sabbe sa
ṅghaṁ upayantu bhāsayantu samāgataṁ.
69
Puppha
ñca anekavidhaṁ puṇṇaghaṭañca anekadhā,
Va
ṇṇakaṁ ce’va karontu pūjaṁ anekarāsiyo.
70
Nagarassa pa
ṭihāra mantare
D
ānaṁ sabbaṁ paṭiyantu pathitaṁ,
P
ūjaṁ samādāya raṭṭhavāsikā
Ratti
ṁdivaṁ tiyāma asesato.

1. Pa:du:ta: uss
āpitadhajaṁ thūpaṁ. Ussāpetu tahiṁ tahiṁ. 2. Ṛc.l̥: gadhabbā. 3. Ṛc.l̥:
sussar
āgacchantu aggavaraṁ saṅghadassanaṁ.

[SL Page 037] [\x 37/]
71
Ta
ṁ rattiyā accayena bhattaṁ sakasivesane,
Pa
ṇītarasasampannaṁ paṭiyādevāna khattiyo.
72
S
āmacce saparivāre āṇāpesi mahāyaso,
Gadham
ālā pupphakūṭaṁ pupphachattadhajaṁ bahuṁ.
73
Div
ā dīpaṁ jalamānaṁ abhiharantu mahājanā,
Y
āvatā mayā āṇattā tāvatā abhiharantu te.
74
Imamhi nagare sabbe negam
ā ca catuddisā,
Sabbeva r
ājaparisā sayoggabalavāhanā.
75
Sabbe ma
ṁ anugacchantu bhikkhusaṅghassa dassanaṁ,
Mahat
ā rājānubhāvena nīyyāsi rājakuñjaro.
76
Sakkova nadanuyy
ānaṁ evaṁ sobhi mahīpati,
Ganv
ā rājā taramāno 1 bhikkhusaṅghassa santike.
77
Abhiv
ādevāna sammodi vedajāto katañjali,
Ārocayī bhikkhusaṅghaṁ mama’thā yānukampatu.2
78
Y
āva bhikkhū anuppatte sabbe anto nivesane,
Sa
ṅghassa pitaraṁ theraṁ pattaṁ ādāya khattiyo.
79
P
ūjamāno bahu pupphehi pāvisi nagaraṁ varaṁ,
Nivesana
ṁ pavesevā nisīdāpevāna āsane.
80
Y
āguṁ nānāvidhaṁ khajjaṁ bhojanaṁ ca mahārahaṁ,
Ad
āsi payatapāṇi yāvadathaṁ yadicchakaṁ.
81
Bhutt
āvī bhikkhusaṅghassa onītapattapāṇino,
Ekamekassa bhikkhuno ad
āsi yugasāṭakaṁ.
82
P
ādasambhañjanaṁ telaṁ chattaṁ cāpi upāhanaṁ,
Sabba
ṁ samaṇaparikkhāraṁ adāsi phāṇitaṁ madhuṁ.
83
Pariv
ārevāna nisīdi dhammāsoko mahīpati,
Nisajja r
ājā pavāresi bhikkhusaṅghassa paccayaṁ.
84
Y
āvatā bhikkhu icchanti tāva demi yadicchakaṁ,
Santappev
āna 3 sakkaccaṁ sampavārevāna paccaye.
85
Tato pucchi
ṁ sugambhīraṁ dhammakkhadhaṁ sudesitaṁ,
Athi bhante paricchedo desit
ā’diccabadhunā.

1. Ṛc:l̥: ganv
āna rājā taramānarūpo 2. Ṛc.l̥: mamathaṁ. 3. Ṛc.l̥: parikkhārena.

[SL Page 038] [\x 38/]
86
N
āmaṁ liṅgaṁ vibhattiñca koṭṭhāsañcā’pi saṅkhataṁ,
Ettaka
ṁ’va dhammakkhadhānaṁ 1 gaṇanaṁ athi pavediya.
87
Athi r
ājā gaṇivāna desitā’diccabadhunā,
Suvibhatta
ṁ supaññattaṁ suniddiṭṭhaṁ sudesitaṁ.
88
Sahetu
ṁ athasampannaṁ khalitaṁ nathi subhāsitaṁ,
Satipa
ṭṭhānaṁ sammappadhānaṁ iddhipādañca idirayaṁ.
89
Bala
ṁ bojdhaṅgaṁ maggaṅgaṁ suvibhattaṁ sudesitaṁ,
Eva
ṁ sattappabhedañca bodhipakkhiya muttamaṁ.
90
Lokuttara
ṁ dhammavaraṁ navaṅgaṁ sathusāsanaṁ,
Vith
āritaṁ suvibhattaṁ desesi dīpaduttamo.
91
Catur
āsītisahassāni dhammakkhadhaṁ anūnakaṁ,
P
āṇinaṁ anukampāya desitā ‘diccabadhunā
92
Amatuttama
ṁ varadhammaṁ saṁsāraparimocanaṁ,
Sabbadukkhakkhaya
ṁ maggaṁ desesi amatogadhaṁ.
93 Suv
āna vacanaṁ rājā bhikkhusaṅghassa bhāsitaṁ,
P
āmojjahāsabahulo vedajāto narāsabho.
Sar
ājikā 2 parisāya imaṁ vākyaṁ udāhari
94
Catur
āsīti sahassāni paripuṇṇaṁ anūnakaṁ,
Desita
ṁ Buddhaseṭṭhassa dhammakkhadhaṁ mahārahaṁ.
95
Catur
āsīti sahassāni ārāmaṁ kārayāmahaṁ,3
Ekekadhammakkhadhassa ekek
ārāmaṁ pūjayaṁ.
96
Channavutiko
ṭidhanaṁ vissajjevāna khattiyo,
Tameva divasa
ṁ rājā āṇāpesi 4 ca tāvade.
97
Tasmi
ṁ kāle jambudīpe nagaraṁ caturāsītiyo,
Ekekanagara
ṭṭhāne paccekā’rāmaṁ kārayī.
98
Anto t
īṇi ca vassāni vihāraṁ kavāna khattiyo,
Parini
ṭṭhite ārāme pūjaṁ sattāha kārayi.

Cha
ṭṭhamo paricchedo.
Bh
āṇavāraṁ chaṭṭhamaṁ.

1. Ṛc.l̥: dhammakkhadh
ānaṁ. 2. Pa:ta: sarājikāya 3. Ṛc.l̥: kārayiṁ ahaṁ. 4.Pa:du: mahājane 5.Ṛc.l̥: pariniṭṭhitamhi. 6. Ṛc.l̥: samaye.

[SL Page 039] [\x 39/]

1
Mah
āsamāgame hoti jambudīpasamantato,
Bhikkh
ū asītikoṭiyo bhikkhunīchannavutisahassiyo.
2
Bhikkh
ū ca bhikkhuniyo ca chalabhiññā bahutarā,
Bhikkh
ū iddhānubhāvena samaṁ kavā mahītalaṁ.
3
Lokavivara
ṇaṁ kavā dassesuṁ pūjiye mahe,
Asok
ārāme ṭhito rājā jambudīpaṁ avekkhati.
4
Bhikkh
ū iddhānubhāvena asoko sabbatha passati,
Addasa vih
āraṁ sabbaṁ sabbatha mahiyaṁ kataṁ.
5
Dhaja
ṁ ussāpitaṁ pupphaṁ toraṇañca mālagghiyaṁ,
Kadal
īpuṇṇaghaṭañceva nānāpupphasamohitaṁ.
6
Addasa d
īpamaṇḍalaṁ vibhūsantaṁ catuddisaṁ,
Pamodito ha
ṭṭhamanopekkhantovattate mahe
7
Sam
āgate bhikkhusaṅghe bhikkhunī ca samāgate,
Mah
ādānañca paññattaṁ diyamāne vanibbake
8
Catur
āsīti sahassāni vihāre disvāna pūjite,
Asoko’pi attamano bhikkhusa
ṅghaṁ pavedayi.
9
Aha
ñca bhante dāyādo sathubuddhassa sāsane,
Bahu mayha
ṁ pariccāgo sāsane sāravādino
10
Channavutiko
ṭiyo ca vissajjevā mahādhanaṁ,
Catur
āsīti sahassāni ārāmaṁ kāritā mayā.
11
P
ūjāya dhammakkhadhassa Buddhaseṭṭhassa desite,
Catt
āri satasahassāni devasikaṁ pavattayi.
12 Eka
ñca cetiyaṁ pūjaṁ ekaṁ nigrodhasavhayaṁ,
Eka
ñca dhammakathikānaṁ ekaṁ gilānapaccayaṁ.
13
D
īyati devasikaṁ niccaṁ mahāgaṅgāva odanaṁ,
A
ñño koci pariccāgo bhiyyo mayhaṁ navijjati.
14
Saddh
ā mayhaṁ daḷhatarā tasmā dāyādo sāsane,
Suv
āna vacanaṁ rañño dhammāsokassa bhāsitaṁ.
15
Pa
ṇḍito sutasampanno nipuṇathavinicchayo,
Sa
ṅghassa tesu vihāraṁ anuggahathāya sāsanaṁ.
16
An
āgate ca addhāne pavattiṁ ñavā vicakkhaṇo,
By
ākāsi moggalīputto dhammāsokena pucchitaṁ.

[SL Page 040] [\x 40/]
17
Paccayad
āyako nāma sāsane paribāhiro, 1
Yassa putta
ṁ vā dhītaraṁ vā urasmiṁ jātamavayaṁ
18
Pabb
ājesi cajevāna sove dāyādo sāsane,
Suv
āna vacanaṁ rājā dhammāsoko mahīpati.
19
Mahidakum
āraṁ puttaṁ saṅghamittañca dhitaraṁ,
Ubho
āmantayī rājā dāyādo homi sāsane.
20
Suv
āna pituno vākyaṁ ubho puttādhivāsayuṁ,
Su
ṭṭhu deva sampaṭicchāma karoma vacanaṁ tava.
21
Pabb
ājehi 2 ca no khippaṁ dāyādo hohi sāsane,
Paripu
ṇṇavīsativasso mahido asokatrajo
22
Sa
ṅghamittā ca jātiyā vassaṁ aṭṭhārasaṁ bhave,
Chavassamhi asokassa ubho pabbajit
ā pajā.
23
Tathe’va upasampanno mahido d
īpajotako,
Sa
ṅghamittā tadāyeva sikkhāyo’va samādiyi.
24
Ahu moggaliputto’va therav
ādo mahāgaṇī,
Catupa
ññāsavassamhi dhammāsoko abhisitto
25
Asokass
ābhisittato chasaṭṭhi moggalisavhayo,
Tato mahido pabbajito moggaliputtassa santike,
Pabb
ājesi mahādevo majdhanto upasampade.
26
Ime te n
āyakā tīṇi mahidassā’nukampakā,
Moggaliputto upajdh
āyo mahidaṁ dīpajotakaṁ.
27
V
ācesi piṭakaṁ sabbaṁ athaṁ dhammañca kevalaṁ,
Asokassa dasavassamhi mahido catuvassiko
28
Sabba
ṁ sutapariyattiṁ gaṇū pācariyo 3 ahū,
Sudesita
ṁ suvibhattaṁ ubho saṅgahasuttakaṁ
29
Mahido therav
ādakaṁ uggahevāna dhārayi,
Vin
īto moggaliputto mahidaṁ asokatrajaṁ
30
Tisso vijj
ā chaḷabhiññā caturo paṭisambhidā,
Tisso moggaliputto ca mahida
ṁ saddhivihārikaṁ.

1. Ṛc.l̥. Pa
ṭibāhiro. 2. Pa:du: pabbājesi. 3. Ṛc.l̥: gaṇīpācariyo.

[SL Page 041] [\x 41/]

Āgamapiṭakaṁ sabbaṁ sikkhāpesi nirantaraṁ.

31
T
īṇi vassamhi nigrodho catuvassamhi bhātaro,
Chavassamhi pabbajito mahido asokatrajo.
32
Kontiputt
ā ubho therā tisso cā’pi sumittako,
A
ṭṭhavassamhi sokassa parinibbiṁsu mahiddhikā.*
33
Ime kum
ārā pabbajitā ubho therā ca nibbutā,
Up
āsakattaṁ desiṁsu khattiyā brāhmaṇā bahū.
34
Mah
ālābho ca sakkāro uppajji Buddhasāsane,
Pah
īṇalābhasakkārā tithiyā puthuladdhikā.
35
Pa
ṇḍaraṅgā jaṭilā ca nigaṇṭhā’celakādikā,
A
ṭṭhaṁsu sattavassāni ahosi vagguposatho.
36
Ariy
ā pesalā lajji na pavisanti uposathaṁ,
Sampatte ca vassasate vassa
ṁ chattiṁsa satāni ca.
37
Sa
ṭṭhibhikkhūsahassāni asokārāme vasiṁsu te,
Ājīvakā aññaladdhikā nānā dūsenti sāsanaṁ.
38
Sabbe k
āsāvavasanā dūsenti jinasāsanaṁ,
Bhikkhusahassaparivuto cha
ḷabhiñño mahiddhiko.

* "Pure p
āṭaliputtamhā vane vanacaro caraṁ."

"Kuntakinnariy
ā saddhiṁ saṁvāsaṁ kappayī kira,
Tena sa
ṁvāsamavāya sā putte janayī duve.

Tisso je
ṭṭho kaṇiṭṭhotu sumitto nāma nāmato,
Mah
āvaruṇatherassa kāle pabbajjasantike.

Arahatta
ṁ pāpuṇiṁsu chaḷabhiññā guṇaṁ ubho,
P
āde kīṭavisenā’si phuṭṭho jeṭṭho savedano,

Āha puṭṭho kaṇiṭṭhona bhesajjaṁ pasataṁ ghataṁ,
Ra
ñño nivedanaṁ thero gilānavattato’pi so.

Sappiyatha
ñca caraṇaṁ pacchābhattaṁ paṭikkhipi,
Pi
ṇḍāya ce caraṁ sappiṁ labhase vaṁ tamāhara.

Icc
āha tissathero so sumittaṁ theramuttamaṁ,
Pi
ṇḍāya caratā tena na laddhaṁ pasataṁ ghataṁ.

Sapp
īkumhasatenāpi vyādhijāto asādhiyo,
Teneva vy
ādhinā thero patto āyukkhayantikaṁ.

[SL Page 042] [\x 42/]
39
Moggaliputto mah
āpañño paravādappamaddano,1
Therav
ādaṁ daḷhaṁ kavā saṅgahaṁ tatiyaṁ kato.
40
Maddiv
ā nānāvādāni nīharivā alajjino 2,
S
āsanaṁ jotayivāna kathāvathuṁ pakāsayi
41
Tassa moggaliputtassa mahido saddhivih
āriko,
Upajdh
āyassa santike saddhammaṁ pariyāpuṇī.
42
Nik
āye pañca vācesi sattace’va pakaraṇe,
Ubhato vibha
ṅgaṁ vinayaṁ parivāraṁ ca khadhakaṁ
Uggahi v
īro nipuṇo upajdhāyassa santike’ti.
43
Nikkhante dutiye vassasate vass
āni chattiṁsati,
Puna bhedo aj
āyitha theravādāna’muttamo
44
P
āṭaliputtanagaramhi rajjaṁ kāresi khattiyo,
Dhamm
āsoko mahārājā pasanno Buddhasāsane.
45
Mah
ādānaṁ pavattesi saṅghe guṇavaruttame,
Catt
āri satasahassāni ekāhene’va nissaji.
46
Cetiyassa yaj
ā ekaṁ dhammassa savanassa ca,
Gil
ānānañca paccayaṁ ekaṁ saṅghassa nissaji.
47
Tithiy
ā lābhaṁ disvāna sakkārañca mahārahaṁ,
Sa
ṭṭhimattasahassāni theyyasaṁvāsakā ahū.
48
Asok
ārāmavihāramhi pātimokkho paricchiji,
K
ārāpento pātimokkhaṁ amacco ariyeghātayi. 3
49
Tithiye niggahath
āya bahū Buddhassa sāvakā,
Sa
ṭṭhimattasahassāni jinaputtā samāgatā

Ovadivappam
ādena nibbātuṁ mānasaṁ akā,
Ākāsamhi nisīdivā tejodhātuvasena so.

Yath
āruci adhiṭṭhāya-pe-tenāpi ca mahājano,
Kuntiputt
ā duve therā te lokahitakārino.

Nibb
āyiṁsu asokassa raññovassa’mhi aṭṭhame,
Tatoppabh
ūti saṅghassa lābhotīva mahā ahū" mahāvaṁse.

1. Ṛc.l̥:ta: "moggaliputto ga
ṇapāmokkho akāsi dhammasaṅgahaṁ" 2. Pa:ta:pa:Ṛc.l̥:bahū. 3. Du
Ṛc.l̥: ariy
ānaṁ aghātayi

[SL Page 043] [\x 43/]
50
Etasmi
ṁ sannipātamhi thero moggaliatrajo,
Sathukappo mah
ānāgo paṭhavyā nathi īdiso.
51
Ariy
ānaṁ ghātitaṁ kammaṁ rājā theraṁ apucchatha,
P
āṭihīraṁ karivāna rañño kaṅkhaṁvinodayi.
52
Therassa santike r
ājā uggahevāna sāsanaṁ,
Theyyasa
ṁvāsabhikkhuno nāseti liṅganāsanaṁ.
53
Tithiy
āsakavādena pabbajivā anādarā,
Buddhavacana
ṁ bhidiṁsu visuddhakañcanaṁ iva.
54
Sabbe’pi te bhinnav
ādā vilomā theravādato,
Tesa
ñca niggahathāya sakavādavibodhanaṁ 1
55
Desesi thero abhidhamma
ṁ kathāvathuppakaraṇaṁ,
Niggaho
īdiso nathi paravādappamaddanaṁ
56
Desev
ā thero abhidhammaṁ kathāvathuppakaraṇaṁ,
Sakav
ādasodhanathāya sāsanaṁ dīghakālikaṁ.
57
Arahant
ānaṁ sahassaṁ uccinivāna nāyako,
Vara
ṁ varaṁ gahevāna akāsi dhammasaṅgahaṁ.
58
Asok
ārāmavihāramhi dhammarājena kārite,
Navam
āsehi niṭṭhāsi tatiyo saṅgaho ayanti.

Tatiyasaddhammasa
ṅgahaṁ niṭṭhitaṁ.
Sattamo paricchedo.

 

Bhāṇavāraṁ sattamaṁ

 

1
Moggaliputto d
īghadassī sāsanassa anāgate,
Paccantamhi pati
ṭṭhānaṁ disvā dibbena cakkhunā.
2
Majdhantik
ādayo there pāhesi attapañcame,
S
āsanassa patiṭṭhāya paccante sattavuddhiyā.
3
Paccattak
ānaṁ desānaṁ anukampāya pāṇinaṁ,
Pabh
ātukā balappattā desetha dhammamuttamaṁ.

Ṛc.l̥: virocana
ṁ.

[SL Page 044] [\x 44/]
4
Ganv
ā gadhāra visayaṁ majdhantiko mahāisi,
Kupita
ṁ nāgaṁ pasādevā mocesi badhanā bahu
5
Ganv
āna raṭṭhaṁ mahisaṁ mahādevo mahiddhiko,
Codiv
ā nirayadukkhena mocesi badhanā bahu.
6
Ath
āparo’pi rakkhito vikubbaṇesu kovido,
Veh
āsaṁ abbhugganvāna desesi anamataggiyaṁ.
7
Yonakadhammarakkhitathero n
āma mahāmati,
Aggikkhadhopamasutta-kath
āya aparantakaṁ,
Mah
ādhammarakkhitathero mahāraṭṭhaṁ pasādayi.
8
N
āradakassapajātakakathāya ca mahiddhiko,
Mah
ārakkhitatheropi yonakalokaṁ pasādayi.
9
K
ālakārāmasuttanta-kathāya 1 ca mahiddhiko,
Kassapagotto 2 yo thero majdhimo 3 ca dur
āsado
10
Sahadevo m
ūlakadevo 4 yakkhagaṇaṁ pasādayuṁ,
Kathesu
ṁ tatha suttantaṁ dhammacakkappavattanaṁ
11
Suva
ṇṇabhūmiṁ ganvāna soṇuttaro 5 mahiddhiko,
Niddhamev
ā pisācepi 6 mocesi badhanā bahu.
12
La
ṅkādīpavaraṁ ganvā mahido attapañcamo,
S
āsanaṁ thāvaraṁ kavā mocesi badhanā bahu.*

N
ānādesa pasādo nāma
A
ṭṭhamo paricchedo.

Bhāṇavāraṁ aṭṭhamaṁ

 

1. Du:ta: kālakārāmasuttantaṁ kathāpesimahiddhiko. 2. Ṛc.l̥: gottoca. 3. Ṛc. l̥: durabhisaro. 4.
Ṛc.l̥: himavante 5. Sonuttar
ā. Ṛc.l̥. Pisācagaṇe.

* "Mah
āmahidatherantaṁ theraṁ iṭṭhiya muttiyaṁ,
Sambala
ṁ bhaddasālañca sake saddhivihārike.

La
ṅkādīpe manuññamhi manuññaṁ jinasāsanaṁ,
Pati
ṭṭhāpetha tumhe’ti pañca there apesayī

Tad
ā kasmīragadhāre pakkaṁ sassaṁ mahiddhiko,
Āravālonāgarājā vassaṁ karakasaññitaṁ. [Dipa04]
[SL Page 045] [\x 45/]

Vass
āpevā samuddasmiṁ sabbaṁ khipati dāruṇo,
Tatra majdhantikathero khippa
ṁ ganvā vihāsayā.

Āravāladahe vāri-piṭṭhe caṅkamaṇādike,
Ak
āsi disvā taṁ nāgā ruṭṭhā rañño nivedayuṁ.

N
āgarājātha ruṭṭho so vividhā bhiṁsikā kari,
V
ātā mahantā vāyanti megho gajjati vassatī.

Phalantya saniyo vijju niccharanti tato tato,
Mah
īruhā pabbatānaṁ kūṭāni papatanti ca.

Vir
ūparūpā nāgā ca bhiṁsā penti samantato,
Saya
ṁ dhupāyati jalatyakkosanto anekadhā.

Sabba
ṁ taṁ iddhiyā thero paṭibāhiya bhiṁsanaṁ,
Avoca n
āgarājantaṁ dassento balamuttamaṁ.

Sadevako’pi ce loko
āganvā tāsaseyya maṁ,
Name pa
ṭibalo assa janetuṁ bhayabheravaṁ

Sacepi va
ṁ mahiṁ sabbaṁ sasamuddaṁ sapabbataṁ,
Ukkhipiv
ā mahānāga! Khipeyyāsi mamopari.

Neva me sakku
ṇeyyāsi janetuṁ bhayabheravaṁ,
A
ññadathu tavevassa vighāto uragādhipa.

Ta
ṁ suvā nimmadassassa thero dhammadesayi,
Tato sara
ṇasīlesu nāgarājā patiṭṭhahi,

Tatheva catur
āsīti sahassāni bhujaṅgamā,
Himavante ca gadhabb
ā yakkhā kumbhaṇḍakā bahu.

Pa
ñcako nāma sakkho tu saddhiṁ hārītayakkhiyā,
Pa
ñcasatehi puttehi phalaṁ pāpuṇi ādikaṁ.
M
ādāni kodhaṁ janayī ito uddhaṁ yathāpure,
Sassagh
ātañca mākatha sukhakāmā hi pāṇino.

Karotha metta
ṁ sattesu vasantu manujā sukhaṁ,
Iti ten
ānusiṭṭhā te tatheva paṭipajjisuṁ.

Tato ratanapalla
ṅke theraṁ so uragādhipo,
Nis
īdāpiya aṭṭhāsi vijamāno tadantike.

Tad
ā kasmīragadhāravāsīno manujā gatā,
N
āgarājassa pūjathaṁ ganvā theraṁ mahiddhikaṁ,

[SL Page 046] [\x 46/]

Theramev
ābhivādevā ekamantaṁ nisīdisuṁ,
Tesa
ṁ dhammamadesesī thero āsivisopamaṁ.

As
ītiyā sahassānaṁ dhammābhisamayo ahū,
Satasahassa puris
ā pabbajuṁ therasantike

Tatoppabh
ūti kasmīragadhārā te idānipi,
Āsuṁ kāsāvapajjotā vathuttayaparāyanā.

Ganv
ā mahādevathero desaṁ mahisamaṇḍalaṁ,
Suttanta
ṁ devadūtaṁ so kathesi janamajdhago

Catt
āḷīsasahassāni dhammacakkhuṁ visodhayuṁ,
Catt
āḷīsasahassāni pabbajiṁsu tadantike.

Ganv
ātha rakkhitathero vanavāsaṁ nabhe ṭhito,
Sa
ññèttamanamataggaṁ kathesi janamajdhago.

Sa
ṭṭhinnarasahassānaṁ dhammābhisamayo ahū,
Sattati
ṁsasahassāni pabbajiṁsu tadantike.

Vih
ārānaṁ pañcasataṁ tasmiṁ dese patiṭṭhahi,
Pati
ṭṭhāpesi tatheva thero so jinasāsanaṁ.

Ganv
ā parantakaṁ thero yonako dhammarakkhito,
Aggikkhadhopama
ṁ suttaṁ kathevā janamajdhago.

Sattati
ṁsasahassāni pāṇe tatha samāgate,
Dhamm
āmatamapāyesi dhammādhammesu kovido.

Puris
ānaṁ sahassañca ithiyo ca tato’dhikā,
Khattiy
ānaṁ kulā yeva nikkhamivāna pabbajuṁ.

Mah
āraṭṭhamisī ganvā so mahādhammarakkhito,
Mah
ānāradakassapavhaṁ jātakaṁ kathayī tahiṁ.

Maggaphala
ṁ pāpuṇiṁsu caturāsīti sahassakā,
Terasantu sahass
āni pabbajiṁsu tadantike.

Ganv
āna yonavisayaṁ so mahārakkhito isī,
K
ālākārāmasuttantaṁ kathesi janamajdhago.

[SL Page 047] [\x 47/]

P
āṇasatasahassāni sahassāni ca sattati,
Maggaphala
ṁ pāpuṇiṁsu dasasahassāni pabbajuṁ

Ganv
ā catuhi therehi desesī majdhimo isī,
Himavantapadesasmi
ṁ dhammacakkappavattanaṁ.

Maggaphala
ṁ pāpuṇiṁsu asītipāṇakoṭiyo,
V
īsuṁ te pañcavhayaṁ pañcatherā pasādayuṁ

Puris
ā satasahassāni ekekasseva santike,
Pabbaji
ṁsu pasādena sammāsambuddhasāsane

Saddhi
ṁ uttaratherena soṇathero mahiddhiko,
Suva
ṇṇabhūmiṁ agamā tasmintu samaye pana.

J
āte jāte rājagehe dārakerudarakkhasī,
Samuddato nikkhamiv
ā bhakkhivā pana gacchati

Tasmi
ṁ khaṇe rājagehe jāto hoti kumārako,
There manuss
ā passivā "rakkhasānaṁ sahāyakā"

Iti cintiya m
āretuṁ sāyudhā upasaṅkamuṁ,
"Kimetanti" ca pucchiv
ā therā te evamāhu ne.

"Sama
ṇā mayaṁ sīlavantā na rakkhasi sahāyakā",
Rakkhas
ī sā saparisā nikkhantā hoti sāgarā.

Ta
ṁ disvā na mahārāvaṁ viraviṁsu mahājanā,
Digu
ṇe rakkhase thero māpayivā bhayānake

Ta
ṁ rakkhasīṁ saparisaṁ parikkhipi samantato,
"Ida
ṁ imehi laddhanti" manvā bhītā palāyi sā

Tassa desassa
ārakkhaṁ ṭhapevāna samantato,
Tasmi
ṁ samāgame thero brahmajālamadesayī.

Sara
ṇesu ca sīlesu aṭṭhaṁsu bahavo janā,
Sa
ṭṭhiyā tu sahassānaṁ dhammābhisamayo ahū

A
ḍḍhuḍḍhāni sahassāni pabbajuṁ kuladārakā,
Pabbaji
ṁsu diyaḍḍhantu sahassaṁ kuladhītaro

Tatoppabh
ūti sañjāte rājagehe kumārake,
N
āmaṁ kariṁsu rājāno soṇuttarasamānake" mahāvaṁse

[SL Page 048] [\x 48/]
1
La
ṅkādīpo ayaṁ ahu sīhena sīhalā iti,
D
īpuppattiṁ imaṁ vaṁsaṁ suṇātha vacanaṁ mama.*
2
Va
ṅgarājassāyaṁ dhītā araññe vanagocarā,
S
īhasaṁvāsamavāya bhātaro janayī duve.
3
S
īhabāhu ca sīvalī kumārā cāru dassanā,
M
ātā ca susimā nāma pitā ca sīhasavhayo
4
Atikkante so
ḷasavasse nikkhamivā śuhantarā,
M
āpesi nagaraṁ tatha sīhapuraṁ varuttamaṁ
5
L
āḷaraṭṭhe tahiṁ rājā sīhaputto mahabbalo,
Anus
āsi mahārajjaṁ sīhapuravaruttame.

* "Va
ṅgesu vaṅganagare vaṅgarājā ahū pure,
K
āliṅgarañño dhītā’si mahesi tassa rājino

So r
ājā deviyā tassā ekaṁ alabhi dhītaraṁ,
Nem
īttā vyākaruṁ tassā saṁvāsaṁ migarājinā.

At
īva rūpinī āsi atīva kāmagiddhinī,
Devena deviy
ā cāpi lajjāyāsi jigucchitā

Ek
ākinī sā nikkhamma sericārasukhathinī,
Sathena saha a
ññātā agā magadhagāminā

Āālaraṭṭhe aṭavīyā sīho satha mahiddhavi,
A
ññatha sesā dhāviṁsu sīhāgatadisantu sā.

Ga
ṇhivā gocaraṁ sīho gacchaṁ disvā tamārakā,
Ratto up
āga lāḷento laṅgulaṁ pattakaṇṇako.

S
ā taṁ disvā sarivāna nemittavacanaṁ sutaṁ,
Abh
ītā tassa aṅgāni rañjayanti parāmasi.

Tass
ā phassenātiratto piṭṭhiṁ āropiyā’su taṁ,
S
īho sakaṁ guhaṁ nevā tāya saṁvāsa mācarī.

Tena sa
ṁvāsa mavāya kālena yamake duve,
Putata
ñca dhītarañcāti rājadhītā janesi sā.

Puttassa hathap
ādāsuṁ sīhākārā tato akā,
N
āmena sīhabāhuṁ taṁ dhitaraṁ sīhasīvaliṁ.

Putto so
ḷasavasso so mātaraṁ pucchi saṁsayaṁ,
Tuva
ṁ pitā ca no amma kasmā visadisā iti." Mahāvaṁse.

[SL Page 049] [\x 49/]
6
Khatti
ṁsa bhātaro honti sīhaputtassa atrajā,
Vijayo ca sumitto ca subhaje
ṭṭhabhātarā ahuṁ.
7
Vijayo so kum
ārotu pagabbho cāsikakkhalo,
Karoti vilopakamma
ṁ atikicchaṁ sudāruṇaṁ
8
Sam
āgatā jānapadā negamā ca samāgatā,
Upasa
ṅkamma rājānaṁ vijayadosaṁ pakāsayuṁ.
9
Tesa
ṁ taṁ vacanaṁ ‘suvā rājā kupitamānaso,
Āṇāpesi amaccānaṁ kumāraṁ nīharatha imaṁ.
10
Paric
ārikā ime sabbe puttadārā ca badhavā,
D
āsidāsakammakare nīharantu janappadā.
11
Tato ta
ṁ nīharivāna visuṁ kavāna badhave,
Āropevāna te nāvaṁ vuyhitha aṇṇave tadā.
12
Pakkamantu yath
ā kāmaṁ hontī sabbe adassanaṁ,
Ra
ṭṭhe janapade vāsaṁ mā puna āgamicchati.
13
Kum
āro 2 ārūḷhanāvā gatā dīpaṁ adassanaṁ,3
N
āmadheyyaṁ tadā āsī naggadīpanti vuccati.
14
Mahil
ānaṁ ārūḷhanāvā gatā dīpaṁ avassakaṁ,
N
āmadheyyaṁ tadā āsi mahilāraṭṭhanti vuccati.
15
Puris
ānaṁ ārūḷhanāvā uplavantā ca sāgaraṁ,
Vippana
ṭṭhā disāmūḷhā gatā suppārapaṭṭanaṁ.
16
Orohiv
āna suppāraṁ sattasatañca te tadā,
Vipula
ṁ sakkārasammānaṁ akaṁsu te suppārakā.
17
Tesu sakkariyam
ānesu vijayo ca sahāyakā,
Sabbe ludd
āni kammāni kurumānā na bujdhakā.
18
P
āṇaṁ adinnaṁ paradāraṁ musāvādañca pesuṇaṁ,
An
ācārañca dussilyaṁ ācaranti sudāruṇaṁ.
19
Kakkhala
ṁ pharusaṁ ghoraṁ kammaṁ kavā sudāruṇaṁ,
Ujdh
āyevāna mantiṁsu khippaṁ ghātema dhuttake.
20
Ojad
īpo varadīpo maṇḍadīpo’ti vā ahu,
La
ṅkādīpo ca paṇṇatti tambapaṇṇi’ti ñāyati.
21
Parinibb
ānasamaye sambuddho dīpaduttamo, 4
S
īhabāhussā’yaṁ putto vijayo nāma khattiyo.

1. Ṛc.l̥: vacana
ṁ suvāna. 2. Ṛc.l̥: kumārānaṁ. 3. Ṛc.l̥:pa:ta: avassakaṁ. 4. Ṛc.l̥: sambuddhe
dipaduttame.

[SL Page 050] [\x 50/]
22
La
ṅkādīpaṁ anuppatto jahevā jambudīpakaṁ. 1
By
ākāsī Buddhaseṭṭho so rājā hessati khattiyo.
23
Tato
āmantayī sathā sakkaṁ devānamissaraṁ, 2
La
ṅkādīpassa ussukkaṁ mā pamajjatha kosiya.
24
Sambuddhassa vaco suv
ā devarājā sujampati,
Uppalava
ṇṇassa ācikkhi dīpaṁ ārakkhakāraṇaṁ.
25
Sakkassa vacana
ṁ suvā devaputto mahiddhiko,
La
ṅkādīpassa ārakkhaṁ sapariso paccupaṭṭhāti.
26
Tayo m
āse vasivāna vijayo bhārukacchake,
Ujdh
āyevā janakāyaṁ tameva nāva māruhī.
27
Ārohivā sakaṁ nāvaṁ uplavantāva 3 sāgaraṁ,
Ukkhitt
āvātavegena nadīmūḷhā mahājanā.
28
La
ṅkādīpa mupāgamma orohivā thale ṭhitā,
Pati
ṭṭhitā dharaṇitale atijigacchitā have.
29
Pip
āsitā kilantāca padasā gamanaṁ akā. 4
Ubho p
āṇīhi jannūhi yogaṁ kavā na bhūmiyaṁ.
30
Majdhe vu
ṭṭhāya ṭhavāna pāṇī passanti sobhaṇā,
Suratta
ṁ paṁsubhūmibhāge hathapāṇimhi makkhite.
31
N
āmadheyyaṁ tadā āsi tambapaṇṇi’ti taṁ ahu,*
Pa
ṭhamaṁ nagaraṁ tambapaṇṇi laṅkādīpavaruttame.
32
Vijayo tahi
ṁ vassanto issariyaṁ anusāsi so,
Vijayo vijito c
āpi sa nāmaṁ anurakena ca.

1. Ṛc.l̥: d
īpavhayaṁ. 2. Ṛc.l̥: devānam issaram.
3. Ṛc.l̥: uppilavant
ā, 4. Jāyati.

* "N
āvāya bhūmi motiṇṇavijayappamukhā tadā,
Kilant
āpāṇinā bhūmiṁ ālambiya nisīdisuṁ.

Tambabh
ūmirajo phuṭṭho tambapaṇṇi yato ahū,
So deso ceva d
īpo ca tena tannāmako ahū.

S
īhabahunarido so sīhamā’dinnavā iti,
S
īhalo tena sambadhā ete sabbepi sīhalā." Mahāvaṁse.

[SL Page 051] [\x 51/]
33
Accutag
āmi upatisso paṭhamaṁso idhāgato,
Ākiṇṇānaranārīhi khattiyā ca 1 samāgatā.
34
Tahi
ṁ tahiṁ disābhāge nagaraṁ māpesi khattiyo,
Tambapa
ṇṇi dakkhiṇato nadītīre caruttame.
35
Vijayena m
āpitaṁ nagaraṁ samantā puṭabhedanaṁ,
Vijito vijita
ṁ māpesi so urucelaṁ māpayī,
Nakkhattan
āmako macco māpesi anurādhapuraṁ.*
36
Accutag
āmiyo nāma ujjeniṁ tatha māpayi,
Upatisso upatissa
ṁ (nagaraṁ) sucibhattantarāpaṇaṁ.
37
Iddha
ṁ phitaṁ suvithāraṁ ramaṇīyaṁ manoramaṁ,
La
ṅkādīpavhaye ramme tambapaṇṇimhi issaro
38
Vijayo n
āma nāmena paṭhamaṁ rajjama kārayī,
Āgate sattavassamhi ākiṇṇo janapado ahu.
39
A
ṭṭhatiṁsati vassāni rajjaṁ kāresi khattiyo,
Sambuddhe navame m
āse yakkhasenaṁ vidhaṁsitaṁ.
40
Sambuddhe pa
ñcame vasse nāgānaṁ damayī jino,
Sambuddhe a
ṭṭhame vasse samāpatti samappayī.
41
Im
āni tīṇi ṭhānāni idhā’gami tathāgato,
Sambuddhe pacchime vasse vijayo idham
āgato
42
Manuss
āvāsaṁ akārayī sambuddho dipaduttamo,
Anup
ādisesāya Buddho nibbuto upadhisaṅkhaye.
43
Parinibbutamhi sambuddhe dhammar
āje pabhaṅkare,
A
ṭṭhatiṁsati vassāni rajjaṁ kāresi khattiyo.
44
D
ūtaṁ pāhesi sihapuraṁ sumittavhassa santike,
Lahu
ṁ āgaccha tumhe’ko laṅkādīpavaruttamaṁ.
45
Na’thi koci mamaccaye ima
ṁ rajjānusāsako,
Niyy
ādemi imaṁ dīpaṁ mamaṁ kataparakkamaṁ.

Navamo paricchedo.

Bhāṇavāraṁ navamaṁ

1. Ṛc.l̥. Paṭhamanto. 2. Ṛc.l̥:ta. Bahusabbe.
* "Anur
ādhagāmaṁ tannāmo kadambanadiyantike" mahāvaṁse.

[SL Page 052] [\x 52/]
1
Pa
ṇḍusakkassā’yaṁ dhītākaccānā nāma khattiyā,
Va
ṁsānurakkhanathāya 1 jambudīpā idhāgatā
2
Abhisitt
ā khattiyābhisekena paṇḍuvāsamahesiyā,
Tass
ā saṁvāsamavāya jāyiṁsu ekadasatrajā.
3
Abhayo tisso ca utt
ī ca tisso aselapañcamo,
Vibh
āto rāmo ca sivo ca matto mattakalena ca.
4
Tesa
ṁ kaṇiṭṭhadhītā tu cittā nāmā’ti vissutā,
Ra
ñjayati jane diṭṭhe ummādacittā’ti vuccati.
5
Sa
ṅkhābhisekavassena āgami upatissagāmake,
Paripu
ṇṇatiṁsavassāni rajjaṁ kāresi khattiyo,
Amitodanassa natt
ā te ahesuṁ satta sākiyā.
6
R
āmo tisso anurādho ca mahālidīghāvurohiṇī,
G
āmanī sattamo tesaṁ lokanāthassa vaṁsajā.
7
Pa
ṇḍuvāsassa atrajo abhayo nāma khattiyo,
V
īsatice’va vassāni rajjaṁ kāresi tāvade.
8
D
īghāvussa’trajo dhīro gāmanī paṇḍito ca yo,
Pa
ṇḍuvāsaṁ upaṭṭhanno cittakaññāya saṁvasi.
9
Tassa sa
ṁvāsamavāya ajāyi paṇḍusavhayo,
Att
ānaṁ anurakkhanto avasi dvāramaṇḍale.

Dasamo paricchedo.

Bh
āṇavāraṁ dasamaṁ.

1. Pa:du:Ṛc.l̥: kulavaṁsānukkhanathāya.

[SL Page 053] [\x 53/]
1
Abhayassa v
īsativasse pakuṇḍassa vīsati ahu,
Sattati
ṁsavasso jātiyā abhisitto pakuṇḍako.
2
Abhayassa v
īsativasse coro āsi pakuṇḍako.
3
Yattarasamhi vassamhi hanv
āna satta mātule,
Abhisitto r
ājābhisekena nagare anurādhapure.
4
Atikkante dasavassamhi sa
ṭṭhivassa manāgate,
hapesi g
āmasīmāyo abhayāni gāḷhaṁ kārayī.
5
Ubhato paribhu
ñjivā yakkhamānusakāni ca,
An
ūnāni sattativassāni pakuṇḍo rajjamakārayī.
6
Paku
ṇḍassa ca atrajo atha’ññe muṭasīvo nāma khattiyo,
Issaro tambapa
ṇṇimhi saṭṭhivassaṁ akārayi.
7
Mu
ṭasīvassa atrajā atha’ññe dasabhātukā,
Abhayo tisso n
āgo ca uttimuttābhayena ca.
8
Mitto sivo aselo ca tisso kirena tedasa,
Anul
ādevī sīvalī ca muṭasīvassa dhītaro.
9
Aj
ātasattu aṭṭhame vasse vijayo idha māgato,
Udayassa cuddasavassamhi vijayo k
ālaṁ kato tadā.
10
Udayassa so
ḷase vasse paṇḍuvāsa mabhisiñcayī,
Vijayassa pa
ṇḍuvāsassa ubho rājānama’ntare,
11
Sa
ṁvaccharaṁ tadā āsi tambapaṇṇi arājikā,
N
āgadāsassekavīse paṇḍuvāso tadāgato *
12
N
āgadāseṭhiteyeva abhayopyabhi siñcayī,
......Sattarase’va vass
āni catuvīsati.
13
Cadagutte cuddase vasse gato pa
ṇḍukasavhayo,
Cadaguttassa cuddasavasse mu
ṭasīva mabhisiñcayī
14
Asokobhisittato sattarasavasse up
āgate,
Mu
ṭasīvo’ccayaṁ patto tasmiñce va ca hāyane.

* 11. 12. 14. 23. 24. 30. Ek
āṅkā gāthāyo bahūsupothakesu ākulavyākulībhūtā dissanti.

[SL Page 054] [\x 54/]
15
Hemante dutiye m
āse sāḷhinakkhattamuttamo,
Dev
ānampiyo bhisiñci tambapaṇṇimhi issaro.
16
Ch
ātapabbatapādamhi vephayaṭṭhi tayo ahu,
Set
ā rajatayaṭṭhī ca latā kañcanasannibhā.
17
N
īlaṁ pītaṁ lohitakaṁ odātaṁ ca pabhassareṁ,
K
ālakaṁ hoti sassirīkaṁ pupphasaṇṭhānatādisaṁ,
18
Tath
āpi pupphayaṭṭhi sā dījayaṭṭhi tatheva te,
Dij
ā yatha yathāvaṇṇe evaṁ tatha vanappade.
19
Hayagajarath
āpattā āmalakacalayamuddikā,
Kakudhasadis
ā nāma ete aṭṭha tadā muttā.
20
Uppanne dev
ānampiye tassābhisekatejasā,
Tayo ma
ṇī āhariṁsu malayā ca janappadā.
21
Tayo ya
ṭṭhi chātapādā aṭṭhamuttā samuddakā,
Ma
ṇayo 1 malayā jātā rājārahā mahājanā.
Dev
ānampiyapuññena anto sattāha māharuṁ.
22
Disv
āna rājā ratanaṁ mahagghaṁ ca mahārahaṁ,
Asama
ṁ atulaṁ ratanaṁ acchariyampi dullabhaṁ.
23
Pasanna citto girabbhad
īrayī
Aha
ṁ sujāto kuliko narissaro,
Suci
ṇṇakammassa mame disaṁ phalaṁ
Bah
ūsahassādhikasampadāgamu
24
May
āsuladdhaṁ katapuññasampadaṁ
Bhavesamatho labhitu
ṁcakonukho,
Bhavappati
ṭṭhaṁ ratanattayaṁ vinā
Naj
īvituṁ me manasānubadhanaṁ.
25
M
ātāpitā ca bhātā vā ñātimittā sakhā ca me,
Iti r
ājā vicintento asokaṁ khattiyaṁ sarī.

1. Pa:Ṛc.l̥: ma
ṇiyo. 2. Ṛc.l̥: adhovimaṁ.

[SL Page 055] [\x 55/]
26
Dev
ānampiyatisso ca dhammāsoko narādhibhū,
Adi
ṭṭhasahāyā ubho kalyāṇā daḷhabhattikā.
27
Athi me piyasah
āyo jambudīpassa issaro,
Asokadhammo mah
āpuñño sakhā pāṇasamo mama.
28
So rabhat
ī ratanānaṁ abhihāraṁ paṭicchituṁ,
Ahampi d
ātuṁ arahāmi aggaṁ sāsana sampadaṁ
29
U
ṭṭhehi kattārataramāno ādāya ratanaṁ imaṁ,
Jambud
īpavhayaṁ ganvā nagaraṁ pupphanāmakaṁ,
Aggaratana
ṁ payacchehi asokaṁ mama sahāyakaṁ.
30
Mah
āariṭṭho sālo ca brāhmaṇo parantapabbato,
Putto tisso ca ga
ṇako pāhesi caturo ime.
31
Pabhassarama
ṇī tayo aṭṭhamuttācarāni ca,
Patodaya
ṭṭhittayañce’taṁ saṅkharatana muttamaṁ.
32
Bahuratana
ṁ parivārena pāhesi devānampiyo,
Amacca
ṁ senāpatiṁ ariṭṭhaṁ sālañca parañca pabbataṁ.
33
Putta
ṁ tissagaṇakañca hathe pāhesi khattiyo,
Chatta
ṁ cāmarasaṅkhañca veṭhanaṁ kaṇṇabhūsanaṁ.
34
Ga
ṅgodakañca bhiṅkāraṁ saṅkhañca sivikena ca,
Nadiy
āvaṭṭaṁ vaḍḍhamānaṁ rājābhiseke pesitā.
35
Adhopita
ṁ vathayugaṁ aggañca hathapuñchanaṁ,
Haricadana
ṁ mahagghaṁ aruṇavaṇṇamattikaṁ.
36
Har
ītakaṁ āmalakaṁ imaṁ sāsanampi pesayi,
Buddho dakkhi
ṇeyyāna’ggo dhammo aggo virāginaṁ.
37
Sa
ṅgho ca puññakkhettaggo tīṇiaggā sadevake,
Ima
ñcā’haṁ namassāmi uttamathāya khattiyo 38
Pa
ñca māse vasivāna te dūtā caturo janā,
Ādāya te paṇṇākāraṁ dhammāsoko napesitaṁ.

[SL Page 056] [\x 56/]
39
Sokham
āse dvādasiyaṁ jambudīpā idhāgatā,
Abhiseka
ṁ saparivāraṁ dhammāsokena pesitaṁ
40
Dutiya
ṁ abhisiñcitha rājānaṁ devānampiyaṁ,
Abhisatto dutiy
ābhiseko visākhamāse uposathe.
41
Tayo m
āse atikkamma jeṭṭhamāse uposathe,
Mahido sattamo huv
ā jambudīpā idhāgato.

R
ājābhisekakaṇḍaṁ niṭṭhitaṁ
Ek
ādasamo paricchedo.

Bhāṇavāraṁ ekādasamaṁ.

[SL Page 057] [\x 57/]
1
V
ālavijanimuṇahīsaṁ khaggaṁ chattaṁ ca pādukaṁ,
Ve
ṭhanaṁ sārapāmaṅgaṁ bhiṅkāraṁ nadivaṭṭakaṁ.
2
Sivika
ṁ gaṅgodakaṁ saṅkhaṁ vathakoṭiṁ adhovimaṁ,
Suva
ṇṇapātiṁkaṭacchuṁcamahagghaṁ 1 hathapuñchaniṁ.
3
Anotattodaka
ṁ kājaṁ uttamaṁ haricadanaṁ,
Aru
ṇavaṇṇamattikaṁ añjanaṁ nāgamāhaṭaṁ.
4
Har
ītakaṁ āmalakaṁ mahagghaṁ amatosadhaṁ,
Sa
ṭṭhivāhasataṁ sāliṁ sugadhaṁ sukamāhaṭaṁ.
Pu
ññakammābhinibbattaṁ pāhesi sokasavhayo,
5
Aha
ṁ Buddhaṁ ca dhammaṁ ca saṅghaṁ ca saraṇāgato.
Up
āsakattaṁ desemi sakyaputtassa sāsane.
6
Imesu t
īsu vathūsu uttame jinasāsane,
Vampi citta
ṁ pasādehi saraṇaṁ upehi sathuno.
7
Ima
ṁ sambhāvanaṁ kavādhammā soko mahāyaso,
P
āhesi devānampiyassa: gatadūtena te saha.
8
Asok
ārāme pavare bahū therā mahiddhikā,
La
ṅkātalānukampāya mahidaṁ etadabravuṁ:
9
Samayo la
ṅkādīpamhi patiṭṭhāpetu sāsanaṁ.
Gacchatu va
ṁ mahāpuñña pasāda dīpalañjakaṁ.
10
Pa
ṇḍito sutasampanno mahido dīpajotako,
Sa
ṅghassa vacanaṁ suvā sampaṭicchi sahaggaṇo.
11
Eka
ṁsaṁ cīvaraṁ kavā paggahevāna añjaliṁ,
Abhiv
ādayivā sirasā: gacchāmi dīpalañjakaṁ.
12
Mahido n
āma nāmena saṅghathero tadā ahū,
I
ṭṭhiyo uttiyo thero baddhasālo ca sambalo.

1. Ṛc.l̥. Hathapu
ñchanaṁ.

[SL Page 058] [\x 58/]
13
S
āmaṇero ca sumano jaḷabhīñño mahiddhiko,
Ime pa
ñca mahātherā jaḷabhiññā mahiddhikā.
14
Asok
ārāmamhā nikkhantā caramānā sahaggaṇā,
Anupubbena caram
ānā vedisagiriyaṁ gatā.
Vih
āre vedissagire vasivā yāvadicchakaṁ.
15
M
ātaraṁ anusāsevā saraṇa sīle uposathe, patiṭṭhapesi saddhamme sāsane dīpavāsinaṁ.
16
S
āyaṇhe paṭisallāna mahidathero mahāgaṇī
Samaya
ṁ vā asamayaṁ vā vicintesi raho gato.
17
Therasa
ṅkappamaññāya sakkodevānamissaro,
P
āturahū therasammukhe santike ajdhabhāsatha:
18
K
ālo tehi mahāvīra laṅkādī pappasādanaṁ,
Kh
īppaṁ gacchavaradīpaṁ anukampāya pāṇinaṁ
19
La
ṅkādīpavaraṁ gaccha dhammaṁ desehi pāṇinaṁ,
Pak
āsāya catusaccaṁ satte mocehi badhanā.
20
S
āsanaṁ Buddhajeṭṭhassa laṅkādīpamhi jotaya,
By
ākataṁca’ sīnāgassa bhikkhusaṅgho ca sammato.
21
Aha
ṁ ca veyyāvatikaṁ laṅkādīpassa cāgame,
Karomi sabbakicc
āni, samayo pakkamituṁ tayā.
22
Sakkassa vacana
ṁ suvā mahido dīpajotako,
Bhagavat
ā sukhyākato bhikkhu saṅghena sammato.
23
Sakkoca ma
ṁ samāyāci patiṭṭhissāmi sāsanaṁ,
Gacch
āma’haṁ tambapaṇṇiṁ, nipuṇā tambapaṇṇikā.
24
Sabbadukkhakkhaya
ṁ maggaṁ na suṇanti subhāsitaṁ,
Tesa
ṁ pakāsayissāmi, gamissaṁ dīpalañjakaṁ
25
K
ālaññŚ samayaññŚca mahido asokatrajo,
Gamana
ṁ laṅkātalaṁ ñavā āmantayi sahaggaṇe.

[SL Page 059] [\x 59/]
26
Mahido ga
ṇapāmokkho samānupajdhāyake catu,
S
āmaṇero ca sumaṇo bhaṇḍuko ca upāsako.
27
Channa
ṁ ca chaḷabhiññāṇaṁ pakāsesi mahiddhiko:
Āyāma bahulaṁ ajja laṅkādīpaṁ varuttamaṁ.
28
Pas
ādena bahūsatte, patiṭṭhāpessāma sāsanaṁ,
S
ādhū’ti te paṭissuvā sabbe attamanā ahū:
29
Gacch
āma bhante samayo nage missaka nāmake,
R
ājā ca so nikkhamati kavā na migavā purā.
30
Sakko tu
ṭṭho vāsacido mahidatherassa santiko
Pa
ṭisallānagatassa idaṁ vacana mabravi: *
31
Vedissagiriye ramme vasiv
ā tiṁsa rattiyo:
K
ālaṁ ca gamanaṁ dāni, gacchāma dīpamuttamaṁ.
32
Palin
ā jambudīpato haṁsarājāva ambare,
Emamuppatit
ā therā nipatiṁsu naguttame.
33
Purato purase
ṭṭhassa pabbate meghasannibhe,
Pati
ṭṭhahiṁsu missakakūṭamhi haṁsāva nagamuddhani.
34
Mahido n
āma nāmena saṅghathero tadā ahū,
I
ṭṭhiyo uttiyo thero baddhasālo ca sambalo.
35
S
āmaṇero ca sumano bhaṇḍuko ca upāsako,
Sabbe mahiddhik
ā ete tambapaṇṇi pasādakā.
36
Tatha uppatito thero ha
ṁsarājā ca ambare,
Purato purase
ṭṭhassa pabbate meghasannibhe.
37
Pati
ṭṭhito missakakūṭamhi haṁsā ca nagamuddhani,
Tasmi
ṁ ca samaye rājā tambapaṇṇimhi issaro.
38
Dev
ānampiyatisso so muṭasīvassa atrajo,
Asoko abhisitto ca vassa
ṁ aṭṭhārasaṁ ahū.

* Ima
ṁṭhānaṁ bahusupothakesu vākyakhaṇḍehi ākulī vyākulī bhūtā dissanti.

[SL Page 060] [\x 60/]
39
Tissassa ca abhisitte sattam
āse anūnake
Mahido dv
ādasevasse jambudīpā idhāgato.
40
Gimh
āne pacchimemāse jeṭṭha māse uposathe,
Mahido ga
ṇapāmokkho missakagirimāgato.
41
Migava
ṁ nikkhamī rājā, missakagirimupāgami,
Devo goka
ṇṇarūpena rājānaṁ abhidassayi.
42
Disv
āna rājā gokaṇṇaṁ tararūpo’va pakkami,
Pi
ṭṭhito anugacchanto pāvisi pabbatantaraṁ
43
Tathe’va antaradh
āyi yakkho therassa samkhā,
Nisinna
ṁ theraṁ addakkhi, bhīto rājā ahū tadā,
44
Mameva passatu r
ājā eko ekaṁ na bhāyati,
Sam
āgate balakāye atho passatu bhikkhunaṁ
45
Tatha’ddasa
ṁ khattiyabhūmipālaṁ, paduṭṭharūpaṁ migavaṁcarantaṁ, nāmena taṁ ālapi
khattiyassa:
āgaccha tissā’ti tadā avoca.
46
Ko’ya
ṁ kāsāvavasano muṇḍo saṅghāṭi pāruto,
Eko adutiyo v
ācaṁ bhāsati maṁ amānusiṁ?
47
Sama
ṇā mayā mahārāja dhammarājassa sāvakā,
Tame va anukamp
āya jambudīpā idhāgatā,
48
Avudha
ṁ nikkhipivāna ekamantaṁ upāvisi,
Nisajja r
ājā sammodi bahū athūpasaṁhitaṁ,
49
Suv
ā therassa vacanaṁ nikkhipivāna āvudhaṁ.
Tato thera
ṁ upaganvā sammodivā ca pāvisi,
50
Amaccabalak
āyo ca anupubbaṁ samāgatā,
Pariv
ārevāna aṭṭhaṁsu cattārīsa sahassiyo.
51
Disv
ā nisinnatherānaṁ balakāye samāgate:
A
ññe athi bahū bhikkhū sammāsambuddhasāvakā?
52
Tevijj
ā iddhippattā ca cetopariyakovidā.
Kh
īṇāsavā arahanto bahū Buddhassa sāvakā,

[SL Page 061] [\x 61/]
53
Ambopamena j
ānivā 1 paṇḍito’ti aridamo
Desesi tatha suttanta
ṁ 2 cūḷahathipadopamaṁ,
54
Suv
āna taṁ dhammacaraṁ saddhājātova buddhimā.
Catt
ārīsasahassāni saraṇaṁ te upāgamu,
55
Tato attamano r
ājā tuṭṭhahaṭṭho pamodito.
Āmantayi bhikkhu saṅghaṁ: gacchāma nagaraṁ puraṁ,
56
Dev
ānavhayarājānaṁ subbataṁ sabalavāhanaṁ.
Pa
ṇḍitaṁ buddhisampannaṁ khippame’va pasādayi,
57
Suv
āna rañño vacanaṁ mahido etada’bravi:
Gacchasi va
ṁ mahārāja, vasissāma mayaṁ idha,
58
Uyyojev
āna rājānaṁ mahido dīpajotako.
Āmantayi bhikkhusaṅghaṁ: pabbājessāma bhaṇḍukaṁ.
59
Therassa vacana
ṁ suvā sabbe turitamānasā.
G
āmasīmaṁ vicinivā pabbājevāna bhaṇḍukaṁ,
60
Upasampada
ñca tathe va arahattaṁ ca pāpuṇi.
Girimuddhani
ṭhito thero sārathiṁ ajdhabhāsatha:
61
Ala
ṁ yānaṁ na kappati paṭikkhittaṁ tathāgataṁ
Uyyojev
āna sārathiṁ thero vasī mahiddhiko,
62
Gagane ha
ṁsarājā’va pakkamiṁsu 3 vihāyasā.
Orohev
āna gaganā paṭhaviyaṁsuppatiṭṭhitā,
63 Niv
āsanaṁ nivāsente 4 pārupantevacīvaraṁ.
Disv
āna sārathi tuṭṭho rājānaṁ ca pavedayi,
64
Pesev
ā sārathiṁ rājā amacce 5 ajdhabhāsayi:
Ma
ṇḍapaṁ paṭiyādetha pure antonivesane
65
Kum
ārā kumāriyo ca ithāgāraṁ ca deviyo
Dassana
ṁ abhikaṅkhantā tharo passantu āgate,
66
Suv
āna rañño vacanaṁ amaccā kulajātikā.
Antonivesanamajdhe aka
ṁsu dussamaṇḍapaṁ,
67
Vit
ānaṁ chāditaṁ vathaṁ suddhaṁ setaṁ sunimmalaṁ.
6 Dhajasa
ṅkhaparivāraṁ setavathehi’laṅkataṁ,
68
Viki
ṇṇavālukā setā setapuppha susathitā.
Ala
ṅkatamaṇḍapā setā himagabbhasamupamā,

1. Ec.l̥. Pa
ṇḍitāyaṁ, 2. Ec.l̥. Hathipadamanuttaraṁ, 3. Ṛc.l̥. Vehāyasā, 4. Ṛc.l̥. Pārupite, 5.
Ajdhabh
āsathasī: 6. Dhajassaparivāraṁca.

[SL Page 062] [\x 62/]
69
Sabbasetehi vathebhi’ la
ṅkarivāna maṇḍapaṁ.
Abbhantara
ṁ samaṁ kavā rājānaṁ paṭivedayu:
70
Parini
ṭṭhitaṁ mahārāja maṇḍapaṁ sukataṁ subhaṁ.
Āsanaṁ deva jānāhi pabbajitānulomikaṁ,
71
Ta
ṁkhaṇe sārathī rañño anuppatto pavedituṁ:
Y
ānaṁ deva na kappati bhikkhusaṅghassa nisīdituṁ,
72
Aya
ṁ acchariyaṁ deva sabbe therā mahiddhikā.
Pa
ṭhamaṁ uyyojevā maṁ pacchā huvā purā’gatā,
73
Ucc
āsayana mahāsayanaṁ bhikkhūnaṁ na ca kappati.
Bhummathara
ṇaṁ jānātha therā āgacchanti. Te
S
ārathissa vācosuvā rājāpi tuṭṭhamānaso
74
Paccugganv
āna therānaṁ abhivādevā sammodayi,
Patta
ṁ gahevā therānaṁ saha therehi khattiyo.
75
P
ūjento gadhamālehi rājadvāre mupāgami,
Ra
ñño antepuraṁ there pavisevāna maṇḍapaṁ.
76
1 Addasa
ṁ bhūmipaññattaṁ āsanaṁ dussalaṅkataṁ
Nis
īdiṁsu paññatte āsane dussa 2 pasārite.
77
Nisinne udaka
ṁ davā yāguṁ davāna khajjakaṁ,
Pa
ṇītaṁ bhojanaṁ 3 rājā sahathā sampavārayi.
78
Bhutt
āvi bhojanaṁ theraṁ onītapattapāṇinaṁ,
Āmantayi anulādeviṁ saha antoghare jāne:
79
Ok
āsaṁ jānātha devī kālo te payirupāsituṁ,
Ther
ānaṁ abhivādevā pūjevā yāvadicchakaṁ.
80
4 Anul
ānāma sādevī ithī pañcasatāvatā,
Upasa
ṅkamivā therānaṁ abhivādevā upāvisi.
81
Tesa
ṁ dhamma’ madesayi petavathuṁ bhayānakaṁ,
Vim
āna saccasaṁyuttaṁ pakāsesi mahāgaṇī.
82
Suv
āna taṁ dhammacaraṁ 5 saddhājātābhibuddhimā
6 Anul
ā mahesiyā saddhiṁ ithī pañcasatā tadā,
Sot
āpattiphale’ṭṭhaṁsu, paṭhamābhisamayo ahū.

Dvadasamo paricchedo

Bhāṇavāraṁ dvādasamaṁ.

1. Ec.l̥. Addasa sathataṁ bhūmiṁ āsanaṁ dussācāritaṁ, 2. Ec.l̥. Dussacārite. 3. Ec.l̥. Rañño, 4.
Ec.l̥. Anul
ā nāma mahesi kaññā pañcasatāvatā 5. Ec.l̥. Saddhājātāvibuddhimā 6. Ṛc.l̥. Anulā
mahesi saha ka
ññā. [Dipa05]
[SL Page 063] [\x 63/]
1
Adi
ṭṭhapubbā 1 te sabbe janakāyā samāgatā,
R
ājanivesanadvāre mahāsaddānu’sāvayuṁ.
2
Suv
ā rājā mahāsaddaṁ 2 upasaṁkammataṁjanaṁ.
Kimath
āya puthū sabbe mahāsenā samāgatā?
3
Aya
ṁ deva mahāsenā saṅghadassana māgatā,
Dassana
ṁ alabhamānā mahāsaddaṁ akaṁsute.
4
Antepura
ṁ susambādhaṁ janakāya patiṭṭhituṁ,
Hathis
ālaṁ asambādhaṁ, theraṁ passantu tejanā.
5
Bhutt
āvi anumodevā uṭṭhahivāna āsanā,
R
ājagharā nikkhamivā hathisālaṁ upāgami.
6
Hathis
ālamhi pallaṅkaṁ paññāpesuṁ mahārahaṁ,
Nis
īdi pallaṅkavare mahido dīpajotako,
Nisinnapalla
ṅkavare mahantogaṇa puṅgavo *
7
Kathesi tatha suttanta
ṁ devadūtaṁ ca 3 sattakaṁ,
Suv
āna 4 devadūtaṁ taṁ pubbakammaṁ sudāruṇaṁ
8
Bh
ītiṁ 5 satte pāpuniṁsu nirayabhayatajjitā,
Ñavā bhayaṭṭhite satte catusaccaṁ pakāsayi.
9
Pariyos
āne sahassānaṁ dutiyābhisamayo ahū,
Hathi 6 s
ālāya nikkhamma mahājane purakkhato.
10
7 Tosayanto bahusatte Buddho r
ājagahe yathā,
Nagaramh
ī dakkhiṇadvārā nikkhamivā mahājanā
11 Mah
ānadanavanaṁ nāma uyyānaṁ dakkhiṇā pure,
R
ājuyyānamhi pallaṅkaṁ paññāpesuṁ mahārahaṁ
12
Tatha thero nis
īdivā 8 dhammā dhammesu kovido,
9 Kathesi tesa
ṁ suttantaṁ, bālapaṇḍitamuttamaṁ
13
Tatha p
āṇasahassānaṁ dhammābhisamayo ahū,
Mah
āsamāgamo āsi uyyāne nadane tadā.
14
Kulaghara
ṇī kumārīca kulasuṇhi kulaputtiyo,
Sa
ṅghāritā tadā huvā theraṁ dassana māgatā.
15
Tehi saddhi
ṁ sammodento sāyaṇhasamayo ahū,
Idhe’va thera vasantu uyy
āne mahanadane.

1. Ec.l̥. Ga
ṇāsabbe 2 ec.l̥. Upayuttamakaṁ puraṁ 3. Ec.l̥. Varuttamaṁ 4. Sī. Devasuttantaṁ
5 ec.l̥. Bh
ītasaṁvegaṁ āpāduṁ * navijjati idaṁgāthaddhaṁ ec.l̥. 6. Ec.l̥. Sālamhā
s
īkosayantomahā satte Buddhovarājagahaṁgate. 8 Ec.l̥.Sī. Kathesi dhammamuttaṁ 9 ec.l̥.Sī.
Kathesi tatha.

[SL Page 064] [\x 64/]
16
At
īsāyaṁ gamīyantā itodūre giribbaje,
Acc
āsannaṁ ca gāmantaṁ vippakiṇṇa mahājanaṁ.
17
Ratti
ṁ saddo mahā hoti sakkasālūpamā imaṁ,
Pa
ṭisallānasāruppaṁ alaṁ gacchāma pabbataṁ.
18
Mah
āmeghavanaṁ nāma uyyānaṁ vicittaṁ mama
Gaman
āgamana sampannaṁ nātidūre na santike.
19
Athik
ānaṁ manussānaṁ abhikkamana sukhāgamaṁ,
Appaki
ṇṇaṁ 1 divāsaddo rattiṁsaddo najāyati.
20
Pa
ṭisallānasāruppaṁ pabbajitānulomikaṁ,
Dassanach
āyāsampannaṁ pupphaphaladharaṁ subhaṁ.
21
Vatiy
ā suparikkhittaṁ dvāraṭṭāla sugopitaṁ,
R
ājadvāraṁ suvībhattaṁ uyyāne me manorame.
22
Sucibhatt
ā pokkharaṇī sañchannaṁ padumuppalaṁ,
2 S
ītūdakaṁ supatiṭṭhaṁ 3 sādupuppha’bhigadhiyaṁ.
23
Eva
ṁ rammaṁ 4 mamu’yyānaṁ saha saṅghassa phāsukaṁ,
5
Āvasatu tahiṁ thero, mama’thaṁ anukampatu
24
Suv
āna rañño vacanaṁ mahidathero sahaggaṇo,
Amaccasa
ṅghaparibbuḷho agamā meghavanaṁ tadā.
25
Āyācito naridena mahidathero mahāgaṇī,
Mah
āmeghavanuyyānaṁ pāvisiyuttajātikaṁ.
26
Uyy
āne rājavathu’mhi avasi thero mahāgaṇī,
Dutiye divase r
ājā therānaṁ samupāgami.
27
Abhiv
ādevā sirasā rājā therānamabravi:
Kacci sukha
ṁ asayitha, phāsuvāso 6 bhavissati,
28
Vicitta
ṁ utusampannaṁ manussarāhaseyyakaṁ,
Pa
ṭisallānasāruppaṁ sappāyaṁ senāsanaṁ.
29
Tatoattamano r
ājā haṭṭho 7 daggamānaso.
A
ñjaliṁ paggahevāna idaṁ vacanamabravī,

1. Ec.l̥. Div
āsaddena 2 sī, setodakaṁ 3 sī, sādhuka suppagadhiyaṁ 4 sī, vanuyyānaṁ 5 sī,
āsevatu 6 ec.l̥. Tuyhaṁidha 7. Ec.l̥.Sī. Saṁviggamānaso.

*
Ārāmo kappatebhante saṁghassāti apucchiso,
Kappate itivav
āna kappā kappesu kovido,
Thero vephavan
ārāma paṭiggahaṇa mabravi,
Ta
ṁsuvā atihaṭṭho so tuṭṭha haṭṭho mahājano-pe-
S
ādhūti vavā gaṇhivā rājābhiṅkāramuttamaṁ,
Mah
āmeghavanuyyānaṁ dammisaṁghassimaṁ iti" mahāvaṁse.

[SL Page 065] [\x 65/]
30
Suva
ṇṇabhiṅkāraṁ gahevā onojesī mahīpati,
Im
ā’haṁbhante uyyānaṁ mahāmeghavanaṁ subhaṁ.
31
C
ātuddisassa saṅghassa dadāmi, paṭigaṇhatha,
Narida vacana
ṁ suvā mahido dīpajotako.
32
Pa
ṭiggahesi uyyānaṁ saṅghārāmassa kāraṇā,
Dadanta
ṁ paṭigaṇhantassa mahāmeghavanaṁ tadā.
33
1 Akampi pa
ṭhavī tatha nānāgajjitakampanaṁ,
Pati
ṭṭhapesi saṅghassa narido tissasavhayo,
34
Mah
āmeghavanuyyānaṁ tissārāmaṁ akāsubhaṁ,
Pati
ṭṭhapesi saṅghassa paṭhamaṁ devānampiyo.
35
Mah
āmeghavanaṁ nāma ārāmaṁ sāsanārahaṁ,
Tath
āpi paṭhavī kampi abbhutaṁ lomahaṁsanaṁ.
36
Lomaha
ṭṭhā janā sabbe there pucchi sarājikā,
Ima
ṁ paṭhamaṁ vihāraṁ laṅkādīpe varuttame,
37
S
āsanarūhanathāya paṭhamaṁ paṭhavikampanaṁ,
Disv
ā acchariyaṁ sabbe abbhutaṁ lomahaṁsanaṁ.
38
Celukkhepa
ṁ pavattiṁsu, nathi īdisakaṁ pure,
Tato attamano r
ājā vedajāto katañjalī.
39
Upan
āmesi bahuṁ pupphaṁ mahidaṁ dīpajotakaṁ,
Puppha
ṁ thero gahevāna ekokāse pamuñcayi,
40
Tath
āpi paṭhavī kampi dutiyaṁ paṭhavikampanaṁ,
Ida
ṁ acchariyaṁ disvā rājasenā saraṭṭhakā.
41
Ukku
ṭṭhisaddaṁ pavattiṁsu dutiyaṁ paṭhavikampanaṁ,
Bhiyyo citta
ṁ pasādevā rājāpi tuṭṭhamānaso:
42
Mama ka
ṅkhaṁ, 2 vinodehi dutiyaṁ paṭhavīkampanaṁ,
Sa
ṅghakammaṁ karissanti akuppaṁ sāsanārahaṁ.

1. Ec.l̥. Kampitha 2 ec.l̥. Vit
ārahi

[SL Page 066] [\x 66/]
43
Idho’k
āse mahārāja mālakaṁ taṁ bhavissati.
Bhiyyo attamanor
ājā pupphaṁ theraṁ 1 apūjayi
44
Thero puppha
ṁ gahevāna aparokāse pamuñcayi,
Tath
āpi paṭhavī kampi tatiyaṁ paṭhavikampanaṁ.
45
Kimath
āya mahāvīra tatiyaṁ paṭhavikampanaṁ?
Sabbe ka
ṅkhā vitārehi akkhāhi kusalo tuvaṁ.
46
Jant
āgharapokkharaṇī idho’kāse bhavissati,
Bhikkhu jant
āghare etha paripūressanti sabbadā
47
U
ḷāraṁ pītipāmojjaṁ janevā devānampiyo,
Upan
āmesi therassa jātipupphaṁ suphullitaṁ.
48
Thero ca puppha
ṁ ādāya aparo’kāse pamuñcayī,
Tath
āvi paṭhavī kampi catuthaṁ paṭhavikampanaṁ.
49
Ida
ṁ acchariyaṁ disvā mahājanāsamāgatā,
A
ñjaliṁ paggahevāna namassanti mahiddhikaṁ.
50
Tato attamano r
ājā tuṭṭho pucchi anantaraṁ,
Kimath
āya mahāvīra catuthaṁ paṭhavikampanaṁ?
51
Sakyaputto mah
āvīro assathaduma santike,
Sabbadhamma
ṁ paṭibujdhi Buddho āsi anuttaro.
52
So dumo idhamo’k
āse patiṭṭhissati dīputtame,
Suv
ā attamano rājā tuṭṭho saṁviggamānaso.
53
Upan
āmesi therassa jātipupphaṁ varuttamaṁ,
Thero ca puppha
ṁ ādāya bhūmibhāge pamuñcayi
54
Tath
āpi paṭhavī kampi pañcamaṁ paṭhavikampanaṁ,
Tampi acchariya
ṁ disvā rājāsenāsaraṭṭhakā.
55
Ukku
ṭṭhisaddaṁ pavattiṁsu velukkhepaṁ pavattitha,
Kimath
āya mahāpañña pañcamaṁ paṭhavikampanaṁ?
56
Etamatha
ṁ pavakkhāhi tañca chadavasānugaṁ,
Avaddham
āsaṁ pātimokkhaṁ uddisissanti te tadā.
57
Uposathaghara
ṁ nāma idho’kāse bhavissati.
Aparampi ca ok
āse theraṁ pupphavaraṁ adā.

1. Ec. l̥. Abh
īhari.

[SL Page 067] [\x 67/]
58
Thero ca puppha
ṁ ādāya 1 tamokāse pamuñcayi,
Tath
āpi paṭhavī kampi chaṭṭhaṁ paṭhavikampanaṁ.
59
Idampi acchariya
ṁ disvā mahājanā samāgatā,
A
ññamaññaṁ pamodanti vihāro hessatī idha.
60
Bhiyyo citta
ṁ pasādevā rājā therāna’mabravī, kimathāya mahāpañña chaṭṭhaṁ
pa
ṭhavikampanaṁ?
61
Y
āvatā saṅghikaṁ lābhaṁ bhikkhusaṅghā samāgatā,
Idho’k
āse mahārāja labhissanti anāgate.
62
Suv
ā therassa vacanaṁ rājāpi tuṭṭhamānaso,
Upan
āmesi therassa rājā pupphaṁ varuttamaṁ.
63
Thero ca puppha
ṁ ādāya aparokāse pamuñcayi,
Tath
āpi paṭhavī kampi sattamaṁ paṭhavikampanaṁ.
64
Disv
ā acchariyaṁ sabbe rājasenā saraṭṭhikā,
Celukkhapa
ṁ pavattiṁsu kampite dharaṇītale.
65
Kimath
āya mahāpañña sattamaṁ paṭhavikampanaṁ?
By
ākarohi mahāpañña gaṇaṁ kaṅkhā vitāratha.
66
Y
āvatā imasmiṁ vihāre āvasanti supesalā,
Bhattagga
ṁ bhojanasālaṁ idho’kāse bhavissati.

Terasamo paricchedo

Bhāṇavāraṁ terasamaṁ.

1
Therassa vacana
ṁ suvā rājā bhiyyo pasīdayī,
Aladdh
ā campakaṁ pupphaṁ therassa abhihārayi
2
Thero campakapupph
āni pamuñcitha mahītale,
Tath
āpi paṭhavī kampi aṭṭhamaṁ paṭhavikampanaṁ.
3
Ima
ṁ acchariyaṁ disvā rājasenā saraṭṭhakā,
2 Ukku
ṭṭhisaddaṁ pavattiṁsu. Velukkhepaṁ pavattitha.

1. Pa. Tasmi
ṁkāse.
2. S
ī. Vedukkhepepavattitha aggarāmo bhavissati.

[SL Page 68] [\x 68/]
4
Kimath
āya mahāvīra aṭṭhamaṁ paṭhavikampanaṁ?
By
ākarohi mahāpañña, suṇoma tava bhāsato.
5
Tath
āgatassa dhātuyo aṭṭha doṇā sarīrinā,
Eka
ṁ doṇaṁ mahārāja āharivā mahiddhikā
6
Idho’k
āse nidhahivā thūpaṁ kārenti sobhanaṁ,
Sa
ṁvegajananaṭṭhānaṁ bahujanapasādanaṁ
7
Sam
āgatā janā sabbe rājasenā saraṭṭhakā,
Ukku
ṭṭhisaddaṁ pavattiṁsu mahāpaṭhavikampane
8
Tiss
ārāme vasivāna vītivattāya rattiyā,
Niv
āsanaṁ nivāsevā pārupivāna cīvaraṁ,
9
Tato patta
ṁ gahevāna pāvisi 1 nagaraṁ varaṁ,
Pi
ṇḍācāraṁ caramāno rājadvāraṁ upāgāmi.
10
P
āvisi nivesanaṁ rañño, nisīdivāna āsane,
Bhojana
ṁ tatha bhuñjivā pattaṁ dhovivāna pāṇinā.
11
Bhutt
āvi anumodevā nikkhamivā nivesanā,
Nagaramh
ā dakkhiṇadvāre uyyāne nadane tadā
12
2 Kathesi thero suttanta
ṁ aggikkhadhopamaṁvaraṁ,
Tatha p
āṇasahassānaṁ dhammātisamayo ahū
13
Desayiv
āna saddhammaṁ uddharivāna pāṇayo.*
U
ṭṭhāya āsanā thero tissārāme punāvasi
14
Tath
ā rattiṁ vasivāna vītivattāya rattiyā,
Niv
āsanaṁ nivāsevā pārupivāna cīvaraṁ
15
Tato patta
ṁ gahevāna pāvisi 3 nagaracaraṁ,
Pi
ṇḍācāraṁ caramāno rājadvāraṁ upāgami
16
P
āvisi nivesanaṁ rañño, nisīdivāna āsane,
Bhojana
ṁ tatha bhuñjivā pattaṁ dhovivāna pāṇinā
17
Bhutt
āvi anumodivā nikkhami nagarā puna,
Div
āvihāraṁ 1 kavānanadanuyyānamuttame.

1. Ec.l̥. Nagara
ṁ puraṁ,
2. Ec.l̥. Kathesi tatha suttanta
ṁaggikkhadhaṁ varuttamaṁ,
* Katipayapothakesu catassotram
āgāthāyo dvisupiṭhānesu dissanti amhehipi tatheva
ṭhapitaṁ.
3. Ec.l̥. Nagara
ṁ puraṁ.

[SL Page 069] [\x 69/]
18
Kathesi tatha suttanta
ṁ āsivisūpamaṁ subhaṁ,
Pariyos
āne sahassānaṁ 1 dhammābhisamayo ahū
19
Desayiv
āna saddhammaṁ bodhayivāna pāṇinaṁ,
Āsanā vuṭṭhahivāna tissārāmaṁ upāgami.
20
Bhiyyo r
ājā pasanno’si aṭṭhame paṭhavikampane,
Ha
ṭṭho udagga sumano rājā therānamabravī,
21
Pati
ṭṭhito vihāro ca saṅghārāmaṁ mahārahaṁ,
Abhi
ññā pādakaṁ bhante mahāpaṭhavikampane.
22
Na kho r
āja ettāvatā saṅghārāmo patiṭṭhito,
S
īmāsammannanaṁ nāma anuññātaṁ tathāgato.
23
Sam
ānasaṁvāsakaṁsīmaṁ avippavāsaṁ ticīvaraṁ.
A
ṭṭhahi sīmānimittehi kittayivā samantato.
24
Kammav
ācāya sāventi saṅghāsabbe samāgatā,
Eva
ṁ baddhāni sīmāni ekā vāso’ti vuccati:
25
Vih
āraṁ thāvaraṁ hoti ārāmo suppatiṭṭhito,
Ida
ṁ vutteca therena rājāpi etadabravi *
26
Mama putt
ā ca dārā ca sāmaccā saparijjanā,
Sabbe up
āsakā tuyhaṁ pāṇena saraṇaṁ gatā.
27
Y
ācāmi taṁ mahāvīra karohi vacanaṁ mama,
Antos
īmamhi okāse āvasantu mahājanā:
28
Mett
ākaruṇā paretāya sadārakkho bhavissati,
Paricc
āgaṁ cajaneti rājā tuyhaṁ yadicchakaṁ.
29
Sa
ṅgho katapariccāgo sīmaṁ sammannayissati,
Mah
āpadumo kuñjaroca ubho nāgā sumaṅgalā.
30
Sova
ṇṇanaṅgaleyuttā paṭhame 2 kuntamālake,
Catura
ṅginī mahāsenā saha therehi khattiyo
31
Suva
ṇṇanaṅgalasītaṁ dassayanto aridamo,
Samala
ṅkataṁ puṇṇaghaṭaṁ nānārāga ddhajaṁ subhaṁ.

1. Ec.l̥. Pa
ñcamābhisamayo 2. Ec.l̥. Koṭṭhamālake ec.l̥. Navijjati idaṁgāthaddhaṁ.

[SL Page 070] [\x 70/]
32
N
ānāpupphadhajākiṇṇaṁ toraṇaṁ ca 1 mahagghiyaṁ,
Bahucadijalam
ālā, suvaṇṇanaṅgalekasi.
33
Mah
ājanapasādāya saha therehi khattiyo,
Nagara
ṁ padakkhiṇaṁ kavā nadītīraṁ upāgami.
34
2 Mah
āsīmāparicchedā sītā suvaṇṇanaṅgale,
Ya
ṁ yaṁ paṭhaviyaṁ yatha agamā 3 kuntamālakaṁ
35
S
īmaṁ sīmena ghaṭite mahājana samāgame,
Akampi pa
ṭhavī tatha paṭhamaṁ paṭhavikampanaṁ
36
Disv
ā acchariyaṁ sabbe rājasenā saraṭṭhakā,
A
ññamaññaṁ pamodiṁsu: sīmārāmo bhavissati.
37
Y
āvatā sīmāparicchede nimittaṁ badhiṁsu mālake,
Pa
ṭivedesi therānaṁ devānampiyaissaro.
38
Kav
ā kattabbakiccāni sīmayamālakassaca,
Vih
āraṁ thāvarathāya bhikkhusaṅghassa phāsukaṁ
39
Mama
ṁ ca anukampāya thero sīmāni badhatu,
Suv
ānaraññe vacanaṁ mahidodīpajotako.
40
Āmantayī bhikkhusaṅghaṁ: sīmaṁ badhāma bhikkhavo,
Nakkhatte uttar
āsāḷhe sabbe saṅghā samāgatā.
41
Sam
ānasaṁvāsakaṁ nāma sīmaṁ badhitha cakkhumā,
Vih
āraṁ thāvaraṁ kavā tissārāmaṁ varuttamaṁ.
42
Tiss
ārāme vasivāna vītivattāya rattiyā,
Niv
āsanaṁ nivāsevā pārupivāna cīvaraṁ.
43
Tato patta
ṁ gahevāna pāvisi 5 nagaraṁ varaṁ,
Pi
ṇḍacāraṁ caramāno rājadvāraṁ upāgami,
44
Ganv
ā nivesanaṁ rañño nisīdivāna āsane.
Bhojana
ṁ tatha bhuñjivā pattaṁ dhovivāna pāṇinā,
45
Bhutt
āvi anumodivā nikkhami nagarāpuna,
Div
āvihāraṁ karivāna uyyāne nadane vane

1. Ec.l̥. Mah
ālaṅghiyā, 2 mahāsīmapariccāgā 3 ec.l̥. Koṭṭhakalakaṁ 4. Ec.l̥. Sīmassa, 5 ec.l̥.
Nagar
āpurā-

[SL Page 071] [\x 71/]
46
Kathesi tatha suttanta
ṁ āsivisūpamaṁ tadā,
Anamataggiya sutta
ṁca cariyāpiṭakamanuttaraṁ.
47
Gomaya pi
ṇḍaovādaṁ dhammacakkappavattanaṁ,
Mah
ānadanamhī tatheva pakāsesi punappunaṁ.
48
Imin
ā ca suttantena sattāhāni pakāsayi,
A
ṭṭha ca saṅghasahassāni pañca 1 saṅghasatānica.
49
Mocesi badhan
ā thero mahido dīpajotako,
Ūnamāsaṁ vasivāna 2 tissārāme sahaggaṇo.
50
Āsāḷhiyā puṇṇamāse upakaṭṭhe ca vassake
3
Āmantayi sabba there vassakālo bhavissati.

Mah
āvihārapaṭiggahaṇaṁ niṭṭhitaṁ.
51
Sen
āsanaṁ saṁsāmevā mahido dīpajotako,
Pattac
īvaramādāya tissārāmābhi nikkhami.
52
Niv
āsanaṁ nivāsevā pārupivāna cīvaraṁ,
Tato patta
ṁ gahevāna pāvisi nagaraṁ 4 puna.
53
Pi
ṇḍapātaṁ caramāno rājadvārā upāgami,
P
āvisi nivesanaṁ rañño, nisīdiṁsu yathāsane
54
Bhojana
ṁ tatha bhuñjivā pattaṁ dhoviva pāṇinā,
Mah
āsamayasuttantaṁ ovādathāya desayi.
55
Ov
ādivāna rājānaṁ mahido dīpajotako,
Āsanāvuṭṭhahivāna anāpucchāapakkami
56
Nagaramh
ā pācīnadvārā nikkhamivā mahāgaṇī,
Nivattev
ā jane sabbe agamā yena pabbataṁ

1 Ec.l̥. Ja
ṅghasatānica 2 sī tissārāmesabhāgato,
3 Ec.l̥.
Āmantayī nagaresabbe 4 ec.l̥. Puraṁ

[SL Page 072] [\x 72/]
57
R
ājānaṁ paṭivedesuṁ amaccā ubbiggamānasā,
Sabbe deva mah
ātherā gatā missakapabbataṁ.
58
Suv
āna rājā ubbiggo sīghaṁ yojeva sadanaṁ,
Abhiruhiv
ā rathaṁ khippaṁ saha devīhi khattiyo.
59
Ganv
āna pabbatapādaṁ mahidathero mahāgaṇo,
Nagara
ṁcatukkaṁ nāma rahadaṁ selanimmitaṁ.
60
Tatha nah
āvā pivivāna ṭhito pāsāṇamuddhani,
S
īghaṁ vegena sedāni nippahevāna khattiyo.
61
D
ūrato addasatheraṁ pabbatamuddhanī ṭhitaṁ,
Deviyo ca rathe
ṭhavā rathā oruyha khattiyo
62
Upasa
ṅkamivā therānaṁ vadivā ida mabravī,
Ramma
ṁ raṭṭhā jahevāna mamaṁ co’hāya pāṇayo.
63
Kimath
āya mahāvīra imaṁ āgami pabbataṁ?
Idha vassa
ṁ vasissāma tīṇi māsaṁ anūnakaṁ,
64
Purima
ṁ pacchimakaṁ nāma anuññātaṁ mahesinā,
Karomi sabbakicc
āni bhikkhusaṅghassa phāsukaṁ.
65
Anukampa
ṁ upādāya mama’thaṁ anusāsatu,
G
āmantaṁ vā araññaṁ vā bhikkhuvassupanāyiko
66
Sen
āsane saṁvutadvāre vāsaṁ Buddhena anūmataṁ,
Anu
ññātaṁ etaṁ vacanaṁ athaṁ sabbaṁ sahetukaṁ.
67
Ajjev
ā’haṁ karissāmi āvāsaṁ vasaphāsukaṁ,
Gaha
ṭṭhasiddhiṁ sodhevā olokevā mahāyaso.
68
Ther
ānaṁ paṭipādesi: vasantu anukampakā,
S
ādhu bhante imaṁ lenaṁ ārāmaṁ paṭipajjatu
69
Vih
āraṁ thāvarathāya sīmaṁ badha mahāmuni *
Ra
ñño bhaginiyā putto mahāriṭṭho tivissuto.
70
Pa
ñcapaññāsa khatteca kulejātā mahāyasā,
Upasa
ṅkamivā rājānaṁ abhivādevā idamabravuṁ:

* "Vass
ū panāyikaṁ thero khadhakaṁ khadhakovido kathesirañño taṁsuvā
bh
āgineyyocarājino" mahāvaṁse.

[SL Page 073] [\x 73/]
1
Gimh
āne paṭhame māse puṇṇamāya uposathe
Āgatā jambudīpamhā vasimhā pabbatuttame.
2
Pa
ñcamāse na vuṭṭhamhā tissārāme ca pabbate.
Gacch
āma jambudīpānaṁ anujāna rathesabha.
3
Tappema annap
ānehi vathasenāsanehi ca,
Sara
ṇaṁ gato jano sabbo, kuto voanabhīratī?
4
2 Vadana
ṁ paccupaṭṭhāna mañjaliṅga rudassanaṁ
Cira
ṁ diṭṭho mahārāja sambuddhaṁ dīpaduttamaṁ.
5
A
ññātaṁ vata’haṁ bhante, karomi thūpamuttamaṁ,
Vij
ānātha bhūmikammaṁ, thūpaṁ kāhāmi sathuno.
6
3 Ehiva
ṁ sumana ganvā pāṭaliputtapuruttamaṁ,
Asoka
ṁ dhammarājānaṁ evaṁ cā rocayāhitaṁ.
7
Sah
āyo te mahārāja pasanno Buddhasāsane,
Dehidh
ātuvaraṁ tassa, thūpaṁ kāhati sathuno.
8
Bahussuto sutadharo subbavo vacanakkhamo,
Iddhiy
ā pāramippatto acalo suppatiṭṭhito.
9
Pattac
īvaramādāya khaṇe pakkami pabbatā
Asoka
ṁ dhamma rājānaṁ ārocesi yathākathaṁ:
10
Upajdh
āyassa merāja suṇohi vacanaṁ tuvaṁ,
Sah
āyo te mahārāja pasanno Buddhasāsane,
Dehidh
ātuvaraṁ tassa, thūpaṁ kāhati sathuno.
11
Suv
āna vacanaṁ rājā tuṭṭho saṁviggamānaso
Dh
ātu patta mapūresi: khippaṁ gacchāhi subbata.
12
Tato dh
ātuṁ gahevāna subbaco vacanakkhamo
Veh
āsaṁ abbhugganvā gamā kosiya santike.
13
Subbaco upasa
ṅkamma kosiyaṁ etadabravī:
Upajdh
āyassa merāja suṇehi vacanaṁ tuvaṁ,
14
Dev
ānampiyo rājā pasanno Buddhasāsane,

1 Ec.l̥. Pu
ṇṇamāse
2 Ec.l̥. Abhiv
ādana paccupaṭṭhānaṁ
3 Ec.l̥. Ehiva
ṁ sumananāga pāṭaliputtapuraṁganvā.

[SL Page 074] [\x 74/]

Dehi dh
ātuvaraṁ tassa, kāhatiphūpamuttamaṁ.
15
Suv
āna vacanaṁ tassa kosiyo tuṭṭhamānaso
Dakkhi
ṇakkhakaṁ pādāsi, khippaṁ gacchāhi subbata.
16
S
āmaṇero ca sumano ganvā kosiyasantike,
Dakkhi
ṇakkhaṁ gahevāna paṭṭhito pabbatuttame.
17
Sampannahirottappako garubh
āvo ca paṇḍito,
Pesito therar
ājeno paṭṭhito pabbatuttame.
18
Sabh
ātuko mahāseno bhikkhusaṅghe puthuttame,
Paccuggami tad
ā rājā Buddhaseṭṭhassa dhātuyo.
19
C
ātumāsaṁ komudiyaṁ divasaṁ puṇṇarattiyā,
Āgato ca mahāvīro gaja. Kumbhe patiṭṭhito.
20
Ak
āsi so kuñcanādaṁ kaṁsathālaggiyāhataṁ
Akampi tatha pa
ṭhavī paccanta māgatemuni.
21
Sa
ṅkhapanavaninnādo bherisaddo samāhato.
Khattiyo pariv
ārevā pūjesi purisuttamaṁ.
22
Pacch
āmukho hathināgo pakkami pattisammukhā,
Purathimena dv
ārena nagaraṁ pāvisi tadā.
23
Sabbagadha
ṁ ca mālaṁ ca pūjenti naranāriyo,
Dakkhi
ṇena ca dvārena nikkhamivā gajuttamo.
24
Kakusadhe ca sathari kon
āgamane ca kassape,
Pati
ṭṭhite bhūmibhāge porāṇa isinaṁ pure.
25
1 Up
āgato hathirājā bhūmisīsaṁ gajuttamo,
Dh
ātuyo sakyaputtassa patiṭṭhesi narāsabho.
26
Saha pati
ṭṭhite dhātu devā tatha pamoditā,
Akampi tatha pa
ṭhavī abbhutaṁ lomahaṁsanaṁ.
27
Sabh
ātuke pasādevā mahāmacce saraṭṭhake,
Th
ūpiṭṭhikaṁ ca kāresi 2 sāmaṇero mahiddhiko.

1 Upaganv
ā-sī-pā
2 S
ī.Pā. Sumanavhayo.

[SL Page 075] [\x 75/]
28
Paccekap
ūjañcākaṁsu khattiyā thūpamuttamaṁ,
Vararatana sa
ñjannaṁ dhātudīpa mathuttamaṁ.
29
Setacchatta
ṁ ca paccekachattaṁ ñcānekakaṁyathā,
Tath
ārūpa malaṅkāraṁ vālacījani dassani.
30
Th
ūpaṭṭhāne catuddisā padīpehi vibhātakā,
Satara
ṁsi udente vo pasobhanti samantato.
31
Patharitehi dussehi n
ānāraṅgehi cittiyo,
2
Ākāso vigatabbho ca uparūpari sobhati.
32
Ratan
āmayāhi nikkhittañcā hosivālikāhi ca,
Ka
ñcanavitānaṁ chattaṁ soṇṇamālīvicittakaṁ.
33
3 Ima
ṁ passati sambuddho kakusadho vināyako,
Catt
ālīsa sahassehi tādīhi parivārito.
34
Karu
ṇā vodito Buddho satte passati cakkhumā,
Ojad
īpe bhayapure dukkhappatte ca mānuse.
35
Bodhes
īte bahūsatte bodhaneyye mahājane,
Buddhara
ṁsānubhāvena ādicco padumaṁ yathā.
36
Catt
ālīsa sahassehi bhikkhūhi parivārito,
Abbhu
ṭṭhitova suriyo ojadīpe patiṭṭhito.
37
Kakusadho mah
ādevo devakūṭo ca pabbato,
Ojad
īpe bhayapure abhayo nāma khattiyo.
38
Nagara
ṁ kadambakokāse nadīto āsi māpitaṁ,
Suvibhatta
ṁ dassaneyyaṁ ramaṇīyaṁ manoharaṁ.
39
Pu
ṇṇakanarako nāma pajjaro āsi kakkhalo,
Jano sa
ṁsayamāpanno macchāva kumināmukhe.
40
Buddhassa
ānubhāvena pakkanto pajjaro tadā,
Desite amate dhamme s
āsane ca patiṭṭhite.
41
Catur
āsīti sahassānaṁ dhammābhisamayo ahū,

1 Ec.l̥. Dvethanaveka.
2 Ec.l̥.
Ākāsovi gatabbhohi uparivaparisobhati.
3 S
ī.Pā. Ayaṁpassati.

[SL Page 076] [\x 76/]

Pa
ṭiyārāmo tadā āsi dhammakarakacetiyaṁ.
42
Bhikkhusahassa parivuto mah
ādevo mahiddhiko,
Pakkanto’ca jino tamh
ā sayameva’gga puggalo’ti.
43
Ima
ṁ passati sambuddho konāgamano mahāmuni,
Ti
ṁsabhikkhūsahassehi samantā parivārito.
44
Dasasahasse sambuddho karu
ṇaṁ pharaticakkhumā,
Varad
īpe mahāvīro dukkhite passati nare.
45
Tamhid
īpe pabodhetuṁ bodhaneyyo mahājane,
Buddhara
ṁsānubhāvena ādicco padumaṁ yathā.
46
Ti
ṁsabhikkhusahassehi sambuddho parivārito,
Abbhu
ṭṭhitova suriyo varadīpe patiṭṭhito.
47
Kon
āgamano nāmajino samantakūṭa pabbate,
D
īpevāsī vaḍḍhamāno samiddho nāma khattiyo.
48
Dubbu
ṭṭhiyo tadā vāsuṁ’ 1 dumbhikkhe bhayapīḷite,
Dubbhikkhadukkhite satte macch
ā vappodake yathā.
49
Āgate lokanāthe ca devo sammābhivassati,
Khemo c
āsī janapado, assāsesi bahujjane.
50
Tissatal
ākasāmante nagare dakkhiṇāmukhe,
Vih
āro uttarārāmo kāyabadhana cetiyaṁ.
51
Catur
āsītisahassānaṁ dhammābhisamayo ahū,
Desite amate dhamme suriyo udito yath
ā.
52
Bhikkhusahassaparivuto mah
āsumano patiṭṭhito,
Pakkanto c
āsi mahāvīro sayameva’ggapuggaloti.
53
Ima
ṁ passati sambuddho kassapo lokanāyako,
Visa
ṁbhikkhusahassehi samantā parivārito.
54
Kassapo ca lokavid
ū voloketi sadevakaṁ,
Buddhacavisukkhuddhena bodhaneyye ca passati.
55
Kassapo ca lokavid
ū āhutīnaṁ paṭiggaho,

1. Ec.l̥. Dumbh
īkkhiāsiyonakā.

[SL Page 077] [\x 77/]

1 Phara
ṁ mahākaruṇāya vivādena pakuppite.
56
Ma
ṇḍadīpe bahū satte bodhaneyyo ca passati,
Buddhara
ṁsānubhāvena ādicco padumaṁ yathā.
57
Gacchiss
āmi maṇḍadīpaṁ 2 jotayissāmi sāsanaṁ,
Pati
ṭṭhapemi sammāhaṁ adhakāraṁva cadimā.
58
Bhikkh
ūgaṇa parivuto ākāse pakkamī jino,
Pati
ṭṭhito maṇḍadīpe suriyobbhuṭṭhito yathā
59
Kassapo sabbanado ca subhak
ūṭo ca pabbato,
Vis
ālaṁ nāma nagaraṁ, jayanto nāma khattiyo.
60
Khematal
ākasāmante nagare pacchime mukhe,
Vih
āro pācīnārāmo, cetiyaṁ dakasāṭakaṁ
61
Ass
āsevāna sambuddho kavā samagga bhātuke,
Desesi amata
ṁ dhammaṁ patiṭṭhapesi sāsanaṁ
62
Desite amate dhamme pati
ṭṭhite ca sāsane,
Catur
āsītisahassānaṁ dhammābhisamayo ahū.
63
Bhikkhuga
ṇaparivuto sabbanado mahāyaso,
Pati
ṭṭhito maṇḍadīpe, pakkanto lokanāyako’ti.
64
Aya
ṁhiloke Buddho uppanno lokanāyako
Satt
ānaṁ anukampāya desesidhammamuttamaṁ.
65
Se’ta
ṁpassati sambuddho lokajeṭṭho narāsabho,
N
āgānamāsi 3 saṅgāmo mahāsenā samāgatā.
66
Dhum
āyanti pajjalanti verāyanti carantitā,
Mahabbhaya
ṁsamuppannaṁ dīpaṁ nāsenti pannagā.
67
Agam
ā etibhūto’va, gacchāmi dipamuttaṁ,
M
ātulaṁ bhāgineyyaṁ ca nibbāpessāmi pannage.
68
Aha
ṁ gotamasambuddho, pabbate ceti nāmake,
Anur
ādhapure ramme tisso nāmāsi khattiyo.
69
Kusin
ārāyaṁ Bhagavā mallāna mupavattane,

1 Ec.l̥. Pharanto mah
ākarunāya vivādaṁ passati kuppitaṁ
2 Ec.l̥. T
ārayissāmipāninaṁ.
3 Ec.l̥. Sa
ṁgāmathāya.

[SL Page 078] [\x 78/]

Anup
ādisesā Buddho nibbuto upadhikkhaye.
70
Vassedv
īsatā tīte chattiṁ savassake tathā,
Mahido n
āma nāmena jotayissati sāsanaṁ.
71
Nagarassa dakkhi
ṇāto bhūmibhāge manorame,
Ārāmo ca ramaṇīyo thūpārāmo’ti suyyare.
72
Tambapa
ṇṇī ti nāmena dīpo cāyambhavissati,
S
ārīrikā mama dhātu patiṭṭhissati sādhukaṁ
73
Buddhe pasann
ā dhamme ca saṅghe ca ujudiṭṭhikā,
Bhave citta
ṁ virājeti anulā nāma khattiyā.
74
Deviy
ā vacanaṁ suvā rājā theraṁ ida’bravī:
Buddhe pasann
ā dhamme ca saṅghe ca ujudiṭṭhikā.
75
Bhave citta
ṁ virājeti, pabbājetha anūlakaṁ,
Akappiy
ā mahārāja thīna pabbajjābhikkhuno
76
Āgamissati me rājā bhagiṇisaṅghamittakā,
Pabb
ājevāna moce tuṁ anulaṁ sabbabadhanā.
77
Sa
ṅghamittā mahāpaññā uttarā ca vicakkhaṇā,
Hem
ā ca māsagallā ca aggimittā mitāvadā.
78
Tapp
ā pabbatachinnā ca mallā ca dhammadāsikā,
Ettak
ā tā bhikkhuniyodhūtarāgā samāhitā.
79
Od
ātamanasaṅkappā saddhammavinayeratā,
Kh
īṇāsavā vasippattā tevijjā iddhikovidā.
80
Uttamatte
ṭhitā tatha āgamissanti tā idha.
Mah
āmaccaparivuto nisinno khattiyo tadā.
81
Mantik
āmo nisīdivā maccānaṁ etadabravī.
Ari
ṭṭho nāma khattiyo suvā devassa bhāsitaṁ,
82
Therassa vacana
ṁ suvā uggahevāna sāsanaṁ,
D
āyakaṁ anusāvevā pakkamī uttarāmukho.
83
Nagarasse kadesamhi ghara
ṁ kavāna khattiyā,
Dasas
īlaṁ samādinnā anulā pamukhācatā.

[SL Page 079] [\x 79/]
84
Sabb
ā pañcasatā kaññā abhijātā jutidharā,
Anula
ṁ parivārevā sāyaṁpāto upaṭṭhisuṁ.
85
N
āvā titha mupāganvā āropevāna 1 nāvakaṁ,
S
āgaraṁ samatikkanto thale pavā patiṭṭhito.
86
Vi
ñdhāṭaviṁ atikkanto mahāmacco mahabbalo,
P
āṭaliputtānuppatto gato devassa santikaṁ.
87
Putto deva mah
ārāja ahūyo piyadassano,
Mahido n
āma so thero pesito tava santikaṁ
88
Dev
ānampiyo rājā sahāyo piyadassano,
Buddhe abhippasanno so pesito tava santika
ṁ.
89
Bh
ātuko saṅghamittāya avacīdaṁ mahā isi.
R
ājakaññā suppasannā anulā nāma khattiyā.
90
Sabb
ā taṁ apalokenti pabbajjāya purakkhakā.
Bh
ātuno sāsanaṁ suvā saṅghamittā vicakkhaṇā.
91
Turit
ā upasaṅkamma rājānaṁ idamabravi:
Anuj
āna mahārāja, gacchāmi dīpalañjakaṁ.
92
Bh
ātuno vacanaṁ mayhaṁ nasakkādevavārituṁ
Bh
āgiṇeyyo ca sumano putto ca jeṭṭhabhātuko
93
Gat
ā tava piyodāni gamanaṁ vāremidhītuyā.
Bh
āriyaṁ me mahārāja bhātuno vacanaṁ mama,
94
R
ājakaññā mahārāja anulā nāma khattiyā,
Sabb
ā maṁ apalokenti pabbajjāya purakkhakā.

Bh
āṇavāraṁ paṇṇarasamaṁ.

1 Ec.l̥. Mah
ānavaṁ.

[SL Page 080] [\x 80/]
1
Catura
ṅginiṁ mahāsenaṁ sannayhivāna khattiyo,
Tath
āgatassa sambodhiṁ ādāya pakkamī tadā.
2
T
īnirajjāni tikkanto viñdhāṭaviṁ ca khattiyo,
Atikkanto brah
āraññaṁ anuppatto 1 mahaṇṇavaṁ
3
Catura
ṅginī mahāsenā bhikkhunī saṅghasāvikā,
Mah
āsamuddaṁ pakkantā ādāya bodhimuttamaṁ,
4
Upari dibba
ṁ turiyaṁ heṭṭhato ca manussakaṁ,
C
ātuddisaṁmānusikaṁ, pakkantaṁ jalasāgare.
5
Muddhani avalokev
ā khattiyo piyadassano,
Abhiv
ādayivā bodhiṁ imamathaṁ abhāsatha: 6
Bahussuto iddhimanto s
īlavā susamāhito, dassane kampiyaṁ mayhaṁ 2 atappeyyaṁ
mah
ājanaṁ.
7
Tatha kadiv
ā rodivā olokevāna dassanā,
Khattiyo, thanivattiv
ā agamā sakanivesanaṁ.
8
* Udake nimmit
ā nāgā devākāse ca nimmitā,
Rukkhe ca nimmit
ā devā nānānivesanampi ca.
9
Pariv
ārayiṁsu te sabbe gacchantaṁ bodhimuttamaṁ,
Aman
āpā pisācā ca bhūtakumbhaṇḍarakkhasā.
10
Bodhi
ṁ paccantamāyantaṁ parivāriṁsu’ mānusā.
T
āvatiṁsā ca yāmā ca tusitāpi ca devatā.
11
Nimm
ānaratino devā ye devāvasavattino,
Bodhi
ṁ paccantamāyantaṁ tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.
12
Tetti
ṁsā ca devaputtā sabbe idapurakkhakā,
Bodhi
ṁ paccantamāyantaṁ apphoṭhenti 3 bhujampi ca.
13
Kuvero dhatara
ṭṭho ca virūpakkho virūḷhako,
Catt
āro te mahārājā samantā caturodisā.

1 Ec.l̥. Jalas
āgaraṁ.
2 Ec.l̥. Akappiya
ṁ.
3 Ec.l̥. Hasanti ca * v
īmaṁsitabbā[dipa07]
[SL Page 081] [\x 81/]
14
Pariv
ārayiṁsu sambodhiṁ gacchantaṁ dīpalaṅkataṁ,
Mah
āmukhapaṭāhārā divillātata didimā.
15
Bodhi
ṁ paccantamāyantaṁ sādhukīḷanti devatā,
P
āricchattaka pupphaṁ ca dibbaṁ madāravaṁpi ca,1
16
Dibba cadana cu
ṇṇaṁ ca antalikkhe pavassati.
Bodhi
ṁ paccantamāyantaṁ pūjayanti ca devatā.
17
Campak
ā saraḷā nimbā nāgapunnāga ketakī,2
Jala
ṇṇave3 mahābodhiṁ devā pūjenti sathuno.
18
N
āgarājā nāgakaññā nāgapotā bahujjanā.4
Bhavanato nikkhamiv
ā pūjenti bodhimuttamaṁ.
19
N
ānā virāga vasanā nānārāga vibhūsitā,
S
āgaretaṁ5 mahābodhiṁ nāgā pūjenti sathuno.
20
Uppala
ṁ kumudaṁ nīlaṁ pupphaṁ ca satapattakaṁ,5
Kallah
āraṁ kucalayā vimutta madhu gadhikaṁ.6
21
Takk
ārikaṁ koviḷāraṁ pāṭaliṁ bimbajālakaṁ,
Asoka
ṁ sālapupphaṁ ca missakaṁ ca piyaṅgukaṁ.
22
N
āgā pūjenti te bodhiṁ sobhati jalasāgare,
Āmoditā nāgakaññā nāgarājā pamoditā.
23
Bodhi
ṁ paccantamāyantaṁ nāgā kīḷanti sathuno,
Tatha ma
ṇimayā bhūmi muttāphalika sathatā.
24
Ārāma pokkharaṇīyo nānā pupphehi vittitā,9
Satt
āhakaṁ vasivāna sadevā mānusā tahiṁ.10
25
Bhavanato nikkhamiv
ā11 pūjenti bodhimuttamaṁ,
M
ālādāmakalāpā ca nāgakaññā ca devatā.
26
Āvijdhanti ca celāni sambodhiṁ paricāritā,
Bodhi
ṁ paccanta māyantaṁ sādhukīḷanti devatā.
27
P
āricchattakapupphaṁ ca dibbamadāravampi ca,12
Dibba cadana cu
ṇṇaṁ ca antalikkhe pavassati.

1 Dibba mad
āravāni ca-i. 2 Ketakā-i. 3 Jalasāgare-i. 4 Bahūjanā-i. 5 Jalasāgare-i. 6
Uppal
ā-padumā kumuda nīlāni satapattakaṁ-i. 7 Kuvalaya madhimuttamadhugadhikaṁ-i.
8 S
ādhuno-i. 9 Vicittā-i. 10 Sadevā saha mānusā-i. 11 Nikkhamantaṁ-i. 12 Dibbamadāravāni
ca-i.

[SL Page 082] [\x 82/]
28
N
āgā yakkhā ca bhūtā ca sadevā atha mānusā,1
Jalas
āgaramāyantaṁ sambodhiṁ paricāritā.
29
Tatha naccanti g
āyanti vādayanti hasanti ca,
Bhuja
ṁ poṭhenti diguṇaṁ te bodhiparivāritā.
30
N
āgā yakkhā ca bhūtā ca sadevā atha mānusā,1
Kittenti ma
ṅgalaṁ sothiṁ nīyante’ bodhi muttame.
31
N
āgā dhajapaggahitā nīlobhāsā manoramā,
Kittenti bodhiy
ā vaṇṇaṁ patiṭṭhā2 dīpalañjake.
32
Anur
ādhapurā rammā nikkhamivā bahūjanā,
Sambodhi
ṁ upasaṅkantā saha devehi khattiyā.3
33
Pariv
ārayiṁsu sambodhiṁ sahaputtehi khattiyā.3
Gadham
ālaṁ ca pūjesuṁ gadha gadhānamuttamaṁ.
34
V
īthiyo ca susammaṭṭhā agghiyo ca alaṅkatā,
Pati
ṭṭhite bodhirāje4 kampitha paṭhavī tadā’ti.
35
D
āpesi rājā aṭṭhaṭṭha khattiye ca5 pana’ṭṭhasu,
Sabbaje
ṭṭhaṁ bodhiguttaṁ rakkhituṁ bodhimuttamaṁ.
36
Ad
ā6 sabbaparihāraṁ sabbālaṅkāra bhāsuraṁ,
So
ḷasātha7 mahālekhā dharaṇī bodhigāravā
37
Tath
ā susiñcatharaṇaṁ mahālekhaṭṭhāne ṭhapi,
Kula
ṁ sahassakaṁ8 kavā ketuchādivapālakaṁ.9
38
Suva
ṇṇabheriyo aṭṭha abhisekādi maṅgale,
Eka
ṁ janapadaṁ davā cadaguttaṁ ṭhapesi ca.
39
Devagutta
ñca pāsādaṁ10 bhūmiñcekaṁ yathārahaṁ,
Tesa
ṁ kulānamaññesaṁ11 gāmabhoge pariccaji.
40
Ra
ñño pañcasatā kaññā aggajātā yasassinī,
Pabb
ājiṁsu ca tā sabbā vītarāgā samāhitā.
41
Kum
ārikā pañcasatā anulā paricāritā,
Pabb
ājiṁsu ca tā sabbā vītarāgā ahū tadā12

1 Saham
ānusā-i. 2 Bodhi uttamaṁ patiṭṭhitaṁ-i. 3 Khattiyo-i. 4 Saha patiṭṭhite bodhi-i. 5
Khattiyesu-i. 6 Ad
āsi-i. 7 Soḷasā laṁkā-i. 8 So kulasahassakaṁ-i. 9 Pālanaṁ-i. 10
Devaguttap
āsādaṁ-i. 11 Kulānaṁ tādaññesaṁ vā-i. 12 Samāhitā-i.

[SL Page 083] [\x 83/]
42
Ari
ṭṭho khattiyo nāma nikkhanto ca bhayaddito,1
Pa
ñcasataparivāro pabbaji jinasāsane.
43
Sabbev
ārahappattā sampuṇṇā jinasāsane,
Hemante pa
ṭhame māse pupphite2 dharaṇīruhe,
Āgato so mahābodhi patiṭṭho tambapaṇṇike’ti.
Bh
āṇavāraṁ soḷasamaṁ.
So
ḷasamo paricchedo

Sattarasamo paricchedo

1
Khatti
ṁsa yojanaṁ dīghaṁ aṭṭhārasahi vithataṁ,
Yojan
ānaṁ satāvaṭṭaṁ+ sāgarena parikkhitaṁ.
2
La
ṅkādīpavaraṁ nāma sabbatha ratanākaraṁ,
Upeta
ṁ nadītaḷākehi3 pabbatehi vanehi ca.
3
D
īpaṁ puraṁ ca rājā ca uddesikañca4 dhātuyo,
Th
ūpaṁ dīpaṁ pabbatañca uyyānaṁ bodhi bhikkhunī.
4
Bhikkh
ū ca Buddhaseṭṭho ca terasa honti te tahiṁ,
Ekadese catunn
āmaṁ5 suṇātha mama bhāsato.
5
Ojad
īpaṁ varadīpaṁ maṇḍadīpanti vuccati,
La
ṅkādīpa varaṁ nāma tambapaṇṇīti ñāyati.
6
Abhaya
ṁ6 vaḍḍhamānaṁ ca visālamanurādhakaṁ,7
Purasseta
ṁ catunnāmaṁ8 catubuddhāna sāsane.
7
Abhayo ca samiddho ca jayanto ca nar
ādhipo,
Dev
ānampiyatisso ca rājāno honti cāturo.
8
Rogadubbu
ṭṭhikaṁ ceva vivādo yakkha vāsatā,9
Caturo upaddut
ā10 ete catubuddha vinoditā,
Kakusadhassa Buddhassa dh
āvāsi dhammakarako11

1 Bhayaduto-i. 2 Sapupphite-i. +Yojana sata
āvaṭṭaṁ-i. 3 Nadītaḷākopetaṁsi-i. 4 Upaddutaṁ
ca-i. 5 Caturo n
āmaṁ-i. 6 Abhayapuraṁ-i. 7 Anurādhapuraṁ-i. 8 Purassa caturo nāmaṁ-i. 9
Viv
āda yakkhādhivāsanaṁ-i. 10 Upaddavā-i. 11 Kakusandhassa Bhagavato dhātu dhamma
k
ārako ahū-i.

[SL Page 084] [\x 84/]
9
Kon
āgamana Buddhassa dhāvāsi kāyabadhanaṁ,
Kassapassa munidassa dh
āvāsi jalasāṭikā1.
10
Gotamassa sir
īmato doṇā sārīrikā ahū,2
Abhaye3 pa
ṭiyārāmo vaḍḍhamānassa uttaro.4
11
Vis
āle pācīnārāmo thūpārāmo’nurādhake,5
Dakkhi
ṇe caturothūpā catubuddhāna sāsane.
12
Kadambakassa s
āmantā nagaraṁ abhayampuraṁ,
Tissa ta
ḷāka sāmantā nagaraṁ vaḍḍhamānakaṁ.
13
Khema ta
ḷāka sāmantā visālaṁ nagaraṁ ahū,
Anur
ādhapure tatha catuddīpa vicāraṇā,
14
Devak
ūṭo sīlakūṭo6 subhakūṭo’ti vuccati,
Sumanak
ūṭo7 cedāni catupaṇṇatti pabbate.
15
Mah
ātitha vanuyyānaṁ mahānāmaṁ ca sāgaraṁ,
Mah
āmeghavanaṁ nāma vattetumiriyāpathaṁ.8
16
Catunna
ṁ lokanāthānaṁ paṭhamāhu senāsanaṁ.
Kakusadhassa munino sir
īsa bodhimuttamaṁ,
17
Ādāya dakkhiṇaṁ sākhaṁ rucinadā mahiddhikā,
Ojad
īpe mahātithe ārāme tatha ropitā.
18
Kon
āgamana Buddhasso’dumbara bodhimuttamaṁ,
Ādāya dakkhiṇaṁ sākhaṁ kadanadā mahiddhikā.
19
Varad
īpe mahānāme9 ārāme tha ropitā,
Kassapassa munidassa nigrodha bodhimuttama
ṁ.
20
Ādāya dakkhiṇaṁ sākhaṁ sudhammā ca10 mahiddhikā,
S
āgare nāma ārāme11 ropitaṁ dumacetiyaṁ.
21
Gotamassa munidassa assatha bodhimuttama
ṁ,
Ādāya dakkhiṇaṁ sākhaṁ saṅghamittā mahiddhikā,
Mah
āmeghavane ramme ropitā dīpalañjake.

1 Kassapassa sambuddhassa dh
ātu udakasāṭakaṁ-i. 2 Doṇadhātu sārīrikā-i. 3 Abhayapure-i.
4 Uttar
ā-i. 5 Thūpārāmo’nurādhassa-i. 6 Sumanakūṭo-i. 7 Sīlakūṭo-i. 8 Vasantaṁ
ariy
āpathaṁ-i. 9 Mahānāmamhi-i. 10 Sudhammānāma-i. 11 Sāgaramhi nāma ārāme-i.

[SL Page 085] [\x 85/]
22
Rucinad
ā 1 kadanadā 2 sudhammā ca mahiddhikā,
Bahussut
ā saṅghamittā chaḷabhiññā vicakkhaṇā.
23
Catasso t
ā bhikkhuniyo sabbā ca bodhimāharuṁ,
Sir
īso ca mahātithe 3 mahānāme udumbaro.
24
Mah
āsāgaramhi nigrodho assatho4 meghavane tadā,
Acale catur
ārāme catubodhi patiṭṭhitā.
25
Tatha5 sen
āsanaṁ rammaṁ catubuddhāna sāsane,
Mah
ādevo chaḷabhiñño sumano paṭisambhido.
26
Mahiddhiko sabbanado mahido ca bahussuto,
Ete ther
ā mahāpaññā tambapaṇṇi pasādakā.
27
Kakusadho sa lokaggo6 pa
ñcacakkhūhi cakkhumā,
Sabbaloka
ṁ avekkhanto ojadīpa vara’ddasa.
28
Pu
ṇṇaka narako nāma ahū pajjarako tadā,
D
īpe tasmiṁ 7 manussānaṁ rogopajjarako ahū.*
29
Bahujjan
ā rogapuṭṭhā bhanta macchāthale yathā,
hit
ā socanti te sabbe dummanā dukkhitā narā.
30
Bhaya
ṭṭitā na labbhanti cittamhi sukha mattano,
Disv
āna dukkhite satte rogābādhena pīḷite.8
31
Catt
ālīsa sahassehi kakusadho vināyako,
Rog
ānaṁ mocanathāya jambudīpā idhāgato.
32
Catt
ālīsa sahassā te chaḷabhiññā mahiddhikā,
Pariv
ārayiṁsu sambuddhaṁ nabhe cadaṁ va tārakā.
33
Kakusadho lokan
ātho 9 devakūṭamhi pabbate,
Obh
āsevāna devañca patiṭṭhāsi sasāvako.
34
Ojad
īpe devakūṭaṁ obhāsevā patiṭṭhitaṁ,
Sabbe ma
ññanti devoca na jānanti tathāgataṁ.
35
Udenta
ṁ aruṇuggamhi puṇṇamāyaṁ uposathe,
Ujj
ālesi ca taṁ selaṁ lokanātho10 sa’kānanaṁ.

1 Ruc
ānadā-i. 2 Kanakadattā-i. 3 Sirīsabodhi mahātithe-i. 4 Sāgaramhi ca nigrodhassatho-sī.
5 Acale-i. 6 Sabbalokaggo-i. 7 Tasmi
ṁ samaye-i. 8 Rogabadhena dūsite-i. 9 Lokapajjoto-i. 10
Ujj
ālevāna taṁ selaṁ jalamānaṁ-i. * Rogena phuṭṭhā bahujanā bhanta macchāva thalamhi
ṭhitā socanti dummanā-
La
ṅkā puskoḷa potvala mṚ 28 vèni gāthāva venuvaṭa iṁgīrasi piṭapatehi tibennṚ ihata
sandahan v
ākya yayi.

[SL Page 086] [\x 86/]
36
Disv
ā1 selaṁ jalamānaṁ obhāsentaṁ catuddisaṁ,
Tu
ṭṭhahaṭṭhā janā sabbe sarājā abhaye pure.
37
Sas
āvakaṁ mā passantu ojadīpaṭṭhitā ime,
Iti Buddho adhi
ṭṭhāsi kakusadho vināyako.
38
Sammato3 devak
ūṭoti manusse’ hyabhipathito,
Upaddave pajjarake manuss
ā balavāhanā.
39 Nikkhamiv
ā janā sabbe sarājā abhayāpurā,4
Tatha ganv
ā namassanti5 kakusadhaṁ naruttamaṁ.
40
Namassiv
āna sambuddhaṁ rājasenā saraṭṭhakā,
Devo’ti ta
ṁ maññamānaṁ āgatā te mahājanā.
41
Upasa
ṅkamma sambuddhaṁ idaṁ vacanama’ bravuṁ.
Adhiv
āsetu me Bhagavā saddhiṁ bhikkhugaṇena tu.
42
Ajjatan
āya kho bhattaṁ gacchāma nagaraṁ mayaṁ,
Adhiv
āsesi sambuddho tuṇhī rājassa bhāsitaṁ.
43
Sara
ṭṭhakā rājasenā vidivā adhivāsanaṁ,
P
ūjāsakkāra pahūte kātuṁ pura’ mupāgamuṁ.
44
Mah
ā ayaṁ bhikkhusaṅgho janakāyo anappako,
Nagara
ṁ atisambādhaṁ akatā bhūpurā mayā.
45
Athi mayha
ṁ vanuyyānaṁ mahātithaṁ manoramaṁ,
Asamb
ādhaṁ adūraṭṭhaṁ pabbajitā’nulomikaṁ.
46
Pa
ṭisallāna sāruppaṁ paṭirūpaṁ mahesino,
Tath
āhaṁ Buddhapamukhe saṅghe dessāmi dakkhiṇaṁ.
47
Sabbo jano supasseyya Buddha
ṁ saṅghañca uttamaṁ,
Catt
ālīsa sahassehi bhikkhūhi saṁ purakkhato.
48
Kakusadho lokavid
ū mahātitha mapāpuṇī,
Pati
ṭṭhite mahātithe uyyāne dīpaduttame.
49
Sa
ñchannakāla pupphehi madena calitā dumā,
Suva
ṇṇamaya bhiṅkāraṁ samādāya mahīpatī.

1 Disv
āna-i.
2 Passantu ma
ṁ janā sabbe ojadīpagatā narā-i.
3 Isi sammato-i. 4 Nagar
ā purā-i. 5 Namokaṁsu-sī.

[SL Page 087] [\x 87/]
50
Onojev
āna taṁ tatha jalaṁ hathe akārayi,
Im
ā’haṁ bhante uyyānaṁ dadāmi Buddha pamukhe
51
Ph
āsuvihāraṁ saṅghassa rammaṁ senāsanaṁ subhaṁ,
Pa
ṭiggahesi uyyānaṁ kakusadho vināyako.
52
Pakampi dhara
ṇī tatha paṭhame senāsane tadā,
Disv
ā paṭhavī kampetaṁ ṭhito lokagga nāyako.
53
Aho n
ūna rucinadā bodhiṁ hareyya cintayī.1
Kakusadhassa Buddhassa cittama
ññāya bhikkhunī.
54
Ganv
ā sirīsa sambodhi mūle ṭhavā mahiddhikā,
Buddho icchati bodhissa ojad
īpamhi ropanaṁ.
55
Manuss
ā2 cintayantā taṁ bodhiṁ haritumāgatā,
Buddhase
ṭṭhenā’numataṁ anukampāya pāṇinaṁ.
56
Mama iddh
ānubhāvena sākhā dakkhiṇa muccatu,
Rucinad
ā ṭhitā vākyaṁ vuccamānā katañjalī.
57
Mu
ñcivā dakkhiṇā sākhā patiṭṭhāsi kaṭāhake.
Gahev
āna rucinadā bodhiṁ hema kaṭāhake.3
58
Pa
ñcasatā bhikkhunīhi āgatā parivāritā,
Tad
āpi paṭhavī kampi sa samuddaṁ sa pabbataṁ.
59
Āloko ca mahā āsi abbhuto lomahaṁsano,
Disv
ā attamanā sabbe rājasenā saraṭṭhakā.
60
A
ñjalimpaggahevāna namiṁsu4 bodhi muttamaṁ,
Āmoditā tadā sabbe devatā haṭṭhamānasā.
61
Ukku
ṭṭhikaṁ5 pavattesuṁ disvā bodhitaruttamaṁ,
Catt
āro ca mahārājā lokapālā yasassino.
62
Rakkha
ṁ sirīsa bodhissa6 akaṁsu devatā tadā,
T
āvatiṁsā ca ye devā ye devā vasavattino.
63
Y
āmo sakko suyāmo ca santusito sunimmito,
Sabbe te pariv
āresuṁ sirīsa bodhi muttamaṁ.

1 Bodhi
ṁ harivā idhāgatā-i. 2 Manusā-i. 3 Suvaṇṇa kaṭāhake-i. 4 Namassanti-i. 5 Ukkuṭṭhi
sadda
ṁ-i. 6 Ārakkhaṁ sirībodhissa-i.

[SL Page 088] [\x 88/]
64
A
ñjaliṁ paggahevāna devasaṅghā pamoditā,
Saheva rucinad
āya1 pūjenti bodhi muttamaṁ.
65
Sir
īsa bodhimādāya rucinadā mahiddhikā,
Bhikkhun
īhi paribbūḷhā ojadīpavaraṁ gami.
66
Dev
ā naccanti gāyanti2 poṭhenti diguṇaṁ bhujaṁ.
Ojad
īpavaraṁ yantaṁ sirīsa bodhi muttamaṁ.
67
Devasa
ṅgha paribbūḷhā rucinadā3 mahiddhikā,
Sir
īsa bodhimādāya kakusadha’mupāgami.
68
Tamhi k
āle mahāvīro kakusadho vināyako,
Mah
ātithavanuyyāne4 bodhiṭṭhāne patiṭṭhito.
69
Rucinad
ā sayaṁ bodhiṁ obhāsentaṁ na ropayi,
Disv
ā munī kakusadho patharī5 dakkhiṇaṁ bhujaṁ.
70
Bodhiy
ā dakkhiṇaṁ sākhaṁ rucinadā mahiddhikā,
Buddhassa dakkhi
ṇe hathe ṭhapayivā’bhivādayi.
71
Par
āmasivā lokaggo kakusadho narāsabho,
Ra
ñño’bhayassa pādāsi idha ṭhānamhi ropaya.
72
Yamhi
ṭhānamhi ācikkhi kakusadho narāsabho,
Tamhi
ṭhānamhi ropesi abhayo raṭṭhavaḍḍhano.
73
hite6 sir
īsa bodhimhi bhūmibhāge manorame,
Buddho dhamma’ madesesi catusaccappak
āsato.
74
Satasahassa
ñcosāne cattāḷīsa sahassakaṁ,7
Manuss
ānaṁ hi samayo devānaṁ tiṁsa koṭiyo
75
Sir
īso kakusadhassa konāgamanassu’dumbaro,
Kassapass
āpi nigrodho8 tayo bodhi idhāharuṁ.
76
Sakyaputtass
ā’ samassa bodhi assathamuttamaṁ,
Āharivāna ropiṁsu mahāmegha vane tadā.
77
Mu
ṭasīvassa atrajā atha’ññe dasa bhātaro,
Abhayo tisso n
āgo ca utti mattābhayo’pi ca,
78
Mitto s
īvo aselo ca tisso khīro ca honti’me,9
S
īvalī anulāceti10 muṭasīvassa dhītaro.

1 Ruc
ānadāya saheva-i. 2 Bhāsanti-i. 3 Rucānadā-i. 4 Mahātithampi uyhate-i. 5 Paggahi-i. 6
Pati
ṭṭhite-i. 7 Sahassiyo-i. 8 Nigrodho-i. 9 Bhātaro-i. 10 Anudevī anulā ca-i.
[Dipa06]
[SL Page 089 7 [\x 89/] 9]
Tad
āvāsuṁ duvececa laṅkādīpamhi uttame
Yad
ā abhisitorājā muṭasīvassa atrajo
80
Ethantare ya
ṁ gaṇitaṁ vassaṁbhavati kittakaṁ
Dvesat
ānica vassāni chattiṁsāca punāparā
81
2 Dev
ānampi yatissova bhisitto nibbute jine
Tass
ābhisekena samaṁ āgatārāja iddhiyo
82
3 Phari
ṁsu puññatejāni tambapaṇṇimhi nekadhā
Ratan
ākaraṁ tadāāsi laṅkādīpa mathuttamaṁ
83
Tissassa pu
ññatejena uggatā ratanānahuṁ
Disv
āna ratanaṁrājā 4 haṭṭho daggamānaso
84
Pa
ṇṇākāraṁ karivāna dhammāsokassa pāhiṇi
Disv
ānataṁ paṇṇākāraṁ asokotta manoahu
85
Abhisek
āyapāhesi anekaṁ ratanaṁ puna
Dev
ānampiyatissassa tambapaṇṇimhi uttame
86
V
ālavījanimuṇhi saṁchattaṁ khaggaṁcapādukaṁ
Ve
ṭhanaṁ sārapāmaṅgaṁ bhiṅkāraṁ nadivaṭṭakaṁ
87
Sivika
ṁ saṅkhavataṁsaṁ dhovimaṁ vathakoṭikaṁ
Sova
ṇṇa pātikaṭacchuṁ mahagghaṁ hathapuñjanaṁ
88
Anotattoda ka
ṁkājaṁ uttamaṁharicadanaṁ
Mattik
ārūṇa vaṇṇañca añjanaṁ pannāgāhaṭaṁ
89
Har
ītakaṁ āmalakaṁ mahagghaṁ amatosadhaṁ
Sa
ṭṭhivāha sataṁsāliṁ sugadhaṁca suvāhaṭaṁ
90
Pu
ññakammābhi nibbattaṁ paṇṇākāraṁ manoramaṁ
La
ṅkābhiseke tissassa dhammāsokena pesitā
91
Pun
ābhisitto sorājā tambapaṇṇimhi issaro
* Dutiy
ābhiseke tassatikkantā tiṁsarattiyo
92
Mahidoga
ṇa pāmokkho jambudīpā idhāgato
1 Ec.l̥. Anudev
ī anulāca muṭasīvassadhītaro, tadācabilayo agālaṅkādīpavaruttamaṁ.
2 Ec.l̥. Sambuddheparinibbute abhisitto dev
ānaṁpiyo.
3 Ec.l̥. Pharatipu
ññatejāni 4 ec.l̥. Saṁviggamānaso
* Ves
ākhe narapati puṇṇamāyamevaṁ=devānampiya vacanopa guḷhanāmo’ laṁkāyaṁ
pavitatathita uss
āvāyaṁ attānaṁ jana sukha dobhisecayī (mahāvaṁse)

[SL Page 090] [\x 90/]

K
ārāpesi vihāraṁ so tissārāma manuttaraṁ
93
Pati
ṭṭhesi mahābodhiṁ mahāmeghavane tadā
Pati
ṭṭhapesi sothūpaṁ mahantaṁ rāmaṇeyyakaṁ
94
Dev
ānampiyatissokārāmaṁ cetiyapabbate
Th
ūpārāmaṁca kāresi vihāraṁ missakavhayaṁ
95
Vessagiri
ṁ ca kāresi colakatissa nāmakaṁ
1 Yojane yojane
ṭhāne ārāmo tenakārito
96
2 Pati
ṭṭhapesi sotatha dhātuyo ca yathārahaṁ
Catt
ārīsampi vassāni rajjaṁ kāresi khattiyo’ti
97
Mu
ṭasīvassa atrajā atha’ññe catubhātaro
Uttiyo dasadavass
āni rajjaṁ kāresi khattiyo
98
A
ṭṭhavassābhisittassa nibbuto dīpajotako
Ak
āsarīranikkhepeṁ tissārāma purathime
99
Paripu
ṇṇadvādavasso mahido ca idhāgato
Sa
ṭṭhivasse paripuṇṇe nibbuto cetiyenage
100
Ala
ṁkarivāmaggaṁ mālagghito raṇārihi
Pad
īpejālayivāna nibbute dīpajotake
101
R
ājā kho uttiyo nāma kūṭāgāraṁ ca uttamaṁ
Dassaneyya
ṁ akāresi, pūjesi dīpajotakaṁ
102
Ubho dev
ā manussā ca nāgā gadhabbadānavā
Sabbeva dukkhit
ā huvā pūjesuṁ dīpajotakaṁ
103
Satt
āhaṁ pūjaṁ kavāna cetiye pabbatuttame
Ekacce evam
āhaṁsu: gacchāma nagaraṁvaraṁ
104
3 Athe’tha vattat
ī saddo puthulo bheravo tadā
Idhe’va dh
āpayissāma laṅkā dīpassajotakaṁ
105
R
ājā suvāna vacanaṁ janakāyassa bhāsato
Mah
ācitakaṁ kārevā tissārāma purathime

1 Ec.l̥. Tatoyojanike
ārāmo-sī-pā-tiyojaniko ārāmo.
2 Ec.l̥. Pati
ṭṭhapesi mahā dānaṁ mahāpelavaruttamaṁ,
3 Ec.l̥. Tumulo bheravo mah
ā.

[SL Page 091] [\x 91/]
106
Sak
ūṭāgāramādāya mahidaṁ dīpajotakaṁ
Purathimenanagara
ṁ pavisiṁsu sarājakā
107
Majdhena nagara
ṁ ganvā nikkhamivāna dakkhiṇā
Mah
āvihāre sattāhaṁ mahāpūja makaṁsu te
108
Pav
āna gadhacitakaṁ ubho devā ca mānusā
hapayiv
ā rājuyyāne: pūjanathāya subbataṁ
109
K
ūṭāgāraṁ gahevā na mahidaṁ dīpajotakaṁ
Th
ūpaṁpadakkhiṇaṁ kavā vadāpesu manuttamaṁ
110
Tad
ā purathimadvārā nikkhamivā mahājanā
Aka
ṁsu dehanikkhepaṁ bhūmibhāge 1 manorame
111
Āruḷhā citakaṁ sabbe rodamānā katañjalī
Abhiv
ādevā sirasā citakaṁ 2 jālayiṁsute
112
Dh
ātusesaṁ gahevāna mahidassa sudhīmato
Ak
āthūvaparaṁ sabbe svārāmesu ca khattiyo
113
Kata
ṁ sarīranikkhepaṁ mahidassa tadāyahiṁ
Isibh
ūmī ti tassāyaṁ samaññā paṭhamaṁ ahū

Bh
āṇavāraṁ sattarasamaṁ.

1 S
ī-pā-ec.l̥. Bhūmibhāge samantato.
2 Ec.l̥. D
īpayiṁsute.

[SL Page 092] [\x 92/]
1
Id
āni athi aññepi therā ca majdhimānavā
Vibhajjav
ādā vinaye 1 sāsanavaṁsa pālakā
2
Bahussut
ā sīlavantā obhāsenti mahiṁ imaṁ
Dhuta
ṅgācāparasampannā sobhenti dīlañjakaṁ
3
Sakyaputt
ā bahūce’tha saddhammavaṁsa kovidā
Bahunna
ṁ vata athāya loke uppajji cakkhumā
4
Adhak
āraṁ vidhamevā ālokaṁ dassayī jino
Yesa
ṁ tathāgate saddhā acalā suppatiṭṭhitā
5
Sabb
āduggatiyo hivā sugatiṁ upapajjare
Ye ca bh
āventi bojdhaṅge idirayāni balānica
6
Satisammappadh
āne ca iddhipāde ca kevale
Ariya
ñcaṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ dukkhūpasamagāminaṁ
7
Chev
āna maccuno senaṁ te loke vijitāvino’ti
* M
āyādevī kaṇiṭṭhā ca sahajātā ekamātukā
8
2 P
āyesithaññaṁ siddhathaṁ mātāva anukampikā
Kittit
ā agganikkhittā chaḷabhiññā mahiddhikā
9
Mah
āpajāpatī nāmā gotamī iti vissutā
Khem
ā uppalavaṇṇā ca ubho tā aggasāvikā
10
Pa
ṭācārā dhammadinnā sobhitā isidāsikā
Vis
ākhā soṇāsubalā saṅghadāsī vicakkhaṇā
11
Nad
ā ca dhammapālāca vinaye ca visāradā
Et
āyo jambudīpamhi paññatā maggakovidā
12
Therik
ā saṅghamittā ca uttarā ca vicakkhaṇā
Hem
āmasāragallā ca aggimittā ca dāsikā
13
Pheggu pabbat
ā mattā ca mallā ca dhammadāsiyā
Daharet
ābhikkhuniyo jambudīpā idhāgatā
14
Saddhamma
ṭṭhiti kāmāyo anurādhavhaye pure
Vinaye pa
ñcavācesuṁ sattappakaraṇā nica

1 Ec.l̥. S
āsanepa veṇipālakā.
2 Ec.l̥. Bhagavanta
ṁ thanaṁpāyesi * gāthāyo panetā porāṇikesu sabbagathesu
dissanti-tath
āpi mahāvaṁsā disvāgatanayehi visadisatā viruddhatā
cethapatiyate-vima
ṁsitabbā.

[SL Page 093] [\x 93/]
15
1 Saddhammanadi som
ā ca giriddhipica dāsikā
Dhamm
ā ca dhammapālā ca vinayamhi visāradā
Dhutav
ādā ca mahilā sobhaṇā dhammatāpasā
16
Naramitt
ā mahāpaññā vinaye ca visāradā
Theriyov
āda kusalā sātākālī ca uttarā
17
2 Et
ātadūpa sampannā ahesuṁ dīpalañjake
* (Abhi
ññātā ca sumanā saddhammavaṁsakovidā
18
Et
ā tadā bhikkhuniyo dhūtarāgā samāhitā
Sudhotamana sa
ṅkappā saddhammavinaye ratā
19
V
īsati’yā sahassehi bhikkhunīhi ca uttarā
Suj
āta kulaputtena abhayena yasassinā
20
Vinaya
ṁ tāva vācesuṁ anurādhapuravhaye
Nik
āye pañcavācesuṁ sattappakaraṇānica
21
Abhi
ññātā ca mahilā saddhamma vaṁsakovidā
Samant
ā kākavaṇṇassa etā rājassa dhītaro
22
Purohitassa ddh
ītā ca girikālī bahussutā
D
āsī kālitu dhuttassa dhītaro subbapāpikā
23
Et
ā tadā bhikkhuniyo sabbapāli durāsadā
Od
ātamanasaṅkappā saddhammavinaye ratā
24
V
īsatiyā sahassehi rohanā ca tadāgatā
P
ūjitā naradevena abhayena yasassinā
25
Vinaya
ṁ tathavācesuṁ anurādhapurevhaye
Mah
ādevī ca padumā hemāsā ca yasassinī
26
Et
ā tadā bhikkhuniyo chaḷabhiññā mahiddhikā
Dev
ānampiyatissena pūjitāca yasassinā

1 S
ī-pā-saddhammacada bhāsomā.
2 Ec.l̥. Et
ātadābhikkhuniyo upasampannā dīpalañjake

[SL Page 094] [\x 94/]
27
Vinaya
ṁ tāvācayiṁsu puramhi anurādhake
Mah
āsoṇā ca dattā ca sīvalī ca vicakkhaṇā
28
R
ūpasobhīṇippamattā devāmānusa pūjitā
N
āgā ca nāgamittā ca dhammabhūtā ca dāsikā
29
Cakkhubh
ūtā samuddā ca saddhammavaṁsa kovidā
1 Sapatt
ā channā upālī revatā sādhusammatā
30
2 Agg
āvinayavādīnaṁ somadevassa atrajā
M
ālā khemā ca tissā ca dhammakathikamuttamā
31
Vinaya
ṁ tāvācayiṁsu paṭhamā pagate bhaye
Mah
āruhā sīvalī ca saddhammavaṁsa kovidā
32
Pas
ādikā jambudīpe sāsanena bahūjane
V
īsatiyā sahassehi jambudīpā idhāgatā
33
Y
ācitā naradevena abhayena yasassinā
Vinaya
ṁtā vācayiṁsu puramhi anurādhake
34
Nik
āye pañca vācesuṁ sattappakaraṇānica
3 Samudd
ānāvā devīca sīvalī rājadhītaro
35
Vis
āradā nāgapālī nāgamittā ca paṇḍitā
Mahil
ā bhikkhunīpālā vinaye ca visāradā
36
N
āgā ca nāgamittā ca saddhamma vaṁsakovidā
Et
ā tadūpasampannā ahesuṁ dīpalañjake
37
Sabb
ā’ca jātisampannā sāsane vissutā tadā
So
ḷasannaṁ sahassānaṁ uttamā dhurasammatā
38
P
ūjitā kuṭikaṇṇena abhayena yasassinā
Vinasa
ṁtāṁ vācayiṁsu puramhi anurādhake
39
C
ūlanāgā ca dattā ca soṇā ca sādhusammatā
Abhi
ññātā ca saṇhā ca saddhamma vaṁsakovidā
40
Gamikadh
ītā mahāpaññā mahātissā visāradā

1 S
ī-pā-sapattā chadā.
2 Ec.l̥. S
ī-pā-etā venayagginaṁ aggā.
3 Ec.l̥. Sasamudd
ānāvādevī.

[SL Page 095] [\x 95/]

1 Mah
āsumanā sumanā mahākālī ca paṇḍitā
41
Sambh
āvita kule jātā lakkhadhammā mahāyasā
D
īpanayā mahāpaññā rohane sādhusammatā
42
Abhi
ññātā samuddā ca saddhamma vaṁsakovidā
Vibhajjav
ādī vinayaṁdharā tā saṅghasobhaṇā
43
2 Et
ātadūpasampannā ahesuṁ dīpalañjake
Od
ātamana saṅkappā saddhammavinaye ratā
44
Bahussut
ā sutadharā pāpabāhirakā ca tā
Jaliv
āggikkhadhāca nibbutā ca mahāyasā
45
Id
āni athi aññāyo theriyo majdhimā navā
Vibhajjav
ādī vinayaṁdharā sāsana pālakā
46
Bahussut
ā sīlavantī 3 obhāsesuṁ mahiṁ ima’nti
S
īvo ca dasavassāni rajjaṁ kāresi khattiyo
47
Pati
ṭṭhapesi ārāmaṁ manuññaṁ nagaraṅgaṇaṁ
Dasavassa
ṁ sūratisso rajjaṁ kāresi khattiyo
48
Sopa
ñca satārāmaṁva puññaṁ kāresinappakaṁ
Suratissa
ṁ gahevāna damilā senaguttikā
49
* Duve dv
ādasa vassāni rajjaṁ dhammena kārayuṁ
Atrajo mu
ṭasīvassa aselo senaguttike
50
Hanv
āna dasavassāni rajjaṁ kāresi khattiyo
El
āro nāma nāmenā selaṁ hanvāna khattiyaṁ
51
Catutt
ālīsavassāni rajjaṁ dhammena kārayi
Chad
āgatiṁ aganvāna nadosabhayamohago
52
Tul
ābhūto va huvāna dhammena anusāsiso
Div
āhemanta gimhañca vassānampi navassati
53
K
ākavaṇṇassa yo putto abhayo nāma khattiyo
Dasayodha par
īvāro sahacāraṇa kaṇḍulo

1 Ec.l̥. C
ūlasumanā mahāsumanā.
2 Ec.l̥. Vibhajjav
ādīvinayadharā-ubhotā saṅghasobhātā etā caññāva bhikkhuniyo
upasampann
ā dīpalañjake.
3 Ec.l̥. Obh
āsenti mahiṁimanti.
* Mah
āvaṁse duvevīsati vassāni-rajjaṁ dhammenakārayuṁ.

[SL Page 096] [\x 96/]
54
Hanv
ā eḷārarājānaṁ vaṁsaṁ kavāna ekato
Catuv
īsati vassāni rajjaṁ kāresi khattiyo

Bh
āṇavāraṁ aṭṭhārasamaṁ.

Mah
āvāro niṭṭhito.

1
P
āsādaṁ māpayīrājā ubbhedaṁ navabhūmikaṁ
Anagghika
ṁ catumukhaṁ, cāgato tiṁsa koṭiyo
2
Sudh
ābhūmi thulaselaṁ mattikaṁ iṭṭhakāya ca
Visuddhabh
ūmikāve’ca ayojālaṁ marumbakaṁ
3
1
Īsasakkharapāsāṇā aṭṭha aṭṭhalikāsilā
Et
āni bhūmikammāni kārapevāna khattiyo
4
Bhikkhusa
ṅghaṁ samodhāya 2 cetiyāvaṭṭasammiṇī
Idagutto dhammaseno piyadass
ī mahākathi
5
Buddharakkhita thero ca dhammarakkhitakopi ca
Sa
ṁgharakkhita thero ca mittiṇṇo ca visārado
6
Uttinnotu mah
ādevo thero ca dhammarakkhito
Uttaro cittagutto ca cadagutto ca pa
ṇḍito
7
Suriyaguttathero ca pa
ṭibhāṇavisārado
Etekho cuddasather
ā jambudīpā idhāgatā
8
Siddhatho ma
ṅgalo sumano padumo cāpisīvalī
Cadagutto suriyagutto idagutto ca s
āgaro
9
Mittaseno jayaseno acalena ca dv
ādasa
Supati
ṭṭhito brahmā ca sumanā nadisenako
10
Putto m
ātā pitāce’va gihībhūtā tayo janā
K
ārāpesi mahāthūpaṁ mahāvihāra uttame
11
Anaggha
ṁ vīsatī davā pariccāgo

1 Ec.l̥.
Īsasakkara pāsāṇā aṭṭha aṭṭhalikāsilā phalikarajatenadvèdasa.
2 Ec.l̥. Cetiy
āvatta sammati.

[SL Page 097] [\x 97/]
12
Gamikavatta
ṁ suṇivā bhikkhusaṅghassa bhāsato
Ādāsigamika bhesajjaṁ phāsuvihārasādhakaṁ
13
Bhikkhun
īnaṁ vacosuvā yathākāle subhāsitaṁ
Ad
āsi bhikkhunīnañca yadicchaṁrāja issaro
14
S
īlākathūpaṁ kāresi rāmecetiya pabbate
K
āresi āsanasālaṁ jalakaṁ nāma uttamaṁ
15
Girin
āmanigaṇṭhassa phuṭṭhokāse tahikato
Abhagir
īti paññatti 1 vihāro samajāyatha
16
Pulahatho b
āhiyo ca panayopilaya dāṭhikā
Cuddasavassa
ṁ tesattamāsaṁ rajjamakārayuṁ
17
Saddh
ātissassa puttotu abhayonāma khattiyo
D
āṭhikaṁ damilaṁhanvā rajjaṁ kāresi sādhukaṁ
18
2 Abhayagiri
ṁ patiṭṭhapesi mahācetiya mantare
Dv
ādasavassaṁ pañcamāsāni rajjaṁkāresi khattiyo
19
Sattayodh
ā abhayassa ārāme pañcakārayuṁ
Uttiyoca s
āliyoca mulotissoca pabbato
Devoca uttaroceva etekhosatta yodhino
20
Vih
āraṁ dakkhinaṁ nāmauttiyo nāma kārayi
S
āliyo sāliyārāmaṁ mūloca mūlaāsayaṁ
21
Pabbato pabbat
ārāmaṁ tissokā tissarāmakaṁ
Devoca uttaroceva dev
āgāraṁ akaṁsute
22
K
ākavaṇṇassa atrajo mahātisso mahīpati
Katika
ṁkavā maccehi sālikkhettaṁ manoramaṁ
Ad
āsisummatherassa santacittassa dhāyino
23
Yanta
ṁ kathikaṁkavā na tivassañca anūnakaṁ
Mah
ādānaṁ pavattesi bhikkhu 3 nekasahassiye
24
Katapu
ñño mahāpañño abhayo duṭṭha gāmaṇī
K
āyassa bhedātusitaṁ kāyaṁ sosamupāgami

Bh
āṇavāraṁ ekūna vīsatimaṁ

1 Ec.l̥. Voh
āre samājāyatha
2 Ec.l̥. Abhayagiri
ṁ patiṭṭhapesi silāthupaṁ cetiyamantare
3 Ec.l̥. Bhikkhu ko
ṭisahassiyo

[SL Page 098] [\x 98/]
25
K
ākavaṇṇassayo putto tisso nāmā’ti vissuto
K
ārāpesi mahāthūpe 1 chattakammādisesakaṁ
26
Dakkhi
ṇagirivihārañca kallakalleṇa kāritaṁ
A
ññebahu vihārāca saddhātissena kāritā
27
Catur
āsīti sahassāni 2 dhammakkhadhā nyanussaraṁ
Ekekadhammakkhadhassa p
ūjañcekeka kārayi
28
P
āsādañca sakāresi manuññaṁ sattabhūmakaṁ
Lohi
ṭṭhakena chādesi saddhātisso mahāyaso
Lohap
āsādakaṁ nāma samaññā paṭhamaṁ ahu
29
K
ārāpesi kañcukañca mahāthūpe panuttame
K
āresi hathipākāraṁ parivāriya 3 cetiyaṁ
30
Caturassa
ṁ ca kāresi taḷākaṁ tāvakālikaṁ
A
ṭṭhārasāni vassāni rajjaṁ kāresi khattiyo
31
Kav
ā aññaṁ bahuṁpuññaṁ davā dānaṁ anappakaṁ
K
āyassabhedā sappañño tusitaṁ so samupāgamī
32
Saddh
ātissassa atrajo thullathanoti vissuto
K
ārāpesi manorammaṁ vihāraṁ alakadaraṁ *
33
4 Dass
āhaṁ ekamāsaṁ ca rajjaṁ kāresi khattiyo
Saddh
ātissassa atrajo lajjitisso ti vissuto
34
Navavassa
ṁ chamāsaṁcissariyaṁ anusāsito
+ K
ārāpesi tilañjanaṁ mahāthūpe panuttame
35
Pati
ṭṭhapesi ārāmaṁ girikumhila nāmakaṁ
K
ārāpesi dīghathūpaṁ thūpārāma purathito
36
Sil
ākañcuka kāresi thūpārāme manorame
Mate lajjakatissamhi ka
ṇiṭṭho tassa kārayī
Rajja
ṁ chaḷe’va vassāni khallāṭanāga nāmako
37
4 Ta
ṁ mahāraṭṭhako nāma camunapati ca bhūpatiṁ
Hanv
ā rajjamakāresi dinekaṁ akataññèko

1 Ec.l̥. Mah
āthūpaṁ tisso vihāra muttamo
2 Ec.l̥. Dhammakkhadha
ṁ mahāragaṁ sī-pā-tathā
3 Ec.l̥. Pariv
āraṁ manoramaṁ
4 S
ī-pā-taṁ mahā rattakonāma
* Mah
āvaṁse kadaravhayaṁ + mahāvaṁse-pupphayānānitīniso

[SL Page 099] [\x 99/]
38
Tassa ra
ñño kaṇiṭṭhotu vaṭṭagāmaṇi nāmako
Du
ṭṭhaṁ senāpatiṁ hanvā rajjaṁkā pañcamāsakaṁ
39
Pulahathotu damilo t
īṇivassāni kārayi
Duve vass
āni bāhīyo akārajjaṁ camūpati
40
Ta
ṁ hanvā panayamāro sattavassāni kārayi
Ta
ṁ hanvā pilayamāro sattamāsāni kārayī
41
Ta
ṁ hanvā dāṭhiyo nāma duve vassāni kārayi
Eteca pa
ñca damīlajātāntarīka bhūpati
Sattam
āsāni cuddasa vassāni rajjakārayuṁ
42
Va
ṭṭagāmani sorājā āganvāna mahāyaso
D
āṭhikaṁ damilaṁ hanvā sayaṁ rajjama kārayi
43
Va
ṭṭagāmaṇi abhayo evaṁ dvādasa vassakaṁ
Pa
ñca māsesu ādīto rājā rajjama kārayi
44
Pi
ṭakattayapāliṁ ca tassā aṭṭhakathampi ca
Mukhap
āṭhena ānesuṁ pubbe bhikkhu mahāmatī
45
H
āniṁ dinvāna santānaṁ tadābhikkhū samāgatā
Cira
ṭṭhitithaṁ dhammassa pothakesu likhāpayuṁ
46
Tassa’ccaye mah
ācūli mahātisso akārayi
Rajja
ṁ cuddasa vassāni dhamme ca samena ca
47
Saddh
āsampanna sorājā kavā puññāni nekadhā
Catuddasanna
ṁ vassānaṁ accayena divaṁ agā
48
Va
ṭṭagāmaṇino putto coranāgo’ti vissuto
1 Rajja
ṁ dvādasa vassāni corohuvā akārayī
49
Mah
ā cūḷissayo putto tisso nāmāti vissuto
Rajja
ṁ kāresi dīpamhi tīnivassāni khattitayo
50
S
īvo nāmayo rājā anulādeviyā vasi
Ekavassa
ṁ ca dvemāsaṁ issarīyaṁ nusāsiso
51
Va
ṭuko nāma yorājā damilo aññadesiko
Ekavassa
ṁ ca dvemāsaṁ issariyaṁ nusāsiso

1 Ec.l̥. Rajja
ṁ kāresi dīpamhi tīnivassāni khattiyo

[SL Page 100] [\x 100/]
52
Tisso n
āmāsi yorājā 1 dārubhatika vissuto
Ekavasseka m
āsaṁca 2 purerajjama kārayi
53
Nil
īyo nāma nāmena damilo brāhmaṇotiso
K
āresi rajjaṁ chammāsaṁ tambapaṇṇimhi issaro
54
Anul
ānāma sādevī hanvāna nīliyaṁtadā
Catum
āsaṁ ca dīpasmiṁ issariyā nusāsisā
55
Pal
āyivā pabbajivā kālepatta baloidha
Āgato anulaṁhanvā deviṁtaṁ pāpamānasiṁ
56
Ku
ṭikaṇṇatisso nāma mahācūlissa atrajo
K
āresi’posathāgāraṁ vihāre cetiyenage
Rajja
ṁ gahevā dīpasmiṁ dhammena anusāsiso
57
Purato tassa k
āresi silāthūpaṁ manoramaṁ
Ropesi bodhi
ṁ tathe’va mahāvathuṁ akārayī
58
Bhikkhun
īnañca athāya jantāgharama kārayi
Padumassare va
ṇuyyāne pākāraṁ ca akārayī
59
Nagarassa gopanath
āya parikhañca khanāpayī
P
ākāraṁ ca akāresi sattahathema nūnakaṁ
60
Khemadugga
ñca kāresi 3 mahāvāpiṁ manoramaṁ
Setuppal
ādi vāpiñca vaṇṇakaṁ nāmamātikaṁ
Dvev
īsati ca vassāni rajjaṁ kāresi khattiyo

Bh
āṇavāraṁ vīsatimaṁ.
1
Ku
ṭikaṇṇassa atrajo abhayo nāma khattiyo
Mah
āthūpavaraṁ rammaṁ 4 sayaṁ vaditu māgami
2
Kh
īṇāsavā vasippattā vimalā suddhamānasā
Sajdh
āyanti dhātugabbhe pūjanathaṁ muniṁtadā
3
R
ājā suvāna sajdhāyaṁ dhātugabbhe manorame
Th
ūpaṁ padakkhiṇaṁ kavā catudvāresu nāddasa

1 Ec.l̥. Ka
ṭṭhabhatīti vissuto sī-pā-kaṭṭhahāroti
2 Ec.l̥. Rajja
ṁ kāresi tāvade
3 Ec.l̥. Ta
ḷākaṁvati kālikaṁ
4 Ec.l̥.Saya
ṁ dassana māgami

[SL Page 101] [\x 101/]
4
Samantato namasiv
ā 1 suvā sajdhāya muttamaṁ
Itir
ājā vicintesi sajdhāyaṁ tatha gaṇhati
5
Catudv
āre na gaṇhāti, bahiddhā pi na gaṇhare
Antova dh
ātugabbhasmiṁ sajdhāyantīdha pesalā
6
Aha’mpi da
ṭṭhukāmo’mhi dhātugabbhaṁ panuttamaṁ
Sajdh
āyampi suṇissāmi bhikkhusaṅghaṁ ca dassanaṁ
7
Ra
ñño saṅkappamaññāya sakko devānamissaro
Dh
ātugabbhe pāturahu therānaṁ ajdhabhāsayi
8
R
ājābhante daṭṭhukāmo dhātugabbhassa antaraṁ
Saddh
ānurakkhanathāya dhātugabbhaṁ nayiṁsute
9
Disv
ādhātugharaṁ rājā vedajāto katañjalī
Ak
āsi dhātusakkāraṁ pūjaṁ sattāhakampi ca
10
Madhubha
ṇḍapūjaṁ kāsisattakkhattuṁ manoramaṁ
Ak
āsi sabbapūjaṁ ca sattakkhattuṁ anagghikaṁ
11
A
ññaṁ pūjaṁ ca kāresi sattakkhattuṁ yathārahaṁ
Sattakkhattu
ṁ ca kāresi dīpapūjaṁ punappunaṁ
12
Pupphap
ūjaṁ akāresi sattakkhattuṁ manoramaṁ
P
ūritajalapūjaṁ ca sattāhaṁ tathakārayi
13
Pav
āḷamaya jālaṁca kārāpesi anagghikaṁ
Mah
āthūpe paṭimukka cīvaramiva pārutaṁ
14
Da
ḷhaṁ kavā dīpadaṇḍaṁ thūpapādā samantato
Sappin
āliṁ ca pūrevā dīpaṁ jālesi sattadhā
15
Telan
āliṁ ca pūrevā thūpapādā samantato
Telad
īpāni jālesi cuddasakkhattu meva ca
16
Gadhodakena p
ūrevā 3 kaṭaṁkavāna mathake
Patharevoppalahathe sattakkhattuma k
ārayi
17
Th
ūpassa pacchimokāse 4 taḷāke tissanāmake

1 Ec.l̥. Narido sajdh
āya muttamaṁ
2 Ec.l̥. P
āturahu dhātugabbhasmiṁ therehi ajdhabhāsatha
3 Ec.l̥. Kila
ñjaṁ kavāna yathake
4 Ec.l̥. Ta
ḷāke khemanāmake

[SL Page 102] [\x 102/]

Yojev
ā yantakaṁtatho dakapūjama kārayi
18
Samant
ā yojanaṁ sabbaṁ kusumānāṁ ca ropayi
Ak
āsi pupphagumbaṁ ca mahāthūpe panuttame
19
Maku
ḷapupphitaṁ pupphaṁ samānevāna khattiyo
Ak
āresi pupphagumbaṁ cuddasakkhattu mevaca
20
N
ānāpupphaṁ samocivā 1 lidapākārakaṁtahiṁ
Pupphathambha
ṁ ca kārevā sattakkhattuṁ punappunaṁ
N
ānārūpāni kāresi pūjanathāya khattiyo
21
Sudh
ākammañca kāresi mahāthūpavaretahiṁ
Abhiseka
ṁ karivāna akāsi thūpamaṅgalaṁ
22
Sakyaputto mah
āvīro assathaduma santike
Sabbadhammapa
ṭivedhaṁ akāresi anuttaro
23
hito meghavane ramme yorukkhod
īpa jotano
Ta
ṁ bodhimpi abhisekaṁ khattiyo kāsibhūpati
24
Vassa
ṁ vutho pavāresuṁ bhikkhusaṅgha sukhāvahā
Pav
āraṇānuggahāya 2 sodādāna pavāranaṁ
25
Ad
āsi cadanaṁ dānaṁ bhikkhusaṅghe panuttame
Balabheri
ṁ cādāsi mahāthūpavaretahi
26
La
ṅkātalamadāce’va seṭṭhaka naṭa nāṭikā
Sabba
ṁ saṅkharivāna mahāthūpe adāsiso
27
Ves
ākhe puṇṇamāyaṁ so sambuddho upapajjatha
Ta
ṁ māsaṁ pūjanathāya 3 aṭṭhavīsati kārayi
28
Mah
āmeghavane ramme thūpārāme mahīpati
K
āresi posathāgāraṁ ubho vihāramantare
29
Ak
ā aññaṁ bahuṁ puññaṁ adādānama nappakaṁ
A
ṭṭhavīsati vassāni rajjaṁ kāresi khattiyo
30
Ku
ṭkaṇṇassa yo putto nāganāmosi khattiyo

1 Ec.l̥. S
ālidaṁ sahapākāraṁ
2 Ec.l̥. Pav
āranadānaṁ akāsiyo
3 S
ī.Pā. Athavīsati kārayi

[SL Page 103] [\x 103/]

K
āresi ratanamayaṁ iṭṭhakādiṁ panuttame
31
1Dhamm
āsanaṁ ca sabbatha ambathala varetahiṁ
2 Giribha
ṇḍagahaṇaṁ nāma mahāpūjaṁ akārayi
32
Y
āvatā laṅkādīpamhi bhikkhu santi supesalā
Sabbesa
ṁ cīvaraṁ dāsī bhikkhusaṅghe sagāravo
Dv
ādasāni ca vassāni rajjaṁ kāresi khattiyo
33
Mah
ādāṭhika puttoyo maṇḍagāmaṇi nāmako
Abhayo vissuto r
ājāāsidīpamhi issaro
34
Khan
āpesi udapānaṁ gāmeṇḍi taḷākampi ca
Rajatalena
ṁ kāresi, thūpassa rajatāmayaṁ
35
Chatt
ātichattaṁ kāresi thūpārāme panuttame
Mah
āvihāre ca thūpārāme bhohammiyaṁvaraṁ
36
Bha
ṇḍāgāraṁ akāresi bhaṇḍalenaṁ ca sabbaso
3
Āṇāpesi aghātañca dīpamhi tambapaṇṇiye
Navavassa
ṭṭha māsāni rajjaṁ kāresi khattiyo
37
Tassaka
ṇiṭṭho kāṇīrājānu tissoti vissuto
Sa
ṁpuṇṇatīṇi vassāni rajjaṁ kāresi khattiyo
38
Āmaṇḍagāmaṇī putto cūlābhayoti vissuto
Pati
ṭṭhāpesi so rājā gaggārārāma muttamaṁ
Rajja
ṁ kāresi vasse’kaṁ cūlābhaya mahīpati
39
S
īvalī nāma sādevī revatī iti vissutā
Catum
āsamakā rajjaṁ dhītāāmaṇḍa rājino
40
Āmaṇḍabhāgiṇeyyotu sīvaliṁ apanīyataṁ
Ilan
āgo’ti nāmena rajjaṁ akārayī pure
41
Ilan
āgo nāma rājā suṇivā kapi jātakaṁ
Tissad
ūrataḷāke ca khanāpesi aridamo
42
Chavass
āni ca sorajjaṁ kāresi dīpalañjake
S
īvoti nāma nāmena cadamukho’ti vissuto
Ak
āsi manikārāmaṁ vihāre issaravhaye

1 S
ī.Pā. Dhammadānañca sabbatha ambathala muttame
2 S
ī.Pā. Giribhāṇḍikkha baṁnāma
3 Ec.l̥. M
āghātañca akāresi

[SL Page 104] [\x 104/]
43
Tassa ra
ñño mahesī ca damiladevīti vissuto
Ta
ññeva gāme vaṭṭaṁca adārāmassa sātadā
Sattam
āsaṭṭha vassāni rajjaṁ kāresi khattiyo
44
Tisso ca n
āma sorājā yasalālo’ti vissuto
M
āsaṭṭhasatta vassāni dīperajjama kārayi
45
Dv
ārapālassa atrajo subharājā’ti vissuto
K
ārāpesi subhārāmaṁ villavihārakampi ca
46
1 Parivena mak
āresi attanāmena sotadā
Chavass
āni ca dīpamhi rājārajjama kārayī

Bh
āṇavāraṁ ekavīsatimaṁ
1
Vasabho n
āma sorājā rāmecittala pabbate
Dasath
ūpāni kāresi pūjañcānekamuttamaṁ
2
Issariyan
āmā rāme vihāraṁ ca manoramaṁ
K
āresi posathagāraṁ dassaneyyaṁ manoramaṁ
3
Balabheri
ṁ ca kāresī 2 pūjetuṁrāma muttamaṁ
Ad
āsi bhikkhusaṅghassa cīvarañca anappakaṁ
4
Sabbatha la
ṅkādīpasmiṁ ārāmā santijiṇṇakā
K
āresi sabbathāvāsaṁ dhammapūjaṁ mahārahaṁ
5 Cetiyaghara
ṁ kāresi thūpārāme panuttame
Tatheva p
ūjayīrājā catuttāḷīsa nūnakaṁ
6
Mah
āvihāre ca thūpārāme cetiya pabbate
Paccek
āni sahassāni teladī pānijālayi
7
Mayanti
ṁ rājuppalikaṁ vāpiṁ kolambanāmakaṁ
Mah
ānikkhavaṭṭivāpiṁ mahāgāmavhayaṁdvayaṁ

1 Ec.l̥.Pariven
āni kāresi attanāmena samakaṁ
2 Ec.l̥.Mucela
ṁ vihāramuttamaṁ
[SL Page 105] [\x 105/]
8
1 Keh
ālaṁ kālavāpiṁca, jambuṭṭiñcātha maṅganaṁ
Abhiva
ḍḍhamānakaṁ, ca iccekā dasavāpiyo
9
Dv
ādasamātikaṁceva, subhikkhathama kārayi
Pu
ññaṁnā nāvidhaṁkavā, pākāraparikhaṁ pure
10
Dv
āraṭṭālama kāresi, mahāmathuṁcakārayi
Tahi
ṁ tahiṁ pokkharaṇī, khanāpesi puruttame
11
Ummaggena pavesayi, udaka
ṁ rājakuñjaro
Catutt
āḷīsa vassāni, rajjaṁ kāresi issaro
12
Vasabhassaccaye putto va
ṅkanāsika tissako
Ārāmaṁ maṅgalaṁ nāmakārāpesi mahīpati
K
ārāpesi mahāthūpaṁ bhayārāme manorame
14
M
ātathaṁ gāmanīnāmaṁ talākaṁ kārayītadā
K
ārāpesīva ārāmaṁrammakaṁ nāma issaro
D
īpebāvīsa vassāni rājā rajjama kārayī’ti
15
Mahall
ānā gonāmena tambapaṇṇimhi issaro
S
ājilakadakārāmaṁ dakkhiṇe goṭhapabbataṁ
16
Dakap
āsāna ārāmaṁ vihāraṁ sālipabbataṁ
K
ārāpesi tenaveliṁ rohanenā gapabbataṁ
17
Tatheva giris
āḷiṁca antoraṭṭhe akārayi
Chavassa
ṁ rajjaṁ kārevā gatoso āyusaṁṅkhayaṁti
18
Putto mahall
ānā hassabhātiya tissavissuto
Mah
āmeghavanuyyānaṁ rakkhanathāya bhūpati
19
K
ārāpesi parikkhepa pākāraṁdvāra badhanaṁ
K
ārāpesica sorājā ārāmaṁ sakanāmakaṁ
20
2 Mah
āgāmanikaṁcāpiṁ khaṇāpevā mahīpati

1 Keh
ālaṁ kelivāsaṁca cambuṭṭhiṁ vātamaṅgaṇaṁ (mahāvaṁse)
2 Ec.l̥. G
āmanināmataḷākaṁ khaṇapevā vināyako sī-pā-ramanīnāma taḷākaṁ

[SL Page 106] [\x 106/]

P
ādāsi bhikkhusaṅghassa bhātiyatissa vissuto
21
Kha
ṇapesitaḷākaṁ taṁ radhakaṇḍaka nāmakaṁ
K
āresīposathāgāraṁ thūpārāme manorame
22
Mah
ādānaṁ pavattesi bhikkhusaṅghe mahīpati
Catuv
īsati vassāni rajjaṁdīpe akārayīti
23
Tassaka
ṇiṭṭho nāmena tisseitisu vissuto
K
āresī posathāgāraṁ bhayārāme manorame
24
Mah
āvihāre dvādasapāsādeca akārayī
Th
ūpassagehaṁ kāresī dakkhiṇārāma avhaye
25
Tatoa
ññaṁ bahuṁpuññaṁ ākāsibuddha sāsane
1 A
ṭṭhavīsati vassāni rājārajjama kārayī
26
Tissaccayetassa putt
ārajjayoggā dvibhātukā
Rajja
ṁkāresu dīpamhi tīṇivassāni bhūmipā
27
Va
ṅkanāsika tissotu anurādha puruttame
T
īṇivassāni kārajjaṁ puññakammānu rūpavā
28
Va
ṅkanāsika tissassa accayekārayī suto
Rajja
ṁdvāvīsa vassāni gajabāhu kagāmani
29
Gajab
āhussaccayena pasuro tassarājino
Rajja
ṁ mahallakonāgo jabbassāni akārayī 30
Mahallan
āga puttotu rājābhāti katissako
Catuv
īsati vassāni laṅkārajjama kārayi
31
Tassabh
ātika tissassaccaye kaṇiṭṭhatissako
A
ṭṭhavīsativassāni dīperajjama kārayi
32
Ka
ṇiṭṭhatissaccayena tassaputto akārayī
Rajja
ṁdveyeca vassāni 2 khujjanāhoti vissuto
33
Khujjan
āga kaṇiṭṭhotaṁ ghātevā sakabhātukaṁ
Ekavassa
ṁ 3 kuñjanā gorajjaṁ laṅkāya kārayīti

1 Ec.l̥. A
ṭṭharasānivassāni-sī.Pā tatheva
2 Mah
āvaṁse cūlanāgoti vissuto
3 Mah
āvaṁse-kuḍḍanāgo

[SL Page 107] [\x 107/]
34
Sirin
āgo laddhajayo anurādhapurevare
La
ṅkārajja makāresi vassāne kūnavīsati
35
Sirin
ā gotināmena mahāthūpaṁ panuttamaṁ
P
ūjesīratnamālāya chattaṁthūpe akārayī
K
āresi posathāgāraṁ lohapāsāda mutta me’ti
36
Sirin
ā gassa atrajo abhayo nāma bhūpati
Dv
īhisata sahassehi neka vathānigāhiya
Ad
āsī bhikkhu saṅghassa vathadānaṁ mahagghikaṁ
37
P
āsāṇavedīṁ cākāsi mahābodhi samantato
K
āresi nagare rajjaṁaṭṭha vassāni sotadā
38
1 Tassaka
ṇiṭṭho rājātutissako itivissuto
Mah
āthūpe bhayārāme kāresi chatta muttamaṁ
39
Mah
āmegha vaneramme bhayārāmema norame
Ak
āsirājāthūpaṁca ubhovihāra muttame
40
Suv
āgilāna suttantaṁ devatherassa bhāsato
Ad
āgilāna bhesajjaṁ mahāāvāsa pañcakaṁ
Mah
ābodhi samīpamhi dīparukkhe akārayī
41
Tassara
ññotu vijite dīpentya kappiyaṁ bahuṁ
Vita
ṇḍavāde dīpevā dusesuṁ jinasāsanaṁ
Kapil
āmacca mādāya akāsi pāpaniggahaṁ
42
Disv
ārājā pāpabhikkhu dusento jinasāsanaṁ
Kapil
āmacca mādāya ākāsi pāpaniggahaṁ
Vita
ṇḍavādaṁ maddivā jotayī jinasāsanaṁ
43
Sattipa
ṇhika pāsādaṁ akāmeghava netahiṁ
Dvev
īsati tuvassāni rajjaṁ kāresi issaro’ti
44
Tissassa accaye putto sirin
āgoti vissuto
Rajja
ṁ kāresi dīpamhi dvevassāni anūnakaṁ

1 Mah
āvaṁse-abhayassaccaye bhātutissassa tassa atrajo

[SL Page 108] [\x 108/]
34
Mah
ābodhissa sāmantā pākāraṁcātha maṇḍapaṁ
P
āsādikama kāresi sirināgavhayo ayaṁ
35
Sa
ṅghatisso’ti nāmena mahāthūpe panuttame
Sova
ṇṇamaya chattāni kāresi thūpamathake
36
Ma
ṇimayaṁ sikhāthūpaṁ mahāthūpe akārayī
Tassa kammassa nissade p
ūjākāresi tāvade
37
Adhakavida ka
ṁsuvā devatherassa bhāsato
Catudv
āre dhuvayāguṁ paṭṭhapesi aridamo
38
Vijayakum
ārako nāma sirināgassa atrajo
Pituno accaye rajja
ṁ ekavassaṁ akārayi
39
Rajja
ṁ cattārivassāni saṅghatisso akārayi
Mah
āthūpamhi chattaṁ so hemakammaṁ ca kārayi
40
Sa
ṅghabodhīti nāmena rājā āsi susīlavā
Anur
ādhapure rajjaṁ dvevassāneva kārayī
41
Ramme meghavanuyy
āne dhuvayāguṁ aridamo
Pa
ṭṭhapesi salākaggaṁ mahāvihāra muttame
42
Abhayo n
āma nāmena meghavaṇṇo’ti vissuto
Sil
āmaṇḍapakāresi mahāvihāra muttame
43
Padh
ānabhūmiṁ kāresi mahāvihāra pacchato
Sil
āvedima kāresi mahābodhi samantato
44
Sil
āparikkhaṁ kāresi toranaṁca mahārahaṁ
K
āresi silāpallaṅkaṁ mahābodhi gharuttame
45
K
āresi posathāgāraṁ dakkhiṇarāma mantare
Ad
āsi so mahādānaṁ bhikkhusaṅghe panuttame
46
Kav
ā rājagharaṁ rājā mahāvathuṁ manoramaṁ
Bhikkhusa
ṅghassa davāna pacchā rājā paṭiggahi
47
Ves
ākhapūjaṁ kāresi rājā meghavane tadā
Teras
ānihi vassāni issariyānu sāsiso’ti

[SL Page 109] [\x 109/]
48
Atrajo meghava
ṇṇassa jeṭṭhatisso mahīpati
Rajja
ṁ kāresi dīpamhi tambapaṇṇimhi issaro
49
Ma
ṇiṁ mahagghaṁ pūjesi mahāthūpe panuttame
Kav
āna lohapāsādaṁ pūjevā maṇimuttamaṁ
Ma
ṇipāsāda paṇṇattiṁ kārāpesi narāsabho
50
K
ārāpevāna ārāmaṁ pācīnatissa pabbate
P
ādāsi bhikkhusaṅghassa narido tissa savhayo
51
Ālambagāma vāpiṁso khaṇāpesi mahīpati
A
ṭṭha saṁvaccharaṁ pūjaṁ kārāpesi narāsabho
Rajja
ṁ kāresi dīpamhi dasavassāni bhūpati
52
Je
ṭṭhatissaccaye tassa mahāseno kaniṭṭhako
Sattav
īsati vassāni rājā rajjaṁ akārayi
53
Tad
ā so rājā cintesi sāsane neka bhikkhusu
Kedhammav
ādino bhikkhu keca adhammavādino
54
V
īcinevā imaṁ athaṁ gavesaṁ lajjipuggale
Addasa p
āpake bhikkhu jinasāsanadūsake
55
P
ūtikunapa sādisse jegucche pāpacārino
Assama
ṇe asante ca addasa paṭirūpake
56
Dummitta
ṁ pāpasoṇaṁ ca aññecā lajjipuggale
Upento p
āpake bhikkhu athaṁ dhammaṁca pucchiso
57
1 Dummitto p
āpasoṇoca aññecā lajjipuggalā
Rahogat
ā mantayantī dūsanathāya subbate
58
Ubho samagg
āhuvānā nuññātaṁ dhammikaṁ tadā
Akappiyanti d
īpesuṁ mahāvihāravāsinaṁ
59
Chabbaggiy
ānaṁ vathusmiṁ dunnivathādi kāraṇaṁ
Anu
ññātanti dīpesuṁ alajji pāpadhammino

1 Mah
āvaṁso-saṅghamitto

[SL Page 110] [\x 110/]
60
Desit
ānica nokāni dhammavathūnigāhiya
Adhammo iti d
īpesuṁ alajjilābha hetukā
61
As
ādhusaṅga menevaṁ yāvajīvaṁ subhāsubhaṁ
Kav
āgato yathākammaṁ somabhāsena bhupati
62
Tasm
āasādhu saṁsaggaṁ ārakā parivajjiya
Ahi
ṁvāsī visaṁvāsu kareyyatha hitaṁbudho

Dīpavaṁsoniṭṭhito.

 

Nibbāna paccayohotuṁ.

 

 

~              ~            ~            ~           ~            ~


[CPD Classification 4.1.1]

[SL Vol Dīp2- ] [\z Dīp /] [\w II /]

[SL Page 001] [\x 1/]

[DIPAWANSA]

 

[PART II.]

 

[By]

[Venarable Pandit]

[AHUNGALLE WIMALAKITTI MAHATHERO]

[Incumbent]

[Ambukkharama Mahavihara]

[and]

[.Principal]

[of ,tgatasasanodaya Pirivena,]

[WELITOTA.]

[Pitbli.@hed]

[BY]

[K. ERINERIS DE SILVA ESQR:]

[Vidyavilasi Press,]

 

[B, E. 2482]

[C. E. 1939.,]


THIS GRETIL TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY!
COPYRIGHT AND TERMS OF USAGE AS FOR SOURCE FILE.
Text converted to Unicode (UTF-8).
(This file is to be used with a UTF-8 font and your browser’s VIEW configuration   set to UTF-8.)

description:

multibyte sequence:

long a

ā

long A

Ā

long i

ī

long I

Ī

long u

ū

long U

Ū

vocalic r

ṛ

vocalic R

Ṛ

long vocalic r

ṝ

vocalic l

ḷ

long vocalic l

ḹ

velar n

ṅ

velar N

Ṅ

palatal n

ñ

palatal N

Ñ

retroflex t

ṭ

retroflex T

Ṭ

retroflex d

ḍ

retroflex D

Ḍ

retroflex n

ṇ

retroflex N

Ṇ

palatal s

ś

palatal S

Ś

retroflex s

ṣ

retroflex S

Ṣ

Anusvara

ṁ

Visarga

ḥ

long e

ē

long o

ō

l underbar

ḻ

r underbar

ṟ

n underbar

ṉ

k underbar

ḵ

t underbar

ṯ

Unless indicated otherwise, accents have been dropped in order
to facilitate word search.

For a comprehensive list of GRETIL encodings and formats see:
www.sub.uni-goettingen.de/ebene_1/fiindolo/gretil/gretdiac.pdf
and  www.sub.uni-goettingen.de/ebene_1/fiindolo/gretil/gretdias.pdf


[ FOREWORD]

[I have great pleasure in c 1011]

[of the Dipavamsa to the seri( the]

[history of Geylon in particular ai oral.]

 

[The Dipavamsa is the oldest of the Pali Chronicles extant in Ceylon ; its author or authors are unknown as also the date of its composition. It seems safe to assume that its compilation extended over a fairly long period of time and that it was the result of collaboration from more than one quarter. It relied for its authoritativeness on the Sinhalese records, faithfully kept by the dwellers of the Mahavihara at Anuradhapura, and claimed to be no more than a translation into Pali of portions of those apparently very varied documents.]

 

[Pali had by this time superseded Sinhalese as the language of the new culture which arose with the spread of Buddhism, and scholars, not only of Ceylon but also of other Buddhist lands, ware evidently interested in the traditional lore of the Island. It was necessary, therefore, that information should be ,tvailable in a language familiar to a very wide circle of investigators. The Dipavamsa was the result of an attempt to meet such a demand.]

 

[The Sinhalese were yet novices in the handling of Pali idiom and metre. The language and style of the Dipavamsa bear evidence of a stage of experimentation. Within a very short time, however, the alumni of the Maliavihara had mastered Pali and were anxious that no room should be left for reflection to be cast on the excellence of Sinhalese scholarship. Thus was produced the Mahavamsa, meticulous care being taken to avoid the faults of diction, of prolixity as well as of undue conciseness, and any other deficiencies from which the Dipavamsa suffered. Some have advanced the theory that the two Chronicles but such a hypothesis]

 

[were the works of rival seats of learning, can scarcely be maintained. Yet it is true that both compilations dealt with the same period of Ceylon history and that both drew their materials from common sources.]

 

[The compilation of tl-ie idahavttinsa seems to have eclipsed the Dipavamsa almost completely. It would appear, however, that once or twice attempts were made to revive its glory, though ithout success. The Mahavamsa became the authoritative chronicle of royalty as well as of the Sangha and, when it was considered necessary to bring the account up I o date, it was to the Mahavanlsa that supplementary chapters were added from time to time. But the older Chronicle was riot allowed to fall into oblivio n ; it, too, was assiduously studied arid zealously guarded as a valued heritage; copies of it are to be found in the more representative monastic libraries to this day.]

 

[No effort seems to have been made in the past to continue the record contained in the Dipavains@t from where its original compiler(s) concluded-the reign of Mahasena. The gap thus left was very wide indeed. The Rev. Pandita AI-iungalle Wimalakitti Thera has now come forward to bridge it. The task he has undertaken is gigantic and would have unnerved another of less heroic mould than he. He has laboured with infinite patience and untiring energy and the present volume contains the results of his industry and ability. I would not here attempt to appraise its value either as history or as literature; that 1 would leave to others better qualified.]

 

[There are those who consider the resuscitation of ancient chronicles a worthless task. Other times, other works, they would say and add thah nowhere have methods of approach changed so completely as in the sphere of historical stud:es. 1 am not in entire agreement with them ; to me the works of a long-forgotten past have more than a sentimental value when they are -proposed to he made the bases for modern compilations. Thus would the dry bones of a remote age have new life given to them both for our instruction and our edification. I wholeheartedly welcome all such efforts as would quicken interest in our past and provide inspiration for the present.]

 

[I happen to know that, the Rev Wimalakitti has had to meet with disappointment from mlriy quarters where he had the right to expect encouragement and support. His enterprise is all the more commendable, therefore, that he has refused defeat and persevered with courage and determination. May he reap a rich reward.]

 

[G. P. ?VIALALASEKER-k.]

 

[INTRODUCTION]

 

[his Noble Island visited by the Lord Buddha and blessed with illiinitable wealth and glory was known as Lanka,]

 

[Sihala and Tambapanni. The naine Lanka is very old.]

 

[Before the arrival of Vijaya, the father of the Sinhalese royal dynasty, Lankapura was a very prosperous city. The day of Vijaya's landing in Ceylon coincided with the festive occasion of the marriage of a princess from Lankapura to the lord of the city of Sirisavastu. With the aid of Kuveiii, Vijaya proceeded to Sirisavastu with his followers, slew the whole host of its cit.izens and took possession , of the kingdom,.]

 

[From these and other facts we ean infer that the name Lanka was applied to this country before the arrival of Vijaya.]

 

[Sinhabahu the ruler of Sinhapura in Lata was known as Sitihala, because of the fact that he captured a lion. His children and their descendents as well as the land they lived in came to be known by the name Sinhala.]

 

[The term Tambapanni came into use after the advent of Vijaya. The prince and his followers landed from their ship and rested on the sea,-shore. As the pgims of their hands appeared to be of @ copper colour by the touch of the sand on the beach, the land @tme to be known as TLmbapanni. At this spot Vij@tya built a city. This locality is known as Tammanna even at the present day.]

 

[Both the terms Sibala and Tamb,,tpanni came into existence after the arrival of Vijaya. Nevertheless the name Lanka is generally known. After the conquest of Ceylon by Vijaya the culture common to the people of India spread rapidly among the Ceylonese and thereby the Sinhalese people advanced by gradual steps,]

 

[This island thrice visited and blessed by the Lord Buddha is enriched by his personal and associated relies to the same extent. as His -native land. During the reign of King Devanampiyfi Tissa in 237 B.E,, the Arahat Mahiiida, son of the Great Emperor Dharmasoka, at the request of Arahat Moggalipubta Tissa who was entreated by the king of Gods, established Buddhism in Ceylon.]

 

[Mahiiida the spiritual teacher of Lanka propagated the 1)hamma in the Island. He caused the Sinhalese Commentaries to be written. As t result of these activities the literature and scientifie knowledge. spread throughout the land.]

 

[In the Reign of Wattagamini Abhaya five hundred holy monks assembled at the Aloka Vihara in the Matale District, observing the decay of the Religion in the future, and reduced into writing the Texts and Commentaries that were handed down orally among the monks. The world benefited immensely by this great undertaking.]

 

[Later, during the reign of Vabanama, the famous commentator Buddhagosha, at the instance of his teacher Revata, arrived in Ceylon and residing at the Ma@ia Vihara in the sacred city of Anuradhapura, translated id.,0 Pali the Commentaries that were in Siiiho,Iese.]

 

[For the credit of a country or a people that progressed gradually there must exist a continual history. Ceylon and the Sinhilese Nation possess for themselves an unrivalled history in the world. It is said by the ancients that what .,(jmprises of the unbroken tradition of a people embodying the fourfold outlook in life-Darma, Artha, Kama and M(,,kshais called history. It is undisputedly acknowledged by the scholars both oriental and accidental that the earliest and foremost liistorical work of Ceylon is the Dipavamsa.]

 

[According to the scholastic definition, it is a Dipa (an island) which is bounded by water. A Wansa (a race) is that which propalgates itself by producing men. By the term Dipavamsa the racial continuity of the island as well as the Chronicle that records it, is indicated.]

 

[In the Dipavarnsa, the story of the visits of Lord Buddha, the establishment of Buddhism in the Island, the succession of Kings and Dynasties, and the temporal and spiritual activities of the rulers and their ministers, are systematically recorded. The Chronicle is written in elegant Pali verse. The first part contains the historical narrative from the story of the visits of Lord Buddha up to the reign of Mahasena.]

 

[The Book runs into twenty-two chaptersknown as Bhanavaras, each consisting of 25,0 granthas or stanzas. Although each chapter is]

 

[vii]

 

[designated a Bhanavara, the requi site number of stanza@s and syllables for a chapter is not uniform. Hence we have to conclude that the author has applied the general scriptural term of Bhanavara to the chapters,]

 

[As it is considered that the poem which presents a historical narrative is necessarily a "great poem." we cannot but regard the Dipavamsa as a '@great poem." We have no clue whatsoever as to the date and authorship of this monumental work. Yet by a critical examination of the poem we can come to tl,ie conclusion that it has been written by a scholar who was contemporary to the king Mahasena. The great commentary of the Vinaya known as Samantapasadika written by the Thera Buddhaghosha bears ,unmistakable evidence as to the age of this historical work. Therein we come across certain illustrations quoted from the Dipavamsa. This work written in perfect Pali verse narrating the historical tradition of Buddhism and the Sinhalese kingdom during a period of 845 years stood as an example to later compositions of a similar character.]

 

[THE. MONASTIC ORDER:]

 

[The Monastic Order established by the Great Arahat Mahinda in the reign of king Devanampiya Tissa, 236 B. E., and which prospered steadily through the support of kings and nobles continned to exist for a space of 1,300 years dividing itself into various schisms. During the later times, owing to the incessant wars between the Tamils and the Sinhalese, Buddhism deteriorated to such an extent that the requisite number of Bhikkhus qualified to perform the ecclesiastical rites were found scarce.]

 

[Vijaya Bahu I, who united Lanka under one flag and became King in 1609 B. E., was disappointed at the scarcity of qualified Bhikkhus to perform the ecclesiastical duties. He dispatched, envoys to the King of Arimaddana in Ramanna country to bring qualified monks from there and resuscitated the monastic order by conferring the ordination on young men of noble birth,,]

 

[After the time of king VI'Jaya Bahu until the early years of the reign of Parakrama Bahu I, the country was continually subjected to numerous wars and evil strifes. During this period the monks degraded to a very low ebb and spoiled the religion by acting contrary to the noble toadhing, The great monarch observing the]

 

[viii]

 

[irreparable harm done by them disrobed and expelled the unclisciplined monks. He conducted the ordination ceremony annually and reformed the,Holy Order. This reformation continued to exist for a space of 250 years till the reign of Parakrama Bahii VI.]

 

[As a result of ' the rapid progress of Portuguese power in the maritime provinces since the accession of Don John Dharmapala and of the mgsslere of Buddhist monks by the apostate Rajasinha I, who embraced Shaivaism, King Wimaladharmasuriya, on coming to the throne, met with the difficulty of procuring a single Bhikkliu who had received the Ordination. He sent an embassy to the King of Rakkhanga alias Araman,,i, brought down some monks including the Thera Nandicakka and re-established the Monastic Order in Ceyl on by conducting an Ordinabion in the year 2140 B. E,]

 

[Subsequently the performance of the Ordination Ceremony and other ecclesiastical duties fall into abeyance owing to the frequent wars during the long reign of Rajusinha II, and it was found impossible to come across a qualified monk in Ceylon. The devout King Witnaladharmasuriya II, who was endowed with a noble character entirely different from that of his father, dispatched a party of Sinhalese envoys equipped with valuable gifts to the Ramannadesa on board a Dutch ship, in 1697 A. C., and brought down 33 monks headed by the Elder Santana Thera.]

 

[He conducted an Ordination Ceremony inside an aquatic tower built on the river Mahaveliganga at the ford of (,Tetambe, administered the Ordination to 33 monks, admitted 120 laymen to the Holy Order, and revived the Monastic Order in Lanka.]

 

[Subsequently King Sri Vijaya Raiasinha sent a band of Sinhalese envoys to Pegu in the year 1741 A. 0., with orders to bring fully ordained Bhikklius. As the vessel in which they travelled met with ship-wreck during the course of their journey, another party was dispatched to Siam on board a Dutch sailing vessel in the year 1747. As the king had deceased before the return of the c ' nvoys with the Bhikkhus from Siam, the disappointed Siamese monks returned home without paying a visit to the capital Srivardhanapura.]

 

[Later when Kirti Sri Rajasinha ascended the throne, he sent an embassy to the King of Siam, got down a party of Siamese monkoundertheElderUpaliThera,ordainedtheVen. Saranankara]

 

[ix]

 

[Samanera and others and established the Siamese sect in Coylon.]

 

[During the reign of King Rajasinli,,t the Ven. Welitota Nanavimala Tissa, embarked for Amarapui.a in Burma, obtained the Ordination from there and on his return to Ceylori in 2340 B. E., established the Amarapura sect in this country.]

 

[Not long afterwards the Ven. Saranankara of Arnbagahawatta sailed to the city of Ratanapunna in Burma in 2405 B. E., obtained his Ordination there and established the Bamatina Sect in Ceylon.]

 

[It would be one of the greatest services to Buddhism if the devout Buddhists make a determined endeavour to unite these three sects as were done by the Buddhist monarchs from time to time in the days of yore.]

 

[This ORDER OF NUNS:]

 

[During the reign of King Devanampiya Tissa, 236 B. E., the Order of Nuns was' established in Ceylon by the Holy Nun Sanghamitta, daughter of the Great Emperor Dharmasoka. Princess Anula the consort of Maha Naga brother of King Devanampiya Tissa became such a devoted follower of Buddhism that she expressed her desire to be a Nun giving up the householder's life. The imonarch communicated the appeal to the Arahat Mahinda. As the monks were unauthorized to admit ladies to the monastic life he decided to get down his sister Sangamitta and informed the king about it. The monarch, pleased with tl-ie idea of establishing the Order of Nuns, dispatched envoys to the court of Dharmasoka. Emperor Asoka immediately sent a party of eleven Nuns headed by Sanghamitta. The great Nun admitted to the Holy Orders 500 youn. ladies including the Princess Anula as well as 500 women of the Royal household and thereby established the Order of Nuns in Coylon.]

 

[The Chronicles bear undoubted evidence as to the continual existence of the Order of Nuns for a long space of 1282 years until the reign of Mahinda iii., who ascended the throne in 1519 B. E. We have no evidence as to the existence of the Order of Nuns after this date. Mahinda III, was on the throne for 16 years. It is mentioned that he built an abode for the Nuns named Mahamalla and dedicated it to the Senior Nuns who had received consecration from the Therawansa. This is the last available reference to the]

 

[X]

 

[Order of Nuns in -Ceylon. Therefore we can be sure that the monastic order for worrien was still in existence in the reign of Mabinda III. This king was succeeded by big son Sena IV. His reign was distinguished by numerous wars. In spite of it we find no possible cause for the total extinction of the Order of Nuns. Sena TV died at the end of a reign of 10 years and his brother Mahinda TV succeeded to the throne at Anuradhapura. He could not effectually control the kin dom which was over-run by the 9]

[people of various nationalities brought down from different countries by his fatt,.er's General, Sena. As he was found to be a ruler of a gentle disposition, the people refused to pay him taxes. Unable to pay the mercenaries owing to the loss of revenue, he fled from the capital to Ruhuna and lived at the villa-je of Citta Pabbata which he converted into a place of defence. Subsequently he built the city of Kapuga,,1 Nuwara and made his residence there, At this time the Kerala, Karnata and Sinhala rebels held their sway over the remaining territory. The. land was entirely impoverished. A horse-merchant who visited the Island at this period reported the troubled state of the country to tl-ie ruler @f the Chola Kingdom and the Cholian hordes invaded the country, Soon after their landing they were able to capture the crown and insignia with the queen and the royal treasures which they sent hurne to their King. They demolished the sacred shrines and Buddhist Viharas and plundered all their essential wealth. The ruthless destruction of Buddhism during the Cholian invasion is amply recorded in history. It is possible that the Order of Nuns diseared at this disastrous period Any vestiges of the Order of app]

[Nuns that remained during the reign of Mahinda, we presume, were finally lost by the abdication of monastic life by the Nuns in fear of the Cholian menace.]

 

[THE TOOTH RELIC:]

 

[The Great Tathagata, after an active life of 45 years, ent@ered the Parinirvana at the age of 80, at the Sala grove of the Mallas in the city of Kusinara. Prior to the distribution of relies, a certain Arahat known as Khema by name, removed one of the Sacred Tooth Relies from the left-hand side of His, jaw, during the course of the cremation. He took it to the country of Kalinga and after converting Danta, the King of Dantapura, to Buddhism handed it over to the monarch who scrupulously guarded it as his]

 

[xi]

 

[own life. His son Sunanda succeeded him. In course of time when King Guhasiva became the custodian of the Tooth Relic through linear succession, the King of Pandya heard of it from the Tirthakas and took possession of it by force. He entrusted to the Tirthakas to destroy the Holy Relic which he had captured. They tried their best to put an end to this object of great reverence, but met with failure. Subsequently the King Gubasiva became so delighted on witnessing the miracles performed by the Tooth Relic, that he returned the Relic to its original owner Guhasiva.]

 

[In order to protect the Tooth Relic from the hands of hostile kings he requested his daughter Hemamala and her husband Sudotta, the Prince of Dantapura, to take it. away to King Mahasena of Ceylon. Accompanied by theToothRelic they embarked from the port of Tamra,lipti and landed in Ceylon. On their arrival they found that Alahasona had already died and his son Kit, Siri Mevan was reigning. The couple journeyed with the Relic toanuradhapura and arriving at the Maha Vihara approached the king through the mediation of the monks. They related the full story of their mission,and entrusted the Tooth Relic to the ruler. The monarch highly gratified by this good fortune received the Relic in a valuable cryst@l casket and deposited it in the hall of Dhammacakka built bydevanampiya Tissa. From that moment this hall received the name of 'Dathadhatughara. In order to facilitate all the citizens to pay respects to the Tooth Relic, the king took it in great procession to the Abhayagiri Vihara, held festivities and offerings there, and returned with it to the Hall of the Tooth. The Eialada festivities were conducted by the monarch Kit Siri Mevan defraying an expenditure of nine lacs of gold coins. It was the first occasion that the Dalada Perahera was ever held in Ceylon. He ordered that the festival of the Tooth Relic should be conducted annually, Since that time the devout kings of Ceylon continued to observe the festival of the Tooth Relic with the accompaniment of a Perahera.]

 

[When the capital of the kings changed from time to time owing to political and other reasons, the abode of the Tooth Relic also had to be shifted simultaneously. The Sacred Tooth remained at Anuradhapura for a space of more than 700 years until King -'jijaya Bahu I, in 1609 B. E, built the city of Polonnaruwa and removed it thither. When his. son Wickrama]

 

[Bahu I began to appropriate the wealth of the temples, the Bhikkhus removed the Tooth Relic to Ruhuna. Manabharana, the ruler of Ruhun,,i and contemporary of Gaja Bahu, brought back the Tooth Relic to Polonnaruwa when he captured the city. As soon as Parakrama Bahu I, conquered the capital of Rajarata,, 'LVIanabharana carried away the Tooth Relic with him. At the death of Manabharana, his mother Sugala took possession of the sacred Relic. By the order of Parakrania Bahu I, his Generals waged war against Sugala and brought the Tooth Relic back to Polonnaruwa. The great monarch built a magnificent palace for the I-loly Tooth in the heart of his capital and held great festivities in its honour.]

 

[When Magha the invader from South India ravaged the city of Polonnaruwa, Vacissara and other Theras concealed the Tooth Relic on the mountain-side of Kotmale. Vanni Vijaya Bahu, who built the new city of Dambadeniya and transferred the Tooth Relic to his capital, constructed a grand palace for the Tooth on the rock fortress of Beligala and securely placed it there in -reat ceremony. His son Parakrama Bahu II, who succeeded him as ruler at Dambadeniya, built the Temple of the Tooth called Vijayasundararama, by the side of his royal palace and deposited tl-ie Tooth Relic there. His son Vijaya Bahu IV, after freeing the country from the thorns of hostile armies, reoccupied the city of Polonnaruwa and brought the Tooth Relic back to its original home. He was succeeded by his brother Bhuvaneka Bahu V, who made Yapawu or Subha Pabbata his capital. He removed the Sacred Tooth to Yapahuwa and conducted daily festivals in its honour.]

 

[After his reign a Draviclian, General, Aryaeakravarti, descended on the city of Subha Pabbata accompanied by his Tamil hordes. I-Ie captured the Tooth Relic, and presented it to his lord Kalasekhara, King of Pandya. Parakraina Bahu III, who came to the throne immediately after this period, proceeded to the court of Kulasekhara and recovered the Sacred Relic by peaceful persuasion. Returning with the Great Relic he deposited it in the Temple of the Tooth at Polonnaruwa where he conducted festivities. He was succeeded by Parakrama Bahu IV of Kurunegala. This monarch brought the Tooth Relic to his Capital, built a magnificent palace as its repository and conducted grand festivities and daily oiterings.]

 

[xiii]

 

[He composed in Sinhaleqe a treatise called Dh.,itha Dhatu Caritta (Dalada Sirita) which deals with the history of the Tooth Relic.]

 

[During later years Bhuvaneka Bahu V who made Gampola or Gan,casiripura his capital removed the Tooth Relic thither and conducted fe@tivals in its honour. As the latter part of his reign was connected with Jayavardhanipura (Kotte) the Tooth Relic was transferred from Gampola to the new capital. Parakrama Bahu VI of Kothe built a magnificent building for the Tooth Relic in the vicinity of the royal palace and repc)sited the Tooth Relic there in great ceremony.]

 

[In the reign of Dharmapala, when the Christian religion introduced by the Portuguese was gaining influence, the monks surreptitiously removed the Tooth Relic to Delgamu Vibara in thi) province of Sabaragamuva. Wimal,@i Dharma Surya who gave up Christianity and became king of Sirivardhanapura removed the sacred Relic to his Capital.' He built a two-storied mansion for the Tooth Relic near the royal palace and conducted offerings to the great relic. From the day that Ceylon was ceded to king George III in 2358 B. B., the Tooth Relic remained under the custody of the British Government. In the year 2396 B. E. the Government transferred the custodianship of the Tooth Relic into the hands of the High Priests of Asgiriya and Malwatta and to the Diyawadana Nilame.]

 

[THE HERETIC-KL DOCTRINES:]

 

[These doctrines are teachings absolutely contrary to the Buddha Dhamma. A heresy which originated in India wfis introduced into Ceylon in the days of king Vohara Tissa who ascended the throne in the year 757 B. E. (' ertain sinful monks in this country became its adherents. The monks of the Abhayagiri Vihara endeavoured to propa ,gate this doctrine 1 in Ceylon in the guise of a Buddhist teaching. The king employed a learned minister named Kapila well versed in the Tripitaka to examine the heretical teachings, Having discovered that their teaching was a false doctrine the monarch collected all the books dealing with it and consigned them to a fire, punishing all the monks who had accepted it. Similar heretical teachings that arose in Ceylon during later periods passed under the same name. The heresies were revived by the monks of the Abhayagiri Vihara during the reign of Gothabbaya]

 

[xiv]

 

[otherwise known as Megavarna Abhaya. The ruler gathered sixty monks who followed the heretical teaching, branded on them and banished them out of the country. These deported m,.)nks came across a Cholian heretic in India named Sangamitra who became tne inveterate enemy@ of the orthodox monks of the Maha Vihara. He came to Geylon, was successful in winning the favour of the king and became the tutor to the two sons of the monarch. He easily converted the younger prince Mahasena to his new doctrine. But the elder Jettha Tissa was dissatisfied with his teacher. After the death of the king the prince Jettha Tissa ascended the throne. S.,inghamitra realising that it was unsafe for him to remain in Ceylon durin@ his reign, conferred with prince Maha Sena and fled to India with the intention of returning when the latter succeeded to the throne.]

 

[Jettha Tissa was followed by his brother as king. Sangbamitra returned from India and persuaded the new king to enact a law against the orthodox school prohibiting all citizens to provide alms to the monks of the Maha Vlhara. He fixed a penalty of one thousand gold coins as a fine for infringing this law. The monks of the Maha Vihara direly oppressed by the absence of food fled to Ruhuna and the hill country. The Maha Vihara remained a deserted place for nine years. Sanghamitra removed the enormous wealth of the Maba. Vihara to the Abhayagiri fraternity. The wicked monk caused the Lowa Maha Paya and many other beautiful palaces and religious edifices to be demolished. He made the ground of the Maha -Vihara to be ploughed and converted into a field of corn. Owing to these vicious deeds the people in grave resentment rose acrainst the king. The Minister Meghavarna Abhaya burning with indignation at the ruthless distruction of the Maha Vibara, collected an army and rebelled against the king. The monarch promised to rebuild the Maha Vibara and made peace with the minister who begged the king to forgive him.]

 

[During this great revolt one of the consorts of the king had the haritical monk Sanghamitra assassinated. The minister Solia, one of his faithful adherents was murdered by the citizens. As a result of these events the king became a sober man, and the heretical doctrines incidentally disappeared.]

 

[xv]

 

[Later, during the reign of Silakala, a young merchant who visited the city of Kasi (Benares) in India brought back to Ceylon a religious work known as Dharma Dhatu which contained heretical doctrines and presented it to the king. The monarch who was not capable of distinguishing between heresy and orthodoxy was naturally ignorant of what, it contained. He received it as a sacred book and deposited it in a special shrine by the side of the royal palace. He paid it!devoted respects, and decreed his subjects to pay it homage. As a result of the introduction of the Dharma Dhatu from India the heretical doctrines saw a revival during the reign of Agra Bodhi I. At this period an erudite monk named Jotipala defeated the heretics at a great controversy and protected the Buddhist religion.]

 

[In the days of Kumaradasa, King of Ceylon, there lived in the city of Southern Madura a ruler Sri Harsha by name. At this time a clever but depraved monk visited the house of a prostitute during the night, clad himself in a blue garb and returned to the Vihara after day-break. His pupils observing this peculiar robe inquired of him whether his attire was not improper. As numerous people had observed his extraordinary dress he stoutly defended it and spoke highly in Its praise. His faithful subordinates who followed his theory discarded the yellow robe and adopted the blue-coloured garb. This heretical leader composed a philosopical work known as Nila-pata Darsaiia praising prostitutes, intoxicants and the God of Love as the' only three precious gems in the triple world while despising all other "gems" as nothing but mere clay.]

 

[This great heresy began to spread with much rapidity and the new philosophical treatise reached the bands of the King Sri Harsha who went through it critically. Pretending an approbation of the new doctrine he assembled the followers of the novel philosophy together with their whole literature into a special hall built for the purpose and set them all on fire. The lingering vestiges of this false doctrine had a recrudescence in Ceylon during the, reign of Sena II. In recent times, since the advent of the Portuguese, various kinds of religious teachings began to appear in this land, At the present day the island ofceylon is indelibly contaminated with the poisonous stains of those bygone times.]

 

[xvi]

 

[THE SINHALESE ROYAL LINE:]

 

[The Sinhalese Royal Line that originated with King Vi5aya e,,Lme into existence in the first year of the Buddhist Era. Vijaya was the eldest son of Sinha Babu king of the city built by him in the heart of the forest in L,,tta. Prince Vijaya landed in Ceylon and conquered this island on the very day on which Lord Buddha]

[was lying in bed iii preparation for his final passing away. Among]

[the noted and powerful monarchs of the Greater Dynasty,]

[Pandukabhaya Devanampiya Tissa, Dutthagamini Abhaya,]

[Wattagamini Abhaya and other great kings possessed unsullied fame and unsurpassed glory. Similarly, out of the later sovereigns Buddhadasa, Vijaya Bahu I, Parakrama Babu 1, Pandita Parakrama Babu II, Parakrama Bahu VI. Raja Sinha I, Wimala Dharma Suriya I and others were renovvned and mighty monarchs. Sri Vira Parakrama Narendra Sinba was the last king of the Sinhalese Royal Line. After a long space of about 2300 years of Sinhalese rule the Nayakkars of'South India came into possession of the Sinhalese kingdom with the consent of certain chieftains of the Sinhalese Royal Court. They held their sway for a period of about 74 years. Subsequently this island came under the British flag and is being now ruled by the kings of England for more than a century. As the British Government stood for Justice for all their policy has given satisfaction to everybody. His Majesty King George VI is our present sovereign. May he live long in happiness and glory for the common good and welfare of all the inhabitants of this land]

 

[ARRIVAL of THE PORTUGUESE:]

 

[The people of Portugal in the continent of Europe known as the Portuguese, after taking possession of many countries in Europe conquarred certain portions of India. Their main centre in India was the State of Goa. Francisco do Almcida, the Governor General of Goa began to spread the Portuguese power in the east. His son Lourenco do Almeida was the Portuguese Admiral. While chasing after the ships of the Moor men in an unexplored sea he unexpechedly arrived at Galle harbour in 2049 B. E , the 19th year of the reign of Vira Parakrama Babu. The @ Moors, who were traders at Galle at that time sent away the Portuguese by artful pretext. During the short time the Portuguese -spent in Ceylon]

 

[xvii]

 

[they gathered as much information as possible concerning this island. On their departure they left behind an engraving on a rock as a memorial of their visit to this country. By reason of this visit of Lourenco de Almeida the Portuguese people learnt about the natural features and the valuable resources of this countryThe Portuguese who brought many parts of India under their sway made up their mind to take possession of Ceyloi). In the year 2061 B. E. when Dharma Parakrama Babu was on the throne Governor Lopo Soarez de Albergaria arrived at Colombo with a squadron of seventeen ships carrying an army of 700 men, with the intention of building a fortress at Colombo. Dharma Parakrama Bahu, the king of Jayawardbanapura reluctantly gave them permission to erect a fortress as -his council of ministers also advised him to remain friendly with the Portuguese. The Moors fearing a danger to their. monopoly of 'trade owing to the presence of the Portuguese, lost no time in setting the Sinhalese king against the Portuguese' Dharma Parakrama Bahu sent an army to Colombo to oppose the Portuguese who easily repulsed the Sinhalese forces. After this incident the Sinhalese and the Portuguese lived in peace for some time. Governor Albergaria entrusted the fort of Colombo temporarily built by the Portuguese, to the charge of his nephew Juan de Silva and left the Island. Captain Lopo de Brito arrived in Ceylon with men and material to strengthen the fort of Colombo. The king despatched an army to resist him. The Portuguese drove them away and strongly fortified the garrison. This was followed by a treaty of peace between the two parties.]

 

[When the Portuguese arrived in Ceylon this island was disintegrated and the Sinhalese Government was weak and powerless. At this time there were different principalities at Gampola, Peradeniya, Devundara and other places. The Tamils were ruling in the North. The Moors were mending power in the maritime provinces. The King of Kotte reigned as overlord of Lanka. In spite of that there was no genuine concord among the petty rulers of the provinces. The Portuguese power that be-an in small degrees increased in extent during the reigns of Vijaya Babu VII, Bhuvaneka Bahu VII and Don Jolin Dharmapala. They took possession of the maritime provinces and established centres of trade. They persecuted and massacred the Sinhalese without number and plundered all their wealth. The Sitibalese who felt grave indignation at these atrocities, gathered an army of 20, 000 men during the reion of Vijaya Bahu VII, beseiged the Portuguese fort at Colombo and waged a severe war for five years. Ultimately a Portuguese reinforcement from Cochin arrived in Colombo and repulsed the Sinhalese army.]

 

[The Portuguese were Christians of the Roman Catholic Church. They endeavoured to propagate their religion as much as they endeavoured to establish their political power. The Roman Catholic Fathers who arrived in Ceylon along with the Sinhalese ambassador Sellappu Aratchi who was sent to Lisbon.' as representative on the occasion of the crowning of Prince Dharmapala, extensively converted the people of the maritime districts by preaching Christianity. The results of this wide campaign are still to be seen throughout these districts. Francis Xavier converted the inhabitants of the Maniiar District with tremendous effort. Sankili, the ruler of @alfna attempted to prevent his people embracing the new religion, but met with failure.]

 

[During the reign of Raja. Sinha of Sitawaka, who was renowned as a great warrior there were frequent conflicts with the Portuguese. The valiant monarch tried his best to drive the Portuguese out of Ceylon. As certain Sinhalese leaders favoured and assisted the Portuguese, the kii)g's efforts were of no avail. Yet Raja Sinha reduced the Portuguese power to a considerable extent. Out of the several encounters that took place between the Sinhatese and the Portuguese, the Battle of Muljeriyawa was one of the most notable. Vast numbers of Portuguese were killed during this fierce encounter.]

 

[Wimala Dharma Suriya I after he ascended the throne gave up his name D@n John along with the Christian faith. After he embraced Buddhism he attempted to expel the Portuguese from the island. General Don Lopes de Sousa landed with an army from Goa and started for Kandy to give battle to the king. No sooner they reached the pass at Balana the king's forces met them and annihilated the Portuguese areny including General Lopes de Sousa. After a lapse of two years the Governor General of Goa despatched a large force under the Captain General Don Jeronimo de Azevedo.]

 

[xix]

 

[He was able to conquer the Western Province, and after perpetrating numerous atrocities he embarked upon a war with the king of Kandy. The Sinlialese forces overwhelmed the Portuguese and drove them back to Colombo. The General Azevedo instigated a sinister plot to assassinate the Sinhalese monarch. Afterwards, the Portuguese gave up the idea of conquering the Kandyan kingdom and remained masters of the maritime provinces.

 

[THE ARRIVAL OF TIIE DUTCH:]

 

[While king Wimaladharmasurya was in hostility with the Portuguese, the Dutch Admiral Joris van Spilbergen arrived in Ceylon with a squadron of seven ships and landed at Batticaloa in the year 2146 B. E. Spain was at this tinie one of the most powerful states in Europe. Holland and Portugal were under Spanish suzerainty. The Hollanders revolted against the wicked rule of Spain and acquired their freedom. The Dutch were carrying on trade for some time in friendliness with the Portuguese. But after a short while friction arose. As goon as Admiral Spilbergen arrived in this island he learnt that the Sinhalese king was in hostility with the Portuguese. The Dutch Admiral paid a visit to the Court of Kandy where he had an audience with the king. He gave a solemn promise to the king that the Hollanders would assist him to drive the Por ' buguese out of Ceylon and obtained permission to build a fortress and to carry on trade freely with the natives. Spilbergen remained in this island for about three ' months during which time he captured three Portuguese ships and delivered tlieni over to the Sinlialese king.]

 

[In the following year Seebald de Weerb, a e,,tptian under Admiral Spilbergen, ,trrived at Batticalot and paid a visit to the Kandyan Court where he was received with cordiality. But the king, was dissatisfied witli him because he had set free four Portuguese vessels that he captured and also had not paid due respects to the officers of the Kandyan Court. This led to the murder of D,3 Weerb and his retinue of men]

 

[King Senai.atna ascended the. throne of Kandy in the year' 2147 B. E. During the first eight years of his reign there was peace prevailing in the island. In the eighth year of his rule Mareel do Bosehouwer arrived at Kandy as an ambassador,of the Dutch Government. Once more the Hollanders promised to assist the king]

 

[xx]

 

[against the Portuguese and they were granted permission to erect a fortress at Kottiyar and to carry on trade in the island without any hindrance. The king who was well pleased with Do Bosehouwer, appointed him ambassador of the Dutch and adviser to himself, and in this capacity he was stationed at Kandy.]

 

[The Portuguese who heard of these developments collected a large force and descended on Kottiyar where they destroyed the Dutch fort and the garrison. The king who was enraged by this attack sent an army to Kottiyar, killed a large number of the Portuguese and captured the fort. This led to ,i great conflict between the Portuguese and the Sinhalese. The king gathered an army of about 50,000 men. The Portuguese landed near' Jaffna with a large force and had to be defeated by the Sinhalese. After the death of the queen of Karidy the king's health was beginning to fail. The Portuguese who learned about the failing health of the ruler, entered into a conspiracy with Herab Dissava of Harispattu to kill the sons of the king as well as their guardian the subking of Uva. Discovering the treacherous plot of Herat Dissava the king had him immediately executed as an example to others. As a sequel to this execution there broke out a revolt in the Harispattu which the king easily put down.]

 

[THE, ARRIVAL OF THE DANES:]

 

[In persuance of the treaty entered into with the Dutch, King Senarati.ia sent De Bosehouwer to Holland asking for help from the Dutch Government to drive the Portuguese out of Ceylon. But the Government of the Netherlands did]

 

[not wish to enter into a promise with him. Now, De Boseliouwer approached Christian IV, King of Denmark, and asked him for help, which he agreed to give. The Danish king despatched a squadron of five ships under the Adi-niral Ove Giedde who arrived in Ceylon in the 16th year of the reign of King Senaratna.]

 

[De Bosehouwar met with his death in the course of his return journey. Although the king was highly pleased at the arrival of the Danish ships he was. unable to agree with the proposals of Admiral Ove Giedde. The disappointed Admiral seized the valuable]

 

[things in the two ships of De Boseliouwer and returned to his native country.]

 

[After this event the Portuguese erected a number of forts in various parts of the country. The Iiing observing their aggressive activities began to collect an army to pub down the enemy. Several inf lueritial Mudal iyars of the Low Country secret] y worked in favour of the king. Constantine de Sa, the Portuguese Captain General of Colombo, who heard of the warlike preparations of the Sinhalese king marched with a large army and devastated the Central Province. As the Icing was unprepared at this i-noment he fled to the hilly district of Uva. The Porffiguese General returned from Kandy and was reni@gining at Malwana when he received an express order from the Governor Genertl at Goa requesting him to subjugate the Island of Geylon as early as possible. This order also blamed him for delaying military measures. He started with an army of 21,500 men, both Portuguese and Sinhalese, and plundered the town of Badulla. The General advanced ,i little further and was resting on the top of a hill when thousands of Sinhalese soldiers of the king's forces broke in from various direebions. Several of the.Sinhalese Mudaliyars immediately went over to the king's side. As soon as the battle started Mudaliyar Don Cosma Wijayasekhara out off the head of a Portuguese soldier, fixed it on the point of a spear and hold it aloft for everyone to see. It was done as a mark of allegiance to the King of Kandy. All the Sinhalese soldiers except 150 joined the Sinhalese king. Throughout this historic battle the king's own son Prince Rajgsinha, stood in the middle of the field and commanded the Sinh,%]ese army. In this great battle which was fought in the field of Randeniwela in Wellawaya of 'the Uva District the entire Portugue.@e army including General Constantine de Sa was massacred by the Sibhalese.]

 

[Prince Rajasinba captured a number of Portuguese forts and laying seige to Colombo started to attack the city. The Governor General of Goa who learnt of the death of Constantine de Sa, immediately despatched reinforcements from Goa and Cochin. Being repelled by these forces the Sinhate@ were forced to retreat. Subsequently, the Sinbeilese and Portuguese entered into a treaty of peace. This state of peace achieved in the reign of king Senaratna continued to exist up to the early years of the reign of his son Rajasinba II. During this time an elephant gifted to a Portuguese merchant by the king of Kandy was forcibly Fidized by Diogo de Malho, the Captain General of Colombo. While the king was highly annoyed at this act of effrontery. Diogo de Mellio who thought that the king was very fond of horses, sent a pair of stallions to the city of Kandy for sale. The king ordered the two horses to be seized in return for the lost elephant. He sent a message to Colombo declaring that he would release the two horses as soon as the elephant was restored. Diogo de Melho on receiving this information marched with an army of 28,700 men and reag@,hed the outskirts of K,,xndy. Prince Vijayapala, the sub-ruler of the Matale District collected a force of 10,000 men and advanced towards Kandy to assist the king. When the Portuguese army reached the Balatie Pass, Rajasinba sent a message to Diogo de Melho, through a Christian clergyman, asking him to return forthwith as it was highly improper on his part to embark upon a war so disastrous to thousands of innocent people, na(3rely on accounr, of a private matter. The proud Governor did not hesitate to enter the city. He found the capital entirely deserted. Themoriarch issuedorderstokilltheenemy without allowing any one of them to escape. The Portuguese set fire to the city and went back. On their way they were surrounded and attacked on all sides by the Sinhalese. The Portuguese Governor sued for peace. The monarch determined to punish him severely for his insolence and refused to accede to his reques@.. The entire Portuguese army including Diogo de Melho was slaughtered with the exception of only 38 man who escaped.]

 

[The king realised that there would be no permanent peace as long as the presence of the Portuguese continued in this island. He communicated with the Dutch Governor at Batavia in order to drive the Portuguese out. Ambissidors from Batavia arrived at the Kandv-an Court and a Treaty was concluded. The conditions of this Treaty were that a Dutch force to be despatched to Ceylon the king to bear all the expenses for the military operations; the Dutch to be free to carry on their trade in this country ; other European powers to be not allowed to carry on trade in Ceylon and the Roman Catholic ministers to be expelled from the Island.]

 

[According to the stipulations of this Treaty, General Wester. weld arrived in Ceylon accompanied by an army in the fifth year of the king's reign and book possession of the forts of Batticaloa, Negombo, Galle and rdatara. Two years after this event there]

 

[xxiii]

 

[prevailed 9, temporary peace between the Portuguese and the Dutch In the twenty-second year of the king's reign the combined forces of the Sinhalese and the Dutch beseiged the Fort of Colot-nbo and started to attack the city by land and sea. After a continuous seige of seven months the Fort of Colombo was taken. The Hollanders did not transfer the captured forts to the king of Kandy as expressly stated in the clauses of the Treaty. Therefore the king not only withheld giving assistance to the%Hollanders, but also evinced undisguised favour towards the Portuguese. Two years after this incident, fell the Fort of Jaffna, the last of the Portuguese strongholds. Thus ended the Portuguese power that prevailed in this country for a space of 150 years.]

 

[In the 25th year of this king's reign the English vessel in which Robert Knox and his father sailed was disabled at sea and had to call at the harbour of Kottiar. On hearing of the arrival of an English ship the Sinhalese ruler deputed a Dissava to take thein prisoners. The English sailors sixteen in number, were captured and taken to Kandy. They were stationed separately in ditrerent parts of the Central Province. Captain Kiiox, father of Robert Knox, died through ,i virulent attack of malaria, The younger Knox remained in Ceylon as a state prisoner for 20 years and ultimately manacfed to return to his native country by secretly escaping from his captivity. The Hollanders tried their best to regain the lost friendship of the king, but their efforts were without success.]

 

[THE ARRIVAL OF THE FRENCH.]

 

[In the 38th year of the reign of Rajasinha, Monsieur Do la Haye, Governor of the French Colony of Madagasn, r arrived at the harbour of Trincomalee accompanied by seventeen ships. He sent his envoys to Ktndy with various presents to the Sinhalese king. The Kandyan monarch learning that the French wore in great hostility with the Hollanders thought that he would be able to expel the Dutch with the aid of the Frenchmen and gave them ,permission to erect a fortress. After the work was completed De 1 a Haye remained in Ceylon for a short time and left for India on ,some urgent matter, authorising De I& Narrole to proceed to Kandy as the accredited French Ambassador. Owing to a misdemeanour of De la Narolle he was ordered to be imprisoned by the king.]

 

[xxiv]

 

[The Hollanders came and captured the French fortress, The aim of the French Governor was thereby completely frustrated.]

 

[On the death of this king he was succeeded by his son Win-ialaclharmasury@t II, as king of Kandy. As he proved to be a gentle and peace-loving monarch his reign was marked by general tranquility. During his tiine the Hollanders improved their trade and political power. The reign of his son Narendrasinha, was likewise a peaceful one. Though there was general peace prevailing during the early part of the reign of Kirti Sri Rajasinba the Hollanders strengthened the forts and persecuted the subjects of the king. The ruler burning with grave indignation descended on the maritime districts and carried on a severe campaign against the Dutch. This led to the continual hostility between the two nations. In the 16th year of this inonarch's reign the Hollanders invaded the city of Kandy with an army of 18,000 men and sat fire to the valuable books and magnificent buildings in the city. They remained in Kandy for nine months, but being unable to resist the severe onslaughts of the Sinhalese, they were forced to retreat to the maritime capital. Van Eck, the Dutch Governor despatched a powerful force of his men to the Central Provine.3 which they subjected to severe devastation. Subsequently, Governor EaIck entered into a Treaty with the king and refrained from further wars with the Kandyans.]

 

[In the 16bb year of Kirti Sri Rajasinha's reign the British Governor of the.\ladras Presidency deputed Mr. Pybus to thekingof Kandy intimating that the East India Company was prepared to assist the king in his war against the Hollanders. The monarch was exceedingly pleased and he entered into a Treaty with Mr. Pybus. In spite of this agreement the Governor of Madras failed to carry out the obligations of the Treaty. Now, in the second year of his successor Sri Rajadhirajasinha, Lord Macartney, Governor of Madras, despatched a naval force under Admiral Hughes and a land force under General Heel. or Monroe to capture the Dutch forts in the Island of Ceylon. They idimediately took possession of the Fort of Trincomalee. Not long afterwards, Mr. Boyd arrived in Kandy and solicited the king to give up his displeasure at their neglect to carry out the terms of the Treaty during the previous reign. He entreated the king to give them]

 

[xxv]

[assistance in the campaign against the Hollanders, or, if the king was not prepared to do so, he requested the Council of Ministers to remain friendly towards the English. As the Englishmen had not adhered to the previous promises. the Sinlialese ministers expressed their, unwillingness to accede to his request. The mission of Mr, Boyd thus ended in utter failure. General Hughes returned to India leaving his men in the Fort of Trincomalea. During this interval the French Admiral Suffren attacked the English garrison and captured the fortress. On his return from India, Admiral Hughes found to his great surprise that the French colours ware flying over the Fort of Triticomalee. The campaign of the English in Geylon thus ended without success.]

 

[Trincomalee was again captured by the Hollanders. The Englishmen resolved once more to conquer the districts that remained under the Dutch Government. In the 16th year of the reign of the king of Kandy, Lord Hobart, Governor of Madras despatched an army under Colonel Stuart, to Ceylon who beseiged the Fort of Trincomalee. After a sturdy resistance of three weeks, the Dutch had to surrender, and the Fort was capitulated to the English. Subsequent to the occupation of the Fort of Negombo, the English laid seige to the city of Colombo which was capitulated without any kind of resistance. John Angelbeek, the Dutch Governor of Colombo, eventually signed a Peace @aty ceding the Forts of Kalutara, Galle, Matara etc., to the English. The Dutch power in CQylon thus terminated in the 16th year of the king of Kandy.]

 

[Since the passing of the maritime provinces into the hands of the East India Company, they were again transferred to the British]

 

[Crown in the 18th year of the king of Kandy reign. The Honourable Frederic North arrived as Governor of the Maritime Provinces. After the death of the sovereign, Prince Kannasamy came to the throne under the title of Sri Wickrama Rajasinha, with the common consent of all the citizens and the approval of the Chief Adigar Pilitna Talawwa, in the year 2341 B. E. The Prime Minister Pilim@ Talawwa himself secretly aimed at usurping the throne. Not long afterwards, the Chief Adigar Pili@a Talawwa arrested and imprisoned all those who advanced any claims to the Sinhalese crown. Arawwawala, the Second Adigar was assassinated by hirelings. Muttusamy, the claimant to the throne fled to the English]

 

[xxvi]

 

[at Col,-)inbo. The Chief Adigar with the view of usurping the kingdom conferred secretly with Governor North, in order to enlist his assistance. There were frequent conferences with Mr. Boyd who was Acting Chief Secretary. Pilima Talawwa informed the Governor and Mr. Boyd that he disliked the Nayakkars, and that the Sinhalese too in general did not like the Ma)abars. He explaind that if the English assisted him to depose the king and put him to death, in order that he himself iniglib ascend the throne and establish a new royal line at Kandy, lie would be certainly prepared to enter into a Treaty favourable to Llie British and'also would continue as a ruler under the protection of the British Government. The English gave their approval to all the other proposals except the decision to kill the naonareb, and suggested] to Pitima Talawwa that the king should be deposed and kept in confinement paying him only an annual pension. To this view Pilima Talawwa agreed.]

 

[It was the intention of the English to take possession of the Kandyati kingdom with the assistance of Piliina Talawwa. The aim of Pilima Talawwawas to get rid of the king with the help of the British and then to drive the English out of Ceylon after himself coming to the throne. The two parties decided to send an envoy to the ruler inviting him to meet the English for the purpose of ne,,,otiatitig a Treaty. Iii the ninth year of the king's reign General Macdowall started for the Kandyan capital accompanied by a force of men. But the Sinhalese troops did not allow them to proceed beyond Ruwatiwella. Pilima Talawwa received General llacdowall and introduced him to the king. The monarch was unaware of the conspiracy that existed between Pilirna Talawwa and the English. But he was not in a position to agree with their proposals, The English were looking for a suitable opportunity, to approach the king once more. Pilima Talawwa thought that lie would be able to put up the English against the king and to enter into a Treaty with them by usurping regal power for himself after putting the king to death. In' the Ilth year of Sri Wikraraa Raiasinha, Pilima Talawwa instigated the king's men to plunder the arecanuts of the Moor traders from the Low-country, who were subjects of the British Government. Although the Governor of Colombo demanded the King of Kandy several times to pay adequate compensation for the Moors, it was without effect. It is evident that the king was not cognisant of what had taken place.]

 

[xxvii]

 

[WAR WITH THE ENGLISH.]

 

[As the above dispute was not amicably settled, the English declared war against the Sinhalese. In the twelfth year of SriWikrama ltaj,,tsinha's reign General Macdowall left Colombo with a force of 3,000 men, while Mr. Barbut started with another force from Trincomalec. When they entered the city there was no one in the Kandyan capital. On that occasion Governor North invited Prince @uttusamy to Kandy and crowned him King. The English Governor immediately entered into a Treaty with the new king which was more favourable to the English. Pilima Talawwa who was deeply annoyed at this development determined to destroy the British power. In the meanwhile the Sinhalesq began to attack the English at night. Later g conference took place between the Second Adigar Meegastenne and General Maudowall as mentioned in a despatch from Pilima Talawwa to the British Governor. They decided that the king should be captured and delivered to the English, that Pilima TalawwiL should be appointed king under the title of Utum Kumara, that Mutbusamy should be deported to Jadna with an annuity for his upkeep, and that the war should be immediately ceased after transferring the Fort Macdowal, the Road to Trincomalee and the District of Seven Korales to the British. Relying on this mutual agreement General Macdowall stationed Mr. Barbut and his men at Kandy and returned to Colombo. At this time Pilima Talawwa sent a communication to Governor North intimating his desire to see him. Pilima Talawwa was met in conference by the Governor at Dambadeniya. He confirmed the Treaty previously negotiated with General Macdowall. As Mr. Barbut arrived with his men at Dambadeniya on this occasion Pilima Talawwa missed the opportunity of taking Governor North prisoner, accordi g to the secret plan laid by him.]

 

[At the 'death of Mr. Barbut, the English force stationed at Kandy fell under the command of Major David. ' At this time the Sinhalese had occupied the forts of Girihagama and Galagedara that belonged to the English, and started to attack the British force at Kandy. As the British wore greatly weakened Major Davie signified his desire to surrender by the hoisting of a white flag. The war did immediately cease. Major Davie conferred with Pilima Talawwa and left for Colombo accompanied by his men and]

 

[xxviii]

 

[Prince Muttusamy. He had to shop near the ford of Watapuluwa being unable to cross the Mahaveligauga as the river. was in flood.]

 

[On the following day the king sent his men intimating Major Davie that he was not responsible for the agreement and that Muttusamy. should be delivered to him forthwith. As Major Davie was not in a position to refuse this demand he surrendered Muttusamy, who was executed immediately after he was produced before the king. All the members of the English force were thrown down the precipice of a rock and killed except the three officers including Major Davie. However, a single soldier in the person of Corporal Barlisley escaped his death and was able to reach the Fort Macdowal to relate the dreadful fate of his comrades.Captain Madge who was in charge of the fort abandoned the fortress and hastily, marched to Trincomalee with his men. Captaiii Grount who was in command at the fort of Dambadeniya left his position and reached Colombo. Thus the claims of the English to the Kandyan Provinces came to a complete end.]

 

[Encouraged by this great victory the Kandyans determined to expel the English out of Ceylon and marched towards the Western Province. TI2e king himself proceeded in person with the Sinhalese army. A furious battle took place near the Fo'rt of Hanwella, here the Sinhalese were severely attacked by the English force. The monarch and his men had to flee in disorder. The dieappointed ruler executed Leuke Dissava and the Chief Secretary Palipaiia on a charge of remaining indifferent without leading the soldiers during the battle. The young Molligoda who met the king on his solitary flight treated him wit@i great respect. After this incident the ruler became favourably disposed towards Afolligoda and appointed him to a higher.office.]

 

[Froderic North was succeeded by Sir Thowas Maitland as Governor of the Maritime Provinces in the year 2348 B. B. At this time there was no serious friction between the Sinhalese and the English. Adigar Meegastenne died in the 17th year of the king's reign. In his place was appointed Rhalapola, the nephew of Pilima Talawwa. The Fol-ir Korales were divided between him and Molligoda Nilame. The residents of the district rose in revolt against this new measure. Pilima Talawwa put down the rising after persuading the king to allow him and his nephew Ratwatte Dissava to have the Seven Korales. The ruler]

 

[xxix]

 

[came to the conclusion that the revolt was engineered by the Chief Adigar. On account of this fact the dissatisfaction that was working in his mind was greatly enhanced. After ',-he regime of Sir Thomas Maitland, Major General Wilson arrived as Governor. His relations with the king were not at all strained.]

 

[When the king's suspicions of Pilima Talawwa grew in extent, the ruler convened the Council of Ministers and disclosed the treacherous deeds of the Chief Adigar. The Ministers declared that Pilima Talawwa was guilty. The monarch divested him of his official position and bade him return to his native village,. Subsequently, Pilima Talawwa plottedi to slay his erstwhile king. The ruler having discovered his conspiracy arrested the ringleaders, tried them before a tribunal and had them all executed including Pilima Talawwa and Ratwatte Dissava. Though the king had his own suspicions of Ehelapola, yet in order-to win the allegiance of all his subjects, he appointed Eholapola to the office of Prime Minister. Consequently, Molligoda rose to the rank of Second Adigar.]

 

[In the 21st year of the reign of Sri Wickrama Rajasinha ' Sir Robert Brownrigg arrived in Ceylon as Governor of the Maritime Provinces. At this time, the ruler gave orders to his suspected ministers to resort to their respective provinces and to improve agriculture. Eholapola who departed to Sabaragamuwa began to carry on a surreptitious correspondence with Governor Brownrigg in contravention of the orders from the king. IEIE also raised an army at Sabaragamuwa against his own sovereign. The @onarch having learnt of these hostile activities deprived Eholapola of all his offices and appointed Molligoda to the office of Chief Adigar. The latter was deputed to Sabaragainuwa to suppress Ehelapola's men. On the arrival of Molligoda Adigar, Ehelapola fled to Colombo. The irated ruler in order to revenge the intriguing traitor, brutally executed the children, wife and relations of Ehelapola,. Now the Governor Brownrigg found that it was a very favourable opportunity for him to conquer the Kandyan Provinces and commenced to make warlike preparations. Eholapola gave him all the necessary information regarding the military strength and war strategy of the Kandyans. In the meanwhile Mr, John D'Oyly was endeavouring to win the good-will of Molligoda. At this time the residents of the Three Korales plundered the goods of the Moor merchants from the Low]

 

[xxx]

 

[Country, who were subjects of the British Government,on theo,?,teritatious pretext that they were spies sent by the English. The king ordered them to be mutilated and to set them free. Some of the Moors succumbed on the way while the rest were able to riach Colombo to acquaint the Governor with the severe tortures they were subjected to. This particular incident was instrumental in expediting the long-awaited war. In the 24th year of the kiiig's reign Governor Brownril,g dispatched the.English army into the Kandyan territory from eight different directions atid declared war against the king of Kandy. In his declaration of war it was proclaimed that the English were taking this extreme measure in order to save the Kandyan population from the yoke of a heartless tyrant, and that it was not at all a war directed against the Kandyan people as a whole, but only a friendly step deliberately taken, out of sympathy and consideration for the poor Kandyans. Owing to these reasons the majority of the Sinhalese did not offer any resistance to the English. infolligoda himself remained quiescent at their attitude The unfortunate monarch having discovered that the English bad reached his capital, and that many of the Kandyan officials had joined the English against him, fled ii-nmediately froi-n the city. The king was captured in the residence of Udupitiya Aratchi of Gallchewatt& under the personal instructions of Ehelapola. Consequently the glorious Sinhalese kingdoi-n that had been existing continually for a long space of over 2,300 years, was finally ceded on a Solemn Treaty, with the united consent of all citizens to king George 1II of Great Britain in the year of 1815. From that moment this island is continuously ruled by the renowned and powerful monarchs of his royal line.]

 

[MY ENDEAVOUR.]

 

[.r4en with some amount of experience may realise that the task of writing history is a very arduous undertaking which requires careful scrutiny and sober judgment. To write in, Pali verse is still more difficult. Some historians have represented various facts in an exaggerated form. Others have so confused the actual facts in their writings that it is difficult for any one to understand them clearly. Certain works that pass under the name of history stand as a living evidence to this charge. Authors with various religious ideas and political opinions have]

 

[xxxi]

 

[written works on history. Many of them do not realise that when competent students with moderate views examine their works critically the value of their writings might appear to be almost negligible. 13ut the author of the Dipavamsa has regarded this point as the most essential quality. Historical works were caused to be recited in public on festival occasions in the same manner as the Dhamma itself by great monarchs.whose names were mentioned with deep respect even by the great commentator Buddhaghoi;ha.]

 

[I strongly felt that the vast gap left by the non-completion of the narrative of the Dipavamsa, the oldest historical composition of the Sinhalese was a great reflection on the modern Oriental Scholars of Ceylon, and in response to the earnest appeal of several leading men both among the clergy tnd the laity, I embarked upon'the stupendous task of continuing the narrative up to the present day. 1 tried my best to avoid unnecessary detail as well as inordinate brevity in this composition and aimed at producing this work to suit the modern requirements. The result of my undertaking is the Second Part of the Dipavamsa embracing the historical narrative from the reign of Kirti Sri Meghavarna up to the present day.]

 

[This work runs to thirty six chapters and contains 2776 stanzas in all. Couched in %, variety of metres, I hope, it would tend to satisfy the literary tastes of the scholars who value rhythmic cadence and metrical melody. The concluding stanzas of each chapter are written in a different metre in conformity with the traditional characteristics expected of a great poem. Following the usage of the Dipavamsa the conclusion of each chapter is given its individual designation.]

 

[1 do not for a moment think that this work is perfect in every, respect. Yet 1 have endeavoured to represent the subject matter to the best of my ability. As this work is necessarily a Pali composition I have all throughout employed the Buddhist Era. As I met with several instances where the number of regnal years and the date of a,3cession of certain monarchs differed according to each author, I took pains to compare the available sources and give the version that 1 considered most approximately]

 

[correct. Where conflicting theories were recorded by different authorities it was difficult for me to distinguish the correct view, and in such instances I resorted to the aid of ancient inscriptions and thus gave my osvn conclusions based on established facts.]

 

[The imperfections in the records of early historians and the unscholarly nature of the works of incompetent writers have resulted in the disappearance of valuable historical data tothe greatest disappointment of the research student. The visit of Fa Hian is such an incident for example. The length of the reign of certain kings is not definitely stated. While obvious discrepancies as these are met with in the estimable works of far-sighted historians of old, we need not mention that there may inevitably be glaring shortcomings in the works of such humble beings as ourselves.]

 

[The antials of the line of kings treated in this Second Part of the Dipavamsa comprise of the life of glorious monarchs who invaded and conquered foreign lands; of powerful potentates who forced alien kings to submit and come to peaceful terms of humanitarian rulers like king Buddhadasa ; of scholars and poet-kings like Kumaradasa,; of mighty monarchs who built the vast and expansive tanks for the well-being of the people-, of righteous sovereigns who exerted incessantly for the glory of Buddhism ; of great warriors like Wijaya Bahu 1 who repelled the foreign invaders and directed his energy for the advancement of knowledge; of sacrilegious vandals like Dathopatissa who consigned valuable literary w ' orks to the devouring flames; of tyrants and apostates who dispossessed the temples of their valuable treasures and tracts of land and gifted them to their favourites and foreigners; as well as of noble kings who Oere instrumental in the revival of Buddhism by getting down qualified Bhikkhus from foreign lands to perform the ecclesiastical duties. This work also deals with the ruthless devastations' wrought by the Cholian hordes who descended on this country from time to time. We have also recorded herein the famous names of the great scholars who adorned this island during the various periods of vigorous literary activity. The authors of the leading sects in Geylon are also mentioned here with due consideration and attention. The leaders of the subordinate divisions of each sect are not specially referred to mainly for the sake of brevity-]

 

[xxxiii]

 

[The people of this island lost their age-long independence and freedom not only as a result of the advent of the European nations led by the Portuguese whose aim was to establish their power in this country through their religion ; but also as a result of the nonappearance of a powerful Sinhalese monarch after the sixteenth century when the throne of this kingdom passed into the hands of a ruler of foreign origin. Some of those monarchs continually waged a severe war against the foreigners. Some rulers observed a scrupulous peace and others eagerly sought the aid of the foreigners themselves. While the native rulers were acting in this fashion the consistent policy of the Portuguese was to conquer this land both by force and by treachery and to propagate their religion throughout the island, at the same time effecting nothing whatever that was conducive to the general welfare of the natives under their rule.]

 

[The Hollanders who followed them while doing whatever they. can for the well-being of the people as well as t,) their detriment devoted their energies entirely for the advancement of their trade. The Englishmen who finally arrived, engaged in various activities that tended to the general welfare of the Ceylonese than any of the two previous nations. Since they came into possession of the rule of the entire island the people of this country are enjoying the benefits of their liberal institutions and are well in the path of progress.]

 

[The Sinhalese royal line that continued to exist unbroken for a space of 23 centuries came to an unfortunate end through the personal @imbition ,ind mutual jealousy of scheming Sinbalese leaders.]

 

[I have to acknowledge here that in the compilation of this treatise various EDgliSli works on Ceylon history, several modern historical books,, the Nikaya Sangraba and the numerous stone inscriptions were of immense aid to me. For the benefit of those who are not familiar with the Pali language and for the use of the future students, 1 have appended hereto a complete Sirihalese paraphrase of the Pali text. By this composition that brings the historical narrative of CeylOD UP to the present day, 1 hope the contemporary historians are relieved of the grave censure that a competent Ceylonese scholar did not come forward to bring into consummation the oldest historical work existing in this Island.]

 

[xxxiv]

 

[I wish to record with greatest satisfaction that eminent Oriental scholars like the Principal of the Vidyodaya Pirivena and the Principal of the Vidyalaiikara Pirivena have gone through this work with pleasure and expressed their sincere appreciation. The Venerable T. Sri Amarawansa Maha Thera, incumbent of the Gotami Vihara, with his unrivalled scholarship, has been of immense help to me in the final revision of this composition. Dr. G. P. Malalasekara, M.A., Ph.D., D. Litl., Senior Lecturer in Oriental Languages in the University College, Colombo, most readily consented to write the Foreward to this historical compo6ition. Mr. John S. de Zoysa, Assistant Editor of the Sinhalese Dictionary, willingly undertook, in spite of his duties, to render into English the exhaustive introduction of mine, at my own request. Dr. A. P. de Zoysa, B.A., Ph.D., M.S.c., Barrister-at-law, kindly extended his ungrudgiiig help by carefully going through the English introduction. I have to mention with gratitude that Rev. M. Sugatananda Sthavira, Assistant Teacher of the Sugata Sasanodaya Pirivena, has always rendered his valuable assistance in the compilation 6f this work. I am deeply obliged to the several students of Ceylon history among the clergy as well as the laity, who kindly furnished me with various historical facts in response to my request. A small number of munificent and public-spirited gentlemen came to my aid for the early puLIication of this work, by expressing their willingness to defray the necessary expenses. I owe my obligation to Mr. Meelis de Silva, proprietor, and also the employees, of the Vidyavilasa. Press, Alutgama, for carrying out the printing of this work as expediously as possible. In conclusion I wish to offer my most sincere and heartfelt thanks to all those persons enumerated above who rendered directly or indirectly their valuable assistance and encouragement to me. May it be noted that all rights concerning this work are strictly reserved by the authors]

 

[Pandita Ahungalle Wimalakitti Thero.]

 

[2482]

[1938]

 

[Sugata Sasanodaya Pirivena,]

[Ambarukkharama Maha Vihara,]

[Welitota, Balapitiya.]

 

[Names of Those who Generously Helped]

[in the Publication of this Work.]

 

[Dr. L. A, RAJAPAKSE, B.A., L.L.D.,]

["Galiiiangoda Walawwa", Welitara.]

 

[11. LUCAS de S. KULATILE@ KA, Esq., A.M.I.C.E., Civil Engineer,]

 

["Wimalalaya," Ahungalla.]

 

[Dr, N. NVIJEYESEI@-riRA, L.R.C.P. & S. (EDIN.),]

 

[L.R.F.P. & S. (GLAS.), D.P.H., (UNIV. EDIN.), L.M., (DUB.),]

[Ahungalla,.]

 

[11. MARTF@ELIS de SILVA, Esq.,]

[Vidana Aratchy, Met,,t,,ama, Kotmale.]

 

[tl]

 

[DON GILBERT de ZOYSA GUNASEKARA, Esq,,]

[School Alaster, "Soma Giri," God,,igedara,]

 

[J. de S. RUPASINGHA, Esq.,]

[General Merchant, Beratuduwa.]

 

[D. S. ABEYASUNDARA, Esq., "Galwehera Walawwi,"]

[Galwehera.]

[H. A. (le SILVA, Esq., Apothecary, Wellaboda.]

[DANIEL de SILVA, WISAYAKULATILAKA]

[ED1RISINGHA, Esq., Wellaboda.]

[S. W. SILVA, Esq., Moratuwa.]

 

[Y. CAROLIS de SILVA, Esq., R,.itgama.]

 

[H. BASTIAN de SILVA, Esq, Maduwa.]

[H. ERINERIS de SILVA, Esq., Abungal.1a,]

[W. BARLIS ME@NL)IS, Esq., Pitegama.]

 

[H. A. Kulatile'ka,]

[H07ly. Secretaly.]

 

[Sugatasasanoda@a Pirivena,]

[Aiiibarukkliaramaya," Welitota, Balapitiya.]

[Welitota]

 

(modified with https://what-buddha-said.net/library/Pali/Dip_II.htm )